Aggregator

Een misstap op de trap of een uitglijder in de douche: elke dag komen 340 mensen na een val op de eerste hulp terecht, en 21 mensen per dag overlijden als gevolg van zo'n val, bleek vandaag uit CBS-cijfers. Er zijn in het hele land cursussen om vallen te voorkomen, maar niet iedereen staat daar om te springen.

Valpreventietrainingen zijn bedoeld voor thuiswonende 65-plussers die bijvoorbeeld wat wankel op hun benen staan, bang zijn om te vallen of al eens gevallen zijn. De trainingen zijn gericht op het versterken van spieren en het verbeteren van balans en coördinatie.

Veruit de meeste mensen die vallen met ernstige gevolgen zijn al 80 of ouder, maar ook steeds meer mensen in de leeftijdsgroep 65 tot 74 maken het mee. Met allerlei campagnes en een inmiddels jaarlijkse 'valpreventieweek' wordt onder meer geprobeerd om mensen op een training te krijgen.

Slecht imago

In 2024 deden bijna 15.000 ouderen mee aan een valcursus via hun gemeente, blijkt uit de meest recente cijfers van het RIVM. Veel, als je bedenkt hoeveel cursusgroepjes er dan in het hele land moeten zijn geweest. Weinig, gezien de recente valcijfers en het feit dat één op de vijf Nederlanders 65-plusser is.

Steeds meer gemeenten bieden een test aan om je zogenoemde valrisico vast te stellen. In 2024 was dat bij driekwart van alle gemeenten zo; een jaar eerder was dat nog geen twee derde. Ook valt op dat het aantal mensen dat een cursus volgde om een valpreventietraining te kunnen geven, verdrievoudigde in 2024.

Toch staat niet iedere 65-plusser in de rij om zo'n training te volgen. In de praktijk blijkt dat veel senioren zichzelf helemaal niet oud of kwetsbaar vinden, stelt het RIVM vast. Ze denken daarom dat hun risico op vallen niet groot is.

"Valpreventie heeft een beetje een slecht imago", zegt Sam van Oene van de GGD Amsterdam. "Mensen associëren het met oud zijn en hulp nodig hebben, en daar identificeren ze zich niet mee."

Ook wordt de eigen fitheid overschat. "Vaak zeggen mensen, 'ik wandel al elke dag, bij mij zit het allemaal wel goed'", weet Wietske Hoekstra, programmamanager valpreventie bij Veiligheid NL. "Maar bij valpreventie draait het om spierkracht, reactievermogen en balans. Dat neemt nu eenmaal af als je ouder wordt. En dat kun je trainen."

Maar valpreventie roept soms de nodige weerstand op. Mensen willen de bemoeienis niet, willen niet geconfronteerd worden met hun gebreken, of zien het als verlies van autonomie. Andere mensen denken dat vallen er nu eenmaal bij hoort en dat er niets aan te doen is.

"Zo'n training draait er juist om dat je mobiel blijft, en dat je zelfstandig kan blijven", werpt Hoekstra tegen. Van Oene beaamt dat: "De trainingen heten niet voor niks 'In Balans' of 'Zeker Bewegen'. Met die positieve benadering proberen we mensen over de streep te trekken."

Kopje koffie

De trainingen moeten echt naar de mensen toe gebracht worden, vertelt Hoekstra. "Het moet in de buurt zijn, laagdrempelig, misschien met een kopje koffie na afloop. Als mensen er eenmaal zijn, zien we vaak dat het heel goed bevalt."

Trainingen worden goed gevonden door mensen die al redelijk fit zijn. De mensen die echt baat hebben bij een valpreventietraining zijn vaak lastiger te bereiken. Gemeenten proberen die mensen actief op te sporen, maar dat is niet makkelijk.

Van Oene houdt zich daar ook mee bezig: "We proberen aan te sluiten bij de leefwereld van mensen en te werven op plekken waar ze al zijn. Zo zetten we sleutelfiguren in de wijk in of we sluiten aan bij andere groepsactiviteiten, ook als die helemaal niets met bewegen te maken hebben. We hebben bijvoorbeeld een keer zo'n training georganiseerd in een bestaande Turks-Nederlandse vrouwengroep."

En wie zich nu nog niet geroepen voelt om aan zo'n cursus mee te doen? "Dat hoeft natuurlijk ook niet; je kunt zelf in je dagelijks leven al heel veel doen", zegt Hoekstra. "Probeer bijvoorbeeld eens op één been te staan tijdens het tandenpoetsen, misschien met een hand op de wastafel." Van Oene: "Doe vooral iets vóór je een verhoogd valrisico hebt. Het mooiste zou zijn als onze trainingen niet meer nodig zijn."

Mensenrechtenexperts doen er alles aan om de executie van de Christa Pike (50) in de Amerikaanse staat Tennessee niet door te laten gaan. Ook haar advocaten zetten zich tot het uiterste in. Pike werd in 1995 op 18-jarige leeftijd veroordeeld voor de moord op de 19-jarige Colleen Slemmer.

De advocaten van Pike hebben een verzoekschrift ingediend bij het Hooggerechtshof in de hoop uitstel van executie te krijgen. De executie staat gepland op woensdag 30 september, 17.00 uur Nederlandse tijd. Als die doorgaat is Pike de eerste vrouw in 200 jaar die in de staat Tennessee ter dood wordt gebracht. Sinds de jaren 70 zijn er in de VS in totaal achttien vrouwen geëxecuteerd.

Gratieverzoek afgekeurd

Het juridische team van Pike heeft begin deze maand een gratieverzoek ingediend, om zo haar doodstraf om te zetten naar een levenslange gevangenisstraf. Gouverneur Lee liet maandag in een verklaring weten niet van plan zijn om in te grijpen. "Na zorgvuldige afweging van het gratieverzoek en na een grondige bestudering van de zaak, handhaaf ik het vonnis", aldus Lee.

Mensenrechtenorganisatie Amnesty International is een campagne gestart. Amnesty zamelde meer dan 21.000 handtekeningen in. Ook onafhankelijke mensenrechtenexperts van de VN verklaren dat de executie onrechtmatig zou zijn.

Pike ontkent haar schuld niet, maar haar verdediging stelt dat de doodstraf niet passend is voor een misdrijf dat op zo'n jonge leeftijd is gepleegd. Zeker niet door een tiener met een onbehandelde psychische aandoening.

Pike werd in haar jonge jaren seksueel misbruikt en verwaarloosd. Later werden een bipolaire stoornis en een posttraumatische stressstoornis (PTSS) vastgesteld.

Mediastorm in 1995

Toen Colleen Slemmer in 1995 dood werd aangetroffen leidde dat tot een mediastorm. In de borst van de tiener was een pentagram gekerfd, een satanistisch symbool.

Volgens de openbare aanklagers dacht Pike dat Slemmer een liefdesrivaal was. Zij lokte haar naar een afgelegen plek, waar zij en haar vriendje Slemmer martelden en uiteindelijk vermoordden. De zaak kreeg veel aandacht vanwege de heftige details en de leeftijd van de betrokkenen.

Een jaar later werd Pike veroordeeld voor moord en kreeg ze de doodstraf. Haar toenmalige vriendje Tadaryl Shipp, die op dat moment 17 was, kreeg een levenslange gevangenisstraf met de mogelijkheid van voorwaardelijke vrijlating.

Haar advocaten stellen dat als Pike vandaag als tiener voor hetzelfde misdrijf schuldig zou worden bevonden, ze geen doodstraf zou krijgen. "Christa is geen 18-jarige meisje meer, maar een vrouw van 50 die berouw toont en haar daden begrijpt." In plaats van de doodstraf pleiten zij ervoor dat Pike de 'juiste behandeling krijgt' voor haar psychische aandoeningen".

Slemmers moeder benadrukt in een gesprek met persbureau AP dat ze wil dat de executie van Pike doorgaat. "Dan krijgt Colleen eindelijk de rust die zij verdient."

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rubio zegt dat "buitenlandse partijen" betrokken waren bij de mogelijke voorbereiding van een terroristische aanslag op de Britse luchtmachtbasis RAF Fairford. Ook wijst hij, net als president Trump, voorzichtig naar betrokkenheid van Iran.

Afgelopen weekend kreeg de politie een melding binnen over een groep gemaskerde mannen en drie verdachte bestelbussen in de buurt van deze basis in het westen van Engeland. De politie liet uit voorzorg tientallen huizen ontruimen, omdat er mogelijk explosieven in de witte busjes lagen. Volgens een bron met wie persbureau Reuters sprak, zijn er geen explosieven gevonden.

Na de melding door een bezorgde omwonende werden vijf mensen aangehouden. Het gaat om vijf mannen uit Londen met de Britse nationaliteit. Na een nachtje in de cel zijn ze gisteren op borgtocht vrijgelaten, maar worden nog wel als verdachten beschouwd.

De vijf worden verdacht van het voorbereiden van een terroristisch misdrijf. De politie heeft nog geen informatie gedeeld over een mogelijk motief.

Iran

Op de Britse luchtmachtbasis staan sinds maart Amerikaanse bommenwerpers. De VS gebruikte de vliegtuigen om samen met Israël aanvallen uit te voeren op Iran. De Islamitische Revolutionaire Garde van Iran liet in juli weten dat elke basis die bij die aanvallen betrokken is als legitiem doel wordt beschouwd. Toch ontkent het land betrokken te zijn bij het incident bij de basis in Fairford.

"Ik denk dat we de realiteit onder ogen moeten zien", zei de Amerikaanse minister Rubio tegen Fox News. "Er zijn partijen over de hele wereld, zoals Iran, die openlijk en wereldwijd Amerikaanse belangen dreigen aan te vallen." Ook Trump sprak tegenover verslaggevers in het Witte Huis over de "mogelijke" betrokkenheid van Iran.

"Wat er dit weekend is gebeurd, bijna is gebeurd of wat had kunnen gebeuren is bijzonder ernstig", zei Rubio. Er is duidelijk sprake van buitenlandse inmenging. Ik wil er verder nog niet op ingaan." De Amerikaanse buitenlandminister leverde geen bewijs en wilde verder bij Fox News geen toelichting geven.

Sinds het incident van zondag is de beveiliging op de basis aangescherpt. Er is veel politie op de been en er staan zware voertuigen voor de toegangspoorten van het terrein.

Een 13-jarige leerling heeft op een basisschool in Slowakije een 61-jarige docente doorgestoken. Twee andere aanwezigen raakten zwaargewond: een 41-jarige docente en een meisje van wie de leeftijd niet bekend is gemaakt. De politie was snel ter plaatse en heeft de tiener aangehouden.

Over zijn motief is niets bekend. "Het onderzoek is nog gaande en wij zullen niet speculeren over mogelijke motieven", zei minister Estok van Binnenlandse Zaken. De school had een camerasysteem, maar dat functioneerde niet, vermoedelijk vanwege onderhoud.

Minister Estok was met zijn collega's van Onderwijs en Gezondheid naar het stadje gereisd waar de steekpartij plaatsvond: Staskov, in het noordwesten van het land. President Pellegrini en premier Fico hebben hun medeleven betuigd aan de families van de slachtoffers.

Nadat gisteren protesten rond scholen uit de hand waren gelopen, zijn verspreid door Frankrijk vandaag opnieuw protesten tegen problemen in het onderwijs. Zowel scholieren als onderwijspersoneel voeren actie tegen de hoge werkdruk, te grote klassen en het lerarentekort. De demonstraties begonnen vorige week in de regio rond Parijs en zijn sindsdien breder door het land verspreid.

In totaal zijn er vandaag meer dan 170 demonstraties, die georganiseerd zijn door de vakbonden. Het gaat niet alleen om mensen die in het onderwijs werken, ook medewerkers van het openbaar vervoer, de brandweer en de zorg zijn de straat op gegaan tegen voorgenomen bezuinigingen van de Franse regering. Die wil de lonen van ambtenaren deels bevriezen, tot grote onvrede van personeel in de publieke sector.

Onder de vlag van de onvrede over de bezuinigingen, wordt ook geprotesteerd tegen andere thema's die spelen in de Franse samenleving, zoals ongelijkheid en racisme. In totaal waren er volgens vakbond CGT meer dan 300.000 mensen op de been voor het protest, van wie 70.000 in Parijs. In die stad waren alleen al 3000 politiemensen ingezet om de orde te handhaven.

Geweld en aanhoudingen

Gisteren liepen de protesten van scholieren op verschillende plekken uit de hand. Zo werd er bij protesten op middelbare scholen vuurwerk afgestoken en was er sprake van vandalisme. Daarbij werden zeker 164 mensen opgepakt en raakten 27 mensen gewond. Dat ging om medewerkers van de Franse veiligheidsdiensten, twaalf scholieren en drie schoolmedewerkers.

Ondanks oproepen van de Franse premier Lecornu om "de scholen geen politiek speelveld te laten worden", werd vandaag duidelijk dat onderwijspersoneel, maar zeker ook scholieren, niet van plan zijn om in te binden. Verspreid door het land zijn bij demonstraties en blokkades rond middelbare scholen aanhoudingen verricht.

Tien mensen, onder wie scholieren en onderwijsmedewerkers, liepen verwondingen op. Volgens de studentenvakbond waren vanochtend zo'n tien universiteiten geblokkeerd als onderdeel van de acties. De politie was bij de protesten grootschalig uitgerukt, tot onvrede van de scholieren die vinden dat de politie te hardhandig te werk gaat. Zo zou bij een scholierenprotest op een middelbare school in Saint-Denis traangas zijn ingezet. Vakbond SNES-FSU 93 noemde beelden daarvan "angstaanjagend".

'Disproportioneel'

De Franse minister Nuñez van Binnenlandse Zaken zei gisteren dat de protesten niet gaan over de gestelde eisen, maar "puur geweld zijn". Premier Lecornu verweet de radicaal-linkse partij La France Insoumise (LFI) de protesten, en het daarmee gepaard gaande geweld, aan te wakkeren.

LFI-voorman Jean-Luc Mélenchon sprak juist van geweld van de veiligheidsdiensten, dat hij "onacceptabel" en "disproportioneel" noemde.

Nuñez heeft vandaag gesproken met leden van brandweervakbonden, die hun onvrede hebben geuit tegenover de minister. Brandweermensen zijn boos over de bezuinigingen en noemen het gevaarlijk wanneer "degenen die bescherming moeten bieden, niet beschermd worden". Ze verwijzen naar afgelopen zomer, toen de brandweer in Frankrijk te kampen had met een recordaantal natuurbranden, verspreid door het land.

In hun gesprek met de binnenlandminister hebben zij hun woede overgebracht, zegt een vertegenwoordiger van de vakbond tegen de krant Le Parisien. Dat hij daar was, vinden ze een goed signaal, maar volgens de vakbond heeft de minister "geen belangrijke aankondigingen gedaan.

De Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) wil het makkelijker maken om niet-advocaten deel te laten uitmaken van een advocatenkantoor. Volgens de orde is het nodig om de bestaande regels aan te passen "omdat de huidige regels voor organisatiestructuren niet altijd meer aansluiten op ontwikkelingen in de rechtspraktijk".

Tot nu nu mochten ondernemers die geen advocaat zijn, geen aandeelhouder zijn in een advocatenkantoor. Met het aanpassen van regels wordt de weg vrijgemaakt voor bijvoorbeeld accountancykantoren, verzekeraars en investeringsmaatschappijen om ook aandeelhouder te worden.

Schaalvergroting

Al langere tijd wordt er gesproken over wie aandeelhouder mag zijn bij een advocatenkantoor. De sector zou gebaat zijn bij het toelaten van externe partijen zoals accountants, concludeerde het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC).

Dat de orde de deur openzet naar externe aandeelhouders van advocatenkantoren, kwam dan ook niet als een verrassing voor Heinrich Winter. Hij werkte mee aan het WODC-onderzoek en is directeur van juridisch onderzoeksbureau Pro Facto en hoogleraar bestuurskunde.

"De sociale advocatuur is heel kwetsbaar. Hun voortbestaan is heel onzeker, dus heb je schaalvergroting nodig om toekomstbestendig te worden", zegt Winter. De hoogleraar is blij met de plannen van NOvA.

Zorgen over onafhankelijk

Toch is er ook bezorgdheid vanuit die diezelfde advocatuur. "Je moet je afvragen of dit nou past bij de rol van een advocaat in de samenleving", zegt Onno Hennis, advocaat ondernemingsrecht bij AMS Advocaten. Hij volgt de discussie over externe aandeelhouders in de advocatuur al een tijd.

De onafhankelijkheid van advocaten moet gewaarborgd blijven, zegt Hennis. En dat is niet vanzelfsprekend als de niet-advocaten aandeelhouder kunnen worden. "De rol van een aandeelhouder kan mogelijk te dominant worden, vooral bij private equity", waarschuwt Hennis.

Bij private equity steken investeringsmaatschappijen geld in bedrijven of complete bedrijfstakken met als doel om die snel winstgevend te maken.

Druk van aandeelhouders

"Als een aandeelhouder vooral op kostenefficiëntie en maximale winst is gericht, is het goed voorstelbaar dat advocaten meer druk voelen om omzet te genereren. Dat kan de prikkel vergroten om langer door te procederen, ook als dat niet in het belang van de cliënt is", zegt Hennis.

Ook kan het financiële belang van een aandeelhouder op gespannen voet staan met de geheimhoudingsplicht van een advocaat, denkt Hennis. Een aandeelhouder wil namelijk zoveel mogelijk informatie, bijvoorbeeld als er een belangrijke rechtszaak speelt voor het kantoor. Een advocaat mag die niet delen.

Een woordvoerder van NOvA zegt inhoudelijk niet op die kritiek in te kunnen gaan omdat de specifieke regels nog moeten worden opgesteld. "Dit is een eerste aanzet tot gesprek. Iets wat onbekend en nieuw is stuit vaker op weerstand."

Hij benadrukt dat binnen de nieuwe samenwerkingsvormen kernwaarden onaangetast moeten blijven. "Vooropstaat dat de onafhankelijkheid van de advocaat te allen tijde gewaarborgd moet blijven."

Na een week van gevechten in Ethiopië hebben regeringstroepen de belangrijke stad Alamata ingenomen. Op beelden is te zien dat tanks en pantserwagens door de straten rijden.

De afgelopen dagen waren er al meerdere drone-aanvallen op de stad. Alamata ligt op een belangrijke doorgangsroute in Tigray, de regio waar tijdens de vorige oorlog, vier jaar geleden, ook veel werd gevochten. Nu is het een van de regio's die opnieuw in opstand zijn gekomen tegen de regering.

Het is nog maar een paar jaar geleden dat er een bloedig conflict werd uitgevochten tussen verschillende regio's in Ethiopië. Daarbij vielen volgens schattingen van de Afrikaanse Unie 600.000 doden. Door oorlogsgeweld, door hongersnood omdat hulpgoederen werden geblokkeerd en door het instorten van de gezondheidszorg. In 2022 sloten de partijen een akkoord, maar dat lijkt nu te zijn geschonden.

Nieuwe alliantie

Zeven groeperingen hebben de handen ineengeslagen om het samen tegen de regering op te nemen. Hun onderlinge conflicten zetten ze even in de ijskast. Ze noemen zich 'de alliantie voor het overleven'.

Ze willen premier Abiy Ahmed van Ethiopië verdrijven, die volgens hen het land als een dictator bestuurt. De afgelopen dagen heeft de coalitie meerdere steden op de regering veroverd. Het lijkt het erop dat de regering in de tegenaanval is gegaan.

Nu de regeringstroepen de stad Alamata in handen hebben, zouden ze kunnen oprukken naar het noorden. 120 kilometer verderop ligt de regionale hoofdstad Mekelle, die vorige week door de rebellen uit Tigray werd ingenomen. Ze verjaagden de regeringstroepen en namen het vliegveld in.

Sommige inwoners van Alamata verwelkomen de regeringstroepen

Intussen slaan hulporganisaties alarm over de gevolgen voor de burgerbevolking. Er zijn al 150.000 mensen op de vlucht geslagen voor de gevechten. Op 20 september werd een hulpkonvooi in Tigray gebombardeerd. De verdenking is dat drones van het regeringsleger daarachter zaten.

Hulporganisatie Care laat vandaag weten dat het door de gevechten moeilijker wordt om voedsel, medische zorg en andere hulpgoederen op de juiste plekken te krijgen. Terwijl mensen die op de vlucht slaan juist aangewezen zijn op hulp.

Zeehaven Eritrea

Een opmerkelijke rol speelt buurland Eritrea. Tijdens de vorige oorlog vocht dat land samen met de Ethiopische regering tegen de rebellen in Tigray. Daarbij beging het op grote schaal oorlogsmisdaden en bezette het delen van het gebied. Nu lijkt Eritrea juist de kant van de rebellen te kiezen. Het land zou munitietransporten naar Tigray doorlaten, zo stelt Ethiopië.

De reden daarvan zou zijn dat de Ethiopische premier zijn oog heeft laten vallen op de Eritrese zeehaven Assab. Ethiopië heeft nu geen zeehaven en dat is een grote rem op de economische ontwikkeling van het land. Eritrea wil alles doen om een Ethiopische bezetting van de zeehaven te voorkomen.

Met ruim 130 miljoen inwoners is Ethiopië een van de dichtst bevolkte landen van Afrika. De regering heeft de afgelopen jaren honderden miljoenen geïnvesteerd in het leger, in vliegtuigen en in drones. Hoe hevig de gevechten zijn is moeilijk te zeggen, omdat de verbindingen er voor een groot deel uitliggen.

De Afrikaanse Unie heeft opgeroepen tot de-escalatie. Het oplaaiende geweld komt in een moeilijke periode voor Ethiopië: vanwege het weerverschijnsel El Niño dreigt er de komende maanden extreme droogte in het land.

Het aantal mensen dat door padellen oogletsel oploopt, neemt de laatste maanden flink toe. Daarover trekken artsen van het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap aan de bel.

"Eerst zagen we hier ongeveer twee keer per maand letsel door padel", zegt oogarts Ruud van der Pol van het Alrijne Ziekenhuis in Leiderdorp. "Maar het laatste half jaar zien we het wel twee à drie keer per week." Ook zijn collega's in andere ziekenhuizen zien de laatste maanden een stijging.

Het grootste deel van de patiënten komt er goed van af, zegt Van der Pol. Maar hij schat dat zo'n 5 procent blijvend oogletsel oploopt, zoals gezichtsverlies of blindheid.

Ook Kees Wassenaar moest afgelopen maand naar het ziekenhuis na een potje padel. "Ik sloeg een bal via de achterwand, maar was zo dom om hem na te kijken." De harde lens die Wassenaar droeg, brak in stukjes in zijn oog. Een arts moest die er in het ziekenhuis uithalen. "Op het papiertje lagen uiteindelijk twaalf stukjes", zegt Wassenaar.

De stijging van het aantal letsels heeft volgens oogarts Van der Pol te maken met de populariteit van padel. Het aantal mensen dat de sport beoefent, groeide sterk. Vorig jaar gingen maandelijks ongeveer 424.000 mensen de padelbaan op.

Oogletsel kan volgens Van der Pol makkelijk ontstaan door de grootte van de bal. "Een padelbal past in de oogkas, waardoor die het oog vol kan raken."

Ook wijst hij erop dat je in vergelijking met tennis dichter op het net en de wand staat. "Daardoor is het onvoorspelbaarder."

'Niet nog een keer'

Als een padelbal het oog raakt, kunnen er verschillende letsels ontstaan. Zo kan de oogdruk oplopen als er bloed in het oog terechtkomt, zegt Van der Pol. "Als de druk heel hoog wordt, kan er blindheid optreden." Daarnaast kan de lens in het oog onderuitzakken, kan er een scheur ontstaan in het vaatvlies en kan het netvlies loslaten.

Ook Wassenaar werd in het ziekenhuis gecontroleerd op bloedingen en scheuren. "Bij mij was er geen probleem, gelukkig." Hij had een paar dagen last van een branderig gevoel in zijn oog, waarvoor hij een zalfje kreeg. Bij een recente controle was alles goed. "Ik ben genezen verklaard."

Maar Wassenaar is er wel van geschrokken. Daarom heeft hij een veiligheidsbril gekocht, die hij voortaan kan dragen tijdens het padellen. "Het is een balsport, maar dit wil ik niet nog een keer meemaken."

Die bewustwording vindt oogarts Van der Pol belangrijk. Wat hem betreft hoeven er geen extra regels te komen, maar is het vooral belangrijk dat mensen de risico's van de sport kennen.

"Bij squash zagen we ook veel letsels toen die sport populair werd. Toen hebben we ook gewezen op het risico, en daarbij zien we nu bijna geen letsels meer."

De Tweede Kamer gaat de verhoging van het eigen risico niet tegenhouden. Het kabinet wil het verplichte eigen risico komend jaar laten stijgen met 15 euro naar 400 euro per jaar en dat lijkt nu stilzwijgend door te gaan.

SP-leider Dijk heeft minister Hermans van Volksgezondheid opgeroepen om met spoed naar de Kamer te komen. Hij vindt dat het eigen risico juist omlaag moet en niet meer omhoog. Maar zijn debat zal het tij niet kunnen keren.

De verhoging van het eigen risico is een trendbreuk, want sinds 2017 is het bedrag dat je zelf moet betalen voor zorgkosten bevroren op 385 euro per jaar. Dat wordt nu voor het eerst in tien jaar losgelaten. Het gevolg is dat het eigen risico voortaan weer elk jaar zal stijgen.

Om het plan tegen te houden, had de zorgverzekeringswet gewijzigd moeten worden. Daarin staat dat het eigen risico jaarlijks wordt geïndexeerd, oftewel dat het bedrag meestijgt met de kosten in de zorg.

1 oktober

Die wetswijziging had dan voor aanstaande donderdag door de Tweede én de Eerste Kamer aangenomen moeten zijn. Want 1 oktober is de datum waarop de zorgverzekeraars moeten weten waar ze aan toe zijn. Zij moeten dan weer voor 12 november bekendmaken hoe hoog hun ziektekostenpremie voor het komende jaar is en dat is onder meer afhankelijk van de hoogte van het eigen risico.

Traditiegetrouw is verzekeraar DSW de eerste die, al in september, de premie voor het volgende jaar bekendmaakt. Maar die heeft dat deze keer uitgesteld omdat er nog te veel onzekerheid is over de steun die het minderheidskabinet voor de begroting krijgt.

De Tweede Kamer gaat dus nog in debat met de minister van Volksgezondheid, maar dat komt niet meer op tijd om de voorgenomen verhoging tegen te houden.

460 euro per jaar

Het kabinet was aanvankelijk van plan het verplichte eigen risico te verhogen naar 460 euro per jaar maar daar bleek al snel geen meerderheid voor te zijn. Daarop paste minister Hermans de plannen aan en kwam de jaarlijkse indexering weer terug.

Het vorige kabinet (Schoof) wilde het eigen risico bijna halveren. Door dat plan ging al snel een streep, omdat dit waarschijnlijk had betekend dat de maandelijkse zorgpremie fors omhoog zou gaan. Daarnaast zou een verlaging naar 165 euro, zoals het vorige kabinet wilde, enkele miljarden euro's kosten.

De Spaanse regering heeft ingestemd met een pakket van nieuwe maatregelen om de woningcrisis in het land aan te pakken. Minister voor Gezondheidszorg Mónica García meldt op X dat het zogenoemde 'Maricarmen-decreet' is goedgekeurd.

Het maatregelenpakket is vernoemd naar de 87-jarige Maricarmen Abascal, die vorige week haar huis uit werd gezet. Ze had daar zeventig jaar gewoond, maar kon de woning door een huurverhoging niet meer betalen.

Maricarmen werd vorige week woensdag haar huis uit getild op een brancard, waarna dagenlange protesten ontstonden. Honderden demonstranten kampeerden afgelopen nacht op een van de belangrijkste pleinen van Madrid en eisten hervormingen.

Uitzettingen stoppen

Minister García schrijft dat de maatregelen meer dan vijf miljoen mensen gaan helpen. Huurprijzen mogen straks niet boven een bepaalde grens stijgen, huurcontracten worden automatisch verlengd, huisuitzettingen moeten stoppen tot 2030 en er komt een verbod op de aankoop van woningen door speculanten.

"Dank aan de protestacties en de protestkampen", schrijft de minister. "Zonder jullie was dit niet mogelijk geweest."

De minderheidsregering heeft nu dertig dagen de tijd om in het parlement tot een akkoord te komen. De maatregelen zijn dus nog geen gegeven. Zo liet Junts, de Catalaanse onafhankelijkheidspartij die het decreet moet steunen om het aangenomen te krijgen, weten dat ze bescherming willen voor kleine verhuurders. Die vormen de overgrote meerderheid van de vastgoedeigenaren in Spanje.

Correspondent Spanje Miral de Bruijne:

"De regering heeft aan het Congres gevraagd om zich vrijdag al over het decreet te buigen. Dat terwijl het parlement normaal gesproken dertig dagen heeft om een beslissing te nemen. Het Congres heeft hiermee ingestemd, maar of er vrijdag ook een beslissing wordt genomen, dat is nog lang niet zeker.

Terwijl de ministers deze plannen presenteren, zijn er binnen de regering en de steunpartijen zelfs nog discussies over sommige details. En de steun van al deze partijen is waarschijnlijk nodig om het langs het parlement te loodsen.

De grootste oppositiepartij Partido Popular heeft niet direct gezegd tegen te stemmen, maar was ook niet enthousiast. Het gebeurt dan ook niet vaak dat de oppositie in Spanje met de regering meestemt.

Ondertussen gaat het grote protest met de honderden tenten op het Madrileense plein Puerta del Sol door. Alhoewel ze de onderwerpen op de politieke agenda hebben gezet en Maricarmen weer naar huis mag, lijken de betogers geen aanstalten te maken te vertrekken.

Voor nu wachten ze waarschijnlijk af wat er vrijdag in het Congres gebeurt. De regiopresident van Madrid heeft de nationale regering gevraagd om de demonstranten binnen 48 uur van het plein te laten verwijderen. Maar of de regering dat ook gaat doen, is nog de vraag, aangezien dit mogelijk niet bij iedereen positief zal worden ontvangen."

De advocaat van Maricarmen liet vandaag aan persbureau Reuters weten dat het investeringsfonds dat het huis van de 87-jarige vrouw kocht en de huurverhoging eiste, een voorlopig akkoord had voorgesteld.

Maricarmen mag terugkeren, mits zij de komende acht jaar 30 procent van haar pensioen afstaat. Dat komt neer op ongeveer 500 euro per maand, waarmee ze ongeveer hetzelfde bedrag zou betalen als voordat ze haar huis werd uitgezet.

Rusland zat volgens de veiligheidsdiensten van Estland achter de brandstichting bij een defensiebedrijf dat wapens levert aan Oekraïne. Vorige maand werd er brandgesticht bij een vestiging in de hoofdstad Tallinn.

Het defensiebedrijf Milrem Robotics levert wapens aan Oekraïne voor de oorlog tegen Rusland. Het gaat om onbemande militaire voertuigen, zoals mini-tanks. Die zijn bedoeld ter ondersteuning van grondtroepen in Oekraïne.

Het onderzoek naar de brandstichting bij het defensiebedrijf is nog niet afgerond, maar Estland is er "volledig van overtuigd" dat het om Rusland gaat. Estland levert daarvoor geen bewijs, omdat de informatie van de veiligheidsdiensten volgens het land vertrouwelijk moet blijven.

Een paar dagen na de brandstichting bij het Estse defensiebedrijf op 15 augustus werden twee mensen uit buurland Letland aangehouden. Een derde aanhouding vond een dag later plaats.

De drie werden na een maand uitgeleverd aan Estland. De spullen waarmee ze mogelijk de brand hebben gesticht, werden in beslag genomen. Hetzelfde geldt voor hun apparaten waar mogelijk belangrijke data op staan.

Correspondent Midden- en Oost-Europa Christiaan Paauwe:

"Dat Rusland inderdaad achter deze aanval zit volgens autoriteiten, is in Estland geen verrassing. Daar zijn ze al jaren een doelwit van Russische hybride acties. Vaak gaat het dan om grote cyberaanvallen, maar ook om dit soort sabotage, zoals we in veel landen aan de oostflank van de NAVO zien. In 2023 werd de auto van een minister vernield. Estse onderzoekers stelden vast dat de Russische militaire inlichtingendienst hierachter zat.

Toch was deze brandstichting bij een defensiebedrijf een van de grotere aanvallen in Estland de afgelopen jaren. De verwachting is dat Rusland de druk langs de oostflank de komende maanden verder zal opvoeren. Er is vaak gewaarschuwd voor een scenario waarbij Moskou de stad Narva aan de grens met Rusland zou kunnen bezetten. Maar Estse experts achten het waarschijnlijker dat het in de nabije toekomst zal neerkomen op dit soort sabotage en provocaties met drones."

De Estse veiligheidsdienst ziet veel gelijkenissen tussen de brandstichting en andere incidenten in Europa. Sinds de invasie van Oekraïne vonden volgens persbureau AP meer dan 200 incidenten plaats die worden gelinkt aan Rusland. Veiligheidsdiensten waarschuwen voor toenemende agressie vanuit Rusland.

Vorige maand werd er in de Duitse stad Leipzig een drone met explosieven gevonden vlak bij een Oekraïens vliegtuig. Duitsland beschuldigde Rusland van betrokkenheid. In augustus schakelden gevechtsvliegtuigen in Roemenië een drijvende zeedrone vol explosieven uit. Het is vaak moeilijk om ondubbelzinnig vast te stellen wie de afzender van de drones is.

Rusland zegt, zoals het dat dikwijls doet als het om sabotageacties gaat, dat het niet betrokken was bij de brandstichting in Estland. Het Kremlin noemt de beschuldigingen onjuist en "niet serieus te nemen". Dat weerhoudt Estland er niet van om de Russische vertegenwoordiger in het land op het matje te roepen voor tekst en uitleg.

NAVO-correspondent Kysia Hekster:

"Vanuit allerlei Europese hoofdsteden komen harde veroordelingen van deze aanval. Ook NAVO-baas Rutte reageert, hij zegt net als veel anderen dat het beste antwoord op deze aanslagen het verder opvoeren van de hulp aan Oekraïne is.

Lange tijd waren landen aarzelend om Rusland aan te wijzen als land dat achter de aanslagen zit, maar die schroom lijkt langzamerhand te verdwijnen. Dat ontgaat Moskou niet: de NAVO maakt vandaag bekend dat Rusland een boodschap gestuurd heeft aan de alliantie maar wil daar verder geen toelichting op geven.

In Russische media staat dat Moskou het militaire bondgenootschap gewaarschuwd heeft dat het risico op een gewapend conflict aanzienlijk vergroot wordt door NAVO-oefeningen en dat het zijn grondgebied zal verdedigen. De alliantie heeft Moskou geantwoord dat het een defensieve organisatie is en dat de oefeningen geen enkel risico vormen voor Rusland. De spanning tussen de NAVO en Rusland lijkt voorlopig nog niet af te nemen."

De politie heeft vanochtend acht mensen gearresteerd die verdacht worden van betrokkenheid bij een amfetaminelab en verschillende diefstallen. Onder hen zijn de 42-jarige hoofdverdachte uit Eindhoven en diens 20-jarige zoon.

De Eindhovenaar wordt verdacht van handel en productie van synthetische drugs. Hij kwam tijdens een langer lopend drugsonderzoek in beeld. Doordat de politie met gesprekken van de man meeluisterde, kregen agenten een beter zicht op het netwerk rondom de verdachte.

Het onderzoek leidde al tot de ontdekking van een amfetaminelab achter een woning in Luykgestel en een MDMA-lab in Duitsland, meldt Omroep Brabant.

Tien doorzoekingen

Een arrestatieteam deed vanochtend op hetzelfde moment tien doorzoekingen in Eindhoven, Veldhoven, Alphen en het Belgische Pelt. Bij de invallen nam de politie drie vuurwapens, meerdere slag- en stootwapens en kleine hoeveelheden drugs in beslag.

Ook nam de politie bezittingen mee om later eventuele schadevergoedingen en de kosten van het opruimen van het drugslab op de verdachten te kunnen verhalen.

Drones, vuurwerk en Dyson-stofzuigers

Bij de invallen in Eindhoven en Veldhoven hield de politie vier verdachten van 28 tot en met 48 jaar aan. Zij worden verdacht van betrokkenheid bij het eerder ontdekte amfetaminelab.

Bij een andere doorzoeking in Eindhoven werden de zoon en twee mannen van 24 en 26 aangehouden. Het drietal wordt niet alleen verdacht van betrokkenheid bij het drugslab, maar ook van diefstallen in Noord-Brabant en Limburg.

Zo linkt de politie ze aan de diefstal van een grote partij drones, Dyson-stofzuigers, kinderstoelen en elektrisch gereedschap. Ook worden ze verdacht van de diefstal van een grote hoeveelheid vuurwerk uit een opslagbunker in Veldhoven, eind vorig jaar. Daarnaast onderzoekt de politie of ze betrokken waren bij een autobrand in Eindhoven.

In Pelt heeft de politie een gestolen camper gevonden en in beslag genomen. Eerder dit jaar trof de politie in Alphen ook al een gestolen camper aan.

Alle verdachten zitten vast en worden verhoord. Vrijdag worden ze voorgeleid aan de rechter-commissaris. Die zal besluiten of de verdachten langer vast blijven zitten.

You might think that if you dug some tunnels down into the ground where you could be out of the sunshine, that you might find them to be relatively cool …read more

Bijna elke Nederlander had in 2025 pfas in het bloed, zegt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Ook had bijna driekwart van de Nederlanders er te veel van in het bloed. Zij komen uit boven de zogenoemde gezondheidskundige grenswaarde, blijkt uit een onderzoek dat het RIVM deed met bloedmonsters uit 2025 van donoren van bloedbank Sanquin.

Tegelijkertijd lijkt er een kleine verbetering te zijn van bloedwaarden ten opzichte van een eerder onderzoek. Het RIVM noemt de nieuwe studie daarom "voorzichtig positief nieuws".

In een onderzoek met bloed uit 2016 en 2017 kwam bijna iedereen boven de zogenoemde grenswaarde uit. In dit nieuwe onderzoek is dat 71 procent, een daling dus. Ook de hoeveelheid pfas in het bloed van mensen is afgenomen. Dit past volgens het RIVM in een trend dat er bij mensen in West-Europa minder pfas in het bloed wordt gevonden.

Totaalverbod

Wat de hoeveelheden gemeten pfas betekenen voor de gezondheid, is volgens het RIVM niet helemaal duidelijk. "Mensen worden niet meteen ziek door pfas. Wel is bekend dat het effect kan hebben op het lichaam. Het immuunsysteem kan bijvoorbeeld minder goed gaan werken", zegt het instituut.

Ook is bekend dat pfas effect heeft op de schildklier en dat de chemische stoffen het geboortegewicht van pasgeboren baby's kunnen beïnvloeden.

De daling van de bloedwaarden komt volgens het RIVM mogelijk door een verbod op twee veelvoorkomende schadelijke pfas-soorten: pfos en pfoa. "We zien die twee minder in deze bloedstalen", zegt Joke Herremans van het RIVM. "Deze studie is daarom vooral een aanmoediging om een totaalverbod op pfas in te stellen. Dan zal de hoeveelheid in het bloed van mensen lager worden."

Wat is pfas?

Pfas is de verzamelnaam voor duizenden niet afbreekbare giftige chemicaliën. De afkorting pfas staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. GenX, pfoa en pfos zijn de bekendste. Ze stapelen zich op in de voedselketen en tasten het immuunsysteem aan. Bij langdurige blootstelling zijn sommige soorten kankerverwekkend.

De stoffen zitten sinds de jaren 50 in onder meer de antiaanbaklaag van pannen en ook in waterdichte regenkleding, bestrijdingsmiddelen in de landbouw en blusschuim.

Hoewel het RIVM spreekt van voorzichtig positief nieuws zijn er wel nog wat kanttekeningen te plaatsen bij de uitkomst. Het onderzoek is in tegenstelling tot eerdere keren gedaan onder bloeddonoren. Daar is van bekend dat zij door bloeddonaties sowieso al minder pfas in hun bloed hebben.

Ook zijn lang niet alle pfas-soorten meegenomen in de metingen. Een soort die niet werd meegenomen, is bijvoorbeeld TFA, dat onder meer via bestrijdingsmiddelen uit de landbouw in het milieu terechtkomt.

'Hoopvol signaal'

"De dalende trend is een hoopvol signaal", zegt PFAS-deskundige Chiel Jonker van de Universiteit Utrecht in reactie op het onderzoek. "Maar je kunt ook weer niet keihard concluderen dat er sprake is van een daling." Daarvoor is volgens hem meer onderzoek nodig.

Ook wijst hij erop dat de bloedwaarden niets zeggen over de hoeveelheid pfas in het milieu. Die neemt namelijk helemaal niet af. "Het valt via regen gewoon weer op het land en we blijven het binnenkrijgen via voedsel en water. Het wordt in feite rondgepompt. Pfos is ondanks een verbod ook nog altijd stabiel aanwezig in rivieren en oceanen."

Hogere waarden Zeeuws-Vlaanderen

Wat verder opvalt in het onderzoek zijn de hoge waarden in Zeeuws-Vlaanderen. Daar deed het RIVM voor het eerst extra bloedmetingen vanwege zorgen die hier al langer leven over pfas. Van één soort, genaamd PFHpS, werd tot zeven keer meer gevonden dan bij mensen in de rest van Nederland.

Joke Herremans: "Er ligt veel industrie in dat gebied. Er zijn bedrijven in Vlaanderen en uit Nederland die pfas lozen in de Westerschelde. Dat kan leiden tot een hogere blootstelling."

Ook bij bewoners ten noorden van de Westerschelde en in Dordrecht werden waarden gevonden die hoger liggen dan in de rest van Nederland, maar minder extreem dan in Zeeuws-Vlaanderen. Van deze gebieden is ook al langer bekend dat de pfas-waarden hoger liggen doordat ze dicht bij pfas-uitstoters liggen. Hier is wel net als in de rest van het land een dalende trend te zien.

Verbod

Als belangrijke oplossing voor het probleem pleit het RIVM voor een Europees verbod. Dat verbod is al een aantal jaar in de maak.

Nederland diende met een aantal Europese landen een voorstel in dat nog altijd wordt behandeld. "Het zijn stoffen die door mensen zijn gemaakt en niet in het milieu horen. Wat er niet in het milieu zit, hoeft er ook niet uitgehaald te worden", zegt Herremans.

Bijna 40 kilo cocaïne die als bewijsmateriaal werd bewaard in een grote drugszaak op Fiji is verdwenen. Van de 39 blokken coke werden er 32 vervangen door meel, meldt de omroep Fijivillage.

De overige zeven blokken waren al zoek. De politie ontdekte de vermissing in een rechtbank in de hoofdstad Suva op 15 september en startte een onderzoek.

De cocaïne werd in 2019 in beslag genomen bij een man die later werd veroordeeld tot 23 jaar cel. De drugs werden vervolgens opgeslagen bij de rechtbank, waar ze als bewijsmateriaal dienden tijdens het hoger beroep.

De politie op Fiji heeft een verdachte in beeld, maar diegene zou zich in het buitenland bevinden. Ook wordt onderzoek gedaan naar de personen die verantwoordelijk waren voor het beheer van het bewijsmateriaal bij de rechtbank. De minister van Justitie zegt dat "niemand zal worden gespaard".

De Fiji-eilanden liggen voor drugscriminelen op een strategische plek. Vooral methamfetamine, beter bekend als crystal meth, en cocaïne worden via de regio verhandeld.

Door de afgelegen ligging in de Stille Oceaan en de relatief minder bewaakte wateren kunnen criminele organisaties er gemakkelijker opereren. Volgens de Verenigde Naties infiltreren zij bij legale bedrijven om daar hun activiteiten te verhullen.

In 2024 waarschuwde de VN al voor de groeiende invloed van georganiseerde misdaad in de Stille Oceaan. Ook de politie van Fiji signaleert een toename in het aantal drugsgerelateerde zaken in de afgelopen jaren.

Volgens de VN is nauwere, regionale samenwerking noodzakelijk, omdat veel kleine eilandstaten zelf over onvoldoende middelen beschikken om georganiseerde misdaad aan te pakken.

De Amsterdammer die is opgepakt in het onderzoek naar hackerscollectief ShinyHunters wordt ook verdacht van een poging tot het uitlokken van twee moorden.

Op zijn laptop is informatie gevonden over twee moorden die in het buitenland zouden moeten worden gepleegd. "Er zijn aanwijzingen dat de verdachte hiertoe opdracht heeft gegeven. Daarom wordt de man ook verdacht van een poging tot uitlokking van twee moorden", schrijft de politie in een persbericht.

De politie heeft ook andere gegevensdragers in beslaggenomen. Die worden onderzocht. Nieuwe aanhoudingen zijn niet uitgesloten.

Pepijn van der S.

De arrestatie van de man van 24 was op 15 september en kwam gisteren naar buiten. Het gaat om Pepijn van der S., zo meldden bronnen aan de NOS. Hij werd in 2023 veroordeeld tot vier jaar celstraf voor afpersing, witwassen en het hacken van bedrijven. Hij was begin dit jaar weer vrijgekomen.

Het AD meldde vandaag dat Van der S. is opgepakt door de Dienst Speciale Interventies (DSI). Die eenheid van de politie wordt opgeroepen in situaties waarbij het dreigingsniveau bijzonder hoog is. De zwaarbewapende agenten vielen in de Amsterdamse Rivierenbuurt de woning van Van der S. binnen.

Bij de inval zouden onder meer flitsgranaten zijn gebruikt, bedoeld om mensen te desoriënteren. "Er waren een paar seconden lang enorme knallen en flitsen. Ondertussen werd er binnen iemand overmeesterd", zei een buurtbewoner tegen stadsomroep AT5. De moeder van Van der S. zou bij de inval lichtgewond zijn geraakt.

De verdachte zit in volledige beperkingen. Dat betekent dat hij alleen contact mag hebben met zijn advocaat. Zijn voorarrest is vandaag met 90 dagen verlengd.

'Vermeend leider van ShinyHunters'

De Amerikaanse politiedienst FBI zegt dat de gearresteerde Amsterdammer een van de vermeende leiders is van ShinyHunters. Dat hackerscollectief is in Nederland onder meer bekend van de grootschalige aanval op telecomprovider Odido. Daarbij werden in februari gegevens gestolen van miljoenen Nederlanders.

ShinyHunters wordt ook in verband gebracht met hacks in andere landen. Vorige week zei de groep gegevens in handen te hebben van duizenden medewerkers en sollicitanten van de FBI. Het cyberteam van de Nederlandse politie werkt daarom nauw samen met onder meer de Verenigde Staten.

"Sinds vorig jaar hebben deze cybercrimineel en zijn handlangers naar verluidt meer dan 140 organisaties gehackt. Ze hebben daarbij minstens 70 miljoen dollar aan losgeld ontvangen", zeg Brett Leatherman van de cyber-eenheid van de FBI. Hij bedankt de Nederlandse politie in een video op sociale media.

Stan Duijf, die bij de Nederlandse politie verantwoordelijk is voor de aanpak van cybercrime, zegt dat het onduidelijk is welke rol de opgepakte Amsterdammer had bij ShinyHunters. Daar wordt nog onderzoek naar gedaan.

De politie benadrukt dat de man niet is opgepakt voor betrokkenheid bij de Odido-hack. In die zaak wordt nog gezocht naar meer aanwijzingen.

Het onderzoek naar ShinyHunters heeft volgens de politie ook niets te maken met de verdenking rond het uitlokken van moorden. Wie in die zaak het doelwit waren, is niet bekendgemaakt. De politie zegt dat het daar in het kader van het onderzoek niets over kan zeggen.

De straf die Willem Engel, de voorman van actiegroep Viruswaarheid, in hoger beroep heeft gekregen, is definitief. Engel kreeg een taakstraf van 60 uur opgelegd voor opruiing in coronatijd. Hij werd het gezicht van de beweging die zich verzette tegen de coronamaatregelen.

Engel ging tegen de veroordeling in cassatie bij de Hoge Raad en die heeft nu geoordeeld dat de straf in stand blijft.

Willem Engel werd in maart 2022 opgepakt omdat hij langere tijd opruiende coronagerelateerde berichten plaatste op sociale media. Hij kondigde onder meer op Facebook aan naar het Malieveld in Den Haag te gaan om te demonstreren, ondanks een verbod van de rechter. Ook riep hij op Twitter (nu X) mensen op om de coronamaatregelen te negeren.

Collectieve aangifte

Hij werd gearresteerd na een collectieve aangifte van meer dan 22.000 mensen, waarin werd gesteld dat Engel zich schuldig maakte aan opruiing, verspreiding van medische desinformatie, oplichting, uitingen met een terroristisch oogmerk en bedreiging.

In januari 2023 werd hij veroordeeld tot een voorwaardelijke gevangenisstraf van een maand, met een proeftijd van twee jaar voor opruiing. Van vijf andere aanklachten werd hij vrijgesproken. Het Openbaar Ministerie ging daartegen in beroep, omdat het vond dat de vrijspraak op onderdelen onterecht was. Ook Engel zelf ging tegen de uitspraak in beroep.

Beroep

De uitspraak in het hoger beroep volgde in maart vorig jaar. Het hof veroordeelde hem net als de rechtbank alleen voor opruiing en niet voor de andere aanklachten. Daarom was de taakstraf van 60 uur lager dan de eis van het Openbaar Ministerie, een taakstraf van 140 uur en een voorwaardelijke celstraf van drie maanden.

Het hof oordeelde dat hij de openbare orde had verstoord door op te roepen tot deelname aan een verboden demonstratie. Ook het Twitterbericht werd als opruiend gezien.

De taakstraf is nu dus definitief. Wat de straf voor Engel inhoudt, is niet bekendgemaakt. De actiegroep Viruswaarheid werd al in 2022 opgeheven nadat ING de rekening van de groep had opgeheven.

Engels stichting Voor Waarheid, met als doel om "de overheid onder controle" te krijgen, bestaat nog wel. Engel verliet Nederland in 2024, hij kondigde toen aan dat hij met anderen zou emigreren naar Paraguay.

Opengebroken afvalbakken, kapotgescheurde vuilniszakken, lege chipszakken, kartonnen ijsbakjes en gebruikte servetjes verspreid over straat: statiegeldjagers laten vooral in de grote steden een spoor van zwerfafval achter. Amsterdam plaatst nieuwe afvalbakken in de hoop deze overlast tegen te gaan, maar het is de vraag of dat gaat lukken.

Al jarenlang strijdt Amsterdam, net als andere steden, tegen de gestegen hoeveelheid troep na de invoering van statiegeld op kleine flesjes en blikjes.

Er zijn inmiddels verschillende systemen bij afvalbakken om statiegeldtroep tegen te gaan:

De statiegeldregeling werd ingevoerd om het zwerfafval in de natuur terug te dringen, maar leidt in Amsterdam en elders dankzij de statiegeldjagers tot meer afval op straat.

Amsterdam noemt de situatie in de eigen stad uniek, omdat mensen uit heel Europa naar Amsterdam zouden komen om statiegeldflesjes en -blikjes te zoeken. "De huidige 11.000 afvalbakken in Amsterdam zijn hier niet op berekend."

Er is van alles geprobeerd en getest om het openbreken een halt toe te roepen, zegt de gemeente. Uiteindelijk is op vier locaties in de stad een nieuwe bak getest. "Bij 83 procent van de geteste bakken bleek de deur gesloten te blijven, ten opzichte van 38 procent van de bestaande bakken."

Apart bakje

De bak werd daarna doorontwikkeld. De nieuwe Amsterdamse bak heeft een deur die automatisch sluit, een vuilniszak die beter in de afvalbak blijft zitten en een apart bakje voor flesjes en blikjes. Het idee is dat mensen die statiegeld verzamelen, alleen in die bakjes hoeven te graaien.

De eerste nieuwe afvalbakken staan achter het Centraal Station. In totaal worden de komende weken 200 nieuwe afvalbakken geplaatst op drukke plekken in de stad, zoals in het Vondelpark en het Osdorpplein.

Als de nieuwe bakken effectief zijn, verschijnen ze op meer plaatsen in de stad.

'Wat een grap'

Op sociale media is niet iedereen meteen enthousiast. "Wat een grap", "lost niets op" en "gaat niet werken", klinkt het onder een video van de gemeente op Instagram.

Zo zeggen mensen dat het aparte bakje in de afvalbak veel te klein is, waardoor er toch flesjes en blikjes in de vuilniszak belanden en statiegeldjagers alsnog de zak willen controleren. Sommigen gaan nog een stuk verder en pleiten voor het opheffen van statiegeld in Amsterdam. "Minder ongedierte en een schone stad!"

Wethouder hoopt op verbetering gedrag

De Amsterdamse wethouder Heinhuis (Afval & Reiniging) is blij met de nieuwe afvalbakken, maar vindt dat er meer nodig is om dit afvalprobleem op te lossen: bij de overheid, bij de producenten en bij de consument.

"Er ligt een gezamenlijke opdracht voor onze stad, het Rijk en ook de producentenorganisatie Verpact om de negatieve gevolgen van de statiegeldregeling snel te beperken", aldus de wethouder. "Bovendien is gedragsverandering van onze inwoners en bezoekers noodzakelijk: nu gooien mensen die blikjes en flesjes in de prullenbak gooien, gewoon geld weg. Met alle gevolgen van dien."

Al vanaf 2028 komt er een vermogenswinstbelasting en die gaat gelden voor honderdduizenden spaarders en beleggers meer dan nu. Dat zeggen politieke bronnen tegen de NOS. Ook de bezuinigingen op de sociale zekerheid zijn definitief van tafel.

Het zijn aanpassingen van de begrotingen en het Belastingplan van het kabinet na gesprekken met oppositiepartijen. Het minderheidskabinet hoopt ermee meerderheden voor de begrotingen van de ministeries te krijgen.

Minister van Financiën Heinen komt nog met een brief, maar belangrijke punten zijn nu al uitgelekt.

Wat is box 3?

De meeste mensen betalen alleen belasting over salaris en uitkering, dat is box 1.

Wie veel spaargeld heeft, in aandelen of crypto-munten handelt en/of een tweede huis heeft, betaalt vaak ook belasting in box 3. Naar schatting gaat het nu om zo'n 2,5 miljoen mensen.

Er zijn ook al eerste reacties van de oppositiepartijen. Voor JA21 is een deel van de dekking van de box 3-wijziging "onacceptabel", omdat daarmee kleine beleggers worden geraakt. Pro en Volt hebben gezegd de begroting van het ministerie van Sociale Zaken te gaan steunen, maar zijn nog niet overtuigd over de rest. Pro-leider Klaver zei daarover "verder te willen praten" met het kabinet.

De SGP is nog niet "onverdeeld enthousiast" zegt fractievoorzitter Stoffer. 50Plus wil weten hoe dit uitpakt voor de agent, verpleegkundige en gepensioneerde. "Het is hier een beetje erbij, daar een beetje eraf, ik wil een stresstest voor wat het echt betekent", zegt fractievoorzitter Struijs.

De ChristenUnie zegt dat geen van de partijen 100 procent tevreden zal zijn. "Maar wij zien een beweging van het kabinet dat de rekening niet bij de mensen komt die het moeilijk hebben", zegt fractievoorzitter Bikker. "En dat de polder weer aan tafel komt om te onderhandelen vinden wij ook belangrijk."

In de brief staat hoe het kabinet de vermogensbelasting in box 3 de komende jaren wil aanpakken. De vermogenswinstbelasting op aandelen gaat al per 2028 in en levert minder geld op dan het huidige systeem.

Het geld om dat gat te vullen, wordt onder meer gevonden door het belastingvrije rendement te verlagen van 1800 naar 1000 euro. Dat betekent dus dat je als belegger of spaarder sneller en meer belasting moet betalen dan nu.

Winstbelasting omlaag

Er komt ook een maatregel om eigenaren en directeuren van bv's te verleiden om zichzelf meer winst uit te keren. De belasting daarop gaat voor vier jaar omlaag, waardoor ondernemers gestimuleerd worden om de winst op te nemen. Daarmee komen er tijdelijk meer belastinginkomsten binnen.

Verder staat in de plannen dat het moeilijker wordt om geld aan jezelf te lenen vanuit je eigen bv. Nu kunnen ondernemers nog 500.000 euro lenen met allerlei belastingvoordelen, dat wordt 100.000 euro. De regels voor geld lenen uit je eigen bv om een huis te kopen blijven hetzelfde.

Deze maatregelen leveren zelfs meer op dan nodig is om het gat van het nieuwe box 3-stelsel te dekken, is de verwachting. Het kabinet denkt bijna een half miljard 'te veel' binnen te halen. Dat geld wordt gebruikt om de inkomstenbelasting te verlagen, is het idee. Hoe dat eruit gaat zien, is niet bekend.

Vakbonden

Nu duidelijk is dat de bezuinigingen op de sociale zekerheid geschrapt worden, willen de vakbonden weer gaan overleggen met het kabinet. In een gezamenlijke reactie zeggen FNV, CNV en VCP dat ze alle voorgenomen acties en stakingen opschorten.

De afgelopen tijd werd er onder meer in het openbaar vervoer gestaakt tegen de plannen van het minderheidskabinet om onder meer de WW te verkorten naar maximaal een jaar.

"Dit is een belangrijke overwinning voor iedereen die werkt, gestaakt heeft en iedereen die heeft actiegevoerd", zegt FNV-voorzitter Hans Spekman. "Want je kan het sociale vangnet zomaar nodig hebben als je ziek of werkloos wordt."

De bonden zeggen graag weer te gaan overleggen met het kabinet over de sociale zekerheid.

De nieuwe ronde van het Noodfonds Energie opent op 4 januari. Tot en met 7 mei kunnen aanvragen worden ingediend.

Er is dit jaar 193 miljoen euro beschikbaar, ruim drie keer meer dan vorig jaar. De overheid verwacht dat ongeveer 500.000 huishoudens gebruik kunnen maken van de regeling.

Energiedeskundigen reageren voorzichtig positief op het nieuwe fonds. Zo is het toegankelijker en krijgt iedereen die een aanvraag doet en voldoet aan de voorwaarden een tegemoetkoming. Dat was vorig jaar anders.

Maar er zijn ook zorgen. Het fonds is opnieuw maar voor één jaar. En het is geen oplossing voor de groep van ruim honderdduizend huishoudens die er geen recht op hebben, omdat ze te weinig energie verbruiken.

Het geld uit het noodfonds is bedoeld voor mensen als Melanie uit Heerlen. Ze vertelt waarom ze het geld nodig heeft:

Onderzoekers waarschuwen al langer dat er een grote groep huishoudens is met 'verborgen energiearmoede'. Dat zijn huishoudens met een lager inkomen, die bewust de verwarming niet of nauwelijks aanzetten om kosten te besparen.

"Hun energierekening blijft zo laag, maar dat betekent wel dat ze in de winter in de kou zitten", zegt TNO-onderzoeker Peter Mulder. "Door hun lage energierekening worden ze meestal niet opgemerkt in onderzoeken naar energiebeleid, omdat daarbij vooral wordt gekeken naar huishoudens met hoge energiekosten. En dus is er nauwelijks hulp voor deze groep."

Wie kan straks hulp aanvragen?

Het noodfonds is bedoeld voor huishoudens met een bruto-inkomen tot 130 procent van het sociaal minimum, die meer dan 8 procent van hun inkomen kwijt zijn aan energie. Ook huishoudens met een bruto-inkomen tussen 130-200 procent van het sociaal minimum die 10 procent of meer kwijt zijn, kunnen steun aanvragen.

Het noodfonds betaalt de helft van het bedrag van de energiekosten dat boven de grens van 8 of 10 procent uitkomt.

De energiecoaches van Energiebank Nederland komen regelmatig bij deze mensen thuis. "Deze groep moet dagelijks kiezen tussen koken of stoken: er is niet genoeg geld voor én de verwarming aan én een pan op het vuur zetten", zegt directeur Marieke Vollering.

De hoge gasprijs is voor deze groep een groeiend probleem. "Er blijft soms weinig over om op te besparen", zegt Mulder.

Minister Vijlbrief schreef in juli in een Kamerbrief zich ervan bewust te zijn dat het noodfonds "geen directe oplossing biedt voor verborgen energiearmoede". Het is volgens hem "niet uitvoerbaar" om vast te stellen waarom iemand weinig energie verbruikt.

Ook voor huishoudens die wel aan de voorwaarden voldoen, is het noodfonds mogelijk niet genoeg om hoge energiekosten te compenseren. "Het is fijn dat er meer geld beschikbaar is, maar het bedrag dat huishoudens gemiddeld ontvangen is voor de meeste huishoudens minder dan zij nodig hebben", zegt Mulder.

Hulp bij aanvragen

Vorig jaar kwamen arme huishoudens met hoge energiekosten gemiddeld zo'n 600 euro per jaar tekort. Vijlbrief verwacht dat het noodfonds dit jaar gemiddeld 360 euro per huishouden uitkeert.

Hoogleraar energie-economie Machiel Mulder noemt het noodfonds dan ook "nadrukkelijk een tijdelijke noodmaatregel". Hij vindt meer geld voor structurele maatregelen belangrijk. "Kwetsbare huishoudens moeten daarbij actief geholpen worden om de hulp aan te vragen waar ze recht op hebben."

Het Noodfonds Energie was aanvankelijk een tijdelijke maatregel, bedoeld om mensen met een hoge energierekening en een lager inkomen te helpen omdat de energiekosten sinds de oorlog in Oekraïne hard stegen.

Te laat

Bij de eerdere rondes kwam er veel kritiek op. Vorig jaar waren er zo veel aanvragen dat het fonds binnen een week weer sloot. Wie langer de tijd nodig had voor een aanvraag, was te laat. Daarnaast dekte het bedrag dat mensen gemiddeld kregen maar een klein deel van de hoge energierekening, waardoor veel huishoudens alsnog moeite hadden alles te betalen.

De Ombudsman noemde de procedure vorig jaar 'oneerlijk'. Het was toen alleen mogelijk om digitaal een aanvraag te doen. Wie geen DigiD, computer of mobiele telefoon had kon daardoor geen hulp krijgen. Ook vond de Ombudsman het proces te passief: er werd te weinig actief gezocht naar kwetsbare groepen die zich niet uit zichzelf meldden.

Dat moet dit jaar anders, vindt minister Vijlbrief. Daarom is er nu meer geld gereserveerd. Ook is een papieren aanvraag mogelijk en krijgen mensen langer de tijd: vier maanden.