Aggregator

De Bilt stopt tot verkiezingen met vergaderen: 'Nog nooit van gehoord'

15 minutes 55 seconds ago

Op een besluit van de gemeenteraad van De Bilt om voorlopig niet meer te vergaderen, wordt verbaasd gereageerd. Een meerderheid van de raad stemde eergisteren voor een voorstel om met verkiezingsreces te gaan, tot de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart.

Op die manier wil de raad een aantal belangrijke dossiers over de verkiezingen heen te tillen. Er staat nog een aantal onderwerpen op de agenda waar veel om te doen is en waar partijen het niet over eens zijn. Bijvoorbeeld de mogelijke bouw van een nieuw gemeentehuis en het parkeerbeleid in De Bilt.

De agendacommissie, die het voorstel had ingediend, stelde dat het beter was om dat soort onderwerpen door te schuiven totdat er nieuwe volksvertegenwoordigers gekozen zijn. De commissie mag dat eigenlijk zelf bepalen, legde burgemeester Maarten Haverkamp dinsdagavond aan de raadsleden uit. Maar omdat het voorstel zo vergaand en uitzonderlijk is, wilde hij zeker weten dat de gemeenteraad het ermee eens was.

'Nog nooit van gehoord'

Universitair hoofddocent politicologie Hans Vollaard van de Universiteit Utrecht is verbaasd over het besluit. "Is er dan niets meer te controleren?", vraagt hij zich af bij RTV Utrecht. "Speelt er dan niks meer onder inwoners van De Bilt dat aangekaart moet worden?"

Vollaard kan zich niet voorstellen dat er helemaal geen onderwerpen zijn in aanloop naar de verkiezingen waarover de raad moet besluiten. Denk bijvoorbeeld aan besluiten waarvoor subsidies aangevraagd moeten worden of aan deadlines, zegt hij. "Meestal is het wel een rustige periode, ook om raadsleden gelegenheid te geven om campagne te voeren. Maar om nou te zeggen, we vergaderen niet, dat heb ik nog nooit gehoord."

Volgens de spelregels

Directeur John Bijl van het Periklesinstituut, dat onder meer burgemeesters en wethouders traint, is ook kritisch over het besluit, zei hij tegen de NOS. "Het slaat nergens op. Ik kan me voorstellen dat je in verkiezingstijd rekening houdt met de agenda. In de meeste gemeenten zie je dat de luwte aantreedt in de laatste zes tot drie weken naar de verkiezingen. Maar hier schorten ze alles op naar eigenlijk 1 april, als de nieuwe gemeenteraad wordt geïnstalleerd", zegt hij.

Bijl: "Dat je grote dossiers niet over je graf heen wil regeren, kan ik nog wel begrijpen. Maar het is niet zo dat er daarnaast geen andere zaken spelen. De gemeenteraad heeft niet alleen de taak om besluiten te nemen, maar heeft ook een controlerende taak."

Uitleg aan inwoners

Een gemeenteraad gaat over de eigen agenda en kan besluiten om niet te vergaderen, legt ook politicoloog Vollaard uit. Zo'n voorstel wordt eerst gedaan door de agendacommissie. Daarin zitten bijvoorbeeld burgemeester, griffier en wat raadsleden. Het voorstel wordt dan besproken in de raad. "Het kan natuurlijk zijn dat er zo weinig op de agenda staat dat er niet meer vergaderd hoeft te worden", zegt hij.

Volgens de politicoloog is het belangrijk dat de gemeente aan de inwoners uitleg geeft over het besluit. "Enerzijds kun je zeggen: het is efficiënt, er wordt niet vergaderd als het niet nodig is. Anderzijds kan je denken: ze worden toch betaald namens ons om besluiten te nemen." Dat kan vragen oproepen bij inwoners, schetst hij. "Ik kan me de opgetrokken wenkbrauwen wel voorstellen."

De gemeenteraad kan er dus zelf voor kiezen om met reces te gaan, maar kan het besluit ook weer terugdraaien. John Bijl hoopt dat de raadsleden nog eens goed nadenken over dit besluit. "Ik heb begrepen dat er vanuit de inwoners niet heel enthousiast is gereageerd. Dus misschien zien ze nog wel een reden om toch nog een paar dingen gewoon wel te doen. In plaats van alleen maar campagne te gaan voeren."

Nieuw dodelijk kraanongeval legt grotere problemen Thailand bloot

31 minutes 47 seconds ago

Voor de tweede dag op rij heeft een ongeluk met een kraan slachtoffers gemaakt in Thailand. Vlak bij Bangkok wordt aan een nieuwe verhoogde snelweg gewerkt. Een van de bouwkranen viel vanmorgen om en plette twee auto's. Daarbij kwamen twee mensen om het leven.

Bij een bijna identiek ongeval zo'n 200 kilometer naar het noordoosten vielen gisteren 32 slachtoffers. De kraan die toen instortte viel op een trein die met 120 kilometer per uur langsreed. De kraan was bezig een betonnen brugplaat te plaatsen voor de prestigieuze hogesnelheidslijn tussen Bangkok en het Chinese Kunming. De plaat sneed de trein na het instortten in tweeën, met explosies en een vuurzee tot gevolg.

Premier Anutin Charvirakul schudde zijn hoofd toen hij vandaag het slechte nieuws over het tweede ongeval hoorde en zei: "Alweer hetzelfde liedje." Want hij werd ermee geconfronteerd toen hij net op bezoek was bij de plek van de grote treinramp van gisteren.

"Er is onmiddellijk actie nodig", zei hij. "Dit probleem kunnen we niet laten liggen." Anutins reactie is begrijpelijk: de ongelukken werpen nieuwe vragen op over de bouwveiligheid in Thailand. Het land heeft strenge regels, maar die worden belabberd gehandhaafd. Corruptie onder lokale politici en ambtenaren is een van de oorzaken.

Vaker bouwongelukken

Ongelukken met infrastructuur en bouwprojecten komen dan ook regelmatig voor. In 2023 en 2020 vielen bij twee treinongelukken opgeteld 26 doden. Ondanks een groot treinnetwerk is Thailand mede door dit soort ongelukken vooral een land van auto's.

En vorig jaar was de aardbeving in Myanmar ook voelbaar. Er stortte één groot gebouw in. Achteraf vanwege grove schendingen rondom vergunningen en bouwregels. Die fouten kostten 95 mensen het leven.

De exacte oorzaken van de opeenvolgende kraanongevallen moeten nog worden onderzocht. Maar premier Anutin sprak zijn onmiddellijke verbazing uit over het ongeluk met de trein. De kraan die dat veroorzaakte, werd beheerd door een bedrijf dat al eerder betrokken was bij een ingestorte tunnel.

Tegen het Thaise medium The Nation vroeg de premier zich af waarom het bedrijf niet op een zwarte lijst stond. Want dit soort ongelukken schaden het vertrouwen in de publieke veiligheid. Hij eist dat de veroorzakers van het treinongeluk snel verantwoordelijkheid nemen en gestraft worden.

Anutin werd om andere redenen woedend toen hij vandaag bij de treinrampplek was. Hij kreeg daar te horen dat de Thaise spoorwegen de nabestaanden 1100 euro geven per slachtoffer. "Dat is veel te weinig. Het is niet alleen een klap in het gezicht van de families, maar ook in het gezicht van de overheid. Ze verdienen tienduizenden euro's."

Maar zelfs met meer geld krijgen de nabestaanden hun naasten niet terug. Noch worden er nieuwe ongelukken mee voorkomen. Anutin kondigde aan dat daar snel wetswijzigingen voor moeten komen. Terwijl een groot deel van het probleem ligt bij de handhaving van de huidige wetgeving.

Corruptie

Corruptie is diepgeworteld in Thailand en daarmee dus niet makkelijk uitgeroeid. Het is een van de vele redenen waarom Anutin en zijn partij van centristen nu onder druk staan. De progressieve Volkspartij van jonge anti-establishment-activisten staat op een ruime voorsprong in de peilingen.

Het geeft aan dat veel Thai klaar zijn voor verandering. Waar de conservatieve elite in Thailand er alles aan probeert te doen om de machtsverhoudingen te laten zoals ze zijn. Maar stilstand bleek de afgelopen twee dagen bijzonder kostbaar voor de gewone Thai.

Wikipedia bestaat 25 jaar, maar encyclopedie voelt druk van AI

1 hour 35 minutes ago

Grote kans dat op dit moment zo'n 10.000 mensen wereldwijd iets opzoeken op Wikipedia. Dat gebeurt volgens de digitale encyclopedie namelijk iedere seconde. De site wordt elke maand vele miljarden keren bezocht en bestaat vandaag 25 jaar.

De eerste artikelen van de Engelstalige versie gingen over PhilosophyAndLogic, UnitedStates en AfghanistaN. Door een verouderd serversysteem waren er nog geen spaties mogelijk en moesten er te pas en te onpas hoofdletters worden gebruikt in de titels.

Inmiddels zijn er meer dan 64 miljoen artikelen in 345 talen, zo valt er te lezen op Wikipedia.

Gebruik AI

Toch daalt het aantal bezoeken de laatste jaren door de groei van kunstmatige intelligentie (AI). "In het verleden was het zo dat Wikipedia mooi bovenaan stond als je iets opzocht op Google", zegt Hay Kranen. Hij is al 20 jaar een wikipediaan, iemand die vrijwillig artikelen schrijft of aanpast voor Wikipedia.

Tegenwoordig geeft Google zelf gelijk een pasklaar antwoord op de zoekterm van de gebruiker, geschreven door AI. "Meestal komt die informatie van een Wikipediapagina, maar dat staat er dan niet bij."

Hoewel Kranen benadrukt dat de missie van Wikipedia is om kennis te verspreiden en dat ook gebeurt door AI, vindt hij dat de grote tech-bedrijven soms ook misbruik maken van de encyclopedie. "Je merkt dat er meer druk komt op de servers waar de website op draait door de manier waarop de data ervan afgehaald worden."

Geen geldproblemen Wikipedia

De zware serverbelasting kan tot extra kosten leiden. En dat terwijl Wikipedia het moet hebben van donaties. Die donaties zijn afhankelijk van het aantal bezoekers, dat weer daalt vanwege de opkomst van AI.

"Voor zover ik weet zijn er nog geen financiële problemen", zegt Kranen, "maar de kans bestaat dat dat alsnog gaat komen. Het overgrote deel van de inkomsten van Wikipedia komt van bezoekers die een klein bedrag doneren".

De wikipediaan ziet nog een nadeel door de komst van AI. "Minder mensen zullen zien dat wij heel goede bronnen gebruiken. Daardoor zullen minder mensen goede informatie tot zich nemen."

Voorlopig staat Wikipedia nog altijd hoog in de lijstjes met meest bezochte websites ter wereld. Vorig jaar was de Engelstalige pagina van Charlie Kirk het meeste bezocht. Bijna 45 miljoen mensen zochten de conservatieve Trump-aanhanger op, voornamelijk in de week nadat hij was vermoord.

Enkele feitjes over Wikipedia

Kabinet besluit deze week of er Nederlandse militairen naar Groenland gaan

2 hours 7 minutes ago

Het kabinet wil nog deze week besluiten of er "enkele Nederlandse militairen" naar Groenland worden gestuurd. Dat zegt demissionair minister Van Weel tegen BNR. De militairen zullen gaan helpen om een NAVO-oefening voor te bereiden. Het gaat dus niet om een militaire missie.

Van Weel zegt dat Nederland "welwillend" tegenover het sturen van Nederlandse militairen staat. "Voor het einde van de week kunt u daarover witte rook verwachten." Bronnen melden aan de NOS dat het om één of twee mensen gaat.

De minister van Buitenlandse Zaken wijst erop dat er motie ligt waarin de Tweede Kamer het kabinet vraagt om alles te doen wat Denemarken kan helpen. Hij heeft laten weten dat hij daarnaar zou kijken.

Deense premier

Denemarken heeft de militaire aanwezigheid op Groenland versterkt. Het eiland maakt deel uit van het Deense koninkrijk. Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Zweden en Noorwegen hebben gezegd ook militairen te sturen.

De Deense premier bedankt haar Europese bondgenoten voor hun bijdrage. Ze zegt dat er "nog steeds een fundamenteel meningsverschil" met de VS is en dat "de Amerikaanse ambitie om Groenland over te nemen intact is gebleven". "Dit is natuurlijk een ernstige zaak en we gaan daarom door met onze inspanningen om te voorkomen dat dit scenario werkelijkheid wordt."

Van Weel zegt bij BNR dat de territoriale integriteit van Groenland en Denemarken voorlopig nog niet in gevaar is. Er wordt in elk geval nog gepraat met de VS en dat is winst, stelt hij. "Als je met elkaar praat, dan ben je in ieder geval constructief bezig en niet destructief met zaken als het innemen van iemands territorium."

Tweede Kamer: bonussen bankensector omhoog voor werven IT-ers

2 hours 9 minutes ago

D66, VVD en CDA, die samen onderhandelen over een minderheidskabinet, willen het mogelijk maken dat medewerkers van banken hogere bonussen mogen krijgen. Het gaat om medewerkers in vakgebieden die lastig zijn te vinden en waar tussen werkgevers veel concurrentie is.

Volgens de drie partijen hebben banken grote moeite met het aantrekken van vooral goede IT-medewerkers. Nu geldt er nog een maximum voor de bonussen van 20 procent van het salaris. De partijen willen daar 100 procent van maken. Mensen in topfuncties blijven uitgezonderd van het hogere bonusplafond. JA21 en BBB steunen het voorstel, zodat er een Kamermeerderheid is.

De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) reageert in het FD met instemming op het besluit. "Wij hebben al vaker onze zorgen geuit over het feit dat de Nederlandse beloningsregels knellend zijn voor financiële ondernemingen." Volgens de NVB kunnen bedrijven in de bankensector en de financiële technologische dienstverlening nu onder gelijke voorwaarden concurreren met andere Nederlandse en Europese werkgevers.

Oppositiepartijen tegen

Oppositiepartijen zoals GL-PvdA, SGP, SP en Denk zijn tegen het plan en de manier waarop de drie partijen het willen regelen, namelijk in een wet die vooral gaat over de beschikbaarheid van contant geld. De linkse partijen vinden dat medewerkers in andere sectoren zoals de zorg juist bonussen verdienen.

D66, VVD en CDA zeggen dat het nodig is voor de concurrentiepositie van Nederland om het verschil met andere landen zo snel mogelijk recht te trekken.

Koophuis voor het eerst gemiddeld duurder dan half miljoen, zien makelaars

2 hours 13 minutes ago

Meer dan een half miljoen euro: dat is wat woningzoekenden gemiddeld moeten neerleggen voor een bestaande woning. Dat blijkt uit cijfers van makelaarsvereniging NVM, die keek naar de laatste drie maanden van afgelopen jaar.

Huisvesting staat nog steeds onder spanning, ziet de NVM, maar de prijsstijgingen gaan de afgelopen tijd minder hard. Huizenprijzen stegen 3,9 procent ten opzichte van een jaar eerder.

Er werden in de drie laatste maanden van vorig jaar 47.600 woningen verkocht door NVM-makelaars; dat is 11 procent meer dan een jaar eerder. Makelaars van de NVM verkopen zo'n 70 procent van alle woningen in Nederland.

Het lukt starters steeds makkelijker om aan een woning te komen, ziet de NVM. Mensen die voor het eerst een woning kopen zijn goed voor bijna de helft van alle verkochte woningen. "Toch moet de starter zelf of via familie wel een flinke zak geld meebrengen om in te kunnen stappen", zegt NVM-voorzitter Lana Goutsmits-Gerssen. "Veel jonge starters zonder buffer staan langs de zijlijn."

De toename van starters heeft volgens de NVM meerdere oorzaken. Onder meer de verkoop van voormalige huurwoningen werkt in hun voordeel. Als een huurder vertrekt, kiest een deel van de verhuurders ervoor om hun huis te verkopen in plaats van opnieuw te verhuren. Door de Wet betaalbare huur is het minder lucratief om een woning te verhuren.

Regionale verschillen

Er zijn grote verschillen tussen gemeenten. In Bloemendaal leggen kopers gemiddeld 1,2 miljoen euro neer voor een woning. De twee andere gemeenten die boven het miljoen uitkomen zijn Blaricum en Laren.

De laagste verkoopprijzen zijn te vinden in gemeente Pekela: gemiddeld iets meer dan 272.000 euro. In Heerlen en Kerkrade ligt het gemiddelde ook onder de drie ton.

Ondertussen ligt de koopprijs van nieuwbouwwoningen wel nog steeds onder de half miljoen. Het gaat gemiddeld om bijna 494.000 euro. Toch betekent dat niet dat nieuwbouw goedkoper is, stelt de NVM. Het gaat namelijk vaker om appartementen. "Door kleinere oppervlakten krijgen kopers bij nieuwbouw minder woonruimte voor hun geld."

Federale agent schiet man in been in Minneapolis, onrust in stad houdt aan

2 hours 37 minutes ago

In de Amerikaanse stad Minneapolis heeft een federale agent een man in zijn been geschoten. Dat gebeurde te midden van de aanhoudende protesten tegen de aanwezigheid van immigratiedienst ICE in de stad.

Volgens het ministerie van Binnenlandse Veiligheid ging het om een Venezolaan die illegaal in de VS verbleef, en staande werd gehouden bij een verkeerscontrole. De man vluchtte te voet, waarna een worsteling ontstond tussen de agent en de man.

Daarbij schoten anderen de man te hulp: zij belaagden de agent met een bezemstok en sneeuwschep, aldus het ministerie, waarna de agent zich gedwongen voelde te schieten "omdat hij vreesde voor zijn leven".

Zowel de agent als neergeschoten man ligt in het ziekenhuis, aldus de autoriteiten. Amerikaanse media konden niet direct de lezing van de overheid over het schietincident verifiëren. De neergeschoten man is niet levensgevaarlijk gewond, schreef de gemeente op X.

Renee Good

Na het voorval gingen honderden betogers de straat op in de stad. De politie zette traangas in om een einde te maken aan de protesten. Zowel de gouverneur van de staat Minnesota, Tim Walz, als Minneapolis-burgemeester Jacob Frey bekritiseerde de betogers die tegen de politie ageerden.

Frey riep hen op "niet te happen, want je helpt niet en je helpt ook de ongedocumenteerde migranten in onze stad niet". Walz schreef op Facebook soortgelijke woorden en vroeg hun Trump "niet te geven wat hij wil".

Het voorval komt een week nadat een ICE-agent de 37-jarige Renee Good had doodgeschoten. Volgens de regering-Trump handelde de agent uit zelfverdediging, onder anderen lokale politici betwijfelden dat na het zien van de beelden.

Het doodschieten van de vrouw leidde tot anti-ICE-protesten in de stad en de autoriteiten in Minnesota begonnen een eigen onderzoek naar het incident, naast het federale FBI-onderzoek. Op een persconferentie zei de aanklager te vrezen dat ze onvoldoende bewijs zou krijgen van de FBI om een besluit over vervolging van de ICE-agent te kunnen nemen.

Spanningen tussen regering en staat

Het illustreert hoe de aanwezigheid van ICE de spanningen tussen de autoriteiten in Minnesota en de regering-Trump flink heeft doen oplopen. Er loopt bijvoorbeeld een rechtszaak, waarbij de staat heeft verzocht om de inzet van ICE op te schorten, om de gemoederen tot bedaren te brengen.

Gouverneur Walz zei dat zijn staat in chaos verkeert. Volgens de Democraat is er sprake van "een campagne van georganiseerd geweld" vanuit de overheid tegen de inwoners van zijn staat.

Burgemeester Frey noemde de situatie in Minneapolis eerder al "onhoudbaar", zeker gezien de recente incidenten. "We zitten in een onmogelijke situatie, waarbij we onze mensen veilig proberen te houden, onze buren willen beschermen en tegelijk de orde willen handhaven."

Volgens hem is een landelijke politiemacht zijn stad "binnengevallen", die vijf keer groter is dan de politiemacht van de stad, die zo'n 600 agenten telt. De regering beschuldigt Walz en Frey van het opstoken van mensen tegen de ICE-agenten met "haatdragende retoriek".

Sinds het aantreden van Trump begin vorig jaar is het aantal arrestaties door ICE fors gestegen. De immigratiedienst doet invallen in steden en verricht daarbij op grote schaal arrestaties. Daarbij worden onder meer willekeurige voorbijgangers gevraagd om hun papieren, zonder aanklacht vastgezet, uit auto's getrokken of zijn er onaangekondigde invallen bij bedrijven. Dat heeft geleid tot tal van gespannen situaties.

AEX doorbreekt grens van 1000 punten, tech-aandelen grote aanjager op beurs

3 hours 8 minutes ago

De AEX-index is door de 1000 punten heen gegaan. Vlak na de opening om 09.00 uur bereikte de belangrijkste graadmeter van de Amsterdamse beurs 1008 punten.

Het record was de afgelopen dagen al een paar keer in zicht. Vooral de aanhoudende opmars van technologie-aandelen neemt de Amsterdamse beurs op sleeptouw. Chipmachinemakers zoals ASML en Besi waren vanmorgen opnieuw de grote stijgers in de AEX. Positieve cijfers van de Taiwanese chipfabrikant TSMC gaven een extra impuls aan deze AEX-bedrijven. Ook stijgingen bij ING en Shell de afgelopen tijd hielpen de index naar de nieuwe recordstand.

Met deze stand heeft de AEX al vroeg in het nieuwe jaar een eerste record. Ruim anderhalf jaar geleden werd de grens van 900 punten gehaald.

Het is niet de eerste keer in de historie van de in 1983 opgerichte AEX dat de koers door de 1000 punten ging. Dat gebeurde op 7 augustus 1997 al eens. Alleen werd toen op de Amsterdamse beurs nog in guldens gehandeld. Omgerekend naar euro's was de stand van toen 453,78 punten.

Record op record

Na een aantal rustige jaren stapelt de AEX vooral de afgelopen vijf jaar record op record. Dat komt doordat technologie-aandelen het al lange tijd goed doen, waarbij beleggers het afgelopen jaar door optimisme over kunstmatige intelligentie aan het kopen slaan. Daar profiteren ASML, Besi en ASM International van.

Daarnaast stonden de aandelen van Europese banken en verzekeraars lang heel laag genoteerd. Door de interesse in ING, ABN Amro en ASR stijgen die de laatste tijd flink in waarde, net als het financiële technologiebedrijf Adyen.

Mede daardoor veerde de AEX na de enorme ineenstorting van aandelen tijdens de uitbraak van het coronavirus in 2020, snel terug boven de 600 punten van voor de crisis. In maart 2021 ging de koers door de grens van 700 punten, om dat najaar al de 800 punten aan te tikken.

Aantal reorganisaties schiet omhoog, meer mensen in de WW

3 hours 17 minutes ago

Het aantal werkloosheidsuitkeringen is afgelopen jaar opnieuw gestegen, meldt het UWV. De organisatie zegt dat er eind 2025 ruim 191.000 mensen een WW-uitkering kregen, een stijging van 9,5 procent ten opzichte van een jaar eerder.

Het UWV zegt dat de stijging vooral komt door reorganisaties en niet zozeer door het failliet gaan van bedrijven. Uit de cijfers blijkt dat 355 bedrijven een melding deden van reorganisatie, het hoogste aantal in tien jaar.

Bijna 25.000 mensen worden geraakt door de bezuinigingen, vooral in de metaal - en chemische industrie en de zakelijke dienstverlening.

Langer WW

Volgens Rob Witjes, hoofd arbeidsmarktinformatie bij het UWV, vinden die mensen snel weer een andere baan, maar ze doen er wel wat langer over dan de voorgaande jaren. Dat verklaart volgens Witjes een deel van de stijgingen in het aantal WW-uitkeringen.

"We horen toch ook wel dat mensen in de WW vaker naast een baan grijpen", zegt hij. "Het aantal openstaande vacatures is wat minder groot dan vorig jaar. Dan kiezen bedrijven toch eerder voor mensen die van werk naar werk gaan."

In 2025 is ruim 16 procent van de WW-uitkeringen gegeven aan mensen die al minimaal een jaar een uitkering ontvingen, dat was eind 2024 nog 15,5 procent van de uitkeringen.

Dit is het derde jaar op rij dat het aantal werkloosheidsuitkeringen toeneemt, merkt het UWV op.

Geen cel voor Italiaanse influencer Chiara Ferragni om cake-schandaal

4 hours 17 minutes ago

De Italiaanse influencer Chiara Ferragni hoeft niet de cel in vanwege een schandaal rond kerstcakes en paaseitjes. De realityster deed voorkomen dat goede doelen zouden profiteren van de verkoop daarvan, maar ze liep vooral zelf binnen.

De zaak kwam in 2022 aan het rollen nadat Ferragni online pandoro's aanprees, een lekkernij die Italianen in kersttijd eten. Haar roze versie was met 9 euro drie keer zo duur als een reguliere versie, maar een kinderziekenhuis in Turijn zou ervan profiteren.

Het bleek echter dat producent Balocco al een vast bedrag van 50.000 euro aan het ziekenhuis had gedoneerd; de hoogte van de donatie hing dus niet samen met de verkoopcijfers van de cake. Ferragni kreeg een miljoen euro voor het aanprijzen van de cake. Ze bleek eerder op soortgelijke wijze paaseitjes te hebben verkocht.

Nachtmerrie

De strafzaak die het Openbaar Ministerie vorig jaar tegen haar begon, werd gisteren door de rechter niet-ontvankelijk verklaard. Ferragni had inmiddels voldoende gedaan om de zaak recht te zetten, waaronder het terugbetalen van de klanten. Daardoor blijft haar en een medeverdachte een celstraf bespaard. Justitie had een jaar en acht maanden geëist.

"De nachtmerrie is voorbij", zei Ferragni na afloop. "Ik ben blij dat ik nu mijn leven terug heb. Het waren zeer moeilijke jaren."

Pandoro-gate

De 38-jarige Ferragni was een van de eerste en meest invloedrijke influencers van het land. Ze hield aanvankelijk een lifestyleblog bij, maar groeide al snel uit tot een mediafenomeen met socialemediakanalen, podcasts en een eigen realityserie. In het conservatieve Italië zette zij zich met haar man, rapper Fedez, in voor progressieve idealen als lhbti-rechten en euthanasie.

Dat media-imperium werd door pandoro-gate aan het wankelen gebracht. Hoewel Ferragni volhield niemand te hebben willen bedriegen, kreeg ze een boete van een miljoen euro. Ook producent Balocco moest 420.000 euro betalen. Ferragni beloofde nog eens tonnen van het geld dat ze had verdiend te schenken aan de goede doelen.

Haar pogingen de schade te beperken konden niet voorkomen dat ze miljoenen volgers en belangrijke sponsoren kwijtraakte, waaronder Coca-Cola. Ook liep haar huwelijk op de klippen. In de nasleep van de affaire voerde Italië strengere regelgeving in voor sponsoring door influencers.

Grieks proces over hulp aan vluchtelingen zet alle hulpverleners op scherp

5 hours 2 minutes ago

Wat doe je als je op het strand staat en er een bootje vol vluchtelingen in angst probeert aan te meren? De meeste mensen zouden te hulp schieten en hulpverleners al helemaal. Maar in Griekenland leidde het tot een rechtszaak.

Vandaag begint op het eiland Lesbos de laatste fase van het proces tegen de Nederlander Pieter Wittenberg (78) en 23 andere hulpverleners. Zij staan terecht voor mensensmokkel, lidmaatschap van een criminele organisatie en witwassen.

Ze kunnen daarvoor maximaal twintig jaar celstraf krijgen. En dat terwijl ze alleen maar vluchtelingen aan wal hielpen, zeggen ze. In samenwerking zelfs met de Griekse kustwacht.

Mensenrechtenorganisaties spreken van de criminalisering van hulpverlening, bedoeld om hulpverleners af te schrikken en zo vluchten minder aantrekkelijk te maken. Vrijspraak is volgens hen de enige juiste uitkomst. Maar zelfs als die er komt, heeft het proces blijvende invloed op hoe hulpverleners op Lesbos hun werk doen.

Lastige afweging

Want al zijn het er een stuk minder dan tien jaar geleden, nog steeds komen in Griekenland vrijwel dagelijks per boot vluchtelingen aan. Vorig jaar 48.000 volgens VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR, van wie bijna 4000 op Lesbos. En dus zijn er ook nog steeds Nederlandse hulporganisaties actief. Maar die staan niet meer aan de oevers wanneer de bootjes aankomen, sinds de 24 hulpverleners in 2018 werden aangeklaagd.

"Als onze vrijwilligers nu een bootje zien aankomen, mogen ze zelf niets doen en moeten ze de bevoegde instanties bellen", zegt Esther Vonk, directeur van de Stichting Bootvluchteling. Die organisatie biedt met artsen en verpleegkundigen medische en psychosociale hulp in het vluchtelingenkamp op Lesbos. "Dat is soms een heel lastige afweging. Er zijn een heleboel vormen van hulpverlening die de autoriteiten in verband brengen met mensensmokkel."

Ze schetst het dilemma. "Het voelt tegennatuurlijk om weg te lopen als er een boot met mensen in nood aankomt. Maar je weet dat als je tegen de regels ingaat we mogelijk alle hulpverlening kunnen opdoeken, ook de medische hulp in het kamp. Dan krijgt niemand meer de zorg die zo hard nodig is."

Steffi de Pous, directeur van Because We Carry, woonde in 2018 op Lesbos en komt er nog regelmatig. Haar stichting richt zich vooral op vrouwen en kinderen op de vlucht.

"Toen Pieter en de anderen werden aangeklaagd, ontstond er een algemene angst onder hulpverleners. Wij reden nog rond met een auto met daarin medische instrumenten, dekens, water, eten en schone kleren. Maar die mochten we dus niet meer gebruiken als er bootjes aankwamen."

Met haar team maakte De Pous dan een inschatting hoe hulpbehoevend mensen waren. "Dan maakten we een plannetje en belden netjes de kustwacht. Als die kwam, hadden we negen van de tien keer toch al wel geholpen. Dekens gegeven of zo. Maar we durven sindsdien niet meer het water in."

Pushbacks

Belangrijk bij het dilemma: er zijn inmiddels stapels bewijs dat de kustwacht vluchtelingen terugduwt naar Turkije, soms met geweld, ook als ze al op Lesbos zijn aangekomen. Ze worden soms op stuurloze opblaasbare vlotten naar open zee getrokken. De Griekse autoriteiten ontkennen zich schuldig te maken aan deze illegale pushbacks.

De angst zit er inmiddels goed in. De Pous zegt de afgelopen jaren meerdere keren plotseling te zijn gestopt met het verlenen van hulp. Omdat er ineens drones boven haar en haar collega's verschenen, bijvoorbeeld. "Een keer zat iemand met een verrekijker naar mij te turen. Ik moet nu stoppen met helpen dacht ik, want ik wil niet in de gevangenis komen. Maar waarvoor kom ik dan eigenlijk vast te zitten? Als ik nou op een jetski de zee op was gevaren, een touw had uitgegooid en die bootjes vanuit Turkije Griekenland in sleepte... Maar omdat ik iemand een deken, een flesje water of een mueslireep heb gegeven?"

Voorzichtiger geworden

Zelfs als Wittenberg en de 23 anderen worden vrijgesproken, heeft de zaak wel ruim zeven jaar boven hun hoofd gehangen. Ze moesten zich doorlopend beschikbaar houden voor de Griekse justitie, en sommigen kwamen door de verdenking lastig aan het werk.

"Wij zijn als organisatie veel voorzichtiger geworden", zegt Vonk. "Je vraagt je voortdurend af: wat zijn de risico's voor onze medewerkers en vrijwilligers? Waarvoor kun je aansprakelijk gehouden worden? Want je wil niet dat iemand jaren in zo'n proces terechtkomt. Dus ook al missen de beschuldigingen elke grond, dan toch blijven ze een rol spelen in ons werk."

Met draagbare kunstnier wil Nierstichting patiënten weer vrijheid geven

5 hours 36 minutes ago

Er bestaat een goede kans dat mensen met ernstige nierproblemen binnen een paar jaar veel meer vrijheid krijgen om te staan en gaan waar ze willen. De Nierstichting wil de eerste draagbare dialysemachine op de markt brengen, waardoor patiënten niet meer voor de rest van hun leven gebonden zijn aan hun huis en ziekenhuis.

Op dit moment moeten ongeveer 5000 mensen, om überhaupt te kunnen overleven, drie keer per week naar het ziekenhuis voor een urenlange hemodialyse waarbij hun bloed door een kunstnier wordt gezuiverd. Omdat deze levensreddende machines zeer omvangrijke installaties zijn die niet verplaatst kunnen worden, hebben patiënten hun hele leven een soort van huis- en ziekenhuisarrest.

Zo ziet dat eruit in de praktijk:

Op vakantie gaan of familie in het buitenland bezoeken is voor hen lastig, omdat ze dan vooraf dialyse moeten regelen in een ziekenhuis ter plaatse. Maar daar komt waarschijnlijk verandering in. Het UMC Utrecht is inmiddels klinische studies begonnen om de veiligheid en effectiviteit te testen van een nieuwe kunstnier. Deze zogeheten Neokidney past in een rolkoffer en kan in feite overal mee naartoe. Langdurig rondreizen hoeft dan geen probleem meer te zijn.

"En dat betekent straks echt een enorme verbetering van de kwaliteit van leven", zegt directeur Tom Oostrom van de Nierstichting met hoorbare trots. Het was immers de patiëntenorganisatie zelf die deze innovatie in gang heeft gezet. "We merkten dat er bij de grote dialysefabrikanten niet een echte motivatie bestond om kleinere en draagbare kunstnieren te ontwikkelen. Dus hebben we ruim twaalf jaar geleden besloten het heft in eigen handen te nemen."

Daarmee treedt de Nierstichting in de voetsporen van de Nederlandse arts en uitvinder Willem Kolff. Hij was het die in 1945 de eerste dialysemachine ontwikkelde en daarmee met succes het leven redde van een vrouw met acuut nierfalen.

In deze reportage probeerde NTR Wetenschap dezelfde kunstnier na te maken.

Later zou Kolff emigreren naar de VS waar hij de techniek voor kunstnieren verder verbeterde. Hij was ook de uitvinder van de hart-longmachine waardoor hart- en longtransplantaties mogelijk werden. Zelf probeerde Kolff ook een draagbare kunstnier te ontwikkelen, maar tot zijn grote frustratie lukte dat destijds technisch nog niet.

"Ongeveer twintig jaar geleden, toen hij al heel oud was, moedigde Kolff ons aan om zelf zo'n apparaat te ontwikkelen", vertelt Oostrom. "Volgens hem was de technologie inmiddels ver genoeg."

De Nierstichting stelde daarom met TNO een aanbestedingsplan op om de juiste partners te vinden. Uiteindelijk werden dat bedrijven uit Singapore en Zwitserland, die samen het bedrijf Nextkidney oprichtten. De eerste prototypes zijn in Frankrijk al op patiënten getest in samenwerking met het UMC Utrecht.

De resultaten waren dusdanig positief dat drie grote zorgverzekeraars, CZ, Menzis en Zilveren Kruis, financiële steun boden om het apparaat daadwerkelijk op de markt te brengen. Dit jaar beginnen tests die moeten bewijzen dat het marktmodel veilig en effectief genoeg is. Er zijn ongeveer vijftig patiënten bij betrokken, in Utrecht, Brussel en Caen in Frankrijk.

'Duizend behandelingen getoetst'

"Waar bij de eerste tests het model in het ziekenhuis werd getest voor een korte periode, gaan we het nu langer testen en bekijken hoe het functioneert als patiënten het thuis zelf doen", zegt internist-nefroloog Karin Gerritsen van het UMC Utrecht en hoofdonderzoeker van de Europese studie.

"We bekijken uiteraard alles. Maakt het apparaat het bloed voldoende schoon en wordt het overtollig vocht goed verwijderd? Ervaren patiënten bijwerkingen? Wat doet deze dialyse met de bloeddruk, de hartslag en de bloedwaarden? Uiteindelijk zullen we zeker duizend behandelingen uitvoeren en toetsen."

Volledige vergoeding

Als de resultaten goed zijn, wil het bedrijf zo snel mogelijk Europese en Amerikaanse toestemming krijgen om de nieuwe technologie op de markt te brengen. In Nederland zal de kunstnier naar alle waarschijnlijkheid vergoed worden via de zorgverzekering. De verwachting is dat dit al in 2027 of 2028 moet lukken.

Het scheelt behoorlijk in de kosten omdat veel minder zorgpersoneel nodig is als patiënten zelfstandig dialyseren.

Oostrom verwacht ook ver over de landgrenzen veel van het apparaat. "Door hulpverleners in rampgebieden. Na de tsunami in Japan waren in delen van het land helemaal geen mogelijkheden meer om te dialyseren. Dan gaat de klok voor mensen wel tikken. Met de draagbare kunstnier wordt het dan een stuk makkelijker om patiënten alsnog levensreddende zorg te bieden."

Wekdienst 15/1: Machado op bezoek in Witte Huis • Verkiezingen in Uganda

5 hours 48 minutes ago

Goedemorgen! De Amerikaanse president Trump ontvangt vandaag de Venezolaanse oppositieleider Machado. En in Uganda wil president Museveni na 40 jaar nog een zevende termijn.

Eerst het weer: bewolkt, met op veel plaatsen wat regen. Alleen in Limburg mogelijk wat zon. Het wordt ongeveer 9 graden.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Iran heeft vannacht het luchtruim een uur of 5 gesloten voor alle vluchten, behalve voor commerciële vluchten die daar toestemming voor hadden. Waarom die beslissing is genomen, zegt de regering niet. Alles zou nu weer open zijn. Luchtvaartmaatschappijen werden gedwongen sommige vluchten te annuleren, om te leiden of uit te stellen.

In Iran is de grootste opstand in jaren bezig. Volgens een mensenrechtenorganisatie zijn tot nu toe zeker 2500 mensen omgekomen. Het regime slaat de protesten hard neer. President Trump dreigde eerder met steun aan de opstandelingen als Teheran het verzet de kop zou indrukken.

Nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Stationskat Brammetje is drie jaar na zijn dood in brons teruggekeerd naar Purmerend. Het dier was als vaste waarde op het treinstation geliefd bij reizigers, maar werd in 2023 doodgereden door een auto. Via een crowdfundingsactie werd 8000 euro ingezameld om hem als standbeeld te vereeuwigen

Fijne donderdag!

Tekort aan duurzame energie kan Nederland miljarden euro's kosten

5 hours 59 minutes ago

De klad zit in de ontwikkeling van duurzame energie in Nederland. Dat constateerde het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) al eerder. Maar het niet halen van de Europese afspraken over de productie van elektriciteit uit zon en wind kan Nederland ook veel geld kosten.

Zo betaalde Nederland in 2020 al een keer 200 miljoen euro aan Denemarken omdat we de klimaatdoelen niet haalden. Lidstaten van de Europese Unie kunnen een overschot van een ander land tegen betaling laten meetellen bij de eigen groene stroomproductie wanneer ze zelf niet genoeg opwekken.

Kosten kunnen oplopen tot 2,6 miljard euro

Onderzoeksbureau Ecorys onderzocht in opdracht van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) wat Nederland nu te wachten staat. De kosten in 2030 en in de jaren daarna kunnen volgens Ecorys oplopen tot 2,6 miljard euro. Het PBL voorspelt dat de Nederlandse energieproductie in 2030 voor 32 procent duurzaam is, terwijl dit volgens Europese afspraken dan 39 procent zou moeten zijn.

Waar Nederland in 2020 nog redelijk makkelijk een overschot in Denemarken kon vinden, zal dat volgens Ecorys in 2030 veel lastiger worden. Vanwege het gebrek aan overschotten in andere landen zullen de kosten naar verwachting flink stijgen.

"Het is ontzettend zonde van het geld," zegt voorzitter Olof van der Gaag van de NVDE. "Want je krijgt er niets voor terug als Nederland." Los van het klimaat is er volgens Van der Gaag dus ook een financiële reden om de komende vier jaar extra te investeren in de productie van duurzame energie. Anders zal Nederland waarschijnlijk pas in 2034 aan de Europese afspraken voldoen.

De Europese doelstellingen zijn vanwege de energiecrisis in 2022 aangescherpt, om minder afhankelijk van met name Russisch gas te worden. Nederland kan vooral grote stappen maken met de uitbreiding van het aantal windparken op de Noordzee. Dat leek een aantal jaren de goede kant op te gaan, maar nu stokt de bouw vanwege toegenomen kosten en twijfel over de toekomstige afname van de elektriciteit.

Subsidie

Dit jaar geeft de overheid daarom voor het eerst weer subsidie voor de bouw van windparken op de Noordzee, maar het budget hiervoor is beperkt. Van der Gaag roept het nieuwe kabinet daarom op om weer extra te gaan investeren in klimaatbeleid. "De subsidies voor de verduurzaming van woningen en voor de productie van duurzame energie moeten worden uitgebreid. En er is extra geld nodig voor wind op zee en voor de verduurzaming van de industrie."

Naast de verplichting om meer duurzame energie te produceren zijn er ook afspraken gemaakt over het besparen van energie. Van Europa moet er 26,4 procent minder energie verbruikt worden, maar in Nederland dreigt dat percentage te blijven steken op 21,5 procent.

"Dus we moeten er ook voor zorgen dat we huizen sneller gaan isoleren en dat we elektrische auto's stimuleren, want die gaan veel efficiënter om met energie dan benzineauto's", zegt Van der Gaag.

Waar het kabinet van PVV, VVD, NSC en BBB het klimaatbeleid niet hoog op de agenda had staan, is de NVDE optimistisch over de ambities van het nieuwe kabinet. "Ik geloof eigenlijk dat Jetten, Bontenbal en Yesilgöz echt gemotiveerd zijn voor de energietransitie. De een misschien wat meer vanwege het klimaat, de ander misschien meer vanwege de onafhankelijkheid en de kansen voor bedrijven in Nederland. Maar ik geloof eigenlijk dat zij wel van plan zijn om hier werk van te gaan maken."

Naar verwachting wordt er eind deze maand meer duidelijk over de plannen van het minderheidskabinet van D66, CDA en VVD. Dan moet ook blijken of, en zo ja hoeveel, extra geld er voor klimaatbeleid beschikbaar is.