NOS Nieuws - Algemeen

De partij van miljardair en voormalig premier Andrej Babis is de grote winnaar van de Tsjechische parlementsverkiezingen.

Met bijna alle stemmen geteld komt ANO uit op bijna 35 procent. De oppositiepartij wordt gevolgd door de Spolu-alliantie, geleid door de huidige premier Petr Fiala met iets meer dan 23 procent. De huidige coalitie verliest zijn meerderheid in het 200 zetels tellende parlement.

Babis wordt gezien als bondgenoot van de Amerikaanse president Trump en de Hongaarse leider Orbán. van 2017 tot 2021 leidde hij een centrumlinks kabinet. Hij wilde ooit de euro invoeren in Tsjechië, maar is door de jaren heen eurosceptischer geworden.

In de campagne deelde hij petjes uit met de tekst 'Sterk Tsjechië', geïnspireerd door Trumps MAGA-slogan. Vorig jaar richtten Babis' ANO met het Hongaarse Fidesz en de Oostenrijkse FPÖ een nieuwe radicaal-rechtse alliantie in het Europees Parlement op, de Patriotten voor Europa. Ook onder meer het Spaanse Vox, het Franse Rassemblement National, Vlaams Belang en de Nederlandse PVV zijn lid van die fractie.

Een-partij-regering

Babis wil onder meer belastingen verlagen, klimaatplannen van tafel vegen en minder militaire steun geven aan Oekraïne. Fiala is juist een voorstander van krachtige steun aan Kyiv.

Gisteren en vandaag konden de Tsjechen stemmen. Premier Fiala heeft Babis gefeliciteerd met de overwinning.

Babis heeft gezegd dat hij wil proberen een eenpartijregering te vormen met steun van andere partijen in het parlement. Hij wil gaan praten met de uiterst rechtse anti-immigratiepartij SPD en de eveneens rechtse 'Motoristen'.

Afgestraft

Fiala lijkt te zijn afgestraft voor de bezuinigingen die zijn regering heeft doorgevoerd. De Tsjechen hebben de afgelopen jaren te maken gehad met inflatiepieken, veroorzaakt door de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne. De koopkracht daalde fors. Inmiddels er langzaam herstel te zien.

Door de economische problemen daalde de populariteit van Fiala, die had ingezet op het terugbrengen van het begrotingstekort.

Sinds 1996 heeft geen enkele zittende regering een tweede termijn weten veilig te stellen bij de parlementsverkiezingen in Tsjechië.

Charlotte Waaijers, correspondent Duitsland en Midden Europa:

"Met deze uitslag kan het nog ingewikkeld worden voor Babis om een regering te vormen. Hij is aangewezen op steun van kleinere partijen met wie hij compromissen zal moeten sluiten. Als het aan Babis ligt zal Tsjechië veranderen van een proactieve ondersteuner van Oekraïne, in een zakelijke partner die bij alle internationale betrekkingen vooral kijkt naar de eigen belangen. Die belangen zijn vooralsnog om binnen de EU en de NAVO te blijven, maar niet alle Tsjechen zijn daar helemaal gerust op.

Hoezeer de steun voor Oekraïne en het verzet tegen Poetin zal worden teruggeschroefd, hangt ook af van de partijen waarmee Babis zal moeten regeren. Nu de uiterst linkse communisten de kiesdrempel niet halen, kan Babis onder meer aangewezen zijn op de uiterst rechtse SPD. Dat is een partij die weg wil van de EU en de NAVO. Wat zulke kleinere partijen zullen eisen in ruil voor hun steun aan de partij van Babis zal de koers van de nieuwe regering mede bepalen."

De Partij voor de Dieren heeft vandaag op Dierendag een initiatiefwet ingediend om een einde te maken aan de bio-industrie in Nederland. Lijsttrekker Esther Ouwehand zegt weinig vertrouwen te hebben in de plannen van het demissionaire kabinet en wil nu op deze manier het "structurele dierenleed" in de intensieve veehouderij beëindigen.

De wet die de Partij voor de Dieren vandaag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd, kent een lange geschiedenis. In 2021 kwam de partij met een wetswijziging die het dierenwelzijn in de veehouderij moest verbeteren. Die werd door de Tweede Kamer aangenomen, maar van invoering is het nooit gekomen.

In het toenmalige voorstel stond dat er alleen nog vee mocht worden gehouden, als dat natuurlijk gedrag kon vertonen. Maar dat ging veel veehouders te ver. Er kwam uiteindelijk een convenant tussen uiteenlopende partijen als de boeren en de Dierenbescherming. De afspraken daarin gaan veel minder ver dan de Partij voor de Dieren aanvankelijk voor ogen had.

'Pijnlijke ingrepen'

Bovendien werd de uitwerking van het convenant volledig in handen gelegd van BBB-minister Femke Wiersma, schrijft de partij. "Afgelopen zomer presenteerde Wiersma haar plannen en daaruit bleek glashelder dat zij alles op alles wil zetten om de bio-industrie overeind te houden. Haar plannen leiden op geen enkele manier tot een dierwaardige veehouderij."

Daarom probeert de partij van Ouwehand het vandaag opnieuw. Ze wil vanaf 1 juli 2026 een verbod op het bouwen van stallen waarin dieren geen natuurlijk gedrag kunnen vertonen: "Konijnen moeten kunnen graven, varkens kunnen wroeten en koeien voor hun kalf kunnen zorgen."

Verder moet het vanaf 2030 verboden zijn om "pijnlijke lichamelijke ingrepen" te doen als het afbranden van biggenstaarten, het afsnijden van snavels bij kippen en het verwijderen van tenen bij hanen. En voor 2040 moeten, als het aan de Partij voor de Dieren ligt, de laatste veehouders zijn overgestapt op een "dierwaardige veehouderij".

Protestmars in Amsterdam

Het wetsvoorstel is beoordeeld door de Raad van State en de opmerkingen zijn volgens de partij verwerkt. Het wordt na de verkiezingen voorgelegd aan de nieuw verkozen Kamer.

Vanmiddag was er in Amsterdam een protestmars voor de dieren en tegen de vee-industrie. Die was georganiseerd door Wakker Dier, maar de Partij voor de Dieren was ook prominent aanwezig.

Paul Van Bruystegem, voormalig bassist van de Belgische band Triggerfinger, is overleden. Dat heeft Ruben Block, de frontman van de band laten weten via sociale media. Van Bruystegem was 66 jaar.

Van Bruystegem - bij de fans ook wel bekend als 'Lange Polle' is overleden na een lange ziekte. "We zijn diep bedroefd door het overlijden van onze dierbare vriend en metgezel Paul Van Bruystegem, Monsieur Paul, Lange Polle, na een langdurige strijd tegen ziekte. Een zeer inspirerende bandgenoot, persoonlijkheid, muzikant en broer", schrijft Block op Instagram.

In juni 2023 stond de bassist voor het laatst op het podium met Triggerfinger. Hij verliet de driekoppige formatie omdat hij zich op andere projecten wilde richten, zoals zijn eigen band Mr. Paul & The Lowriders.

'Groovende donder'

Triggerfinger werd gevormd in 1998 in Lier, bij Antwerpen, door zanger Block, drummer Mario Goossens, en bassist Wladimir Geels. Na vijf jaar werd Geels vervangen door Van Bruystegem, die daarna meer dan twintig jaar met de band rondtoerde langs zalen en festivals met muziek die recensenten vergeleken met die van bands als Queens of the Stone Age en Led Zeppelin.

De band maakte met Van Bruystegem zeven albums. Triggerfinger scoorde zijn grootste hit in 2012 met een cover van de Zweedse zangeres Lykke Li, I Follow Rivers. Het leverde de groep een nummer 1-hit op in Nederland, Vlaanderen en Oostenrijk en de plaat was ook succesvol in Duitsland en Zwitserland. Andere hits waren All this dancin' around en The One.

"Meer dan 20 jaar lang konden we tijdens talloze tournees, van de kleinste schuur tot de grootste podia in Europa, rekenen op zijn 'groovende donder'", schrijft Block. "Hij haalde het maximale uit wat het leven te bieden had, en nog veel meer. Het leven zal minder kleurrijk zijn zonder hem."

'Lange Polle' was vooral bekend van Triggerfinger, maar stond als studiomuzikant met heel wat bekende namen uit de muziekwereld op het podium. Hij trad onder meer op met Beverly Jo Scott, Tom Robinson en Guy Swinnen. Van Bruystegem was ook lange tijd de vaste gitarist van The Wolf Banes. Het laatste concert met Mr. Paul & The Lowriders was in oktober 2024 in het Belgische Pelt.

Bij de campagnestart van de BBB in Urk heeft vicepremier Mona Keijzer opnieuw uitgehaald naar PVV-leider Wilders. "Hij liep gewoon weg", zei de BBB'er in een toespraak. Volgens haar hangt Wilders, sinds hij de coalitie verliet, "de toetsenbordridder" uit.

Keijzer zegt dat inmiddels alleen zij en VVD-minister Van Weel "het strengste asielbeleid realiseren" en niet de PVV. "En af en toe denk ik: Geert, waarom ga je niet gewoon eens met mij in debat? Ik wil het strengste asielbeleid ooit, ik werk daar elke dag aan, ik heb daar ook nog eens verstand van, dus kom maar op."

Viskotter

Er waren zo'n vijftig BBB'ers naar Urk gekomen, om de aftrap van de campagne bij te wonen. De bijeenkomst zou eigenlijk met een boottochtje op een viskotter worden afgesloten, maar dat kon niet vanwege het onstuimige weer.

Zowel Keijzer als partijleider Van der Plas liet zich stevig uit over asiel. Daarnaast ging het over onderwerpen als landbouw, de regio en wonen. Uit een analyse van het Kieskompas kwam eerder deze week naar voren dat rechtse partijen, en met name de BBB, rechtser worden.

Van der Plas vroeg zich in Urk af of dat voor haar partij opgaat. "Wij zijn altijd sociaalconservatief geweest", zei ze. "Ik weet niet of we verder zijn opgeschoven, maar we spreken ons nu misschien wat luider uit over asiel."

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima hebben voortaan niet twee, maar drie honden in huis. Op een foto die Willem-Alexander heeft gemaakt is de nieuwe aanwinst van de familie te zien: Jagger, een labradorpup.

Jagger moet het rijk delen met poedel Mambo en labrador Luna. Die wonen al jaren bij het koningspaar op paleis Huis ten Bosch. In een bericht van de Rijksvoorlichtingsdienst op Instagram staat niet hoe lang Jagger al bij het gezin is.

Luna is net als Jagger een zwarte labrador. De hond is een jong van Nala, de hond van Willem-Alexander en Máxima die dit voorjaar doodging. In de coronaperiode stierf een andere labrador van de familie, Skipper. Mambo woont sinds 2021 bij de koning en zijn gezin.

De gemeente Utrecht wil gaan handhaven op de verkoop van losse kamers. Utrecht ziet dat er steeds vaker kamers binnen één woning te koop worden aangeboden. Dat wordt gezien als onwenselijk omdat het zou leiden tot ongelijke kansen.

De kamers worden vaak tussen de 100.000 en 200.000 euro aangeboden en worden volgens de gemeente door hypotheekverstrekkers niet gefinancierd. Daarom kunnen ze alleen worden gekocht door mensen die het zelf kunnen betalen. De gemeente zegt te zien dat dit soort kamers vooral door vermogende ouders worden gekocht voor hun kinderen.

Verkopen voor de hoofdprijs

"Verhuurders die van hun pand af willen geven het een likje verf, zetten er een paar nieuwe keukens en douches in en verkopen het vervolgens voor de hoofdprijs aan mensen die het bedrag zo op tafel kunnen leggen", zegt wethouder De Vries, onder meer verantwoordelijk voor de woon- en vastgoedportefeuille van gemeente. De gemeente zegt erbij juist te willen zorgen voor gelijke kansen op de woningmarkt.

De kamers die worden aangeboden zijn niet zelfstandig, er zit bijvoorbeeld een gedeeld toilet op de gang. Verkopers zoeken met de verkoop de mazen van de wet op, schrijft de gemeente. Het verkopen zou gebeuren met een constructie waarmee kopers het gebruikrecht van een van de kamers krijgen, zonder dat de woning officieel gesplitst is.

Kopers in de problemen

Gemeente Utrecht zegt dat verkopers hiermee kopers met problemen opzadelen. Handhavers zullen namelijk aankloppen bij de kopers met de mededeling dat ze de regels overtreden en dat er naar een oplossing gezocht moet worden. De gemeente wil eisen dat de splitsing van de woningen ongedaan wordt gemaakt. Anders kan er een boete volgen.

De gemeente zegt te hopen dat dit signaal ertoe leidt dat niemand meer meegaat in dit soort koopconstructies.

In delen van de Gazastrook heerst een gespannen rust na de feeststemming van gisteravond. Hamas zei toen bereid te zijn alle Israëlische gijzelaars vrij te laten en te onderhandelen over het Gaza-plan van president Trump.

Voor sommige Palestijnen en Israëliërs voelt dit als een keerpunt. Maar hoe reëel is dat optimisme, nu zoveel punten van het plan nog onduidelijk zijn?

Adempauze, geen wapenstilstand

Het afschalen van de Israëlische aanvallen op Gaza kwam onverwachts. Toch meldden gezondheidsautoriteiten in de Gazastrook dat vandaag in de vroege uren nog zeven mensen werden gedood bij Israëlische bombardementen, ondanks Trumps oproep aan Israël om het offensief volledig te staken.

Het Israëlische leger waarschuwde bewoners bovendien niet terug te keren vanuit het zuiden naar Gaza-Stad, dat nog steeds wordt aangemerkt als gevechtszone.

Deze Palestijnen reageren op het Gaza-plan:

Deze dubbelzinnigheid voedt de onzekerheid. Er is geen staakt-het-vuren afgekondigd door Israël, en wat nu zichtbaar is, lijkt meer op een tijdelijke adempauze dan op een echte wending in de oorlog.

Hamas zegt ja, onder voorbehoud

De verklaring van Hamas bevatte opvallende toezeggingen. Alle gijzelaars, inclusief lichamen, zouden worden overgedragen aan Israël en het bestuur van Gaza zou worden overgedragen aan een comité van Palestijnse technocraten.

Maar de gevoeligste onderdelen van Trumps 20-puntenplan, waaronder de eis tot volledige ontwapening, werden verworpen of voorlopig genegeerd.

Dit staat in het Trump-plan voor Gaza

Volgens Israëlische media zou Hamas wel bereid zijn "offensieve wapens" over te dragen aan Egypte en de Verenigde Naties, maar defensieve systemen zou het willen houden. Welke wapens daar precies onder vallen, blijft onduidelijk.

Het strakke tijdschema dat Trump voorstelt voor de vrijlating van gijzelaars (binnen 72 uur) en een snelle Israëlische terugtrekking, noemt Hamas onrealistisch.

Het lijkt er daarom op dat Hamas ervoor kiest om de punten uit Trumps plan vooral als principes te benaderen, en niet als concrete afspraken. De groep zegt met andere woorden: laten we stoppen met vechten, gijzelaars ruilen, en daarna onderhandelen over de hete politieke hangijzers.

Verdeeldheid in Hamas en Israël

Het antwoord laat ook de interne verdeeldheid binnen Hamas zien. Sinds de moord op leider Yahya Sinwar in Gaza wordt de beweging geleid door een politieke raad in ballingschap in Qatar, die vorige maand nog ternauwernood ontsnapte aan een Israëlische luchtaanval. In Gaza zelf hebben militaire commandanten de leiding. De Arabische bemiddelaars zeggen dat dit de besluitvorming vertraagt en eenheid bemoeilijkt.

Het plan leidt ook in de Israëlische regering tot verdeeldheid. Premier Netanyahu verklaart dat met het plan "alle doelstellingen van Israël" worden bereikt, maar ministers uit zijn rechtse coalitie zien het juist als een nederlaag. Voor hen is het onverteerbaar dat Hamas-leden worden vrijgelaten in een gevangenenruil, én dat er geen sprake is van annexatie van grondgebied.

Toch denkt de Israëlische schrijver en analist Yossi Melman dat Israël het plan zal volgen. "Trump heeft Netanyahu gezegd zijn mond te houden en niet door te vechten, en dat is nu wat ze doen. Israël lijkt in deze oorlog niet langer een onafhankelijke koers te varen."

Gaza's toekomst

Hamas wees één cruciaal onderdeel van Trumps voorstel resoluut af. De oprichting van een internationale Board of Peace onder leiding van Trump en de Britse oud-premier Tony Blair werd als enige punt direct als onverteerbaar aangemerkt.

Ook Mustafa Barghouti, leider van het Palestijnse Nationale Initiatief, een politieke partij op de bezette Westelijke Jordaanoever, benadrukt dat elk akkoord de Palestijnen zelfbeschikking moet geven. "We moeten een deal hebben die onze vrijheid en onafhankelijkheid waarborgt, en pogingen voorkomen om een buitenlands bestuur op te leggen in Gaza of het gebied af te scheiden van de Westelijke Jordaanoever."

Te vroeg voor feeststemming

Daarmee wordt duidelijk waarom de opluchting en feeststemming in Israël en Gaza misschien nog te vroeg zijn. Ja, er is rust en ja, er is een opening voor onderhandelingen. Maar er is nog geen duidelijkheid over ontwapening, over de rol van een eventuele internationale toezichthouder, of over een structurele oplossing voor de humanitaire crisis.

Qatar, dat nog altijd als belangrijkste bemiddelaar fungeert, verwelkomde de Hamas-verklaring en benadrukte dat het samen met Egypte en de VS aan vervolggesprekken werkt. De komende dagen worden cruciaal om te zien of dit keerpunt leidt tot duurzame vrede, of slechts tot uitstel van nieuw geweld.

In het noorden van Oekraïne zijn bij een Russische droneaanval op een treinstation een dode en zeker 30 gewonden gevallen, melden de autoriteiten. Onder de gewonden zijn inzittenden, maar ook spoorwerkers. President Zelensky spreekt van een welbewuste Russische terreuraanslag op burgers.

De aanval was op een treinstation in Sjostka, een stad ten noordoosten van Kyiv op enkele tientallen kilometers van de grens met Rusland. Kort na elkaar zijn twee passagierstreinen geraakt, zegt de Oekraïense regering. Gewonden zijn naar het ziekenhuis gebracht.

Zelensky deelt op X beelden van een treinstel dat in brand staat:

Rusland probeert met zijn aanvallen in Oekraïne de bevolking te terroriseren en de energievoorziening en het spoor te ontwrichten. Oekraïne gebruikt het spoor ook voor het transport van militair materieel naar het front.

Oekraïne zegt dat Rusland gisteren 381 drones en 35 raketten heeft ingezet tegen energiecentrales. Vannacht waren het 109 drones en 3 raketten. Rusland zegt steevast dat het alleen militaire doelen onder vuur neemt en het nooit heeft gemunt op burgers.

Voor pensioenfondsen is het moeilijk om het iedereen naar de zin te maken. Enerzijds moeten ze ons pensioengeld bewaken en laten groeien door middel van beleggingen. Anderzijds voelen ze de druk vanuit de samenleving om alleen geld te steken in zaken die deugen.

Zo bleek afgelopen week dat ABP alle aandelen Caterpillar had verkocht. Dat Amerikaanse bedrijf levert omstreden bulldozers aan het Israëlische leger.

Wanneer gaat goed doen ten koste van goed verdienen en andersom? Of kan het allebei? Vier vragen over pensioenfondsen en ethisch beleggen.

Goed beleggen. Wat houdt dat in?

Pensioenfondsen zijn de ultieme langetermijnbeleggers. Ze wijzigen niet snel van koers. Maar Europa verplicht bedrijven, ook financiële instellingen als pensioenfondsen, om duidelijk te maken wat de effecten zijn van hun activiteiten op mens en milieu.

Dat gaat om directe én directe impact, dus pensioenfondsen moeten ook verantwoorden in welke bedrijven ze beleggen. Zo geeft Pensioenfonds Metaal & Techniek (PMT) scores aan bedrijven op het gebied van energietransitie, biodiversiteit en mensenrechten. "Bedrijven die onvoldoende presteren op één van deze thema's worden uitgesloten, ongeacht hun totaalscore", laat PMT weten.

Pensioenspaarders vragen daar ook om, zegt het ambtenarenpensioenfonds ABP: "We beleggen niet meer in elk bedrijf maar maken een mand van bedrijven die aan onze minimale criteria voldoen", staat in het beleggingsbeleid. Dat is logisch, vindt Bas Werker van pensioen-kennisinstituut Netspar en hoogleraar economie aan de Tilburg University. "Als je in 5000 bedrijven belegt, kun je niet volhouden dat je ze allemaal volgt."

Wat betekent dat precies?

Concreet betekent het dat pensioenfondsen selectiever zijn geworden in welke bedrijven ze wel en niet beleggen. Zo namen verschillende pensioenfondsen eerder dit jaar afscheid van Tesla, Meta (Facebook, Instagram, WhatsApp) en Alphabet (Google) vanwege onvrede met hoe de bedrijven worden geleid, zoals het hoge salaris van Tesla-topman Elon Musk.

De onlangs door ABP verkochte aandelen Caterpillar hadden een waarde van 387 miljoen euro. Het bedrijf staat al jaren onder druk vanwege zijn bulldozers, die Israël gebruikt om Palestijnse gebieden te verwoesten. ABP gaat nooit in op specifieke aan- of verkopen, maar vorig jaar waarschuwde de VN Caterpillar dat als het de leveringen aan Israël niet stopt, het bedrijf zich mogelijk schuldig maakt aan mensenrechtenschendingen.

Een vergelijkbare waarschuwing gaf de VN over het Duitse bedrijf Rheinmetall, dat wapens produceert. Daarin heeft ABP wel aandelen, ter waarde van 196 miljoen euro.

Soms huren pensioenfondsen een vermogensbeheerder in voor een deel van de beleggingen. Zo zette PFZW (Zorg&Welzijn) tot voor kort Blackrock in, maar die samenwerking is gestopt. De grootste vermogensbeheerder van de wereld wil zich niet langer formeel verbinden aan duurzaamheidsdoelstellingen. Ook Pensioenfonds Metalektro (PME) overweegt met Blackrock te breken.

Verandert dat iets?

Met ruim 1700 miljard aan belegd vermogen zijn de Nederlandse pensioenfondsen een factor van betekenis in de wereldwijde financiële wereld. Vooral ABP is met bijna met 524 miljard euro een belangrijke speler. Het ambtenarenfonds belegt in aandelen van beursgenoteerde bedrijven wereldwijd. Ook het fonds voor zorgmedewerkers (PFZW) legt gewicht in de schaal.

Eerder stopte het Noorse staatsfonds met Caterpillar. Dit fonds belegt de olieverdiensten van Noorwegen. Het bevat meer geld dat alle Nederlandse pensioenfondsen bij elkaar. De Amerikaanse regering reageerde boos en eiste een gesprek met de Noorse overheid.

Toch zegt dat niet dat er iets verandert. "Het aantal aandelen verandert niet. Als je ze verkoopt, koopt iemand anders ze weer", zegt Bas Werker van Netspar. "Misschien is het wel een geschikte manier om discussie uit te lokken. Tegelijk verlies je ook mogelijkheid om het rechtstreekse gesprek aan te gaan met het bedrijf."

Gaat dat niet ten koste van de pensioenuitkering?

De beweging van de Nederlandse pensioenfondsen staat in contrast met de druk die Amerikaanse vermogensbeheerders tegenwoordig voelen om duurzaamheidsbeleid los te laten. Deze vermogensbeheerders worden bedreigd met rechtszaken, waarbij de aanklager wijst op de wettelijke verplichting voor deze financiële instellingen om een maximaal rendement te halen voor hun klanten.

Volgens pensioenfonds ABP hoeven rendement en duurzaam beleggen elkaar niet te bijten: "De manier waarop we beleggen, dient te zorgen voor goed rendement en tegelijk maatschappelijk verantwoord te zijn."

Volgens econoom Werker zijn Nederlandse pensioenfondsen net zo goed wettelijk verplicht om voor een goed pensioen te zorgen. "Ethisch beleggen is niet per definitie slecht of goed voor rendement. Het zou natuurlijk kunnen dat je een hoog rendement misloopt omdat je een bedrijf uitsluit, maar als die firma door alle kritiek omvalt, dan zit je toch goed."

D66 wil meedoen in een volgend kabinet. Dat zei partijleider Rob Jetten in een speech op het D66-congres in de Brabanthallen in Den Bosch. Als mogelijke coalitiepartners kijkt hij in eerste plaats naar GroenLinks-PvdA en het CDA. Dat zijn volgens hem partijen die ook "het negativisme achter zich willen laten, en zich realiseren dat we het weer samen kunnen doen".

Het is met zo'n tweeduizend mensen het drukstbezochte D66-congres sinds de oprichting van de partij in 1966. In de peilingen zit de partij, die nu negen zetels in de Tweede Kamer heeft, enigszins in de lift. Andere partijen zien in de liberale 'middenpartij' een mogelijke coalitiepartner.

Dat is een rol die D66 ook ziet zitten. "Wij willen het kloppende en vooruitstrevende hart zijn van die nieuwe Nederlandse regering", zei Jetten. Maar dat moet dan wel met coalitiepartners zijn "die stoppen met blijven aanmodderen" en die "met daadkracht en met ambitie aan de slag willen gaan".

Timmermans en Bontenbal

Net iets eerder had hij complimenten uitgedeeld aan GroenLinks-PvdA-leider Timmermans en CDA-leider Bontenbal, die wat hem betreft positief afsteken tegen "politici die Nederland willen verdelen. Die ons angst voor elkaar willen aanjagen."

Hij noemde het "een opsteker" dat Frans Timmermans zijn partij ervan heeft weten te overtuigen dat het "noodzakelijk is in het belang van Europa" om meer te investeren in defensie, en dat Henri Bontenbal "nu de hypotheekrenteaftrek durft aan te pakken".

Met die partijen zou volgens Jetten gewerkt kunnen worden aan de samenleving die de onlangs overleden oud-D66'er Jan Terlouw voorstond. "Zijn touwtje uit de brievenbus werd het symbool van een vredige samenleving. Dat is de samenleving waar we ons iedere dag voor inzetten."

Scherven partijkantoor

Toen Jetten twee weken geleden na de rellen in Den Haag voor de scherven van het raam van het D66-partijkantoor stond, zag hij een iconische foto, vertelde hij, van iconische D66'ers als Jan Terlouw, Els Borst en Hans van Mierlo. Hij vroeg zich af hoe zij zouden hebben gekeken naar de uitgebrande politieauto's, het extreemrechtse geweld en neonazi's die met Hitlergroeten door onze straten trokken."

Verder maakte hij geen woorden vuil aan het ingooien van de ruiten. Maar in de marge van het congres waren ansichtkaarten te verkrijgen met een zwart-wit-tekening van het gebouw, waarop alleen de D66-vlag in kleur - fel groen - is. Na de speech van Jetten werd de Queen-hit Don't stop me now opgezet.

Kroonjuweel 'gekozen burgemeester' niet meer in verkiezingsprogramma

Het plan om burgemeesters en de premier rechtstreeks verkiesbaar te maken, is geschrapt uit het D66-verkiezingsprogramma. Een meerderheid van de D66-leden stemde op het partijcongres voor die aanpassing.

Met name de 'gekozen burgemeester' wordt tot de 'kroonjuwelen' van D66 gerekend. In 2018 lukte het de partij om de regel dat de koning burgemeesters benoemt, uit de Grondwet te halen. Daarmee ontstond de mogelijkheid om burgemeestersverkiezingen in de wet vast te leggen. Partijleider Rob Jetten verdedigde die grondwetswijziging zelf.

In de Zuid-Franse stad Nice zijn bij een schietpartij op straat twee mensen gedood. Vijf anderen raakten gewond, van wie twee ernstig. Waarschijnlijk heeft het geweld te maken met de handel in drugs. Er werd met automatische wapens geschoten.

De slachtoffers vielen in de wijk Moulins, in het zuidwesten van de stad bij het vliegveld. In die wijk zijn al langere tijd spanningen.

De burgemeester van Nice noemde de situatie in de wijk "gespannen en chaotisch". Hij vroeg de nationale overheid om versterkingen. De Franse minister van Binnenlandse Zaken heeft daarop besloten vandaag troepen naar Nice te sturen om de veiligheid in het gebied te waarborgen.

Op de grens van Nederland en België bij Breda is een dode fietser gevonden. Het lijkt erop dat de man is aangereden, zegt de politie.

Het lichaam van de fietser werd rond 08.00 uur aangetroffen. Volgens de politie is hij mogelijk veel eerder al aangereden.

De man lag op een weg parallel aan de A16, die het Nederlandse industrieterrein Hazeldonk verbindt met het Vlaamse industrieterrein Meer en recreatiegebied De Mosten.

Omroep Brabant schrijft dat het slachtoffer en zijn fiets op Belgisch grondgebied lagen. De aanrijding zou aan de Nederlandse kant van de grens zijn gebeurd. Agenten uit beide landen doen onderzoek.

Op de plaats waar het lichaam lag, was verder niemand toen het werd gevonden. Een mogelijk betrokken bestuurder is niet bekend.

Vanwege storm Amy is vandaag in het hele land code geel afgekondigd. Op verschillende plekken zijn bomen omgewaaid, maar extreme incidenten blijven vooralsnog uit.

Het KNMI meldt windkracht 7 à 8 aan de kust van Noord-Holland. Ook op Texel en Vlieland, en aan de kust bij Zeeland en Zuid-Holland, waait het relatief hard. Meer landinwaarts is de gemiddelde windkracht ongeveer 4.

In het hele land zijn bomen omgewaaid. Zo kwam in Harderwijk een grote boom naar beneden, waarbij takken op een auto belandden. Eenzelfde voorval gebeurde in Weert.

In het buitengebied bij Deurne is ook een grote boom omgevallen, die verspert de weg. De brandweer is bezig de bomen in stukken te zagen en op te ruimen.

En ook in Waalre was een weg tijdelijk onbegaanbaar. Daar is een gevallen boom inmiddels opgeruimd.

Afvaarten geannuleerd

In het noorden van het land worden afvaarten van rederij Doeksen geannuleerd. Zij varen van Harlingen naar Vlieland en Terschelling. De haven van Harlingen heeft kades afgezet in verband met verwachte hoge waterstanden. Ook zondag zijn afvaarten geannuleerd of tijden gewijzigd.

Door het onstuimige weer zijn op Schiphol tientallen vluchten geannuleerd, voor het overgrote deel vluchten van KLM. Passagiers worden omgeboekt naar de eerstvolgende vlucht. Het vliegveld Rotterdam The Hague Airport kampt al de hele dag met wateroverlast, meldt Rijnmond. De omroep schrijft dat het dak lekt. De eerste verdieping van het vliegveld is afgesloten.

Stormvloedkering Ramspol

Rijkswaterstaat heeft de stormvloedkering Ramspol bij Ens (Flevoland) ingeschakeld, schrijft Omroep Flevoland. Dat heeft echter niet direct te maken met storm Amy, het gaat namelijk om een test, voorafgaand aan het stormseizoen.

Bij de test wordt de balgstuw, een opblaasbare dam, opgeblazen. Daardoor wordt het Zwarte Meer van het Ketelmeer afgesloten. De kering bestaat uit drie gedeelten van zwaar en zeer sterk rubber. Wanneer er een hevige storm is, voorkomt de kering overstromingen.

Evenementen afgezegd

De trekvogeltelling die vandaag zou plaatsvinden op de skiberg in Bergschenhoek is afgelast. Een keer per jaar in oktober worden op het uitkijkpunt Lührs alle overvliegende trekvogels geteld, maar dat gaat vanwege de harde wind dus niet door.

Gisteren werden al evenementen afgelast vanwege de harde wind. In Leiden ging gisteravond het vuurwerk rond het Leidens Ontzet niet door en vandaag is onder meer festival Roetz in natuurgebied Hitland bij het Zuid-Hollandse Nieuwerkerk afgelast. AT5 meldt dat de herdenking van de Bijlmervliegramp deels naar binnen is verplaatst.

Storm Amy is het overblijfsel van orkaan Humberto, die 26 september ontstond op de Atlantische Oceaan.

Iran heeft zeven gevangenen die ter dood waren veroordeeld geëxecuteerd. Dat is bekend geworden via een persbureau dat banden heeft met het streng-islamitische regime.

Zes van de zeven zouden in opdracht van Israël aanslagen hebben gepleegd. Ze zouden politieagenten en militairen hebben gedood. Ook werden ze schuldig bevonden aan het plegen van bomaanslagen in de provincie Koezistan, in het zuidwesten van het land bij de grens met Irak.

In die provincie met een Arabische bevolking zijn opstandelingen actief, die zich verzetten tegen het regime in Teheran. Ze voelen zich gediscrimineerd en hebben in het verleden aanslagen gepleegd op Iraanse olie-installaties. Op de Iraanse tv waren beelden te zien van een veroordeelde die sprak over de aanslagen. In hoeverre hij dat vrijwillig deed, is niet duidelijk.

De zevende gevangene die is geëxecuteerd is onder meer veroordeeld voor de moord op een soennitische geestelijke, in 2009, in Iraans Koerdistan.

Meer dan duizend executies

In Iran wordt de doodstraf vaak opgelegd en ook uitgevoerd. Amnesty International meldde afgelopen week dat er dit jaar al meer dan 1000 gevangenen zijn geëxecuteerd. Dat is het hoogste aantal in Iran dat de mensenrechtenorganisatie in 15 jaar documenteerde.

Het aantal executies nam toe na de korte oorlog tussen Iran en Israël van dit jaar. Die begon toen Israël op 13 juni grootscheepse luchtaanvallen uitvoerde op doelen in Iran, met als doel om het Iraanse atoomprogramma te vernietigen en het streng-islamitische regime in Teheran ten val te brengen.

Iran reageerde door ook luchtaanvallen uit te voeren. Na twaalf dagen werd er een wapenstilstand gesloten, waarmee een eind aan de gevechten kwam. Volgens Amnesty wordt de doodstraf in Iran nu vaak opgelegd onder het mom van de nationale veiligheid.

De VN-mensenrechtenorganisatie OHCHR zei eerder dat het hoge aantal executies duidt "op een systematisch patroon" van staatsintimidatie.

De conservatieve Sanae Takaichi is verkozen tot leider van de Liberaal-Democratische Partij (LDP) en daarmee wordt ze waarschijnlijk ook de eerste vrouwelijke premier van Japan. De circa 1 miljoen leden verkozen haar boven de meer gematigd liberale Shinjirō Koizumi.

Het land heeft een nieuwe premier nodig omdat premier Shigeru Ishiba opstapte als leider van de LDP. Dat gebeurde een jaar na zijn aantreden vanwege een dalend vertrouwen onder kiezers en twee verkiezingsnederlagen.

Het is nog niet helemaal zeker dat Takaichi premier wordt, omdat het parlement haar benoeming moet goedkeuren. Haar LDP heeft samen met coalitiepartner Komeito geen meerderheid in beide kamers.

Toch is de kans heel groot dat ze wordt gekozen: de LDP regeert al bijna onafgebroken sinds 1955 en de partijleider wordt vrijwel altijd premier. De oppositie is te verdeeld om samen één tegenkandidaat naar voren te schuiven.

Zeer conservatief

De 64-jarige voormalige minister van Binnenlandse Zaken Takaichi geldt als zeer conservatief en zeer nationalistisch. Ze is bijvoorbeeld tegen het homohuwelijk, anti-migratie en voor investeren in defensie.

Haar politieke rolmodel is de Britse oud-premier Margaret Thatcher en ze hangt de conservatieve visie van de voormalige Japanse premier Shinzo Abe aan. Hij was de langstzittende premier van Japan en kwam in 2022 bij een aanslag om het leven.

In haar overwinningsspeech zei Takaichi dat iedereen hard moet werken en dat het in Japan niet te veel moet gaan over de balans tussen werk en privé. Ze zegt dat Japan voor de Japanners moet zijn, dat de economie weer sterk moet worden en dat het land weer op de wereldkaart gezet moet worden.

Hoogstwaarschijnlijk wordt er op 15 oktober gestemd door het Japanse parlement over de nieuwe premier.

Correspondent Japan Anoma van der Veere:

"De verkiezing van Sanae Takaichi is historisch omdat de Japanse politiek gedomineerd wordt door mannen.

Toch staat haar aanstaande premierschap niet voor grote verandering. Takaichi is een uitgesproken conservatief en legt veel nadruk op traditionele waarden en nationale trots. Haar komst betekent vooral stabiliteit binnen de regeringspartij, maar weinig vernieuwing.

Voor bondgenoot Verenigde Staten oogt Takaichi juist daarom als een betrouwbare partner. Haar nadruk op defensie, technologie en veiligheid sluit nauw aan bij de Amerikaanse strategie in Azië.

China en Zuid-Korea zullen vooral letten op haar omstreden visie op Japan's rol in de Tweede Wereldoorlog. Ze vindt dat het land zich niet hoeft te verontschuldigen voor zijn verleden, wat in de regio als provocerend wordt gezien en door gematigde partijgenoten als een groot diplomatiek risico."

Gisteravond was het zover. Het eerste K3-reünieconcert met de originele leden van de popgroep K3 vond plaats in de AFAS Dome in Antwerpen. Traantjes werden weggepinkt, en er werd uit volle borst meegezongen met nummers als Oma's Aan De Top, Kusjesdag en Toveren van de K3'tjes Karen, Kristel en Kathleen, de meiden die inmiddels vijftig zijn of die leeftijd naderen.

Na de opkomst van de drie originals, zoals de vrouwen worden genoemd tijdens deze concertenreeks, volgde een halve minuut lang luid applaus en gegil van de duizenden fans.

De Belgische omroep VRT maakte beelden van de show:

Gelukkig hebben we de beelden nog, zullen de concertgangers denken. De meiden verwisselden meerdere keren hun kleding, naar steeds weer een nieuwe iconische outfit. Hits als Alle Kleuren, Tele-Romeo en natuurlijk Oya Lélé passeerden de revue.

En voor fans niet onbelangrijk: de haren van Karen Damen. De laatste tijd ging zij door het leven als blondine, waardoor er volop werd gespeculeerd of ze bij de shows het podium zou betreden met rood haar, zoals in haar tijd als K3'tje. Fans werden razend enthousiast toen ze zagen dat ze inderdaad rood haar had, al is inmiddels duidelijk dat ze een pruik draagt.

K3-fans Buddy Faessen en Tommy Willems vonden de show geweldig. "Het was heel nostalgisch, de ontlading van het publiek, en bij K3 zelf", zeggen zij tegen de NOS. Samen hebben ze 'de Melkherberg-podcast', binnen het thema Studio 100. Bij het concert kwamen ze oud-K3'tje Josje Huisman tegen.

Voorafgaand aan het concert waren bijna alle shows in België volledig uitverkocht. Vanaf vandaag staat er op de website van Studio 100 dat er bij elke show in België extra tickets zijn.

Documentaire

Voor wie nog lang niet klaar is met alle nostalgische beelden van de meiden, vol pracht en praal, is er goed nieuws. Het Belgische HLN Nieuws meldt dat er een tweedelige docuserie wordt gemaakt van de reünieconcerten: 'K3 Originals'. De afleveringen zullen binnenkort te zien zijn bij de streamingsdienst VTM GO+.

In de korte tweedelige documentaire worden kijkers meegenomen achter de schermen. Met beelden van voorafgaand aan de shows en tijdens de concerten zelf, en van bijvoorbeeld repetities en het uitkiezen van de kleding.

Heyah Mama

In 1998 ontstond K3 met Karen Damen, Kristel Verbeke en Kathleen Aerts. De meidengroep had eerst een andere naam en ook twee andere leden, voordat Kathleen Aerts zich bij de andere twee voegde. In eerste instantie richtten de meiden zich op een ouder publiek, maar hun eerste nummer, genaamd Wat ik wil, sloeg niet aan.

Eén jaar later probeerde de meidengroep het Eurovisiesongfestival te veroveren met Heyah Mama. Hoewel ze niet ver kwamen, werd het wel hun eerste hit.

In de jaren die volgden, werd K3 een megasucces door zich te richten op jonge kinderen. De meiden zongen en dansten in talloze muziekshows, speelden in musicals en maakten meerdere films. De haarkleuren van de zangeressen waren typerend: de kleuren rood, zwart en blond staan voor de Belgische vlag.

In 2009 stonden Karen, Kristel en Kathleen voor het laatst samen op het podium als K3. Kathleen verliet de groep, en ging werken aan een solocarrière. Vanaf toen veranderde de meidengroep verschillende keren van formatie.

K2 zoekt K3

Middels het tv-programma K2 zoekt K3 werd Kathleen Aerts in 2009 vervangen door de Nederlandse Josje Huisman. In 2015 werd na een nieuwe talentenjacht op televisie een hele nieuwe formatie K3'tjes gevormd: Hanne Verbruggen, Marthe de Pillecyn en Klaasje Meijer. In 2021 werd Klaasje vervangen door de Nederlandse Julia Boschman.

De reünieconcerten kwamen niet uit het niets. Voordat de concertenreeks eind maart werd aangekondigd, werd er al over gespeculeerd. "Het idee dat we opnieuw samen op het podium staan en die onvergetelijke liedjes kunnen brengen, maakt me ontzettend blij'', zei Kristel Verbeke na de aankondiging.

Deze maand, maar ook volgend jaar in april en mei, volgen nog 39 concerten. Zestien daarvan vinden plaats in Rotterdam Ahoy.

De luchthaven van München is gisteravond opnieuw gesloten nadat bij de start- en landingsbanen drones waren gezien. Donderdag gebeurde dat ook al. Agenten zagen de vliegende objecten bij de twee start- en landingsbanen. Volgens een politiewoordvoerder vlogen de drones weg voordat ze geïdentificeerd konden worden.

Tientallen vluchten werden geannuleerd. Zo'n 6500 reizigers waren erdoor getroffen. Voor hen zijn veldbedden neergezet en is eten en drinken geregeld. Vanwege het Oktoberfest zijn in München en omgeving vrijwel geen hotelkamers meer te krijgen.

Het vliegverkeer zou om 05.00 uur worden hervat, maar dat is uitgesteld tot 07.00 uur. Ook na dat tijdstip vallen nog enkele vluchten uit, is te zien op de website van de luchthaven.

Meer storingen

Door de sluiting van donderdagavond waren al dertig vluchten geschrapt of omgeleid. Ook toen waren drones gesignaleerd. Waar die vandaan kwamen is niet bekend.

München is niet de enige plek in Europa waar de afgelopen dagen onbekende drones opdoken. Dat gebeurde eerder ook bij luchthavens in Denemarken en Noorwegen en bij een militair complex in België.

Vandaag is in München een vergadering van Europese ministers van Binnenlandse Zaken. Daar staat de 'dronezwerm' op de agenda.

Goedemorgen! Het is vandaag Open Huizen Dag en in Tsjechië gaan mensen naar de stembus voor de parlementsverkiezingen.

Eerst het weer: Vanochtend trekt een regenzone over en komen windstoten voor van 70 tot 80 km/uur. Tijdens de tweede ochtendhelft trekt de regen weg. Vanaf halverwege de middag trekken buien van west naar oost over het land en zijn met name in het westen windstoten tot 90 km/uur mogelijk. Ook is er kans op onweer. De maxima liggen rond 15 graden.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van wegwerkzaamheden en hier lees je over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Het leger van Israël zou volgens Israëlische media opdracht hebben gekregen om aanvallen op Gaza af te schalen. Het volgt op de toezegging van Hamas om verder te praten over het plan voor Gaza van de Amerikaanse president Trump. Na die toezegging riep Trump Israel op te stoppen met bombarderen.

In een officiële reactie zwijgt premier Netanyahu over alle details die nog moeten uitgewerkt. Hamas zwijgt over de oproep de wapens neer te leggen. Zowel Israël als Hamas lijkt het in eerste instantie alleen over het uitwisselen van gevangenen te willen hebben. Toch is Trump ervan overtuigd dat vrede binnen handbereik is. "Iedereen wil dat de oorlog eindigt en er vrede komt in het Midden-Oosten."

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

De beste visspeciaalzaak van Nederland is bekendgemaakt. Het is Vis en Meer in Poppel, in België. Hoe dat kan? De Vlaamse omroep VRT vroeg het aan de eigenaar: "We zijn een echte 'grenswinkel', met veel Nederlandse klanten", zegt Mark Verkennis, die zelf uit de omgeving van Eindhoven komt.

"We liggen maar 40 meter van de Nederlandse grens. Poppel is ook een mooie mengeling van Belgen en Nederlanders, dat zien we ook bij onze klanten. Er zijn zowel mensen uit Turnhout als uit Tilburg die hier komen winkelen."

Fijne zaterdag!

4 oktober 1980, vandaag precies 45 jaar geleden, was een belangrijk moment voor doven en slechthorenden in Nederland. Die dag konden zij voor het eerst een Nederlandstalig programma op televisie zien met ondertiteling via Teletekst. Het was de dramaserie Rouw past Electra. Zes jaar later volgde ook de eerste live-ondertiteling, bij een uitzending van het NOS Journaal.

Anno 2025 voorziet de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) 99 procent van alle Nederlandstalige programma's van de publieke omroep van ondertiteling via Teletekstpagina 888. En daar maken maandelijks zo'n 4,5 miljoen mensen gebruik van.

Dat zijn er veel meer dan de 1,7 miljoen mensen in Nederland die slechthorend zijn en van wie er 30.000 geheel doof zijn. "Zo kijken mensen binnen een huishouden vaak op verschillende schermen naar programma's met het geluid uit en de ondertiteling aan", zegt Paul van den Bogart van de afdeling Toegankelijkheid van de NPO, "Of denk aan de tv's aan de muur in de sportschool en in de wachtkamer bij de dokter."

Ook is uit onderzoek gebleken dat Nederlanders vaak de ondertiteling aanzetten bij Nederlands drama. "Dat blijkt op de een of andere manier moeilijk verstaanbaar voor veel mensen. Het is een veelgehoorde klacht. Maar voor ons is het natuurlijk fijn dat ze dan ondertiteling gebruiken."

Van één naar bijna alles

In 45 jaar groeide het aanbod dus van één uitzending per dag naar zo'n beetje alle programma's die op een dag worden uitgezonden door de NPO. Op een doordeweekse dag betekent dat zo'n twintig keer live het NOS Journaal ondertitelen, Nieuwsuur, minstens drie actualiteitenprogramma's en twee talkshows, die met een kleine vertraging worden uitgezonden zodat de redacteuren van TT888 de optimale ondertiteling kunnen maken.

Daarnaast produceert de redactie per dag ook nog eens honderden minuten voorbereidbare ondertiteling bij opgenomen programma's. En tegenwoordig spant de redactie zich in om series die vooruit te kijken zijn op NPO Start, óók van ondertiteling te voorzien.

De Velotype

Het aantal ondertitelaars is in al die jaren dan ook flink uitgebreid, van twee naar een team van 34 redacteuren die in ploegen werken. De onlangs overleden presentator Loretta Schrijver was een van de eerste twee ondertitelaars die destijds werden aangenomen.

Tot 2002 werkten ze met de Velotype, een speciaal toetsenbord waarmee je snel complete woorden kan typen. Live-uitzendingen werden toen door twee mensen gedaan. Een redacteur die naar het programma luisterde en hardop vertelde (en ook een beetje samenvatte) wat er op tv werd gezegd en de velotypist die de titel maakte en in beeld bracht.

Spraakherkenning

Tijdens de Olympische Spelen van Salt Lake City in 2002 werd voor het eerst gebruikgemaakt van spraakherkenning. Daarmee kunnen live-uitzendingen door één redacteur worden ondertiteld. Die kijkt en luistert mee met het live-programma en zegt hardop wat er is gezegd. Die tekst wordt dan door spraakherkenningssoftware omgezet in een titel die de redacteur op zijn scherm ziet en, eventueel na aanpassing, kan doorzetten naar de uitzending.

Inmiddels experimenteert de NPO ook met AI-oplossingen, zoals geheel automatische ondertiteling op het themakanaal NPO Politiek & Nieuws.

Dat verloopt niet altijd vlekkeloos, zegt Van den Bogart. Zo heeft de AI-software nog altijd moeite met de namen van Tweede Kamerleden.

Ook wordt AI al ingezet bij de voorbereiding van sommige niet live-programma's. "Daarna worden de titels nog wel gecontroleerd door een redacteur en die voegt ook de zogenoemde regie-aanwijzingen toe; de beschrijvingen van wat er buiten beeld te horen is, maar niet te zien. De verschillende sprekers krijgen ook verschillende kleuren. Dat is ook wat ondertiteling voor doven en slechthorenden meer maakt dan enkel de ondertiteling van het gesprokene."

Ander taalgebruik

Ook het taalgebruik is sinds 1980 veranderd. "Doven hebben een beperkte woordenschat, werd toen nog gedacht", zegt Jurgen Lentz, eveneens van de afdeling Toegankelijkheid en voormalig ondertitelaar. "Je kon bijvoorbeeld niet schrijven 'de appel valt niet ver van de boom', maar je moest schrijven 'hij lijkt veel op zijn vader'. Dat is nu ondenkbaar. We ondertitelen alles nu zo letterlijk mogelijk."

"Ook de leessnelheid was vroeger veel lager en de titels bleven veel langer in beeld staan", vult Van den Bogart aan. Lentz: "Voor een dove gaat het nu soms wel snel, maar tegelijk willen ook dove mensen liever alles meekrijgen in plaats van dat er samengevat wordt. Dat is heel tegenstrijdig soms."

De toekomst zien ze allebei met vertrouwen tegemoet. "AI zal in de toekomst steeds vaker worden ingezet", verwacht Van den Bogart. "Maar wel onder toezicht van een redactie met mensen. We willen bij de publieke omroep het niveau van de ondertiteling hooghouden en AI heeft nog te veel last van hallucinaties."

De reactie van Hamas op het 20-puntenplan van Gaza wordt wereldwijd instemmend ontvangen. Volmondig akkoord gaat de terreurorganisatie zeker niet, maar doorpraten over details wordt gezien als een beter alternatief dan de "ongekende hel" waarmee Trump dreigde als Hamas het aanbod zou afwijzen.

Trump reageerde in elk geval tevreden: "Iedereen wilde eensgezind een eind aan de oorlog, en vrede in het Midden-Oosten. En daar zijn we vlakbij", zei de Amerikaanse president in een videoboodschap.

Andere wereldleiders vallen hem bij. De Britse premier Starmer spreekt van een "significante stap voorwaarts", VN-chef Guterres roept alle partijen op "deze kans te grijpen om het tragische conflict in Gaza te beëindigen". Het Nederlandse kabinet is wat zuiniger: het is "voorzichtig positief dat Hamas bereid lijkt tot vrijlating van de gijzelaars en directe onderhandelingen".

Veel onduidelijk

"Hamas' toezegging moet snel een vervolg krijgen", benadrukt de Franse president Macron. Egypte en Qatar laten weten al bezig te zijn met het opzetten van vervolggesprekken om details uit te werken. Dat is hard nodig, want ondanks alle positieve geluiden is er veel nog onduidelijk.

Hamas stemt dan wel in met het ruilen van alle gijzelaars tegen zo'n 2000 Palestijnse gevangenen, maar waarschuwt er meteen bij dat hun vrijlating niet gemakkelijk zal zijn. Het bijeenbrengen en uitleveren van de ongeveer 50 gijzelaars is een moeilijke logistieke operatie in een oorlogsgebied. Zo zouden enkele omgekomen gijzelaars begraven liggen in gebieden die bezet of gebombardeerd zijn.

Reactie Netanyahu

Trump riep Israël anderhalf uur na het antwoord van Hamas al op tot een onmiddellijk staakt-het-vuren. "Zo kunnen we de gijzelaars veilig en snel wegkrijgen. Daar is het nu veel te gevaarlijk voor. We werken op dit moment de details uit."

De Israëlische premier Netanyahu zweeg in een eigen schriftelijke toelichting over Trumps oproep tot een staakt-het-vuren. Hij richtte zich puur "op het uitwerken van de eerste fase van Trumps plan, de onmiddellijke vrijlating van alle gijzelaars door Hamas".

Wel zouden de strijdkrachten al opdracht hebben gekregen aanvallen in Gaza af te schalen en alleen nog "defensieve operaties" uit te voeren. Onder meer de Israëlische legerradio meldt dat. In hoeverre daarvan iets is te merken in Gaza, valt nu nog niet te zeggen.

Correspondent Nasrah Habiballah over de reactie van Netanyahu:

Israël had gehoopt dat Hamas door de druk van Trump met een simpel 'ja' zou reageren. Trump leek het signaal af te geven aan Hamas: het is tekenen bij het kruisje, of niet. Trump reageert nu toch wel positief op de reactie van Hamas. Volgens Israëlische media is Netanyahu verrast door die reactie van Trump.

Israël zit in een periode met meerdere Joodse feestdagen. Sinds Netanyahu terug is uit de Verenigde Staten, heeft hij Trumps Gaza-plan niet breder besproken in het kabinet.

Netanyahu ging ook niet in op de punten waarmee Hamas nog niet uitgesproken mee heeft ingestemd. Hoewel Trump zijn 20-puntenplan als een alles-of-nietsvoorstel presenteerde, zocht Hamas op sommige punten toch nog wat speelruimte in zijn bewoordingen.

Zo stelde Trump een internationaal toezicht en een buitenlandse troepenmacht voor om de Gazastrook te stabiliseren, iets wat voor Hamas onbespreekbaar was. De reactie van gisteravond benadrukt dan ook dat Palestijnen zelf zeggenschap over hun lot moeten houden en daar dus vooral onderling overleg voor nodig is.

Ook een ander heet hangijzer blijft onbesproken in de reactie: de ontmanteling van de Hamas zelf. Behalve de volledige ontwapening van de terreurgroep eiste Trump ook dat leden in ruil voor amnestie geweld tegen Israël afzweren of voor ballingschap kiezen. Hamas zwijgt daar volledig over.

Gehaaide jongens

NAVO-chef Rutte reageert afwachtend. Hoewel het militaire bondgenootschap niet betrokken is bij het conflict, raadt hij aan "heel erg de kleine lettertjes te lezen" in de Hamas-boodschap. Ook hij ziet "heel veel positieve elementen", maar "het zijn allemaal heel gehaaide jongens".