Aggregator

Een titelloos schilderij van de in 2001 overleden zanger en kunstenaar Herman Brood is opgenomen in de kunstcollectie van het Rijk. De conservatoren van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) zeggen tot dit besluit te zijn gekomen omdat "wij vinden dat Herman Brood als icoon uit de twintigste eeuw als kunstenaar meer aanzien mag krijgen".

Het is voor het eerst dat een kunstwerk van Brood is opgenomen in de Rijkscollectie, een enorme verzameling van ruim 120.000 kunstwerken en historische voorwerpen die eigendom zijn van de Nederlandse staat.

Brood komt daarmee in het rijtje van 17e-eeuwse meesters als Rembrandt van Rijn en zijn leerlingen Govert Flinck en Ferdinand Bol, maar ook van modernisten als Piet Mondriaan, Karel Appel en Armando.

Het acrylwerk, waarop twee mannen met een pistool staan, hing tot voor kort aan de muur bij de Belastingdienst. Omdat er veel namaakwerken en nepcertificaten van Brood rondgaan, zegt de RCE dat het de afgelopen maanden veel tijd heeft besteed aan het vaststellen van de authenticiteit van het werk.

Daarvoor werkten zij samen met de Stichting Valsbrood, een team van drie oud-vrienden van Brood dat gespecialiseerd is in het herkennen van vervalsingen. De Rijksdienst schrijft dat na onderzoek vast kwam te staan dat het een authentiek werk is uit begin jaren 90.

"Zeker zijn vroege werk is creatief en origineel, omdat hij experimenteerde met allerlei technieken, maar waarin wel duidelijk de hand van de kunstenaar herkenbaar is", schrijven de conservatoren in een verklaring.

Het gebruik van primaire kleuren wordt genoemd, net als dat hij vaak injectiespuiten gebruikte om verf aan te brengen op de kunstwerken. "Het was zijn eigen versie van action painting. Of misschien kunnen we nog beter spreken van 'rock-'n-roll' op doek."

Als de Eerste Kamer eind dit jaar het Belastingplan 2027 van het minderheidskabinet afkeurt, dan kan er een chaos voor miljoenen belastingplichtigen ontstaan.

Dat hangt samen met de deadline die geldt voor de Belastingdienst. Op 20 november om 12.00 uur moeten echt alle wijzigingen van de inkomstenbelasting binnen zijn want daarna worden de voorlopige aanslagen gemaakt die vanaf december worden verstuurd.

Als de Eerste Kamer na 20 november het Belastingplan afkeurt of via een novelle wijzigingen afdwingt, dan kloppen de voorlopige aanslagen niet meer. Dit moet dan later worden hersteld, bij de definitieve aanslag anderhalf jaar later. Dat betekent navorderingen of teruggaven.

De zinsnede "dat wordt een tweede Toeslagenaffaire maar dan nog groter" wordt in de wandelgangen al gebruikt.

Niet denkbeeldig

ChristenUnie-Kamerlid Grinwis bracht het onderwerp afgelopen maandag ter sprake in het Kamerdebat over het Belastingplan. Hij vroeg aan de staatssecretaris van Financiën Eerenberg: "Wat nou als de Tweede Kamer in meerderheid ja zegt tegen het Belastingplan, maar de Eerste Kamer niet?"

Die optie is zeker niet denkbeeldig. Het minderheidskabinet voert nog steeds moeizame onderhandelingen met de oppositie over steun voor het Belastingplan. Of het gaat lukken met partijen die zowel in de Tweede als in de Eerste Kamer een meerderheid kunnen leveren is onzeker.

Eerenberg zei in het debat dan ook in antwoord op Grinwis dat dat "het scenario is dat we echt niet zouden moeten willen met elkaar of aantrekkelijk moeten doen laten lijken, want dat is het niet".

Hoe werkt het met de voorlopige aanslag?

Iedereen kan vanaf begin december een voorlopige aanslag bij de Belastingdienst aanvragen voor het volgende jaar. Dat doe je bijvoorbeeld als je de hypotheekrenteaftrek maandelijks wil terugkrijgen, in plaats van in één keer aan het einde van het belastingjaar.

De Belastingdienst bepaalt het jaar daarna wat de definitieve aanslag is. Dan wordt duidelijk in hoeverre de voorlopige aanslag klopte. En dus of je een bedrag moet bijbetalen of terugkrijgt.

Voor het vaststellen van de voorlopige aanslag gaat de Belastingdienst uit van de belastingregels die dan gelden. Als de Eerste Kamer die op het laatste moment verandert, is de kans groot dat de definitieve aanslag anders uitpakt.

Het gigantische uitvoeringsprobleem dat op de loer ligt, zal de discussie voor senatoren van de oppositiepartijen veranderen. Hun mogelijke tegenstem kan voor onduidelijkheid zorgen over de inkomstenbelasting en dus het besteedbare inkomen van miljoenen Nederlanders.

Daarom kan het zijn dat het minderheidskabinet uiteindelijk toch genoegen neemt met alleen een meerderheid voor het Belastingplan in de Tweede Kamer. Oppositiepartijen in de Eerste Kamer zullen het daarna waarschijnlijk nooit durven wegstemmen.

Tot nu toe blijft het kabinet zeggen dat deze route zeker niet wenselijk is. Maar het minderheidskabinet is er door onderlinge meningsverschillen evengoed nog steeds niet uit of het zaken wil doen 'over links' met Pro en Volt of 'over rechts' met JA21, SGP en BBB.

Als dit proces helemaal misloopt, dan kunnen ze dus een gok wagen: steunen op CU, 50Plus en Groep Markuszower in de Tweede Kamer, en erop rekenen dat niemand in de Eerste Kamer verantwoordelijk wil zijn voor chaos met de inkomstenbelasting.

Ongeveer 1500 mensen uit ruim 80 landen bezoeken vandaag en morgen Den Haag voor de Unesco Global Forum against Racism and Discrimination-top. Minister-president Rob Jetten hield vandaag de openingstoespraak in het World Forum en ook koning Willem-Alexander was aanwezig.

"Miljoenen mensen krijgen in hun dagelijks leven te maken met discriminatie en racisme", schrijft Jetten op Instagram. "Er heerst een guur klimaat voor iedereen die zich uitspreekt voor gelijke rechten en instituties die opgericht zijn voor de bescherming van ons allemaal, staan onder grote druk."

De koning sprak met meerdere gasten uit verschillende landen over de specifieke uitdagingen bij de aanpak van racisme en discriminatie wereldwijd.

Het forum is de enige internationale wereldtop die zich specifiek richt op de mondiale aanpak van racisme en discriminatie. "Wereldwijd nemen spanningen toe. Discriminatie, racisme en haatzaaien manifesteren zich steeds zichtbaarder in samenlevingen", schrijft Unesco.

De VN-tak voor onderwijs, wetenschap en cultuur strijdt sinds haar oprichting in 1945 tegen racisme. In 1978 stelde het de Verklaring over Ras en Rassenvooroordelen op. Daarin wordt opnieuw bevestigt dat "alle mensen tot één enkele soort behoren en van een gemeenschappelijke oorsprong afstammen. Zij worden gelijk geboren in waardigheid en rechten en maken allen integraal deel uit van de mensheid."

Verandering en verantwoordelijkheden nemen staan dit jaar centraal bij de wereldtop. "Over racisme en discriminatie zijn verdragen gesloten, verklaringen opgesteld, actieprogramma's ontwikkeld en beloften gedaan. Dat is belangrijk geweest. Maar wat hebben al die afspraken daadwerkelijk opgeleverd?", aldus Unesco.

In Den Haag wordt onder meer gesproken over strategie en beleid rond de aanpak van racisme en discriminatie.

Den Haag

Er is gekozen om het evenement in De Haag te houden omdat het wereldwijd de internationale stad van vrede en recht is. Zo zetelt onder meer het Internationaal Gerechtshof (ICJ) en het Internationaal Strafhof (ICC) in de stad. De laatste staat onder zware druk van de Verenigde Staten.

"De bestrijding van racisme en discriminatie is in de kern een strijd voor mensenrechten en menselijke waardigheid", zegt Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme Rabin Baldewsingh. "Er is daarom geen betere plek denkbaar om juist hierover de wereld bijeen te brengen."

"Voor Nederland is dit een unieke kans om internationaal verantwoordelijkheid te nemen", aldus Baldewsingh. Hij benadrukt dat hij niet denkt dat Nederland de wijsheid in pacht heeft, maar "omdat wij ervan overtuigd zijn dat landen veel van elkaar kunnen leren".

'Verandering mogelijk'

Baldewsingh noemt het een eer dat Nederland door Unesco is gekozen om samen de top mee te organiseren.

"Nederland heeft de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet, onder meer met de instelling van een onafhankelijke Nationaal Coördinator, de versterking van de nationale aanpak van discriminatie en racisme en de maatschappelijke dialoog over ons koloniale en slavernijverleden. Die ervaringen nemen wij mee naar dit Forum."

Eerdere edities vonden plaats in Frankrijk, Mexico, Brazilië en Spanje.

Het kabinet praat morgen verder met verschillende combinaties van oppositiepartijen. Dat is de uitkomst van overleg van de top van het kabinet. De coalitie van D66, VVD en CDA is nog steeds op zoek naar steun voor het belastingplan en andere begrotingen.

Premier Jetten en minister Heinen en staatssecretaris Eerenberg (beiden Financiën) spreken morgen eerst met de ChristenUnie en 50Plus, daarna met JA21, BBB en SGP en als laatste met Pro en Volt. De meeste van deze partijen zijn eerder deze week ook al op gesprek geweest.

Drie routes

De drie gesprekssamenstellingen staan voor drie routes die het kabinet heeft om een meerderheid te vinden voor hun plannen. CU en 50Plus kunnen samen met de zetels van Groep Markuszower voor een meerderheid zorgen in de Tweede Kamer.

Markuszower, die deze week met Heinen heeft gesproken, zei eerder dat hij weinig eisen stelt. Voor hem is het vooral van belang dat Pro niet aan de macht komt, zei het oud-PVV-Kamerlid.

Vrijheidsbijdrage

JA21, BBB en SGP vormen gedrieën 'de route over rechts'. De drie oppositiepartijen maakten vanochtend bekend dat ze vanaf nu samen optrekken in de onderhandelingen met het minderheidskabinet. Jetten, vicepremiers Van den Brink (CDA) en Yesilgöz (VVD) en minister Heinen hadden vanmiddag overleg over het eisenpakket.

De drie rechtse partijen bieden hun steun aan voor het belastingplan en andere begrotingen in ruil voor aanpassingen van de plannen van de coalitie. JA21, SGP en BBB willen de belastingverzwaring om te voldoen aan de NAVO-norm, door CDA de vrijheidsbijdrage genoemd, van tafel en een flinke lastenverlichting.

Verder wil het drietal aanpassingen aan de stikstofplannen die BBB al eerder vroeg en meer maatregelen op asiel waar JA21 steeds voor pleit. Ook zijn de eisen van SGP op het gebied van draagmoederschap en abortusbeleid gezamenlijke eisen geworden.

Breed draagvlak

Het kabinet heeft tot nu toe steeds gezegd voor een breed draagvlak in de Tweede Kamer met honderd zetels te willen gaan. Oppositiepartijen zeggen steevast dat dat niet kan en dat het kabinet moet kiezen.

Met het pakket van het rechtse verbond wordt dat nog eens onderstreept, omdat er eisen in zitten die Pro en Volt - die samen 'de optie over links' vormen - niet zullen steunen. Pro-leider Klaver benadrukte de afgelopen dagen dat hij bereid is tot compromissen.

Door de samenwerking op rechts en de inhoud van het pakket komt de coalitie, die intern al verdeeld is, nog verder onder druk te staan. D66 en CDA hebben een voorkeur voor links, de VVD voor samenwerking met rechtse partijen.

Vanavond komt de top van het kabinet overigens weer samen op het ministerie van Jetten om te praten over hoe het nu verder moet.

De Franse douane heeft duizenden verpakkingen met THC-snoepjes onderschept die voor de Nederlandse markt waren bedoeld. THC is de belangrijkste werkzame stof in marihuana.

Volgens de Europese antifraudedienst OLAF leken de snoepjes en de verpakking sprekend op producten van een bekend Europees merk. Hiermee werden de merkrechten geschonden, maar OLAF waarschuwt ook dat kinderen de THC-snoepjes hierdoor gemakkelijk konden verwarren met gewoon snoepgoed. En dat kan gevaarlijk zijn.

Ook waarschuwt de antifraudedienst dat dergelijke voedselwaren niet voldoen aan de Europese regels. Gebruikers krijgen door de verpakking de indruk dat het een normaal en veilig product is.

In totaal zijn 3560 verpakkingen in beslag genomen en vernietigd. Ze waren verstuurd vanuit de Verenigde Staten en zouden doorgestuurd worden naar Nederland.

Kinderen ziek

De dienst heeft ook websites en winkels op de radar die dergelijk snoepgoed verkopen. Die bevinden zich overigens allemaal in Frankrijk. De autoriteiten daar nemen volgens OLAF passende maatregelen.

Er zijn regelmatig incidenten met THC-snoepjes. Deze zomer nog waarschuwde de politie in Utrecht voor onveilige snoepjes waar kinderen ziek van waren geworden. Ze hadden de snoep gevonden op een schoolplein.

Vorig jaar werden snoepjes van Haribo teruggeroepen door de NVWA nadat er THC in was aangetroffen. Meerdere mensen waren er onwel van geworden. Een kind was zelfs in coma geraakt. Maar in het teruggeroepen snoep bleek later toch geen THC te zitten, concludeerde het Nederlands Forensisch Instituut na onderzoek.

Het Openbaar Ministerie seponeert de zaak van een agent, om een fatale arrestatie in 2023 in Rotterdam. Op 9 juni van dat jaar overleed een 32-jarige Rotterdammer toen hij door agenten in bedwang werd gehouden. Uit onderzoek zou blijken dat betrokken agenten daarbij de voor hen geldende geweldsinstructie schonden, waardoor de verdachte kwam te overlijden.

Het OM meldt nu dat een achtste agent, die eerder als een van de verdachten was aangemerkt, nog in opleiding was. Hij volgde instructies op van collega's met een hogere rang. Het OM concludeert na onderzoek door de rijksrecherche dat hij niet op eigen initiatief handelingen heeft verricht die hebben bijgedragen aan het overlijden van de man.

De zaak tegen de overige zeven agenten dient in januari en februari 2027 in een speciale rechtbank in Utrecht. Daar worden zaken behandeld tegen opsporingsambtenaren. Nooit eerder moesten in Nederland zo veel agenten tegelijk voor de rechter verschijnen.

Verkeersincident

In februari 2024 maakte het Openbaar Ministerie bekend acht agenten te vervolgen voor hun betrokkenheid bij de dood van de arrestant.

Twee agenten kwamen op 9 juni 2023 af op een melding die ging over een verkeersincident. De arrestant zou met zijn fiets op een auto zijn gebotst en zijn doorgereden. De man werd achtervolgd door de agenten, in eerste instantie met een politiebus en later te voet, schrijft het Openbaar Ministerie.

De verdachte ging niet in op de instructies van de agenten, waarna hij werd getaserd. Meer agenten arriveerden ter assistentie. Omdat de man zich bleef verzetten, werd hij door meerdere agenten op zijn buik in bedwang gehouden.

De man werd onwel, en werd nog gereanimeerd. Uiteindelijk overleed hij in het ziekenhuis. Een paar maanden later ontstond het vermoeden dat de manier waarop de man in bedwang werd gehouden, een rol kon hebben gespeeld bij zijn dood.

Alfredo Goeloe

De zaak van het 32-jarige slachtoffer doet denken aan de arrestatie van de 51-jarige Rotterdammer Alfredo Goeloe. Hij werd afgelopen 12 september door agenten gecontroleerd na een melding over een gestolen fatbike.

Toen Goeloe geen identiteitsbewijs kon laten zien, rende hij weg. Achteraf bleek dat hij drugs op zak had. Na een achtervolging hielden agenten hem alsnog aan. Terwijl agenten hem tegen de grond vasthielden, raakte hij buiten bewustzijn. Op beelden van de aanhouding is te horen dat Goeloe om hulp riep en aangaf dat hij suikerziekte had. Reanimatie haalde niets uit en hij overleed.

Noot van de redactie

Een eerdere versie van dit artikel had als insteek dat het OM de zeven agenten vervolgt. Dat was al langer bekend en is dus niet het nieuws. Het artikel is omgeschreven.

Boeren in Afghanistan produceren weer fors meer opium, ondanks een verbod op de lucratieve drugsteelt die de Taliban vier jaar geleden instelden. Dat melden de Verenigde Naties (VN). De cijfers laten de kwetsbaarheid van Afghaanse boeren zien die door de slechtlopende economie nauwelijks rond kunnen komen.

Binnen een jaar is het oppervlak voor de Afghaanse productie van opium bijna verviervoudigd naar zo'n 43.000 hectare. Dat is nog steeds fors minder dan vóór het verbod in 2022. In dat jaar werd er 200.000 hectare gebruikt voor papaverteelt. Papaver wordt gebruikt voor de productie van drugs als opium en heroïne.

Hoewel de productie zeker niet terug is op het niveau van vóór het teeltverbod, kunnen boeren - vanwege de aanhoudende vraag uit onder meer Europa - wel flink meer verdienen aan een kilogram gedroogde opium. Voor het verbod leverde een kilo zo'n 100 dollar op, tegenwoordig gaat het al gauw om meer dan 500 dollar, stelt de VN.

Stiekem verbouwen

Boeren proberen hun productie zo veel mogelijk onder de radar te houden. In grote graanvelden worden alleen wat kleine stukjes grond gebruikt om papaver te verbouwen. Andere productielocaties zijn omringd door muren.

Het laat de wanhoop onder Afghaanse boeren zien. Het is voor hen namelijk strikt verboden om opium te maken. De Taliban treden hard op tegen de productie, omdat het volgens de machthebbers niet past bij hun streng-islamitische leer en omdat het regime streeft naar internationale erkenning.

Een paar jaar geleden stonden de Taliban daar nog heel anders in; de groepering verdiende fors aan export van opium tijdens hun oorlog met de VS en de NAVO.

Opiumexport in tact

Ondanks de gevaren, komen boeren terecht bij opiumproductie, omdat het winstgevender is dan andere vormen van landbouw, maar ook omdat de illegale exportlijnen nog grotendeels intact zijn. Dat geldt niet voor de export van legale producten, zoals graan, katoen en watermeloenen. Het is al enige tijd onrustig langs de grens tussen Afghanistan en Pakistan, vanwege een gewapend conflict tussen die landen.

De Taliban zeggen dat de geschatte toename van de opiumproductie zwaar wordt overschat door de VN. Volgens de Afghaanse machthebbers komt de daadwerkelijke teelt van 2026 twee keer lager uit dan de schatting de schatting van VN-bureau UNODC. Waar ze zich op baseren, is onduidelijk.

Exact een jaar na de Iaatste verkiezingen voor de Tweede Kamer staan de coalitiepartijen op fors verlies, als het gaat om de gunst van de kiezer. In de meest recente Peilingwijzer staat het D66 van premier Jetten, dat bij de verkiezingen van een jaar geleden nog de meeste stemmen haalde, nu op 13 tot 17 Kamerzetels. Dat zijn er 11 minder dan momenteel in de Tweede Kamer.

De VVD houdt nog 14 tot 18 zetels over in dit gewogen gemiddelde van de peilingen van Ipsos I&O en Verian/EenVandaag; een verlies van 6. Terwijl ook het CDA 4 lager uitkomt op 12 tot 16. Daarmee staat de minderheidscoalitie rond de 45, minder dan een derde van de Kamerzetels.

Verreweg de grootste in de Peilingwijzer blijft oppositiepartij PRO, op 25 tot 31 zetels. De partij van Jesse Klaver plukt volgens onderzoek van Ipsos I&O en Verian/EenVandaag nog altijd de vruchten van de onvrede van veel progressieve kiezers over het 'rechtse' regeringsbeleid waar D66 voor heeft getekend.

Laagste rapportcijfer Yesilgöz

Spiegelbeeldig krijgt de VVD van zijn kiezers van vorig jaar het verwijt te veel naar links te zijn geschoven. Volgens Verian/EenVandaag is er wel een belangrijk verschil tussen de situatie bij D66 en die bij de VVD: waar het vertrouwen in Jetten bij zijn achterban nog vrij hoog is, vindt nog slechts 28 procent van de VVD-stemmers dat leider Dilan Yesilgöz bij de volgende verkiezingen weer lijsttrekker moet worden.

Ipsos I&O ziet hetzelfde. Yesilgöz, die onlangs nog liet weten juist wel leider te willen blijven tot en met de eerstvolgende verkiezingen, krijgt van kiezers de laagste waardering van de belangrijkste politiek leiders. Uitgedrukt in een rapportcijfer gaat het om een 3,7. Niet meer dan 8 procent van de VVD-kiezers zegt op de VVD te stemmen vanwege de leider.

PVV verliest ook

Opvallend is dat het niet de PVV is die profiteert van de verder geslonken aantrekkingskracht van de VVD. De partij van Geert Wilders staat eveneens in de min op 18 tot 23 zetels. Overstappers van VVD en PVV zorgen er eerder voor dat JA21 (15-19) en Forum voor Democratie (10-14) groeien.

Ipsos I&O ziet in het onderliggende onderzoek een grote wispelturigheid bij kiezers. Enerzijds wordt de coalitiepartijen kwalijk genomen dat zij te weinig voor elkaar krijgen en zoeken veel mensen daarom op dit moment hun toevlucht elders. Anderzijds vindt zo'n driekwart van de oppositiestemmers dat hun partij per se moet vasthouden aan de eigen principes, "zelfs als de regering de begroting dan niet rond krijgt". Dat begrotingsoverleg met de oppositie wordt dezer dagen gevoerd.

BBB valt vrijwel weg

Bij de kleinere partijen zijn er drie die in de Peilingwijzer op 4 tot 6 zetels uitkomen: 50Plus, de Partij voor de Dieren en de SP. Ongeveer even groot is de ChristenUnie, met 3 tot 5, gevolgd door de SGP en Volt met 2 tot 4 en Denk met 1 tot 3.

Van BBB blijft in de huidige Peilingwijzer weinig over met 0 tot 2.

Maurice de Hond

Politicoloog Tom Louwerse, de maker van de Peilingwijzer, benadrukt dat zetelpeilingen buiten verkiezingstijd volgens het beschikbare onderzoek weinig voorspellende waarde hebben voor de volgende uitslag. "Anderzijds reageren partijen er wel op. Dat zag je bijvoorbeeld recentelijk toen de peiling van Maurice de Hond, die niet is opgenomen in de Peilingwijzer, op 12 zetels uitkwam voor de VVD. Dat leverde veel stukken in kranten op en kritische vragen op partijbijeenkomsten."

"Effect is ook", aldus Louwerse, "dat het meer druk oplevert op deze partijen om in onderhandelingen concrete zaken binnen te slepen waarin het eigen profiel goed naar voren komt. Compromissen worden dan nog lastiger. Dat maakt begrotingsonderhandelingen zoals die nu worden gevoerd niet eenvoudig."

Over de Peilingwijzer

De NOS publiceert met enige regelmaat de Peilingwijzer, die zetelpeilingen van Ipsos I&O en Verian/EenVandaag samenvoegt. Meer over de methode erachter is te vinden op de website van de maker, politicoloog Tom Louwerse van de Universiteit Leiden.

Het gebruik van generatieve AI in de klas moet voor kinderen in het basisonderwijs worden verboden. Een Kamermeerderheid steunt een voorstel hierover van Volt en het CDA.

"We mogen niet dezelfde fout maken als toen sociale media kritiekloos werden omarmd", zegt Kamerlid Dassen van Volt. CDA-Kamerlid Armut: "Generatieve AI voegt voor basisschoolleerlingen wat ons betreft niks toe."

Generatieve AI is kunstmatige intelligentie die op basis van opdrachten zelf in staat is om tekst, audio, video of beeld te genereren, zoals bijvoorbeeld ChatGPT, Claude en Copilot.

Volgens de partijen ontwikkelen jonge leerlingen in het primair onderwijs voor een belangrijk deel "hun kritisch denkvermogen, creativiteit en verbeelding". Het gebruik van generatieve AI vormt daarvoor een risico, denken zij.

Kritisch nadenken

Kinderen moeten eerst goed leren lezen, schrijven en kritisch nadenken, ook over AI, voordat zij zelf met AI gaan werken, vindt Dassen. "Ik geloof in de kansen die AI ons biedt, maar tegelijkertijd vergroot generatieve AI leerachterstanden. Daar moeten we nu op handelen."

Wat het CDA betreft blijft het leren uit boeken de basis. Voor kinderen is ook digitale geletterdheid belangrijk, zegt Kamerlid Armut, maar dan moet AI puur gebruikt worden om het leren te ondersteunen.

De partijen die een verbod willen zijn Volt, CDA, Pro, D66, PvdD, Denk, SP, 50plus, ChristenUnie en JA21. Zij hebben samen 88 van de 150 zetels.

Te weinig leren over AI

De PO-raad, de sectorvereniging voor het primair onderwijs, is blij met het voorstel. "Uit de eerste onderzoeken blijkt dat het leerrendement daalt als leerlingen veelvuldig gebruikmaken van generatieve AI, dus we snappen de zorgen die politici hebben over het gebruik van generatieve AI in het onderwijs. Boven alles is het ontzettend belangrijk dat leerlingen leren hoe je een bron analyseert en dat zij zelf kritisch kunnen nadenken."

"Tegelijkertijd komt een mogelijk totaalverbod voor het basisonderwijs nu uit de lucht vallen. We staan er wel voor open om hier met het ministerie en experts goede afspraken over te maken, want dat er iets moet gebeuren is wel duidelijk", voegt de PO-raad toe.

Onderwijskundige en groep 8-docent Barend Last begrijpt de zorgen bij politici. "Ik kan mee in de redenering dat kinderen geen ongebreidelde toegang moeten hebben tot generatieve AI-systemen." Toch is hij bang dat kinderen door zo'n verbod juist te weinig leren over AI en dan ook wijze lessen over hun voorbereiding op de maatschappij missen.

"In de kerndoelen staat dat leerlingen moeten leren verantwoord om te gaan met AI. Dan moet je dus niet al het gebruik van generatieve AI gaan verbieden", zegt hij. Volgens hem zijn er genoeg voorbeelden te vinden dat het op een educatieve manier kan worden ingezet.

Barend Last is bang dat de Tweede Kamer een wettelijk verbod te breed gaat formuleren. "Educatieve chatbots kun je bijvoorbeeld instrueren om niet de antwoorden te geven maar bijvoorbeeld met de leerling mee te denken volgens didactische principes. Ook onderwijsuitgevers experimenteren met AI-chatbots."

You’re likely familiar with Google’s Cardboard, and the legions of cheap virtual reality headsets it spawned. By sticking a smartphone to the wearer’s head, all these headsets needed were some …read more

Twee mannen uit Heemskerk en Beverwijk zijn veroordeeld voor de zware mishandeling van een 17-jarige jongen uit Haarlem. Ze kregen een gevangenisstraf van twee jaar. Een derde verdachte werd vrijgesproken.

De drie verdachten van 22, 24 en 25 jaar stonden terecht voor poging tot doodslag en diefstal met geweld. Dat eerste acht de rechtbank bewezen voor twee van hen.

Fouad B. (24) en Adam E. B. (22) kregen daarvoor allebei twee jaar celstraf opgelegd, waarvan zes maanden voorwaardelijk. Ze moeten ook een schadevergoeding van ruim 41.000 euro betalen en krijgen een contactverbod met het slachtoffer opgelegd.

Niet ontvankelijk

De derde verdachte, de 25-jarige Mourad L., heeft ontkend dat hij geweld heeft gebruikt bij de mishandeling. Desondanks is hij op beelden van het incident te zien, samen met een vierde verdachte. Die zou het incident hebben gefilmd en de broek van het slachtoffer omlaag hebben getrokken. Maar deze verdachte is niet vervolgd.

Daarom verklaart de rechtbank het Openbaar Ministerie (OM) niet-ontvankelijk voor de derde verdachte. Dat kan een rechter bepalen als het OM niet heeft voldaan aan formele vereisten, of als de opsporing en vervolging niet fatsoenlijk zijn verlopen, schrijft NH.

Het drietal was niet aanwezig bij de uitspraak.

Sociale media

De mishandeling gebeurde op 6 september vorig jaar. Het geweld is waarschijnlijk voortgekomen uit een ruzie tussen twee rivaliserende groepen jongeren uit Heemskerk en Beverwijk, en Haarlem.

Het slachtoffer had op de bewuste dag met vrienden gegeten in Beverwijk en werd toen hij het restaurant verliet door een groep jongens gevraagd waar hij vandaan kwam. Zodra duidelijk werd dat het antwoord Haarlem was, werd hij volgens de slachtofferverklaring omsingeld met ongeveer twintig jongens met machetes en honkbalknuppels.

Op beelden die in de rechtbank zijn vertoond, is te zien dat het slachtoffer werd uitgekleed, geslagen en meerdere keren tegen het hoofd geschopt, ook toen hij buiten bewustzijn was. Hij brak zijn hand, liep bulten op zijn hoofd en slaap op en moest zijn studie afbreken.

De mishandeling werd gefilmd en de beelden gingen rond op sociale media. Het leidde tot veel onrust in de regio. Zo sloten meerdere middelbare scholen in Beverwijk en Heemskerk een dag de deuren en bleven sportclubs dicht. Burgemeesters namen noodmaatregelen en de politie mocht op bepaalde plekken preventief fouilleren.

De verdachte van de terreuraanslag vorige week in de Parijse voorstad Trappes heeft toegegeven dat hij een racistisch en islamofoob motief had. Kevin T. zegt Trappes te hebben gekozen omdat het een "toevluchtsoord voor islamisten" zou zijn. Berouw heeft hij naar eigen zeggen niet.

"Hij geeft toe dat hij zich specifiek richtte op "moslims en mensen met Afrikaanse of Noord-Afrikaanse afkomst", maakte de openbaar aanklager vandaag bekend. T. zou tijdens zijn verhoor ook hebben bekend dat hij de aanslag had voorbereid.

De 39-jarige opende vorige week vrijdagochtend vanuit zijn auto met een machinegeweer het vuur op voorbijgangers. In zo'n twintig minuten maakte hij eerst slachtoffers in Trappes en daarna even verderop ook in La Verrière, waarna hij rond 10.20 uur werd klemgereden en gearresteerd in het plaatsje Coignières. Hij zou 128 kogels hebben afgevuurd, schrijft Le Monde.

Bij de arrestatie vond de politie in zijn auto het machinegeweer, traangasgranaten en handschoenen. De aanslag werd vrijwel direct door president Macron bestempeld als een terreurdaad met een mogelijk racistisch motief.

'Geen spijt'

Bij de aanslag werd de 26-jarige Pengo Bossio Wangi gedood. Ook raakten zeven mensen gewond, onder wie een 11-jarig meisje. Het kind werd acht keer geraakt.

T. zou in zijn bekentenis hebben ontkend dat hij kinderen wilde raken. De verdachte zegt dat hij mogelijk "haar lichaamsgrootte verkeerd had ingeschat", maar benadrukt dat hij geen spijt heeft.

Het meisje droeg een hoofddoek toen ze werd neergeschoten. "Misschien heeft hij haar daarom aangevallen", verklaarde haar moeder eerder. "Ze is een kind dat in Frankrijk is geboren, in Trappes. Ze heeft het recht om hier haar leven op te bouwen."

Schuilen achter een auto

De ouders van het meisje laten aan RTL weten dat het inmiddels beter gaat met haar. Afgelopen woensdag werd een stille tocht voor de slachtoffers van de aanslag gelopen, waar haar moeder een toespraak gaf.

"Wil je weten waar ze het lichaam van mijn kind hebben gevonden? Ik zal het je laten zien. Ze rende naar een auto om daar te schuilen, dat heeft haar gered", vertelde de moeder in een emotionele toespraak. "Dat kleine meisje heeft dit absoluut niet verdiend."

Drie van de gewonden liggen nog in het ziekenhuis, een van hen verkeert nog in kritieke toestand.

Terrorisme

De autoriteiten hebben bij een huiszoeking onder meer wapens en munitie gevonden, aldus de aanklager. Ook werden in zijn huis boeken gevonden, onder meer een koran, een bijbel en een kopie van Hitlers Mein Kampf.

Uit het voorlopige onderzoek zou blijken dat T. al op 3 september was begonnen met de voorbereiding van zijn aanslag. Hij kocht onder meer onderdelen voor een machinegeweer en zou zijn schulden hebben afbetaald.

Ook zou hij enkele dagen voor de aanslag zijn sociale media hebben gewist, zijn laptop hebben verkocht en zijn telefoon hebben verborgen. De laatste twee zijn afgelopen dinsdag gevonden en in beslag genomen en moeten nog worden geanalyseerd.

De aanslag wordt door de autoriteiten onder meer onderzocht als een terroristische daad onder paragraaf 1 van Artikel 421-1 in strafwetboek, aldus de aanklager.

De verdachte ontkent een terroristische intentie, maar beschouwt zijn daad als "rechtmatig".

Een dag na het ernstige treinongeluk in Spanje heerst er woede en angst onder inwoners. Het was het derde dodelijke ongeluk dit jaar en Spanjaarden vragen zich af: hoe heeft dit opnieuw kunnen gebeuren?

Gisterochtend botste een hogesnelheidstrein op volle snelheid op een stilstaande trein bij het dorpje Urda, zo'n 140 kilometer ten zuiden van Madrid. Zeker 69 mensen kwamen om het leven en tientallen raakten gewond.

De Spaanse minister van Transport Óscar Puente schreef het ongeluk gisteren toe aan een menselijke fout. Toch blijkt uit verdere analyse dat het ongeluk niet enkel daaraan is toe te schrijven. Voorafgaand aan het ongeluk vonden ook meerdere systeemfouten plaats.

Toename ongelukken

Sommige Spanjaarden vragen zich inmiddels af of ze nog wel veilig met de trein kunnen reizen. Het aantal ernstige ongelukken op het Spaanse spoor is de afgelopen tien jaar namelijk toegenomen, met in de afgelopen vier jaar de meeste dodelijke ongelukken in de recente geschiedenis, blijkt uit rapporten van het Rijksagentschap voor Spoorwegveiligheid.

In 2025 waren er 69 ernstige ongelukken. Dit jaar kwamen er bij twee dodelijke ongelukken samen meer dan honderd mensen om het leven.

Naast het ongeluk van gisteren kwamen er in januari 46 mensen om. Toen ontspoorde een hogesnelheidstrein in de buurt van Córdoba. De trein kwam op het naastgelegen spoor terecht en botste op een andere hogesnelheidstrein. De ontsporing kwam waarschijnlijk door een al bestaande breuk in de rails.

Al langer zorgen

De zorgen over de staat van het Spaanse spoor heersen al langer: in 2025 verzocht de machinistenvakbond Semaf de overheid al dringend om het onderhoudsprotocol te herzien, zei de bondsvoorzitter tegen omroep RTVE. Semaf zou hebben voorgesteld om de maximumsnelheid te verlagen en meer preventief onderhoud uit te voeren.

Met bijna 4000 kilometer spoor voor hogesnelheidstreinen heeft Spanje, na China, de meeste aantal kilometers ter wereld. En het spoor wordt veel gebruikt: in 2025 maakten 44,5 miljoen passagiers gebruik van het hogesnelheidsnetwerk.

Uit cijfers van de Europese Commissie blijkt echter ook dat Spanje tussen 2018 en 2022 slechts 16 procent van de totale uitgaven aan het spoor aan onderhoud van bestaande systemen uitgaf. Frankrijk en Duitsland besteden ongeveer een derde van de totale uitgaven aan onderhoud, vernieuwing en verbetering van bestaande lijnen.

De lijn Madrid-Sevilla, waar beide ongelukken plaatsvonden, maakt gebruik van een verouderd systeem. Daarvoor stond een vervanging gepland voor het eerste kwartaal van volgend jaar, vertelt een bron aan de krant El País.

Staking vakbond

Na het dodelijke ongeluk in januari kondigde Semaf een driedaagse staking aan voor meer veiligheid op het spoor. Op de eerste dag kwam de vakbond al tot een akkoord met de regering: er zou 1,8 miljard euro in onderhoud geïnvesteerd worden.

Vandaag staken de treinmachinisten opnieuw over de structurele verbetering van de veiligheid op het spoor. De staking stond al op de planning, maar is door dit ongeluk extra urgent geworden, aldus de vakbond. Wel roept de vakbond op om "voorzichtig te blijven" met speculaties over de oorzaak van het ongeluk totdat er meer details worden bekendgemaakt.

De andere treinvakbond, de CSIF, wil dat transportminister Puente "zijn verantwoordelijkheid neemt" en aftreedt. Puente schreef het ongeluk toe aan een menselijke fout van een medewerker. De vakbond noemt dat "ongepast", volgens CSIF wordt de medewerker als "zondebok" gebruikt. "De minister heeft alle verantwoordelijkheid ontweken, ondanks de aanvankelijke storing in het computersysteem die de gebeurtenissen in gang zette", schrijft CSIF.

Politieke campagne ingezet

Met nog 31 dagen te gaan tot de Spaanse verkiezingen op 29 november wordt ook meteen duidelijk dat politici de problemen op het spoor aangrijpen voor hun campagnes. Verschillende kandidaten verschenen in de buurt van het ongeluk om hun steun te betuigen - de woede die Spanje voelt, weerklonk gisteren al in hun speeches.

Zo noemde de extreemrechtse leider Santiago Abascal transportminister Puente "minister van de dood". "Deze regering heeft werkelijk alles verwoest, inclusief de infrastructuur", voegde hij daaraan toe. Alberto Núñez Feijóo, premierskandidaat voor de grootste oppositiepartij, zei dat inwoners "het recht" hebben om op de hoogte zijn van de "staat van de spoorwegen en veiligheidssystemen, welke waarschuwingen zijn ontvangen, welke maatregelen zijn genomen en welke acties zijn ondernomen".

Premier Sánchez beloofde een onderzoek en verbeteringen aan het spoor.

De koning en koningin bezoeken vandaag de gewonden in het ziekenhuis in Toledo. Op de plek van het ongeluk wordt nog altijd gezocht naar slachtoffers, maar de autoriteiten verwachten niet dat er nog lichamen onder het puin liggen.

Een bewerking van de bekende Wagner-opera De Vliegende Hollander maakt veel los in Duitsland. In de Deutsche Oper in Berlijn wordt het verlossingsverhaal van een dolende schipper gekoppeld aan de Duitse omgang met Israël en schuld aan de Holocaust. Een gedurfde keuze, die voor velen te ver gaat of ongepast is.

De première ging gepaard met boegeroep, buiten stond politiebewaking. Op een uitzondering na waren de Duitse recensies vernietigend. Variërend van "rampzalig" tot "mislukking". "Wagner zoals Hamas hem zou willen zien", kopte de Oostenrijkse krant Die Presse. "Zowel Wagner als de historische feiten worden afgeslacht", aldus de Jüdische Allgemeine.

Bij de tweede uitvoering gisteravond was opnieuw boegeroep te horen. Na de pauze keerde een aanzienlijk deel van de bezoekers niet terug. Bij het aanstippen van het Palestijnse leed klonk zowel gejuich als gejoel, een atypische setting voor een opera.

Vastklampen aan schuldgevoel

Het oorspronkelijke verhaal van Der Fliegende Holländer uit 1843 gaat over een kapitein die doolt op zee en die één keer in de zeven jaar aan land mag. Als hij dan een vrouw ontmoet die trouw aan hem zweert, is zijn vloek verbroken.

In deze interpretatie moet het schip Duitsland voorstellen, dat de historische schuld van de Holocaust op zijn schouders draagt. Israël belichaamt de redder Senta, Palestina haar gedumpte liefde Erik. De zangpartijen worden afgewisseld met beelden van Israël, historische informatie en nagespeelde scènes van de Duits-Israëlische geschiedenis.

Met deze bewerking wil de regisseur, de Zwitser Milo Rau, een discussie in Duitsland teweegbrengen over de omgang met Israël. Door zich vast te klampen aan het schuldgevoel voor het verleden, zou het land niet kunnen inzien wat er in Gaza gebeurt.

Kritiek op Israël ligt in Duitsland zeer gevoelig. Kunst- en mediamakers blijven daarom veelal weg bij het thema, uit vrees voor verwijten van antisemitisme of het wegvallen van subsidies. Kunstenaars en artistiek directeuren stellen dat zij hun werk niet meer vrij kunnen uitvoeren.

De VN-rapporteur voor vrijheid van meningsuiting tikte Duitsland deze zomer op de vingers. De ruimte om kritiek op Israël te uiten is te klein en wordt gecriminaliseerd, luidde de conclusie. Het heeft in de kunst tot zelfcensuur geleid, zei operaregisseur Rau in een interview. Hij hekelt dat "in de daderlanden Duitsland en Oostenrijk gekozen wordt om te zwijgen" over de situatie in Gaza.

Met deze opera wil Rau doen wat kunst hoort te doen: grenzen verleggen. Provocerend was het zeker, bleek uit reacties van het publiek. "Dit kán niet", klonk het, toen op een scherm 'stop met je schuldgevoel' werd geprojecteerd.

Verkeerde keelgat

"In Duitsland durft men nog meer te doen met opera dan in Nederland, met ook politieke enscenering", zegt operakenner Hein van Eekert van NPO Klassiek en de Duitse evenknie WDR3. Maar in dit geval denkt hij dat Rau te veel in de opera heeft willen leggen.

Zo koos Rau er ook voor om Wagner op te voeren in Israël. Dat geldt als een taboe, vanwege de antisemitische opvattingen van de componist. Beelden hiervan verschijnen tijdens de opera.

"Het gaat verder dan een herinterpretatie, het is bijna een ander verhaal. Dat zal de gemiddelde operabezoeker in het verkeerde keelgat zijn geschoten", vervolgt Van Eekert. Dat kan het boegeroep verklaren: "Het hoeft niet per se politiek te zijn, de operabezoeker wil gewoon zijn opera zien."

Rau wil duidelijk de operaliefhebber provoceren. "Kunst is confrontatie", zei hij erover. "Het moet in je gezicht ontploffen. Dat is waarom ik het doe." Aan het einde van de uitvoering wordt de Duitse toeschouwer opgeroepen 'verantwoordelijkheid' te nemen. Wat dat precies inhoudt, wordt niet duidelijk.

Toen gisteravond het gordijn sloot, verlieten bezoekers al discussiërend de zaal. De opera maakt de tongen los, zoveel is duidelijk.

De honderden miljoenen die in veengebieden worden gestoken, leiden er nog niet toe dat de natuurdoelen daar worden gehaald. Dat concludeert de Rekenkamer in het rapport Natuurbeleid voor het veen: een moeras?

De onderzoekers keken naar de 173 veengebieden die verspreid over Nederland liggen, natte natuurgebieden met een grondsoort die bestaat uit plantenresten. Daar leven niet alleen veel dieren en planten die elders niet voorkomen, het veen helpt ook bij het vasthouden van tonnen CO2 in de bodem.

Vanwege dat belang heeft het kabinet tussen 2021 en 2030 twee miljard euro vrijgemaakt om de gebieden te versterken. Volgens de Rekenkamer lukt dat momenteel slechts in 18 van de 173 gevallen voldoende.

De Algemene Rekenkamer onderzoekt of overheidsuitgaven wel rechtmatig en doeltreffend zijn.

'Bestuurlijk moeras'

Veengebieden worden bedreigd door verdroging, stikstof, invasieve exoten en verslechterde waterkwaliteit. Om dat allemaal tegen te gaan, zijn verbeteringen in de gebieden zelf alleen niet voldoende, er moeten ook bufferzones eromheen aangelegd worden. Daar loopt het volgens de Rekenkamer spaak.

In de veengebieden hebben de provincies het voor het zeggen, maar in de bufferzones heeft een web aan overheden zeggenschap, van gemeenten en waterschappen tot de Rijksoverheid en private partijen. De regie is daar vaak onduidelijk en de afhankelijkheid van anderen leidt tot lange, stroperige processen, "een moeras van bestuurlijke besluitvorming".

Vaak is er sprake van tegenstrijdige belangen in de omgeving van het veen, ziet de Rekenkamer. Zo willen landbouwers graag pesticiden kunnen inzetten en het waterpeil laag houden, terwijl dat slecht is voor het veen. Ook leiden recreatie, nieuwe woningen en wegenbouw tot druk op en versnippering van de gebieden.

De Rekenkamer vindt dat minister Van Essen van Natuur (D66) "slechts een beperkte rol speelt". Hij kan wel beleid doorzetten, maar doet dat volgens het rapport te weinig. "Als de minister dit niet doet, komen de doelen voor veengebieden maar ook voor andere natuurgebieden in gevaar", waarschuwt de Rekenkamer.

'Uitstel is achteruitgang'

Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur laat in een reactie weten dat de monitoring en aansturing van natuurbeleid decentraal georganiseerd is en primair bij de provincies ligt. Ook zegt het de noodzaak te zien om meer regie te krijgen op het dossier. Het praat daarover met onder andere de provincies.

"De uitkomsten laten zien dat we niet kunnen wachten met natuurherstel. Uitstel is achteruitgang en we moeten vooruit."

Anoma van der Veere wordt de nieuwe correspondent Zuidoost-Azië voor de NOS. Hij vervangt Mustafa Marghadi, die na vijf jaar afscheid neemt van het correspondentschap in Jakarta.

Voor de NOS was Van der Veere al correspondent in Japan. Die regio blijft hij onder zich houden en hij breidt zijn werkgebied dus uit met Zuidoost-Azië. Hij verhuist op termijn van Tokio naar de Thaise hoofdstad Bangkok.

Van der Veere kijkt uit naar zijn nieuwe regio. "Het is een gebied vol contrasten waar de grote verhalen van onze tijd zich afspelen: de machtsstrijd tussen China en de Verenigde Staten, de druk op de democratie en de gevolgen van klimaatverandering."

Band met Thailand

Dat voelen we ook allemaal in Nederland, zegt hij. "Via de spullen in onze huizen en de handelsroutes waarvan we afhankelijk zijn, is onze welvaart en veiligheid direct met Zuidoost-Azië verbonden. Ik kijk ernaar uit om die verbindingen zichtbaar te maken, via de verhalen van de mensen die er wonen." Door zijn Thaise achtergrond heeft hij ook een persoonlijke band met het gebied.

De 37-jarige Van der Veere woont nu acht jaar in Japan. Sinds 2021 werkt hij voor de NOS. Verder is hij onderzoeker en docent bij het Leiden Asia Centre en het University College in Maastricht. Hij gaf voorheen ook les aan onderwijsinstellingen in Japan.

Twaalf jaar nadat de eerste plannen op tafel waren gekomen, is de kogel nu door de kerk: bij Urk wordt een buitendijkse servicehaven aangelegd. Het project moet de scheepsbouw en maritieme sector in Urk en de Noordoostpolder de komende decennia flink versterken. De provincie Flevoland gaat er tientallen miljoen euro's in investeren.

Een meerderheid van de Provinciale Staten heeft ingestemd met dat collegevoorstel. Volgens het college kunnen bestaande maritieme bedrijven door het project blijven groeien, en komt er meer ruimte voor nieuwe economische activiteiten. De haven moet 550 tot 750 banen opleveren.

Om de haven te kunnen realiseren, moet de provincie flink wat geld gaan lenen. Het exacte bedrag is geheim verklaard. Wat wel bekend is: over 45 jaar is het project rendabel en over 73 jaar zijn alle leningen en investeringen afgelost, schrijft Omroep Flevoland.

Dat gebeurt dankzij ondernemers uit Urk en de Noordoostpolder die zich langdurig aan het project verbinden. Zij zijn bereid de komende decennia jaarlijks erfpacht af te dragen aan de provincie, waarmee de leningen uiteindelijk worden afgelost.

Risico versus lef

Een te groot financieel risico, vonden tegenstanders waaronder Pro, Partij voor de Dieren en ook coalitiepartij VVD. Zij stellen dat het veel te lang duurt voordat de investering wordt terugverdiend. "Wij zijn altijd voor ontwikkeling van de haven geweest en dat zijn we nog steeds", zei VVD-fractievoorzitter Francho Achtien. Maar het huidige voorstel zadelt de provincie volgens hem op met te zware lasten. "Het terugverdienen van de leningen duurt een mensenleven lang."

Bovendien kan de provincie het geleende geld dat wordt vastgelegd voor de haven in die jaren nergens anders aan uitgeven. "We hebben een groot probleem met busvervoer", zegt Kjell van de Wijlandt van de Partij voor de Dieren. "Met dit geld kunnen we dat betalen."

BBB-fractievoorzitter Andrea van Veen wees juist op de lef die dit project laat zien. "Je stemt niet alleen voor de haven, maar ook of je een visie hebt voor Flevoland. De haven zal bijdragen aan de groei van de provincie." Volgens de ChristenUnie is de maritieme sector "booming", zei fractievoorzitter Ria Visser-Kapitein. "Hiervoor moeten we ruimte bieden. We hebben de werkgelegenheid en het ondernemerschap hard nodig."

Erfpacht

Ondernemers uit Urk en de Noordoostpolder lijken er in ieder geval vertrouwen in te hebben. Volgens ondernemer en initiatiefnemer van de haven Henk Kapitein zijn er elf bedrijven die willen meedoen en staan er nog vijftien op de wachtlijst.

Het voorgestelde investeringskrediet voor de haven werd al meermaals verhoogd door gestegen kosten voor energie, bouwmateriaal en personeel. Meerdere fracties vroegen zich af of dat bedrag de komende tijd niet nog hoger zal worden dan voorzien. Het college zal de Staten daarom iedere zes maanden informeren over de ontwikkeling van de haven, werd gisteravond besloten.

Over 5 jaar klaar

Binnenkort start de provincie een Europese aanbestedingsprocedure om een aannemer te vinden. Die procedure duurt volgens gedeputeerde Sjaak Simonse zo'n negen maanden. De bouw van de haven moet in 2028 beginnen en in 2031 klaar zijn.

De servicehaven is onder meer bedoeld voor scheepsbouw, scheepsonderhoud, maritieme dienstverlening en verduurzaming.

De Duitse actrice Elke Sommer is op 85-jarige leeftijd overleden. Hoewel ze in de jaren 60 naam maakte als "het Duitse antwoord op Brigitte Bardot", wist ze nooit dezelfde roem te vergaren als de Franse filmster. Vroege successen betaalden zich niet uit in blijvende bekendheid.

Als twintiger acteerde Sommer tegenover gevestigde namen als Paul Newman, Dean Martin, Michael York en Peter Sellers. Vaak werd ze gecast als bevallige Europese schone of als blonde seksbom. "Een Teutoonse verleidster met kenmerkende pruillippen, hoge jukbeenderen en extreem getoupeerd kapsel", omschrijft filmsite IMDB haar.

Sommer was in de oorlog in Berlijn geboren als Elke Schletz, dochter van een lutherse dominee. Ze werd eind jaren 50 tijdens een missverkiezing in Toscane ontdekt door de Italiaanse regisseur Vittorio De Sica. Al snel zette ze films in Italië, Duitsland, Spanje en Frankrijk op haar naam.

Overstap naar Hollywood

In 1961 zette ze haar eerste stap richting Hollywood met het kluchtige Don't Bother to Knock uit Groot-Brittannië, al snel volgde haar Amerikaanse debuut The Prize met Paul Newman. Het leverde haar een Golden Globe op voor beste nieuwkomer.

De Telegraaf sprak toentertijd van een bliksemcarrière, van armlastig au-pair in Londen naar filmingénue. Volgens de krant moest Sommer het vooral van haar uiterlijk hebben. "Van acteren heeft Elke geen notie, maar dit is juist grappig. Als femme fatale valt ze, slechts door het hoognodige bedekt, van de ene pose in de andere."

In de pers werd Sommer vergeleken met andere hoogblonde actrices, als Kim Novak of Anita Ekberg. Voor de Pink Panther-film A Shot in the Dark vulde ze een rol waar Sophia Loren en Romy Schneider verstek voor hadden moeten laten gaan.

Tegenover Sellers' onnozele inspecteur Clouseau kon ze op haar meest koket de rol van onterechte moordverdachte spelen. Beroemd is een scène waarin Clouseau en zij na een bezoek aan een naaktstrand vast komen te zitten in het verkeer.

Sommer probeerde wel serieuzere rollen op te pakken, zoals in 1966 met The Oscar over de belangrijkste filmprijs. Maar het resultaat werd als te camp gezien. Sommer bleef daardoor vooral lichtere, komische rollen aangeboden krijgen, zoals een deel van de Britse Carry On-films en Boy, Did I Get a Wrong Number! met Bob Hope.

Hoewel ze bleef werken, waren haar rollen vanaf de jaren 70 minder memorabel, met gastrollen in tv-series als Love Boat en St. Elsewhere en steeds vaker weer Europese producties. Ook ontwikkelde ze zich als niet-onverdienstelijk zangeres en schilder.

Sommer overleed aan hartfalen in haar huis in Bel Air bij Los Angeles, enkele maanden na de dood van haar man Wolf Walther, met wie ze sinds 1993 getrouwd was.

Terugkijkend oordeelde Sommer dat ze een prachtige carrière had gehad, waarin "ik van alles heb gespeeld, van hoer tot non". Zelf was ze tevreden hoe ze zich als actrice had ontwikkeld. "Ik ben best goed geworden, door mijn toneelwerk, door mijn werk serieus te nemen en door gewoon lang genoeg te leven."

Bruine weilanden met duizenden gaten erin en gras dat niet meer wil groeien: melkveehouders in onder meer Friesland en in de Alblasserwaard hebben te maken met miljoenen muizen die dit jaar het gras opeten, met wortel en al.

Dit soort muizenplagen kwamen tot in de jaren 1950 vaker voor. Maar daarna decennialang niet. Waarom nu weer wél? Waar komen al die muizen vandaan, waarom gaan ze op de ene plek zitten en op de andere niet? En hoe kunnen melkveehouders voorkomen dat hun kostbare gras op die manier verloren gaat?

Luisteren

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

In podcast De Dag gaat Mattijs van de Wiel langs bij melkveehouder Mathijs Baan in de Alblasserwaard, veenweidegebied in het Groene Hart waar de muizen dit jaar voor het eerst weer massaal opdoken.

Hij gaat ook langs bij onderzoeker Gerbert Roerink van de Wageningen Universiteit die vertelt wat allemaal wel, maar ook wat allemaal nog niet bekend is over deze muizenplagen.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Mattijs van de Wiel

Redactie: Lars Hulshof

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Bij een Russische droneaanval op een treinstation in de Oekraïense stad Dnipro zijn veertien mensen gedood, melden lokale autoriteiten. De gouverneur van de regio meldt op Telegram dat ook zeker vijf mensen gewond zijn geraakt.

Een van de perrons op het treinstation werd geraakt, waar op dat moment de trein naar Zaporizja klaarstond, zegt hij. Ondanks een "waarschuwing voor verhoogd gevaar" stonden mensen op het perron op het moment van de aanval.

Beelden van de situatie direct na de aanval:

Een droneaanval op een flatgebouw in de Centraal-Oekraïense stad Krementsjoek kostte vandaag nog eens drie mensen het leven. De regionale gouverneur meldt dat er ook zeker vijftien gewonden zijn gevallen.

Oekraïne staat aan de vooravond van een zware winter en de vrees is dat Rusland zal proberen om Oekraïne nog harder te raken. Rusland voert de aanvallen op onder meer energiecentrales, bruggen en wegen de laatste tijd op. Ook hebben de Russen herhaaldelijk treinen en spoorweginfrastructuur aangevallen.

Gisteren werd bekend dat Nederland Oekraïne 500 miljoen euro aan militaire steun gaat geven. Dit 'wintersteunpakket' is bedoeld voor luchtverdediging en drones. Het kabinet had dit geld al gereserveerd voor Oekraïne.