Aggregator

Kort na begin El Niño is oceaantemperatuur al recordhoog voor tijd van het jaar

2 hours 17 minutes ago

Weerfenomeen El Niño is net begonnen en de wereldwijde zeetemperatuur laat al een record zien voor de tijd van het jaar. Dat valt op te maken uit de nieuwste cijfers van het Europese klimaatbureau Copernicus.

De gemiddelde temperatuur van het zeewateroppervlak komt bij klimaatdienst C3S uit op 20,86 graden Celsius. Bij de vergelijkbare organisatie CMEMS komt het zelfs uit op 21,0 graden uit.

Beide temperaturen breken de records van juni 2023 en 2024. Toen maten beide diensten een zeewateroppervlaktetemperatuur van 20,83 en 21,0 graden.

Satellieten meten temperatuur van het water tot een diepte van maximaal 20 meter. Dat is dus de bovenste laag van de oceaan, die veranderlijker is dan de koudere diepere zee.

De records aan de oppervlakte zullen naar verwachting gevolgen hebben voor weerpatronen. Op sommige plekken neemt bijvoorbeeld de kans op extreme neerslag en overstromingen toe. Ook kunnen stormen meer energie bevatten, waardoor ze dus heviger worden. Het leven in zee komt op sommige plekken steeds meer onder druk te staan door de opwarming.

El Niño

Het is niet onverwacht dat er nu al temperatuurrecords sneuvelen. De oppervlaktetemperatuur was in de afgelopen jaren vaker recordhoog door een combinatie van de opwarming van de aarde en weerfenomeen El Niño.

Gedurende dat fenomeen warmt het oppervlak van delen van de Grote Oceaan, en daarmee de aarde, tijdelijk verder op. Toen begin vorige maand definitief werd vastgesteld dat El Niño weer is begonnen, was al duidelijk dat dat dit keer niet anders zou zijn.

Nieuwe records verwacht

Copernicus verwacht dat het El Niño ditmaal niveaus kan bereiken die al decennialang niet zijn waargenomen. Eerder werd in de VS een vergelijkbare verwachting uitgesproken. De meteorologische organisatie NOAA schatte de kans op een van de hevigste El Niño's sinds 1950 toen in op 63 procent.

In sommige media wordt daarom van een mogelijke 'super El Niño', al is dat geen term die meteorologen gebruiken.

Waarom experts denken dat El Niño dit keer extra hevig wordt, wordt in deze podcast uitgelegd:

"Gezien de huidige zeewatertemperaturen en het feit dat El Niño in aantocht is, zullen er de komende maanden waarschijnlijk nog meer temperatuurrecords sneuvelen", zegt directeur Carlo Buontempo van C3S.

De aarde warmt op doordat mensen broeikasgassen uitstoten door olie, steenkool en gas te verbranden. Het leeuwendeel van die warmte belandt in de oceanen. Het water aan de oppervlakte warmt relatief snel op, en die warmte verplaatst zich langzaam naar de diepte.

Hittegolven in zee

Doordat de temperaturen van het water zo stijgen, groeit ook de kans op hittegolven in zee. Als het lokaal warm en windstil weer is, kan de temperatuur van het water aan de oppervlakte flink oplopen. Dat kan schadelijk zijn, met name voor zeeleven dat niet kan wegzwemmen.

In de Middellandse Zee zijn de watertemperaturen hoog voor de tijd van het jaar. Voor de kust van Frankrijk en delen van Spanje en Italië is het water aan de oppervlakte 4 tot 6 graden warmer dan normaal. Ook een jaar geleden werd de regio al getroffen door een mariene hittegolf, al hield die niet de hele zomer aan.

De Middellandse Zee heeft relatief veel last van klimaatverandering. Op veel plekken is de zee relatief ondiep waardoor die snel opwarmt. En omdat de zee van oost naar west ligt, kunnen vissen nauwelijks wegzwemmen naar koeler water in het noorden. Dat kan bijvoorbeeld wel in de Atlantische Oceaan.

Bekijk ook deze uitlegvideo van NOS op 3 over de mogelijk zeer sterke El Niño:

Trump verdiende 1 miljard met crypto, miljoenen met horloges, bijbels en geurtjes

2 hours 47 minutes ago

Donald Trump weet als geen van zijn voorgangers zijn eigen bankrekening te spekken als Amerikaans president. Uit het inkomstenrapport over het eerste jaar van zijn tweede termijn, blijkt dat hij zich van vastgoedinvesteerder heeft ontwikkeld tot crypto-ondernemer. Ook verdient hij nog altijd goed aan het uitlenen van zijn naam voor allerlei producten.

De grootste inkomstenposten die hij meldde in het jaarlijkse rapport aan het Office of Government Ethics waren zijn winsten op cryptomunten die onder zijn naam werden uitgegeven. In totaal verdiende hij daar ruim een miljard euro mee.

Zo verkocht hij rond de 500 miljoen euro aan cryptomunten van World Liberty Financial, het bedrijf waarmee hij met familieleden en vertrouwelingen inspeelde op de crypto-hype. Zijn aandeel in dat bedrijf leverde hem nog eens 50 miljoen op. Trump pleitte als president voor soepelere regels voor crypto.

Nog rijker werd Trump van de meme-coins die onder zijn naam werden uitgegeven, digitale munten waarvan zelfs het bedrijf dat ze uitgeeft toegeeft dat de waarde ervan vluchtig is: alleen het enthousiasme van Trump-fans om geld uit te geven aan een volledig digitaal product. Aan een deal met het bedrijf dat deze munten uitgaf, hield de president 556 miljoen euro over, terwijl de waarde van munt zelf inmiddels met ruim 90 procent gedaald is.

927 tegen 11 kantjes

Het rapport, dat belangrijke overheidsmedewerkers verplicht zijn in te vullen om belangenverstrengeling te voorkomen, is vanwege Trumps vele zakelijke belangen 927 pagina's lang. Dat is vele malen langer dan gebruikelijk: vicepresident Vance heeft maar zeventien kantjes nodig, Trumps voorganger Biden deed het ooit in elf.

Regel na regel staat opgesomd waar de president aan verdiende. Zo blijkt dat hij nog altijd goed verdient in zijn geliefde vastgoedsector: resorts als Mar-a-Lago en verschillende golfclubs brachten ruim 250 miljoen in het laatje. Ook het sponsoren van andermans goederen leverde geld op: voor het aanprijzen van USA-bijbels kreeg hij 183.000 euro, een Trump-geurtje leverde 58.000 euro op en Trump-horloges waren goed voor maar liefst 4 miljoen.

Trump in zijn bijbelreclame:

Schikkingen met verschillende mediabedrijven leverden Trump ook miljoenen op: 75 miljoen euro werd bijgeschreven doordat bedrijven als ABC, CBS, Meta en X dreigende rechtszaken afkochten. In de lijst staan ook enkele giften die de president binnenkreeg, zoals tien WK-kaartjes van FIFA-baas Infantino (á 13.000 euro), naast tickets voor de Super Bowl en de door hem zo geliefde worstelwedstrijden.

Schadevergoeding

Er is al langer kritiek op Trumps pogingen zijn publieke ambt in te zetten voor eigen gewin. Met zoveel financiële belangen is het risico op belangenverstrengeling bovendien groot: zijn investeerders werkelijk enthousiast over de alle zakelijke mogelijkheden, of kopen ze vooral toegang naar de machtigste man op aarde?

Naast alle inkomsten is er ook een pagina gewijd aan de verschillende kosten die Trump nog boven het hoofd hangen. Daar staat onder meer de tientallen miljoenen schadevergoeding vermeld waar E. Jean Carroll nog recht op heeft na een zaak rond een verkrachting door hem.

Behalve alle inkomsten van Trump zelf staan ook de winsten van zijn vrouw Melania genoemd. Zij kreeg bijna 9 miljoen euro voor de geflopte documentaire over haar en verdiende net als haar echtgenoot ook flink aan crypto, ruim 5 miljoen euro.

Invallen in verschillende landen om misbruik EU-geld radicaal-rechts

5 hours 4 minutes ago

In verschillende landen zijn invallen gedaan in een onderzoek naar misbruik van EU-geld door politieke partijen. Europarlementariër Jordan Bardella van het radicaal-rechtse Rassemblement National (RN) uit Frankrijk bevestigt op X dat contacten van zijn partij worden onderzocht.

Volgens de Franse krant Le Monde wordt er gekeken naar de uitgaven van de voormalige fractie Identiteit en Democratie uit het Europarlement, waarvan RN een drijvende kracht was. Behalve in Frankrijk zouden er ook invallen zijn gedaan in Spanje, Italië en België.

Het Europees Openbaar Ministerie EPPO bevestigt dat er invallen zijn geweest, maar wil in het belang van het onderzoek niet melden waar precies of welke partijen er worden onderzocht. Wel meldt een woordvoerder dat het gaat om een onderzoek naar fraude met EU-geld tussen 2019 en 2024.

Miljoenen

Europese aanklagers begonnen vorig jaar een onderzoek naar malversaties nadat uit een intern rapport was gebleken dat de ID-fractie miljoenen verkeerd had uitgegeven. Zo zouden bedrijven van vertrouwelingen opdrachten hebben gekregen zonder de juiste aanbestedingsprocedures. In totaal zou daar ruim 4,3 miljoen euro gemeenschapsgeld mee gemoeid zijn.

De beschuldigingen werden geuit tegen de inmiddels opgeheven radicaal-rechtse ID-fractie in het Europarlement, waarin verschillende eurosceptische partijen samenwerkten, waaronder het Franse RN, de Duitse AfD, FPÖ uit Oostenrijk en de Nederlandse PVV. Veel van die partijen verenigden zich na 2024 in de nieuwe fractie Patriotten voor Europa.

RN-prominent Bardella erkent op X dat er invallen werden gedaan in huizen en kantoren van externe communicatiemedewerkers die hadden samengewerkt met zijn partij. Hij sprak van een politiek gemotiveerde actie. "Juridische acties zijn altijd het begin van de verkiezingskalender. Er valt ons niets te verwijten en dat zullen we bewijzen."

Veroordeling Le Pen

Het is niet voor het eerst dat RN in verband wordt gebracht met het misbruiken van Europees geld. Partijleider Marine Le Pen werd vorig jaar veroordeeld tot twee jaar cel wegens het verduisteren van miljoenen.

Als die veroordeling ook in hoger beroep gehandhaafd blijft, mag ze dit jaar niet meedoen aan de presidentsverkiezingen in haar land. Bardella zal dan naar verwachting haar plaats innemen. De rechter doet deze zomer uitspraak.

Amnesty: etnische zuivering door RSF bij verovering van Sudanese stad Al-Fasher

5 hours 16 minutes ago

De paramilitaire Rapid Support Forces (RSF) heeft zich bij de verovering van de stad Al-Fasher in Sudan schuldig gemaakt aan etnische zuivering. In een nieuw rapport concludeert mensenrechtenorganisatie Amnesty International daarnaast dat de groep op grote schaal oorlogsmisdaden heeft gepleegd.

Amnesty voerde interviews met 247 mensen, onder wie 208 slachtoffers en ooggetuigen van het oorlogsgeweld. Ook analyseerde de mensenrechtenorganisatie openbare bronnen, zoals video's en satellietbeelden.

Al-Fasher, in de Sudanese regio Darfur, werd ruim anderhalf jaar belegerd door de RSF, die de andere vier hoofdsteden in de regio Noord-Darfur op dat moment al in handen had. De RSF sloot in Al-Fasher de toevoer van voedsel en humanitaire hulp volledig af. Ook legden strijders rondom de stad een zandwal aan van zo'n 57 kilometer. Vluchten werd daardoor onmogelijk.

Uit eerdere onderzoeken bleek al dat er na de inname van Al-Fasher in oktober 2025 massaslachtingen hebben plaatsgevonden. Zo was op satellietbeelden te zien hoe zich stapels met lichamen vormden in de straten van Al-Fasher, en hoe de RSF de lichamen verbrandde in een poging het bewijsmateriaal te vernietigen.

Volgens Amnesty is er voldoende bewijsmateriaal om te spreken van etnische zuivering. De RSF is ontstaan uit een groep Arabische milities die 20 jaar geleden genocide pleegden op niet-Arabische stammen in de regio Darfur. Ook nu weer concentreert het geweld van de RSF zich op niet-Arabische Sudanezen.

Zo voerde de RSF voorafgaand aan de inname van Al-Fasher al systematisch aanvallen uit op dorpen rondom de stad. Daar woonden voornamelijk mensen die onderdeel zijn van de Zaghawa, een niet-Arabische stam. Hun huizen werden in brand gestoken en de dorpen onleefbaar gemaakt.

Ook worden niet-Arabieren door de RSF falangay genoemd, een term die verwijst naar slavernij. Dat vertelt ook een van de slachtoffers die Amnesty sprak. "Een van hem kwam naar me toe en zei: 'Dit is het kind van een falangay'. Toen schoot hij me gewoon in mijn been."

Volgens Amnesty kunnen deze oorlogsmisdaden ook wijzen op een genocide door de RSF in Sudan. Een onderzoek daarnaar loopt nog. Een groep mensenrechtenexperts die in opdracht van de VN onderzoek heeft gedaan naar het bloedbad concludeerde eerder dit jaar dat het geweld in Al-Fasher "tekenen van genocide" vertoont.

Seksueel geweld

In het rapport komt ook opnieuw naar voren dat de RSF zich op grote schaal schuldig maakt aan verkrachtingen en andere vormen van seksueel geweld. Meisjes en vrouwen vertellen hoe RSF-strijders hen ontvoerden en onderwierpen aan gewelddadige groepsverkrachtingen. Sommigen werden meegenomen tijdens huiszoekingen, anderen werden van straat geplukt.

Zo werd de 13-jarige Tasneem ontvoerd toen ze met haar vader vee aan het hoeden was. RSF-strijders doodden haar vader, haar namen ze mee naar een stad zo'n 350 kilometer verderop. Daar werd ze meermaals verkracht.

"Ik werd geblinddoekt en hard geslagen", vertelt Tasneem aan de onderzoekers. "Ze zeiden: dit overkomt jou omdat jullie mannen tegen ons vechten, jullie mannen van de falangayat'. Eerder meldde Artsen zonder Grenzen ook al dat de RSF seksueel geweld inzet als systematisch wapen.

In het rapport stelt Amnesty ook dat kinderen opzettelijk doelwit zijn van de RSF. Niet alleen omdat zij slachtoffer zijn van mishandeling en verkrachting, maar ook omdat de RSF op grote schaal jongens rekruteert en inzet. Zij worden meegenomen tijdens aanvallen op niet-Arabische stammen of vluchtelingenkampen.

Ook is een deel van de jongens afkomstig uit bevriende Arabische stammen. Volgens Amnesty worden zij onder meer ingezet om te vechten, inlichtingen te verzamelen en vee te verzorgen.

Nog altijd woedt er oorlog tussen onder meer de RSF en de Sudanese strijdkrachten. Vorige week waarschuwde de VN voor een offensief op El Obeid. Ook die Sudanese stad belegert de RSF al anderhalf jaar en is inmiddels aan drie kanten afgesloten. Experts vrezen dat zich daar de komende maanden dezelfde gruwelijkheden zullen afspelen als eerder in Al-Fasher.

Lees hier meer over de moordpartijen gepleegd door de RSF in Al-Fasher:

Omstreden ov-bedrijf België vergeet urenlang kind in busje

6 hours 9 minutes ago

Het Belgische busbedrijf dat vorige maand betrokken was bij een dodelijk ongeluk, is opnieuw in opspraak gekomen. Een chauffeur blijkt deze week een jonge passagier te zijn vergeten. De jongen zat daardoor urenlang opgesloten in de geparkeerde bus.

De 12-jarige Kyan uit Grembergen werd maandag zoals gebruikelijk om 06.30 uur opgehaald met de schoolbus van het bedrijf 't Ros Beiaard. Kort na 11.00 uur belde de school zijn familie dat hij nog niet was aangekomen. Om 11.30 uur werd de jongen slapend teruggevonden in het voertuig.

Het bleek dat de jongen tijdens de rit in slaap was gevallen en op de vloer van het busje was gezakt. Eenmaal bij de school was de begeleider samen met drie andere passagiers uitgestapt. De jongen werd door de begeleider en de chauffeur over het hoofd gezien toen de bus werd geparkeerd.

Overstuur

Volgens zijn familie was Kyan erg overstuur toen hij in de bus wakker werd gemaakt. Hij zou nog steeds niet zijn bekomen van het incident.

"De procedure is dat de chauffeur en de begeleider moeten checken of het voertuig leeg is voordat ze de bus stilzetten", zegt een woordvoerder van ov-bedrijf De Lijn, dat 't Ros Beiaard inhuurt voor schoolverkeer. "Dat is dus blijkbaar niet gebeurd."

De school wil met de beide bedrijven nagaan hoe dit fout heeft kunnen lopen. Ook De Lijn lijkt dat een goed idee. "We zullen grondig nagaan wat er misliep, om dit in de toekomst te voorkomen." Het busbedrijf zelf heeft nog niet gereageerd.

Roekeloos

Een busje van 't Ros Beiaard verongelukte vorige maand bij Buggenhout toen de chauffeur door de slagbomen van een spoorwegovergang reed. Twee kinderen, een begeleider en de chauffeur kwamen om, vijf andere kinderen raakten gewond.

Er wordt nog onderzocht wat daar precies is misgegaan, maar direct na het ongeluk waren er al verhalen dat de chauffeur eerder roekeloos had gereden. Bovendien reed kort daarna weer een busje van het bedrijf gevaarlijk over de overgang en werd een chauffeur ontslagen wegens rijden onder invloed.

Aangereden eend lift kilometers mee op de voorbumper

6 hours 34 minutes ago

Een aangereden eend heeft op de bumper van een auto een kilometerslange rit overleefd. Het dier kon na zijn tocht gisteren door de dierenambulance worden gered.

De bergeend vloog gistermiddag waarschijnlijk bij het Amstelmeer in de kop van Noord-Holland tegen de auto. De chauffeur had niets door en reed nog een half uur door, met het dier vast in de grill. Daarbij haalde de auto snelheden tot 100 kilometer per uur.

Toen de vogel uiteindelijk werd ontdekt, konden medewerkers van de dierenambulance het dier levend bevrijden, schrijft de regionale omroep NH.

De eend hield aan het avontuur alleen een paar schrammetjes over. Hij is ondergebracht in opvang De Helderse Vallei en weer zal worden uitgezet als hij is aangesterkt. "Deze bergeend had duidelijk een beschermengeltje op zijn schouder", laat de dierenambulance via Facebook weten. "Rust maar lekker uit, eendje."

Dak Pakistaanse school stort in, 14 leerlingen omgekomen

6 hours 52 minutes ago

In de Pakistaanse stad Lahore zijn zeker veertien kinderen omgekomen toen het gebouw waar ze les kregen instortte. Acht andere kinderen raakten gewond.

De slachtoffers zijn tussen de 5 en 16 jaar oud. De meesten zouden jonger dan 9 zijn. Een 30-jarige juf kon onder het puin vandaan gehaald worden.

Het gaat om een locatie waar kinderen naschools bijles kregen. Daar was waarschijnlijk illegaal een tweede verdieping op gebouwd, waardoor het dak instortte. Het ging volgens getuigen om een vervallen gebouw.

De politie onderzoekt of de bouwregels zijn overtreden bij de bouw. Er zijn twee personen opgepakt, onder wie de eigenaar van het schooltje.

Italië betaalt miljoenen voor Etruskische fresco's: 'Dit is ons cultureel erfgoed'

7 hours 23 minutes ago

De Italiaanse staat heeft voor 15 miljoen euro fresco's aangeschaft van een Etruskisch graf, dat minstens 2300 jaar oud is. Het gaat om een van de best bewaard gebleven werken van de Etrusken, een zeer ontwikkeld volk dat vóór de Romeinen in Midden-Italië woonde.

De François-tombe, vernoemd naar archeoloog Alessandro François die het graf in 1857 opgroef, is een rijk versierd graf uit de stad Vulci. Dat was het machtscentrum van de Etruskische beschaving, ongeveer 100 kilometer ten noordwesten van Rome. De Etrusken waren een belangrijke handelspartner in het Middellandse Zeegebied en werden uiteindelijk geromaniseerd door de opkomende Romeinen.

Rivalen

De fresco's van de bovengrondse tombe zijn geschilderd tussen 340 en 320 voor Christus en combineren scènes uit de Griekse mythologie met gebeurtenissen uit de Etruskische geschiedenis. Tot de bekendste scènes behoren de opoffering van Trojaanse gevangenen door Achilles, en Mastarna die een Etruskische edelman bevrijdt. Mastarna was de Etruskische naam voor Servius Tullius, de zesde legendarische koning van Rome.

"Dit is het enige portret van een Romeinse koning dat we daadwerkelijk hebben", zei Luana Toniolo, hoofd van het National Etruscan Museum of Villa Giulia in Rome, waar de fresco's momenteel worden tentoongesteld.

Het graf biedt verder een zeldzaam inkijkje in de strijd tussen lokale rivalen; op een van de fresco's zijn Etruskische helden te zien die hun vijanden afslachten. Op basis van inscripties kunnen zij worden geïdentificeerd als mannen uit Rome en andere rivaliserende steden.

"Het graf is een van de grote schatten van de archeologie, en in het bijzonder van de Etruskische cultuur. Het vertelt het verhaal van families, helden, goden en krijgers uit de Etruskische tijd", aldus Toniolo. Volgens haar worden Griekse mythen zoals die van Homerus door een Etruskische bril bekeken.

Over de mysterieuze Etrusken is weinig bekend. Wel is duidelijk dat ze een van de oudste volken van Italië waren, die zich rond de 11de of 12de eeuw voor Christus in Italië vestigden. Ze domineerden grote delen van Midden-Italië, het toenmalige Etrurië, dat vandaag het huidige Toscane en delen van Umbrië en Latium beslaat.

Ze droegen bij aan de vormgeving van de vroege Romeinse religie, cultuur en het stedelijke leven. Ook is bekend dat Etruskische vrouwen voor die tijd opvallend geëmancipeerd waren, in vergelijking met de tijd van de Grieken en Romeinen. Ze namen deel aan openbare feesten en banketten en hadden toegang tot een opleiding. Het was ook gebruikelijk dat ze konden lezen en schrijven.

Het graf werd gevonden op grond die toebehoorde aan de adellijke familie Torlonia, de rijkste bankiersfamilie van Rome in de 19de eeuw. De fresco's bleven tot nu toe grotendeels aan het zicht onttrokken in hun privécollectie. "Dit is ons cultureel erfgoed. Dit is van groot belang voor onze wortels, voor ons land en het moet aan de staat toebehoren", aldus Toniolo.

Caravaggio

Op het land van de adellijke familie werden ook Griekse vazen, sieraden en Etruskische bronzen voorwerpen gevonden. Die werden destijds tegen betaling aan de archeologen gegeven. De inhoud van het graf werd daarna tentoongesteld op verschillende locaties, waaronder het Louvre in Parijs en het British Museum in Londen.

Nu, 160 jaar later, zijn de fresco's en voorwerpen uit het graf allemaal te zien in Villa Giulia. De Italiaanse regering probeerde het graf al sinds 1921 in bezit te krijgen, om zo dit publieke erfgoed terug te brengen naar Italië. Waarom de aankoop zo lang op zich heeft laten wachten, is onduidelijk.

Het graf is de derde kostbare culturele aanschaf door het Italiaanse ministerie van Cultuur dit jaar. Eerder kocht het ministerie Antonello da Messina's schilderij Ecce Homo voor ongeveer 14 miljoen euro. Ook betaalde het ministerie zo'n 30 miljoen euro voor een zeldzaam portret van Caravaggio waarop Maffeo Barberini, de latere paus Urbanus VIII, wordt afgebeeld.

Telers gebruiken geregeld te veel landbouwgif bij scholen of kwetsbare natuur

8 hours 5 minutes ago

Telers dicht bij basisscholen of Europese beschermde natuurgebieden houden zich niet altijd aan de wettelijke voorschriften voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Dat meldt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), die onderzoek deed naar percelen op dergelijke kwetsbare locaties.

In totaal onderzocht de NVWA 103 percelen, na toenemende meldingen van burgers die zich zorgen maken over het gebruik van bestrijdingsmiddelen in hun leefomgeving. Op 32 plekken werden één of meer overtredingen vastgesteld. Daar werden soms te hoge doseringen van bestrijdingsmiddelen gemeten. Ook trof de toezichthouder verboden stoffen aan.

Zo gebruikte een akkerbouwbedrijf in Bergentheim dat op 500 meter van een basisschool ligt niet de juiste bestrijdingsmiddelen bij de suikerbietenteelt. In Woudrichem ging een bedrijf bij de teelt van sjalotten en spinazie de fout in. Beide telers hebben een officiële waarschuwing gekregen.

Zorgvuldigheid

Volgens het instituut kwamen de overtredingen voor op locaties waarover mensen zich zorgen maakten, zoals dicht bij scholen. Ook worden middelen onjuist gebruikt op plekken waar de natuur kwetsbaar is. "Juist op die plekken verwachten burgers maximale zorgvuldigheid."

De Drentse gemeente Westerveld wil na jarenlange discussie en zorgen geen lelieteelt meer binnen een straal van 50 meter rondom woonwijken, scholen en zorginstellingen:

De wettelijke normen die zijn vastgelegd voor het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de landbouw zijn gebaseerd op risico's voor mens, dier en milieu. Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) toetst stoffen op die risico's.

De NVWA zegt zich zorgen te maken om middelen die niet volgens de voorschriften worden gebruikt. Volgens het instituut kunnen dergelijke overtredingen nabij kwetsbare gebieden leiden tot extra zorgen bij omwonenden, en leiden die tot vragen over mogelijke effecten op natuur en biodiversiteit.

Naar aanleiding van de resultaten wil de NVWA in gesprek met sectorvertegenwoordigers, het Ctgb, het ministerie van Landbouw en andere betrokken organisaties om bindende afspraken te maken.

Soorten stoffen en risico's

Bij de inspecties werden veel verschillende soorten gewasbeschermingsmiddelen aangetroffen. Drie voorbeelden van stoffen die onjuist werden gebruikt zijn propamocarb, fluopicolide en amisulbrom.

Gewasbeschermingsmiddelen zijn bedoeld om schadelijke organismen op gewassen tegen te gaan. Maar de stoffen kunnen ook schadelijk zijn voor mensen, dieren en planten wanneer telers zich niet aan de wettelijke voorschriften houden.

Onjuist gebruik van de middelen kan leiden tot acute gezondheidsklachten en is in verband gebracht met chronische aandoeningen. Daarnaast kunnen de stoffen ecosystemen, het bodemleven en het oppervlaktewater ernstig verstoren.

Hoe Ierse grondstoffen in de Russische wapenindustrie belanden

8 hours 57 minutes ago

Al op kilometers afstand zie je de hoge bergen met rode bauxietaarde over een uitgestrekte vlakte en achter die bergen roken dag en nacht de schoorstenen van Aughinish Alumina, een raffinaderij op een schiereiland aan de West-Ierse kust. Het bedrijf is de afgelopen maanden de speelbal geworden van een verhit diplomatiek gevecht.

De raffinaderij verwerkt bauxiet tot aluminiumoxide, een cruciale grondstof voor de productie van aluminium. Uit een onderzoek van het Organised Crime and Corruption Reporting Project (OCCRP), een internationaal collectief van onderzoeksjournalisten, blijkt dat een groot deel van de Ierse export in Rusland belandt.

De kwestie heeft Ierland in verlegenheid gebracht. "Ik wil benadrukken dat aluminiumoxide en aluminium niet vallen onder de Europese sanctiepakketten", stelt Niall Collins, het parlementslid dat deze regio in West-Ierland vertegenwoordigt.

Collins wijst op het belang van aluminium. "Het zit werkelijk overal in, camera's, auto's en telefoons. In bijna elk huishoudelijk apparaat."

Uit het onderzoek van het OCCRP blijkt dat het materiaal uit Ierland ook in minder onschuldige producten terechtkomt. Uitgelekte documenten tonen aan dat het Ierse aluminiumoxide belandt in de Russische wapenindustrie.

Nauwe banden met Poetin

De raffinaderij in het West-Ierse Limerick werd in de jaren 70 gebouwd en veranderde sindsdien meerdere malen van eigenaar. In 2007 nam de Russische grondstoffenproducent Rusal het bedrijf over, een van de grootste aluminiumproducenten ter wereld. Oprichter is de oligarch Oleg Deripaska, die nauwe banden onderhoudt met de Russische president Vladimir Poetin. Deripaska staat al sinds 2022 op een Europese sanctielijst.

Jarenlang exporteerde Aughinish Alumina vooral naar smeltovens in EU-landen, maar sinds de Russische invasie in Oekraïne in 2022 was er een scherpe toename van de export naar Rusland. Volgens het Ierse bureau voor de statistiek exporteerde Aughinish Alumina in de eerste drie maanden van 2026 83 procent van zijn aluminiumoxide naar Russische smeltovens.

Aughinish Alumina bestrijdt die cijfers. Volgens de onderneming ging in de eerste drie maanden van dit jaar 51 procent van de export naar Rusland. Hoe dan ook, de Russische industrie blijft de grootste afnemer van de cruciale grondstof.

Brief aan Europese Commissie

Dat moet zo snel mogelijk veranderen, vindt de Nederlandse Europarlementariër Bart Groothuis (VVD). Samen met 39 andere Europarlementariërs heeft hij een brief geschreven aan de Europese Commissie en de Ierse regering om de export naar Rusland onmiddellijk stop te zetten.

"Van dat aluminium in Rusland worden lange-afstandsraketten gemaakt, zowel kruisraketten als ballistische raketten. Die zien we dagelijks neerdalen op Kyiv en andere plekken in Oekraïne. Dat is onacceptabel."

EU-buitenlandchef Kaja Kallas bracht deze maand een bezoek aan Dublin en besprak de kwestie met de Ierse regering. Kallas lijkt open te staan voor het pleidooi van Groothuis. "Europa moet alle mazen in de wet dichten en de sancties verder aanscherpen. Geen enkel Europees product zou mogen belanden in drones en raketten die Oekraïense burgers doden."

Ierland staat op het punt het roulerende voorzitterschap van de Europese Unie over te nemen en zit duidelijk in de maag met deze kwestie. Hoewel de druk steeds groter wordt om actie te ondernemen, aarzelt Dublin.

"We begrijpen de zorgen", zegt Niall Collins, die niet alleen parlementslid is, maar ook minister in de Ierse regering. "Wij begrijpen allemaal waarom sancties tegen Rusland zijn ingesteld. Daarom hebben wij ook zelf een onderzoek ingesteld naar de raffinaderij."

Toch waarschuwt hij voor al te overhaaste beslissingen. "We moeten niet onszelf in de voet schieten met maatregelen waarmee we onze eigen economie en mensen gaan beschadigen."

Banen op het spel

Aughinish Alumina heeft op zijn beurt de Ieren onder druk gezet. In een brief aan de regering stelt het bedrijf dat het de raffinaderij moet opdoeken als het niet langer aluminiumoxide mag exporteren naar Rusland. Daarmee staan honderden banen op het spel in een regio waar de banen toch al niet voor het oprapen liggen. "De economische schade zou in de honderden miljoenen lopen", voorspelt Collins.

Groothuis heeft begrip voor de Ierse zorgen. "Daar werken aardig wat mensen in die fabriek. Ze komen op voor hun belangen en dat snap ik, maar er zijn meer belangen."

Volgens Groothuis kan de EU inspringen om de economische impact van een exportverbod te verzachten. "We moeten zorgen dat ze alternatieve klanten krijgen uit Europa. Daar moet ook een prijsgarantie voor komen. Dat kan de Europese Commissie doen. Zo kunnen we Ierland helpen, maar we moeten we zo snel mogelijk zorgen dat er geen aluminium meer gaat naar de Russische wapenindustrie."

KNVB gaat melding doen van racistische berichten aan Oranjespelers die penalty misten

9 hours 1 minute ago

De KNVB gaat melding doen bij Meld.Online Discriminatie nadat meerdere Oranje-internationals hatelijk en racistisch werden bejegend na hun gemiste penalty op het WK voetbal.

Nederlands elftal-spelers Justin Kluivert, Quinten Timber en Crysencio Summerville misten in de verloren wedstrijd tegen Marokko een penalty. Op hun Instagramaccounts plaatsten gebruikers racistische leuzen en afbeeldingen van apen.

Kluivert en Summerville zetten daarna de mogelijkheid om te reageren op hun berichten uit, waarmee de reacties niet langer zichtbaar waren. Daardoor is het voor de NOS lastig vast te stellen om hoeveel reacties het gaat. Op het Instagramaccount van Timber waren die reacties nog wel te zien. Daar ging het om minstens enkele tientallen racistische reacties.

"We vinden dit vreselijk", zegt een woordvoerder van de Nederlandse voetbalbond. "We zien online reacties waarin spelers racistisch en discriminerend worden bejegend na de uitschakeling. Daar trekken we een duidelijke grens. Racisme en discriminatie horen nergens thuis: niet in het voetbal, niet online en niet in onze samenleving."

Als de KNVB melding doet bij Meld.Online Discriminatie, bestudeert het meldpunt de reacties en beslissen juridisch medewerkers of een uiting strafbaar is en of er aangifte wordt gedaan.

Strafbaar

Meld.Online Discriminatie laat aan de NOS weten nog geen bericht van de KNVB te hebben ontvangen, maar dat het in de aanloop naar de wedstrijd al tientallen meldingen ontving over racistische online reacties onder berichten van voetballers. "Daar zaten dingen bij die strafbaar waren."

Tijdens het WK was op televisie een reclamespotje met oud-international Ruud Gullit te zien waarin werd gewaarschuwd voor online haat. Al langere tijd voert de KNVB campagne tegen racisme.

Racisme tegen Britse spelers

Ook zwarte Engelse internationals kregen te maken met racisme op sociale media na de verloren EK-finale tegen Italië in 2021. Spelers Marcus Rashford, Jadon Sancho en Bukayo Saka misten in de beslissende penaltyserie hun strafschop en werden vervolgens racistisch bejegend. De politie deed onderzoek naar meer dan 600 berichten en er werden elf mensen gearresteerd.

Als reactie op de haat staken veel voetbalfans de spelers een hart onder de riem. Toen Saka terugkwam van zijn vakantie, had zijn club Arsenal duizenden brieven, kaartjes en vlaggen uitgestald voor de Britse speler.

Drie jaar cel voor gevangenismedewerker die vrouwelijke gedetineerde verkrachtte

9 hours 20 minutes ago

Een 51-jarige man uit Apeldoorn moet drie jaar de cel in voor de verkrachting van een vrouwelijke gedetineerde in 2010. De man was werkzaam als bewaarder in de vrouwengevangenis Nieuwersluis en verkrachtte de vrouw in haar cel. De man krijgt naast de gevangenisstraf ook een beroepsverbod van vijf jaar.

Volgens RTV Utrecht werkt de man momenteel nog als gevangenisbewaarder. Hij wilde twee weken geleden tijdens de zitting niet zeggen waar hij momenteel werkzaam is.

16 jaar later

Dat er pas 16 jaar na de verkrachting een vonnis ligt, komt doordat het Openbaar Ministerie de zaak eerst niet in behandeling wilde nemen. Het slachtoffer is vervolgens een artikel 12-procedure begonnen. Dat is een manier om via het gerechtshof alsnog vervolging af te dwingen. Het Openbaar Ministerie eiste uiteindelijk een gevangenisstraf van vier jaar.

Volgens de rechtbank is overtuigend en wettig bewezen dat de man tijdens zijn lunchpauze het slachtoffer opzocht in haar cel en haar daar misbruikte. Na de verkrachting zei hij dat ze haar mond moest houden omdat ze anders overgeplaatst zou kunnen worden.

Geen getuigen

Hoewel er geen getuigen waren, vindt de rechtbank de verklaringen van de vrouw betrouwbaar. Het slachtoffer vertelde een vriendin in de gevangenis kort na de verkrachting over de gebeurtenissen. Andere gedetineerden hadden het slachtoffer huilend naar deze vriendin toe zien rennen.

De rechtbank rekent het de man aan dat het slachtoffer aan zijn zorg en waakzaamheid was toevertrouwd. "Hij heeft deze afhankelijkheid op grove wijze misbruikt en met zijn handelen op onaanvaardbare wijze misbruik gemaakt van zijn functie."

Ook prijst de rechtbank het slachtoffer. "Ondanks haar angst om niet te worden geloofd of overgeplaatst te worden, heeft het slachtoffer toch aangifte gedaan. Het is aan haar te danken dat het handelen van de verdachte de buitenwereld heeft bereikt."

Het slachtoffer was in haar jeugd misbruikt en belandde in de gedwongen prostitutie. "Jij wist van mijn heftige verleden, wat ik heb meegemaakt. Toch koos je mij uit. De rest van mijn leven zal ik rondlopen met de vraag: waarom ik?", las de advocaat voor namens het slachtoffer.

Zeldzame eeneiige vierling geboren in ziekenhuis Veldhoven

9 hours 32 minutes ago

In het ziekenhuis in Veldhoven is onlangs een eeneiige vierling geboren. Omdat de baby's al met ruim 29 weken ter wereld zijn gebracht, liggen ze nog altijd in het ziekenhuis, laat het Máxima Medisch Centrum weten.

Speciaal voor de geboorte van de vierling werd de operatiekamer omgebouwd. "Onze operatiekamer is normaal ingericht voor maximaal drie baby's", legt neonatoloog Koen Dijkman uit. "Bij de bevalling van een vierling moeten veel zorgverleners tegelijk goed samenwerken."

"Tijdens deze keizersnede stond een groot team klaar aan de operatietafel: gynaecologen, het anesthesieteam en de operatieassistenten", vertelt gynaecoloog Bloeme van der Knoop. "En voor elke baby een eigen team met arts en verpleegkundige."

Voor de geboorte van de vierling stond een groot medisch team klaar:

De ouders van de vierling komen uit Gambia en wonen sinds ruim een jaar in Nederland. Ze hadden al een dochter. Nu zijn daar de zoons Adam, Amir, Hassan en Hussein bij gekomen.

Het hoogtepunt voor vader Lamin F. Saidykhan was dat hij vier keer de navelstreng mocht doorknippen. "Onze dochter is in Italië geboren, waar wij hiervoor hebben gewoond. Daar knippen de artsen de navelstreng door, maar hier mocht ik het zelf doen. Dat had ik dus nog nooit meegemaakt. Het was heel speciaal."

De vier broertjes zijn op een natuurlijke manier verwekt. In de familie van de vader kwamen al vaker meerlingen voor: een van zijn zussen kreeg een tweeling en een andere zus kreeg twee tweelingen. Het is voor het eerst dat er een vierling in de familie is verwelkomd.

Zeldzaam

Vierlingen zijn sowieso een zeldzaamheid. De kans op een vierling is wereldwijd ongeveer 1 op 500.000. Een eeneiige vierling is nog zeldzamer: dat komt naar schatting ongeveer 1 op de 11 miljoen zwangerschappen voor. "Dit was de eerste vierling in mijn carrière en ik werk al bijna 18 jaar in MMC", zegt neonatoloog Koen Dijkman.

De vierling werd in mei geboren en verblijft nu op de Neonatale Intensive Care Unit. Het is niet duidelijk hoelang de broertjes daar nog moeten blijven, maar ze maken het goed. "Je ziet dat ze groeien en dat is positief", zegt vader Saidykhan.

Opnieuw meer meldingen van seksueel geweld: 'Thema is bespreekbaarder'

9 hours 53 minutes ago

Het aantal mensen dat is geholpen door het Centrum Seksueel Geweld (CSG) is opnieuw toegenomen. In 2025 klopten in totaal 4640 slachtoffers aan. Dat aantal ligt 21 procent hoger dan een jaar eerder, blijkt uit een jaarverslag van het centrum.

Sinds de oprichting van het centrum in 2012 komen er ieder jaar meer meldingen bij. Volgens Iva Bicanic, directeur kennisontwikkeling van het CSG, vormen die meldingen slechts het topje van de ijsberg. "De meeste mensen proberen hun ervaringen te vergeten of weg te stoppen, hoewel hulp vragen gelukkig steeds gewoner wordt."

In totaal kwamen er zo'n 23.000 meldingen binnen bij het centrum, van slachtoffers, naasten en hulpverleners. Daarbij zaten bijvoorbeeld ook personen bij die om advies vroegen hoe ze met de situatie moesten omgaan.

Steeds normaal

Het expertisecentrum denkt dat het in de samenleving steeds normaler wordt om hulp te vragen. "En het liefst zo snel mogelijk", zegt klinisch psycholoog Bicanic. "Mensen snappen de impact beter. Het onderwerp is bespreekbaarder." Mede daardoor herkennen steeds meer mensen zichzelf als slachtoffer, zegt ze.

Volgens Bicanic weten mensen ook steeds beter wat de lichamelijke, seksuele en mentale gevolgen kunnen zijn op korte en lange termijn, al geldt dat lang niet voor iedereen. "Het is belangrijk dat deze kennis wordt verspreid. Dat is waar het écht om gaat in herstelgerichte zorg na seksueel misbruik. Als klachten als deze in de doofpot blijven, is herstel lastig."

Aandacht en kennis

Bicanic denkt dat seksueel geweld bespreekbaarder is geworden doordat er meer aandacht is voor het onderwerp. "Er zijn steeds meer films over seksueel geweld, documentaires, theaterstukken. En er zijn veel berichten in het nieuws", somt ze op. "Mensen worden er dagelijks mee geconfronteerd."

Ook ziet Bicanic een verband met het werk dat haar centrum verricht. "We maken veel berichten over wat seksueel geweld met je doet: bijvoorbeeld psychisch, lichamelijk en seksueel. En over wat het doet voor relaties. Verder is hulp vragen via het centrum laagdrempelig."

De nieuwe zedenwet maakt dat ook meer mensen naar de politie gaan om om hulp te vragen, ziet het centrum. Sinds juli 2024 is het niet meer nodig om te bewijzen dat er sprake was van dwang bij verkrachting of aanranding. Het negeren van lichaamstaal, zoals wegdraaien of verstijven van een slachtoffer, is nu ook strafbaar.

Dood van Lisa

Het Centrum Seksueel Geweld ziet een toename in het aantal meldingen bij ingrijpende gebeurtenissen in de samenleving die verband houden met seksueel geweld. Zo werd er vaker naar het centrum gebeld na de dood van de 17-jarige Lisa uit Abcoude vorig jaar. Zo'n nieuwsgebeurtenis werkt door in de samenleving, zegt Bicanic.

Trump teruggefloten door Hooggerechtshof: wie in de VS geboren is, is Amerikaan

11 hours 13 minutes ago

Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft een streep gezet door een poging van president Trump om het recht op Amerikaans staatsburgerschap aan te passen. Trump wilde met een decreet voorkomen dat kinderen van illegale migranten bij hun geboorte automatisch Amerikaans staatsburger worden.

Daarvoor zou de grondwet moeten worden aangepast. Volgens de hoogste federale rechters van de VS is het niet aan de president om beperkingen op te leggen aan dat recht, dat voor iedereen geldt.

Ingrijpend decreet

Volgens het zogeheten birthright citizenship krijgen kinderen die in de VS worden geboren automatisch de Amerikaanse nationaliteit, ongeacht de afkomst of verblijfsstatus van hun ouders. Daarin wijkt de VS af van veel andere landen. Ook in Nederland krijgen kinderen niet automatisch de Nederlandse nationaliteit als ze hier geboren worden, dat hangt af van de nationaliteit van hun ouders.

Een lagere rechter zette begin vorig jaar al een streep door het plan van Trump om dit recht in te perken en de hoogste rechter houdt vast aan die beslissing. Het oordeel van het Hooggerechtshof was niet unaniem: van de negen rechters stemden er drie tegen. Dat waren alle drie conservatieve rechters.

Trump trad in januari 2025 aan als president en tekende direct enkele tientallen decreten, oftewel bindende aanwijzingen aan overheidsinstanties. Een ervan betrof het afschaffen van het geboorterecht. Het decreet maakte deel uit van ingrijpende maatregelen van de president om hard op te treden tegen immigratie.

Correspondent VS Ryan Hermelijn:

"De uitspraak van het Hooggerechtshof is een flinke tegenvaller voor president Trump, die met dit presidentiële decreet het burgerschap bij geboorte wilde inperken voor kinderen van ongedocumenteerde immigranten en personen die tijdelijk in het land verblijven. De rechters halen daar nu een streep door.

Ze bevestigen dat volgens het veertiende amendement van de grondwet vrijwel alle kinderen die op Amerikaans grondgebied zijn geboren, automatisch Amerikaans staatsburger zijn. En zo lichtte opperrechter Roberts toe: "Burgerschap, toen en nu, is het recht om rechten te hebben."

Het decreet had de kers op de taart moeten zijn voor Trump, die met zijn strengere immigratiebeleid zelf meer greep wil hebben op wie er allemaal de VS binnenkomt en mag blijven. Daar gebruikt hij ook andere maatregelen voor, zoals verscherpte grenscontroles, het makkelijker maken van deportaties van Haïtianen en Syriërs en door bijna alleen vluchtelingenstatus te verlenen aan witte Zuid-Afrikanen.

Trump is dus op de vingers getikt, maar toch zal hij door de bank genomen blij zijn met recente oordelen van het Hooggerechtshof, dat een conservatieve meerderheid kent. De trend dat dit hof steeds meer macht bij de president legt, is doorgezet.

Zo mag hij bijna elk hoofd van onafhankelijke overheidsdiensten ontslaan, behalve bestuurders van de centrale bank. Ook de versoepeling van campagnefinanciering en het afzwakken van de Voting Rights Act, die kiezers moet beschermen tegen discriminatie, worden gezien als successen voor de Republikeinen."

Tegenstanders van het decreet voerden aan dat het in strijd is met het veertiende amendement van de Amerikaanse grondwet. Daarin staat dat iedereen die in de Verenigde Staten is geboren of genaturaliseerd, Amerikaans staatsburger is en onder die rechtsmacht valt.

Het amendement werd aangenomen na de Amerikaanse Burgeroorlog van 1861 tot 1865. Volgens de Amerikaanse regering was dat specifiek bedoeld om te zorgen dat ook tot slaaf gemaakte mensen in aanmerking kwamen voor het burgerschap. Het Hooggerechtshof had het grondrecht in 1898 bekrachtigd.

Inheemse Amerikanen kregen pas in 1924 met de Indian Citizenship Act volledig staatsburgerschap, ook al waren ze op Amerikaanse bodem geboren. Dat was lange tijd een uitzondering op het veertiende amendement, omdat zij destijds niet vielen onder de rechtsmacht van de VS.

Kwart miljoen baby's per jaar

Trump kan de grondwet 128 jaar later niet zomaar veranderen, zo heeft het Hooggerechtshof bepaald. "Staatsburgerschap hield toen en nu het recht in om rechten te bezitten en deel te nemen aan onze politieke gemeenschap", zei opperrechter John Roberts namens het Hooggerechtshof. "Vandaag houden wij ons aan die belofte." Hij noemde de eigen interpretatie van de grondwet door de regering slecht onderbouwd.

President Trump betoogde dat de tekst van het amendement verkeerd wordt uitgelegd en niet zou betekenen dat iedereen die in de VS wordt geboren ook automatisch het staatsburgerschap moet krijgen.

Hoewel Trump in zijn retoriek grotendeels zijn pijlen heeft gericht op illegale immigranten, zou het decreet ook voor veel andere mensen gevolgen hebben. Ook kinderen van mensen die legaal in de VS verblijven, zoals studenten en aanvragers van een green card of permanente verblijfsstatus, zouden hun automatische staatsburgerschap zijn kwijtgeraakt. Zijn decreet zou gevolgen hebben gehad voor zo'n kwart miljoen baby's per jaar die in de VS zijn geboren.

Huisartsen stappen weer naar de rechter: nieuwe tarieven te laag

11 hours 31 minutes ago

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) heeft nieuwe huisartsentarieven vastgesteld nadat de zorgmarkttoezichthouder twee keer door de hoogste bestuursrechter op de vingers was getikt. De tarieven bleken sinds 2023 structureel te laag vastgesteld waardoor veel huisartsenpraktijken de gestegen bedrijfskosten steeds moeilijker kunnen dragen.

De NZa verhoogt nu weliswaar de vergoeding voor huisvestingskosten met gemiddeld 10.790 euro per huisartsenpraktijk, maar de waardering van de arbeidskosten voor praktijkhoudende huisartsen, die dus naast arts ook werkgever zijn, blijft nagenoeg ongewijzigd.

Dat de NZa op dit vlak voet bij stuk houdt is opmerkelijk omdat de bestuursrechter de laatste keer expliciet benoemde dat de zwaarte van de functie van huisarts financieel wordt ondergewaardeerd. Dat is problematisch omdat de tarieven op basis van deze waardering worden berekend. Huisartsen hoopten dat de NZa de tarieven met deze gerechtelijke terechtwijzing ruimhartiger zou gaan berekenen. Dat blijkt nu dus niet het geval.

Belangenorganisaties voor huisartsen, zoals de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) en De Bevlogen Huisartsen, zeggen daarom opnieuw naar de bestuursrechter te stappen. "De rechter gaf de NZa een duidelijke opdracht. Wij hadden verwacht dat de NZa deze kans zou benutten om de tarieven eerlijker en toekomstbestendig te maken. We hebben er alles aan gedaan om ze daartoe te bewegen. Dat is een grote teleurstelling voor ons en voor alle huisartsen", reageert LHV-voorzitter Marjolein Tasche.

Poortwachtersfunctie

Christof Zwart, voorzitter van De Bevlogen Huisartsen, zegt het positief te vinden dat de NZa meer geld uittrekt voor degelijke huisvesting van huisartsenpraktijken maar zegt ook dat de NZa weinig heeft gedaan met suggesties van huisartsen zelf. Bijvoorbeeld om met regionale tarieven te werken "Nu komt er één landelijke tariefverhoging voor de huisvesting. Maar in veel regio's is dat onvoldoende. Er is nogal een verschil tussen de huisvestingskosten in de provincie Groningen en de kosten die je maakt in Amsterdam."

Maar de steen des aanstoots blijft voor de huisartsenorganisaties dat de NZa de in taken alsmaar groeiende rol van de huisarts niet op waarde zou schatten. Ze wijzen erop dat de huisarts ook een poortwachter is die moet oordelen of een patiënt specialistische zorg nodig heeft. Daarnaast nemen huisartsen zorg van ziekenhuizen en de GGZ over. Dit betekent dat huisartsenpraktijken niet alleen meer patiënten moeten helpen, maar ook meer personeel in dienst hebben. Tussen 2015 en 2022 is het aantal personeelsleden in huisartsenpraktijken gemiddeld met 46 procent toegenomen.

'Gratis werk'

In de tariefberekening gaat de NZa volgens de LHV voorbij aan alle veranderingen. Want de toezichthouder blijft uitgaan van een fulltime werkweek van 36 uur. Volgens kennisinstituut Nivel werken huisartsen vanwege hun omvangrijke takenpakket gemiddeld 48 uur per week. "Die 12 uur moeten we kennelijk gratis werken", zegt ook Zwart van De Bevlogen Huisartsen.

De NZa schrijft in een persbericht dat bij het vaststellen van de tarieven naast het kunnen dekken van kosten ook rekening moet worden gehouden met het beheersen van de zorgkosten. "Want alle inwoners van Nederland moeten een huisarts hebben en houden", aldus NZa-directeur Johan Rijneveld.

Overal in het land al patiëntenstops

"Er zijn al heel veel mensen die geen huisarts hebben", reageert Zwart. Hij verwijst naar een recent onderzoek van de Algemene Rekenkamer waaruit bleek dat 700.000 mensen op zoek zijn naar een huisarts. Er zijn genoeg huisartsen maar te weinig huisartsenpraktijken waardoor bij 60 procent van de praktijken een patiëntenstop geldt.

"En dat tekort aan huisartsenpraktijken is mede het gevolg van de te lage tarieven, want je kunt er nauwelijks een praktijk beginnen of mee overnemen."

De LHV noemt het daarom onbegrijpelijk dat de NZa na de laatste rechterlijke uitspraak blijft vasthouden aan standpunten. "Het gevolg is dat opnieuw kostbare tijd en energie moeten worden besteed aan juridische procedures, terwijl die juist nodig zijn om samen te werken aan een bekostigingssysteem dat de huisartsenzorg toekomstbestendig maakt."