Aggregator

Een straaljager van de Griekse luchtmacht is vanmiddag neergestort tijdens een luchtshow ten noorden van Athene. Na de crash ontstond brand, die grote donkere rookwolken veroorzaakte. Over het lot van de twee inzittenden is nog niets bekend.

Een cameraploeg filmde toen het vliegtuig neerstortte:

Het incident vond vanmiddag rond 15.00 uur lokale tijd plaats tijdens de Athens Flying Week. Duizenden mensen waren afgekomen op de vliegshow op de luchtmachtbasis Tanagra, zo'n 60 kilometer ten noorden van hoofdstad Athene. Het publiek bleef ongedeerd.

Toeschouwers zagen hoe het gevechtsvliegtuig, een F-4 Phantom, plotseling hoogte begon te verliezen. Het toestel stortte neer met een explosie tot gevolg. Na de crash ontstond brand op twee plaatsen, doordat het vliegtuig in tweeën was gebroken.

Twee piloten

Er zouden twee piloten aan boord van het gevechtsvliegtuig hebben gezeten. Of zij hun schietstoel hebben gebruikt, is nog onbekend. In de omgeving werden tot dusver geen parachutes gevonden.

Volgens de Griekse publieke omroep ERT was de straaljager net volgetankt. Elf blusvliegtuigen en -helikopters en meer dan 80 brandweerlieden rukten uit om de brand te bestrijden.

De straaljagershow was net begonnen. Na de crash werd het evenement afgebroken. De Athens Flying Week is een jaarlijks terugkerend evenement. Volgens de organisatie is de vliegshow de grootste van Zuidoost-Europa.

In Tilburg is vanochtend een serval ontsnapt. Het is de tweede keer dat de katachtige uit zijn verblijf wist te komen.

Het van oorsprong Afrikaanse roofdier is groter dan een huiskat, heeft lange poten en is gevlekt als een luipaard. Via Burgernet is een melding verstuurd waarin mensen worden gewaarschuwd om zelf geen actie te ondernemen en de politie te bellen als ze het dier zien.

Waar de serval zich momenteel bevindt en hoe het dier is ontsnapt, is nog niet duidelijk. Stichting Beestenbende uit Dordrecht is gespecialiseerd in de opvang van exotische dieren en is ingeschakeld om het dier samen met de politie en de eigenaar op te sporen en vangen.

Volgens de stichting houdt de serval zich waarschijnlijk op in een van de achtertuinen in de buurt van het huis van de eigenaar. Die tuinen zijn volgens Beestenbende nauwelijks toegankelijk en dat maakt het vangen van het beest erg moeilijk. Twee kippen in een van de tuinen zijn door de serval gedood. Daarna verdween het dier weer, aldus de stichting.

Eerder ontsnapt

Het is niet de eerste keer dat de exotische kat tot onrust leidt in de buurt. De serval wist vorig jaar mei ook te ontsnappen. Het dier werd enkele uren later dankzij alerte buurtbewoners weer gevangen.

De eigenaar zei tijdens de eerdere ontsnapping tegen Omroep Brabant dat de serval was ontsnapt doordat er een gat was ontstaan in het tuinhek van zijn verblijf. Het dier werd uiteindelijk gevonden in de tuin van een buurtbewoner met kippen. Het lukte vervolgens de serval met behulp van vlees een bench in te lokken.

De eigenaar vertelde destijds dat hij zich aanvankelijk weinig zorgen maakte. Ook benadrukte hij dat het dier gewend was aan mensen. "Hij was bij de buurvrouw in de tuin, dus ik dacht: ik pak hem zo."

'Nu is het weer raak'

Toch leidt de ontsnapping vandaag opnieuw tot zorgen in de buurt. "Vorig jaar is er ook al een bericht over verschenen en nu is het weer raak", zegt een buurtbewoner tegen Omroep Brabant.

De bewoner stoort zich eraan dat bij de eerdere ontsnapping werd benadrukt dat de serval een lief dier is. "Er wordt dan verteld dat het zo'n lief beest is dat niemand kwaad doet. Maar ondertussen krijgen wij hier in de buurt het bericht dat we ramen en deuren gesloten moeten houden en kinderen moeten binnenhouden."

Servals zijn in principe niet gevaarlijk voor mensen, mits die uit de buurt blijven. Het advies is om huisdieren, zoals honden, katten, vogels of konijnen, niet los te laten lopen.

Verboden als huisdier

Sinds 1 juli 2024 is het in Nederland verboden om een serval als huisdier aan te schaffen. Mensen die voor die datum al een serval hadden, mogen het dier houden tot het doodgaat.

De bezorgde buurtbewoner wijst ook op die regels. "Het is niet voor niks dat het niet meer mag. Hij mag het dier blijkbaar houden, maar krijgt het niet voor elkaar om het binnen te houden."

De Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner zijn aangekomen in Moskou. Op foto's van persbureau Reuters is te zien hoe zij op de internationale luchthaven Vnoekovo, ten zuidwesten van Moskou, worden ontvangen door een afgevaardigde van de Russische president Poetin.

De twee Amerikanen hebben van president Trump een volmacht gekregen om Poetin vandaag "een idee voor vrede" te presenteren. Wanneer zij dat hebben gedaan, reist het duo door naar Kyiv om rond de tafel te gaan met de Oekraïense president Zelensky. Zowel Poetin als Zelensky heeft aangegeven de wapens neer te leggen zolang de besprekingen gaande zijn.

Hoewel eerdere bemiddelingspogingen van speciaal gezant Witkoff en Trumps schoonzoon Kushner geen noemenswaardige resultaten opleverden, denkt Trump nu dat het bliksembezoek van de Amerikanen de vrede tussen Rusland en Oekraïne wél een stap dichterbij brengt.

'Ze haten elkaar'

Nadat er op donderdag op het Witte Huis een onderhoud was geweest met Witkoff en Kushner, zei Trump in het Oval Office tegen de verzamelde pers: "We hebben hen gestuurd om te zien of we de zaken vooruit kunnen helpen. Er is een goede kans dat we daarin slagen." Het is onduidelijk wat het "idee voor vrede" van de Amerikanen precies behelst, ook wilde Trump geen antwoord geven op de vraag of Oekraïne in zijn ogen grondgebied moet afstaan.

Wel gaf Trump toe dat de onderlinge relatie tussen Poetin en Zelensky allesbehalve goed is en dat ze "elkaar serieus haten". "Dat staat hen in de weg. Het is een persoonlijkheidsprobleem tussen Rusland en Oekraïne", voegde hij daaraan toe.

The New York Times schrijft op basis van Amerikaanse functionarissen dat het voorbereiden van het bezoek van Witkoff en Kushner aan Moskou en Kyiv weken heeft geduurd. Een van de eisen die de Amerikanen volgens de krant op tafel legden was dat Oekraïne tijdens het bezoek van de Amerikanen aan Rusland tijdelijk zou stoppen met het bombarderen van Moskou en Russische energiecentrales. Rusland zou ondertussen moeten stoppen met raketaanvallen op Kyiv.

Zelensky zei al snel dit verzoek te respecteren en kondigde daarop een tijdelijk bestand aan gedurende het bezoek van de Amerikanen, Rusland leek in eerste instantie niet bereid om dit te volgen, maar is hier inmiddels ook mee akkoord, meldt persbureau Reuters.

Bij een aanval op de stad Kamianske, in het midden van Oekraïne, kwamen volgens lokale autoriteiten vanochtend nog wel vijf mensen om. Vijf anderen raakten gewond.

Ook zouden de Russen luchthavens in Kyiv en Boryspil hebben geraakt. Rusland probeert al langer de Oekraïense luchtafweer te overspoelen met raketten. Wel zijn Oekraïne en Rusland, na bemiddeling van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) een lokaal staakt-het-vuren overeengekomen voor de reparatie van een elektriciteitsleiding bij de kerncentrale van Zaporizja, de grootste van Europa.

In deze video meer over de tactiek van de Russische luchtaanvallen:

Hoewel Witkoff en Poetin elkaar de afgelopen jaren meerdere malen hebben gesproken, wordt het de eerste keer dat Witkoff Kyiv bezoekt. Zelensky zegt op X hierover: "We moeten op zoek naar concrete opties om deze oorlog te beëindigen. We zullen zien welke voorstellen Steve [Witkoff] en Jared [Kushner] zullen doen."

Het bezoek van de gezanten vindt plaats anderhalve week nadat CIA-directeur John Ratcliffe in Moskou de leiders van de Russische inlichtingen- en veiligheidsdiensten ontmoette.

Vijf dagen na het geweld in Overasselt doet de politie nog altijd onderzoek in en rondom het Gelderse dorp. De politie laat weten vandaag "zichtbaar aanwezig" te zijn.

Zo vindt bij de woning aan de Ewijkseweg waar een beveiliger werd doodgeschoten uitgebreid politieonderzoek plaats. Volgens een verslaggever van Omroep Gelderland kammen politiemensen het gebied rondom de woning uit met metaaldetectoren.

In het huis woont Jan G., die in verband wordt gebracht met drugscriminaliteit en daar eerder voor werd veroordeeld. Het pand werd donderdag per direct voor een jaar gesloten door de burgemeester.

Op meer plekken zoeken

Ook op andere plekken zijn politiemensen met metaaldetectoren aan het zoeken, waaronder langs enkele wegen. Waar precies naar gezocht wordt, is niet bekendgemaakt.

De afgelopen dagen werden al meerdere wapens gevonden. Zo zijn er woensdag in het nabijgelegen Wijchen wapens aangetroffen, na melding van een burger. Er wordt onderzocht of de gevonden wapens een link hebben met het geweld in Overasselt.

Een overzicht van de gebeurtenissen in Overasselt:

Na het geweld in de nacht van maandag op dinsdag pakte de politie in totaal 34 mensen op. Twee van hen werden gisteren vrijgelaten omdat zij niet genoeg in verband konden worden gebracht met de plaatsen delict in Overasselt. De rest wordt als groep onder meer verdacht van moord of doodslag op de beveiliger.

De doodgeschoten man, de 51-jarige Berry Leenderts, was niet verzekerd. Om zijn uitvaart te bekostigen, is een inzamelingsactie gestart. Er is al ruim 20.000 euro opgehaald. Wanneer de uitvaart van de man is, is niet bekend.

Sportpark weer open

De gebeurtenissen hebben onrust veroorzaakt in Overasselt. Bewoners zijn blij dat de woning van Jan G. is gesloten, maar vragen zich af hoe het over een jaar verdergaat, zo werd gisteravond duidelijk tijdens een bewonersbijeenkomst.

Wel pakken de bewoners steeds meer het normale leven weer op. Een sportpark dat direct tegenover de woning aan de Ewijkseweg ligt, gaat vandaag weer open, meldt Omroep Gelderland.

Eerder liet de voetbalvereniging al aan de omroep weten blij te zijn dat sporters, vrijwilligers en bewoners het normale verenigingsleven weer kunnen oppakken.

Driven by a desire for privacy, customization, and lower costs, there’s growing interest in AI models which can be run on local hardware. Few of them go as far as …read more

Het nieuwe studiejaar is begonnen, de tijd dat veel nieuwe studenten een woonplek zoeken. Maar met een tekort aan huurwoningen voor studenten zoeken veel ouders naar andere oplossing, zoals de 'koopkamer'. Gemeenten zijn daar niet blij mee.

Wekelijks verschijnen op Funda advertenties van losse kamers of appartementen die onderdeel zijn van een grotere woning. Ze zijn niet groter dan 20 vierkante meter en niet duurder dan 200.000 euro. "(Ouders van) studenten opgelet", staat vaak in de beschrijving.

Die ouders hebben meer interesse de laatste jaren, zien verschillende makelaars. "Het is een behoorlijke verandering van de markt", ziet Romain Hamelers van Border Estate uit Maastricht. "Daarnaast hebben ouders vaak gespaard voor kinderen om zonder voorbehoud van financiering te kopen. Dat geld gebruiken ze dan nu voor het kopen van een losse studio of kamer", zegt hij.

Volgens Rik Gijtenbeek, makelaar uit Utrecht namens InKamers, is het verkopen van het mede-eigendom van een huis een manier om ervoor te zorgen dat niet nóg meer studentenwoningen van de markt verdwijnen. Hij richt zich op de verkoop van kamers in studentenhuizen aan ouders. "We zien dat er zo veel vraag is naar dit concept, daarom willen we daar nu ook mee gaan starten in andere steden."

Studentenwoningen nog altijd schaars

Het tekort aan studentenwoningen is nu ongeveer 20.000, berekende het Kenniscentrum Studentenhuisvesting (Kences).

Dat tekort liep in 2024 flink op, toen de Wet betaalbare huur werd ingevoerd. Door de combinatie van box-3-regels en het puntensysteem in die wet, werd het verhuren van een woning voor veel investeerders niet meer interessant. Het gevolg: duizenden huurwoningen kwamen op de koopmarkt terecht, waaronder studentenwoningen.

Verschillende gemeenten zijn niet blij met losse kamerverkoop. Zo handhaaft Utrecht al op die verkoop, omdat het zou leiden tot ongelijke kansen op de woningmarkt.

Ook andere studentensteden, zoals Groningen, laten aan de NOS weten dat de verkoop van individuele kamers onwenselijk is.

'Geen hypotheek mogelijk'

In de online advertenties van kamers staan dingen die je niet bij een alledaagse koopwoning vindt, zoals "geen hypotheek mogelijk" of "u wordt mede-eigenaar". Deze termen komen specifiek voor bij de koop van een losse kamer omdat dat net wat anders gaat dan de koop van een hele woning.

Een kamer is onderdeel van een huis en dus geen zelfstandig eigendom. Maar het gebeurt steeds vaker dat de koper van de kamer mede-eigenaar wordt van het hele huis. Net zoals het samenwonen in een huis, krijg je dan een huis met soms wel vijf eigenaren.

Ook via een andere weg is het mogelijk om een kamer te kopen. Dan moet een huis juridisch worden opgesplitst in aparte stukjes, die voorzien moeten worden van een eigen badkamer en keukentje. De eigenaar van het pand vraagt bij de gemeente een officiële splitsingsakte aan, die bij de notaris wordt ondertekend.

Op die manier koop je een deel van een gesplitst huis met eigen rechten.

Haken en ogen

Juridisch mag het dus, toch zitten er nog veel haken en ogen aan het kopen van de kamer. Zo is het bijna onmogelijk om een hypotheekverstrekker te vinden die een lening geeft. Die loopt namelijk veel risico, want je hebt als kamerkoper geen invloed op wat er met de rest van het huis gebeurt.

"Als je vier verschillende eigenaren hebt, is de vraag wie er aansprakelijk is als twee personen het hele huis verwaarlozen", zegt Boudewijn de Jong van De Hypotheker.

Om als student dan toch een kamer te kopen, is hulp van ouders nodig. Zij kunnen de kamer kopen door het volledige bedrag te financieren met eigen geld of via een familiehypotheek hun eigen hypotheek op te hogen.

Interessante investering

Vermogensexpert bij ABN Amro MeesPierson Tjarko Denekamp ziet dat het voor ouders een interessante investering kan zijn. "Als je als ouder investeert in een koopkamer van een ton, en dan geen bijdrage aan de huur van je kind hoeft te betalen, lijkt dat een rendabele investering als je dat afzet tegen de huidige spaarrente."

Het is volgens Denekamp verklaarbaar vanuit de grote krapte dat ouders naar dit alternatief zoeken. "We hadden dit nog niet eerder gezien, maar je ziet op Funda al tientallen kamers. Het is misschien wel de start van een trend doordat ouders deze gok wel aandurven."

In het centrum van Rotterdam zijn vannacht drie mensen aangehouden nadat een 40-jarige vrouw uit Den Haag met haar auto was ingereden op een groep mensen op een terras. Niemand raakte gewond. Volgens de politie was de vrouw onder invloed van alcohol.

Het incident gebeurde bij een horecagelegenheid aan het Rodezand. Na de aanrijding keerde het uitgaanspubliek zich tegen de bestuurder en vernielde de auto, meldt de regionale omroep Rijnmond. De vrouw raakte daarbij gewond aan haar gezicht.

De bestuurder is aangehouden voor onder meer rijden onder invloed. Daarnaast heeft de politie twee mannen van 23 en 20 jaar oud uit Zwolle aangehouden.

De oudste van de twee werd opgepakt voor het vernielen van de wagen, de ander voor het niet kunnen tonen van een identiteitsbewijs. Hij is inmiddels weer op vrije voeten, zegt de politie.

De maker van computerspel Tetris distantieert zich van de game Build the Wall, die het Witte Huis gisteren lanceerde. Het nieuwe spel is gebaseerd op Tetris.

Het doel van Build the Wall is om migranten tegen te houden. Spelers kunnen een muur bouwen om de grens "te beschermen tegen de naderende horde".

"The Tetris Company was niet betrokken bij de ontwikkeling van Build the Wall", schrijft het bedrijf op Instagram. Tetris spreekt van een inbreuk op het auteursrecht en zegt dit zeer serieus te nemen. Of het bedrijf zich beraadt op juridische stappen, is niet duidelijk.

De gameproducent lijkt ook te reageren op de inhoud van het spel van het Witte Huis. "Bij Tetris geloven we in de kracht van verbinding en het samenbrengen van mensen, niet in hen tegen elkaar uitspelen."

Meer games

Het Witte Huis lanceerde gisteren nog vier andere spellen, waaronder Rio Run, dat is afgeleid van de bekende game Snake. Hierin achtervolgt de Amerikaanse grensbaas Tom Homan migranten langs de Rio Grande, op de grens tussen de Verenigde Staten en Mexico.

Mensenrechtenorganisaties reageerden geschokt. "Ik word er misselijk van", zei een directeur van de Amerikaanse ngo Frontera Federation tegen persbureau AFP. Deze organisatie zet zich in voor rechten van migranten. "Ze spelen al jaren spelletjes met het leven van mensen en nu hebben ze er een videogame van gemaakt."

Een organisatie uit San Diego die projecten organiseert in Latijns-Amerika constateerde een "gebrek aan ernst" bij de Amerikaanse regering. "Hier wordt de kwestie voorgesteld alsof het een spel is, terwijl dat in feite niet zo is."

In het Britse Dover heeft een grote groep gemaskerde mannen enkele uren de toegang tot de veerboot van en naar het Europese vasteland geblokkeerd. Het ging om een anti-immigratieprotest.

Aan het begin van de ochtend verzamelde een groep van enkele honderden in het zwart geklede mannen zich bij de toegangswegen tot de veerhaven. Ze droegen allemaal gezichtsmaskers en scandeerden leuzen als "Whose streets? Our streets" en "stop de boten". De actie werd breed gedeeld door anti-immigratiekanalen als dat van activist Tommy Robinson.

Op beelden is te zien hoe groot de groep was:

Doordat de mannen op de weg stonden, waren de veren naar Calais en Duinkerke moeilijk toegankelijk. Reizigers werden gehinderd om het terrein op of af te komen, wat leidde tot kilometers file in de Zuid-Engelse stad. Verder verliep het protest rustig.

De politie sprak tegen de BBC over "een verstoring van de openbare orde". Enkele agenten waren ter plaatse, maar hoefden uiteindelijk niet in te grijpen. Aan het einde van de ochtend vertrokken de betogers weer ordelijk.

Voorbijgangers reageerden soms instemmend op het protest. Medestanders deelden af en toe flessen water uit aan de menigte, die enkele uren in het zwart in de zon stonden.

Labour-politicus Mike Tapp uit Dover noemde het daarentegen een nodeloze verstoring van het dagelijks leven. "Ik ben die idioten die de boel verstoren in Dover helemaal zat", schreef hij op X. "Ga toch naar huis, geniet van je weekend of zoek een baan."

Nederlanders gestrand

In de file die ontstond, stond ook een bus met Nederlandse toeristen die na een achtdaagse groepsreis naar Devon en Cornwall de boot van 10.00 uur moesten halen.

"Die hebben we dus gemist", zei chauffeur Henk Achterstraat tegen de NOS. "Maar de sfeer hier is nog wel goed. We zitten lekker in de zon koffie te drinken en andere mensen uit de file gebruiken de wc in onze bus. We staan te ver weg van het protest om die gemaskerde mannen te zien, dus we kijken via een livestream op YouTube. Dat ziet er wel creepy uit."

Ferrydiensten lieten weten dat ze reizigers die hun afvaart hebben gemist zo snel mogelijk zullen helpen om een andere overtocht te boeken.

Aantallen afgenomen

Opeenvolgende Britse regeringen worstelen al jaren met een antwoord op de illegale immigranten die in kleine, onveilige boten het Kanaal oversteken. Afgelopen week besprak de Britse premier het onderwerp nog tijdens een bezoek van de Franse president Macron.

De Labourregering claimt wel voortuitgang te boeken. Tot 1 september wisten 16.513 mensen dit jaar succesvol de oversteek te maken. Dat was 43 procent minder dan op dezelfde datum vorig jaar.

Smokkelaars passen ondertussen wel hun tactieken aan vanwege het verscherpte toezicht, bijvoorbeeld door nog meer mensen op nog onveiligere boten te zetten. Halverwege vorige maand werd een 15 meter lange rubberboot met een recordaantal van 230 personen onderschept. Dat vaartuig kwam aan in Dover.

Het Pentagon heeft geprobeerd met leugendetectors te achterhalen welke defensiemedewerker geheime informatie naar de pers heeft gelekt. Dat gebeurde omdat president Trump furieus was dat iemand aan de pers had verklapt dat zijn Iran-oorlog tot grote munitietekorten leidt.

The New York Times schrijft dat ongeveer vijftig medewerkers een verhoor moesten ondergaan, zowel militairen als burgers die voor defensie werken. De zender CBS vult aan dat daar ook hoge bevelhebbers uit het veld bij zaten, zoals medewerkers van Central Command, de legerformatie waar de oorlog in het Midden-Oosten onder valt.

Doel van de ondervragingen zou zijn te achterhalen wie informatie over de Amerikaanse munitievoorraad had doorgespeeld naar de pers. Daardoor konden Amerikaanse media deze zomer berichten dat de productie van bijvoorbeeld Patriot-raketten achterbleef bij de vraag, door de vele Iraanse aanvallen op Amerikaanse doelen in het Midden-Oosten.

Intimidatie

Hoewel er bij de ondervragingen in augustus niet duidelijk werd wie er achter de lekken zit, had de maatregel volgens ingewijden in The New York Times ook nog een ander doel: intimidatie. De draconische stap zou anderen ervan moeten weerhouden in de toekomst de pers op te zoeken.

Een juridisch expert noemt in de krant de onderzoeken ongekend. Hoewel leugendetectors vaker worden gebruikt bij reguliere antecedentenonderzoeken, is het volgens hem nooit voorgekomen dat medewerkers er en masse aan worden onderworpen in de zoektocht naar een lek, zeker niet op dit niveau binnen de krijgsmacht.

Een woordvoerder van het Pentagon wil niet ingaan op vragen over het onderzoek. Hij benadrukt alleen dat het beschermen van staatsgeheimen cruciaal is voor de nationale veiligheid. "Elk lek vinden we ernstig en zal serieus worden onderzocht."

Relatie verslechterd

De relatie tussen het Pentagon met de pers is flink verslechterd sinds de terugkeer van Trump. Zo zette zijn minister van Defensie Hegseth, zelf oud-presentator, defensiejournalisten het ministerie uit en ontsloeg hij de hoofdredacteur van een defensiekrant. Ook gaf hij sinds 5 mei geen persconferentie meer, ondanks de voortdurende strijd in Iran. Vorig jaar zette Hegseth al eens op beperktere schaal leugendetectors in om lekken te vinden.

Hoewel de woordvoerder onderstreept dat het lekken van staatsgeheimen de veiligheid ondermijnt, wijzen critici erop dat aandacht in de pers kan voorkomen dat onwelgevallige feiten onder het tapijt worden geschoven. Dat geldt bijvoorbeeld voor de onthullingen over Air Force One, die ondanks een enorme revisie niet bleek te beschikken over cruciale verdedigingssystemen. Trump moest daarom heimelijk in een cateringwagen overstappen naar een veiliger vliegtuig.

Ook in dit dossier trok het Witte Huis fel van leer: journalisten van The New York Times werden gedagvaard om hun bronnen te openbaren. Dat bevel werd ingetrokken toen de rechter oordeelde dat de regering-Trump te hard van stapel was gelopen: "Dagvaardingen zijn een laatste stap, niet de eerste."

Ook tientallen militairen konden worden gevolgd via de reisapp Polarsteps, meldt onderzoeksplatform Follow the Money (FTM). Gisteren bracht FTM al naar buiten dat er een lek in de beveiliging van de app zat waardoor informatie van miljoenen reizigers kon worden verzameld.

Militairen uit Nederland, de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en België konden worden geïdentificeerd en gevolgd. Na een reis op Polarsteps zetten niet alle gebruikers hun gps-locatie uit.

Daardoor kon FTM nog steeds zien waar mensen zich bevonden. Gebruikers waren te volgen naar huis, maar bijvoorbeeld ook naar militaire bases in zowel Nederland als het buitenland. Omdat inlichtingendiensten hierin geïnteresseerd zijn, is het risicovol dat deze informatie openbaar is.

De journalisten zagen dat een militair die vorig jaar zomer op vakantie was in Oostenrijk, een aantal maanden later naar een legerbasis in Litouwen ging voor een NAVO-missie. Ook op de terugweg was hij te volgen. Vermoedelijk reisde hij mee met een transport van zwaar militair materieel.

Zwarte lijst

Na vragen van FTM heeft de Nederlandse krijgsmacht besloten om Polarsteps op een zwarte lijst te zetten. De app kan binnenkort niet meer worden geïnstalleerd op apparaten van de strijdkrachten en wordt automatisch verwijderd als die er al op stond.

Polarsteps zei gisteren in een reactie dat er geen sprake is van een datalek. Volgens het bedrijf zijn er geen privégegevens gelekt of gedeeld. Toch heeft Polarsteps een aantal aanpassingen doorgevoerd in de beveiliging. Zo moet grootschalige toegang tot publieke gebruikersdata worden voorkomen.

In het afgelopen muggenseizoen zijn in Europa 1086 officiële besmettingen met het westnijlvirus geregistreerd. Dat blijkt uit cijfers van het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC). De infecties zijn vastgesteld in vijftien verschillende landen.

Het gaat hierbij om besmettingen die mensen binnen Europa opliepen; mensen die besmet raakten buiten Europa zijn niet in de cijfers van het ECDC opgenomen.

De meeste besmettingen werden geregistreerd in Italië: 516. Daarna volgen Griekenland en Spanje met respectievelijk 284 en 88 besmettingen.

Dode in Nederland

Het RIVM meldde donderdag dat dit jaar in Nederland zeker negen mensen het westnijlvirus hebben opgelopen. Een van hen is overleden, een persoon van 75 jaar uit Utrecht met een onderliggende aandoening. Ook overleed er een vrouw uit Drenthe aan het virus, maar omdat zij de besmetting opliep in Zuidoost-Europa wordt zij niet meegerekend bij de negen Nederlandse besmettingen.

Het westnijlvirus komt vooral voor bij vogels. Het kan bij de gewone huissteekmug belanden wanneer die zich voedt met het bloed van een besmette vogel. Een mug kan het vervolgens weer overdragen op mensen en andere dieren. In augustus werd voor het eerst sinds 2020 het virus in Nederland vastgesteld, dit gebeurde tijdens een wetenschappelijk onderzoek van bloedbank Sanquin onder bloeddonoren.

Kwetsbare personen

Het risico dat een mens overlijdt aan een besmetting is klein, aldus het RIVM. 80 procent van de besmette personen krijgt geen klachten, 19 procent krijgt milde griepachtige klachten als koorts, hoofdpijn en spierpijn. Een procent krijgt ernstige neurologische klachten, zoals een hersen- of hersenvliesontsteking. Het zijn vooral ouderen en kwetsbare personen die risico lopen.

It’s said that a teenager given a rotary telephone in 2026 would be mystified by its operation, yet there are enough surviving instruments for them to be an attractive target …read more

De redding gisteren van twee Nepalezen uit een ondergelopen tunnelcomplex, biedt hoop dat er tien dagen na de vloedgolf nog meer mensen gered kunnen worden. Een van de mannen zei dat hij ondergronds contact had met andere opgesloten collega's.

"We hadden contact met wat vrienden, we spraken drie of vier mensen die dichtbij waren", zei de 30-jarige Sanjay Sah tegen reddingswerkers toen hij uit de tunnel werd gehaald. "De tunnel is erg lang en misschien moesten mensen zich er wel diep in terugtrekken toen het water kwam."

Vanmorgen werd nog een derde overlevende uit een nabijgelegen tunnel gered. Het gaat om een Chinees staatsburger, die begeleid door reddingswerkers op eigen kracht de tunnel uit kon lopen. Hij werd naar een klaarstaande helikopter geleid om naar het ziekenhuis te worden gebracht.

De man zei dat hij al enkele keren de zoeklichten van de reddingsploeg had gezien, maar dat die zijn geschreeuw niet hoorde. "Toen ze me vandaag bij de redding met hun lampen in mijn ogen schenen kon ik het niet geloven."

In de plaats Nuwakot werd daarnaast een vrouw gered uit een huis. Zij is naar Kathmandu overgevlogen om behandeld te worden.

Sah (30) werd gisteren samen met zijn 45-jarige collega Kabir Maharjan gered. Samen werkten ze in een waterkrachtcentrale in het gebied dat vorige week woensdag werd getroffen door de verwoestende vloedgolf. Sah vertelde dat hij kort voor de ramp een waarschuwing binnenkreeg toen hij aan het werk was in de controlekamer.

"Er waren toen 40, 45 mensen aanwezig en ik wilde iedereen redden. Ik kon niet zomaar zelf wegrennen. Ik vertelde dat er een grote ramp was gebeurd en iedereen naar buiten moest. Daardoor verloor ik zo veel tijd dat ik zelf niet meer op tijd kon wegkomen."

Sah en Maharjan zijn nog te verzwakt zijn om gedetailleerd te vertellen wat er daarna precies gebeurde. Maar het reddingsteam zag overal sporen van de chaos die was uitgebroken: modder, bomen en zware apparatuur blokkeerden de toegangswegen tot het tunnelcomplex.

Met explosieven wordt op verschillende plekken geprobeerd daar een weg doorheen te banen op zoek naar nog meer overlevenden. De reddingswerkers hakken ook gaten door het plafond van de tunnelbuizen om binnen te komen. Bij een van de zes installaties waar wordt gewerkt boorden ze door 2,5 meter gesteente om binnen te komen.

Probleem daarbij is dat zware apparatuur zoals graafmachines moeilijk op de rampplek kan komen. Bruggen en wegen zijn weggespoeld. Er zijn inmiddels katrolverbindingen aangelegd om personen over de rivier te krijgen, maar het leger is nog bezig met het aanleggen van noodbruggen waar voertuigen overheen kunnen.

Ook in de tunnels zelf is het moeilijk werken. Op sommige plekken is de doorgang zo versmald dat reddingswerkers op hun buik door de modder moeten kruipen. Elders staat nog zo veel water dat er gebruikt wordt gemaakt van rubberboten om verder te komen.

Tweede leven

Groot was dan ook blijdschap toen de reddingswerkers in het donker ineens de stemmen hoorden van Sah en Maharjan. De mannen werden op brancards en de ruggen van hulpverleners naar de uitgang gebracht. Onder luid gejuich kwamen ze gisteren uit het gat omhoog.

"Wat voor dag is het vandaag?", wilde Sah weten, doordat hij door de ondergrondse duisternis elk besef van tijd was kwijtgeraakt. Hij vertrouwde zijn redders toe dat hij met een mantra constant voor zijn overleving had gebeden." Dat heeft geholpen", meende een van hen. "Dit is alsof je een tweede leven krijgt."

De redding zie je in deze video:

De broer van Maharjan zegt al die tijd hoop te hebben gehouden. "Er moest toch een plek zijn waar ze zich veilig konden schuilhouden? Ik was er weleens geweest, dus dat gaf me hoop dat ze ergens veilig konden zijn."

Toch zegt Maharjans vrouw dat hij er aanvankelijk slecht aan toe was. "Hij herkende me eerst niet. Hij zei alleen: 'Wat is me overkomen?' en 'Waar ben ik?'" Door de eerste hulp knapte hij iets op, maar het was wel nodig hem over te brengen naar een intensive care in Kathmandu. Tijdens dezelfde reddingsoperatie werden ook twee lichamen gevonden.

Gestaag gaan reddingswerkers verder met hun inspanningen. Bij andere tunnels zijn ze al tientallen meters doorgedrongen, zonder overlevenden te vinden. In totaal houden de autoriteiten er rekening mee dat er zo'n 900 mensen vast zijn komen te zitten in ongeveer 9,5 kilometer aan tunnels.

Het plotselinge vertrek van een prominente Fox News-presentator wekt verbazing in de VS. De zender maakte donderdag bekend dat Maria Bartiromo haar laatste uitzending had gehad, zonder mee te delen waarom er afscheid van haar werd genomen. Mogelijk spelen te nauwe banden met de regering-Trump een rol.

"We danken Maria voor haar werk de afgelopen 12,5 jaar en wensen haar alle geluk in een nieuw hoofdstuk", is het enige dat de zender erover kwijt wil. Bartiromo zelf heeft nog niet over haar vertrek gesproken. Op haar X-account en website staat nog steeds dat ze bij Fox werkt.

Bartiromo had twee populaire shows bij Fox: Mornings with Maria en Maria Bartiromo's Wall Street. Beide programma's worden overgenomen door een roulerend team van presentatoren, onder de namen Mornings with Fox Business Network en FBN's Wall Street.

Trump-connectie

Bartiromo onderhield nauw contact met president Trump. Ze was een van de eersten die hem interviewden na zijn vertrek uit het Witte Huis in 2021. Ook na zijn terugkeer ging ze bij hem langs om over zijn agenda voor zijn tweede termijn en de Iran-oorlog te praten. Hun vertrouwensband leidde ertoe dat Trump haar aanstelde als lid van de raad van bestuur van het Kennedy Center toen hij daar meer getrouwen installeerde.

Verschillende media melden dat het nauwe contact ook heeft geleid tot haar ontslag. Bartiromo zou een intern Fox-document hebben doorgespeeld aan een Witte Huis-medewerker. Het ging om een instructie die Fox-programma's van de directie hadden gekregen over hoe er moest worden omgegaan met een bepaalde Trump-speech.

In die toespraak uitte Trump uitvoerige en onbewezen beschuldigingen over stembusfraude. Toen Fox programma's opdroeg die beschuldigingen geen lucht meer te geven, zou Bartiromo dat bevel hebben doorgespeeld naar een Witte Huis-contact. Het Witte Huis bekritiseerde vervolgens Fox publiekelijk.

Verdachtmakingen

Fox zal huiverig zijn geweest Trumps onbewezen beschuldigingen over stembusfraude te herhalen omdat er nog altijd een miljardenproces over een soortgelijke zaak tegen de zender loopt. Stemcomputerbedrijf Smartmatic eist miljarden schadevergoeding van Fox, Trump en verschillende van zijn medestanders wegens aantijgingen van stembusfraude.

Fox schikte eerder al in een soortgelijke zaak voor 787 miljoen dollar. Bartiromo werd overigens in beide zaken genoemd als een van de grootste verspreiders van die verdachtmakingen.

Bartiromo's advocaat zegt dat er veel onwaarheden de ronde doen over het conflict. Hij zegt daar in een later stadium dieper op in te willen gaan, mogelijk tijdens een rechtszaak tegen Fox. Hij spreekt tegen dat zijn cliënt is ontslagen.

Trump noemt ondertussen Bartiromo een vriendin en "een prachtpersoon met veel talent", die ook in de toekomst "ongetwijfeld weer succesvol zal zijn". Toen vicepresident Vance werd gevraagd of Bartiromo wellicht de vervanger kan worden van de net opgestapte woordvoerder Karoline Leavitt, achtte hij die kans onwaarschijnlijk. Hij zei verder uit "de personele beslommeringen van mediabedrijven te blijven".

If you were interested in computers in the early 1970s, you struggled to get time on real computers since owning your own was all but impossible. In the middle of …read more

De rechtsradicale partij stevent af op een forse verkiezingswinst in de Duitse deelstaat en zou daar niet alleen de grootste partij kunnen worden, maar door het kiessysteem ook als enige partij kunnen gaan regeren. Alternative für Deutschland wil in dat geval enkele radicale veranderingen doorvoeren, met name in het onderwijs.

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Verslaggever Dieuwke van Ooij reisde voor Nieuwsuur af naar Saksen-Anhalt. Op een campagnebijeenkomst ziet ze hoe mensen uren in de rij staan voor een handtekening van Ulrich Siegmund, de lijsttrekker van de AfD in Saksen-Anhalt. Hij is hun enige hoop, zeggen ze.

Van Ooij vertelt in de podcast over deze charismatische lijsttrekker, die tot voor kort nog verkoper was van parfums en nu met een positief verhaal naar buiten probeert te treden. Ze sprak hem ook zelf en vroeg hem wat enkele opmerkelijke punten uit zijn partijprogramma in de praktijk zouden betekenen. Zo wil Siegmund aparte scholen voor vluchtelingen en gehandicapten, minder aandacht voor de holocaust tijdens de Duitse geschiedenisles en er moet meer aandacht komen voor Russische les.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Judith van de Hulsbeek

Eindredactie: Rosanne Sies

Ulrich Siegmund straalt van oor tot oor. Bij een campagnebijeenkomst wordt de leider van de rechts-radicale AfD in Saksen-Anhalt, zoals overal waar hij komt, toegejuicht door aanhangers. "Ulli! Ulli!", klinkt het. Bij de deelstaatverkiezingen morgen kan zijn partij de absolute meerderheid halen en vervolgens alleen regeren. Siegmund ruikt het premierschap.

Het zou voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog zijn dat Duitsland een rechts-radicale deelstaatregering krijgt. Het succes van de AfD in de Oost-Duitse deelstaat is deels te danken aan de populaire 35-jarige Siegmund. Wie is deze man, die door Der Spiegel als "de gevaarlijkste man van Duitsland" is bestempeld?

Radicale flank

Siegmund was lang een tamelijk onopvallende deelstaatparlementariër, maar beleefde zijn doorbraak tijdens de coronapandemie. Op TikTok bereikte hij een miljoenenpubliek met video's over de 'coronawaanzin' en vermeende 'turbokanker' als gevolg van vaccinatie. In mum van tijd verkreeg hij de leiding over de AfD-fractie.

Siegmunds fractie behoort tot de meest radicale flank van de AfD. De veiligheidsdienst heeft de afdeling in Saksen-Anhalt al jaren geleden als extreemrechts bestempeld, vanwege xenofobe teksten en de verbinding met extremistische groepen.

Onder anderen de woordvoerder en de juridisch adviseur van Siegmund waren lid van de verboden neonazistische Heimattreu Deutsche Jugend. Siegmund haalt er desgevraagd zijn schouders over op. "Voor mij telt wat iemand voor het land doet, niet wat hij 25 jaar geleden op een kampeerweekend deed."

Siegmund voert vooral campagne op 'remigratie', vaderlandsliefde en bevolkingsgroei van Duitsers. In de eerste honderd dagen van een AfD-regering belooft Siegmund asielkinderen naar aparte klassen te verplaatsen, de regenboogvlag op scholen te verbieden en subsidies voor 'anti-Duitse' cultuur te stoppen.

Humor en charisma

Uit het hele land komen aanhangers op AfD-bijeenkomsten van Siegmund af. Sommigen hebben uren gereden om hem een hand te schudden. "Het voelt als een historisch moment", zegt AfD-fan Sofie. De verwachte winst in Saksen-Anhalt moet het begin van een triomftocht zijn, die moet eindigen in een machtsovername in Berlijn. "Hij is de juiste man daarvoor."

Ulrich Siegmund heeft iets wat andere AfD-leiders ontbreekt: charisma. Waar de landelijke leiders Weidel en Chrupalla opvallen met controverses en tegenstrijdige uitspraken, kenmerkt Siegmund zich door humor en toegankelijkheid.

"Wat zijn jullie met velen!", roept Siegmund, met grote glimlach en haar in zijscheiding. "Bij CDU past zo'n bijeenkomst in een telefooncel!" In de twee uur die volgen gaat de AfD'er met iedereen op de foto en worden handtekeningen uitgedeeld. Hij pakt kiezers vast en vraagt kort naar werk of gezin. Opvallend vaak zegt hij: "Hé, ik heb jou eerder gezien!"

Siegmund heeft een achtergrond als verkoper. Niet van politieke praatjes, maar van parfum. Aan sportscholen en ov-bedrijven verkocht hij geuren, die een psychologisch effect zouden bewerkstelligen. Om mensen aan je te binden. Die vaardigheid zet hij nu in op een eindeloze tour langs dorpspleinen.

Ostalgie

Volgens aanhanger Uwe is het logisch dat de AfD juist in Oost-Duitsland goed scoort. "Wij hebben de DDR meegemaakt en weten wat een dictatuur inhoudt. Dat beleven we nu weer." Volgens hem horen alle andere partijen bij hetzelfde systeem, zoals de DDR ook neppartijen had. Ook in de retoriek van Siegmund gaat het om AfD die voor 'echte democratie' staat en de Altparteien die dat niet zijn.

Tegelijk speelt de partij juist met Ostalgie, de nostalgie naar het communistische Oost-Duitsland. Zo vindt deze bijeenkomst plaats bij een DDR-kantine, met trabantjes, een herbouwde grensovergang en een Leninbeeld. Siegmund, die een jaar na de val van de Muur is geboren, laat zich graag fotograferen op een Simson, de kenmerkende DDR-bromfiets.

"De DDR had ook goede dingen, maar alles is kapotgemaakt", zegt Uwe. "West-Duitsland heeft alles verboden wat wij hadden", vult Daniel Motes aan. Bij veel kiezers klinkt een verlangen naar de tijd 'voor de massa-immigratie'. "Het moet gewoon weer zoals vroeger worden", zegt de 17-jarige Leonie Oelke. "Ik durf met mijn kind niet meer over straat."

Siegmund wil iedere vorm van asiel stopzetten en immigranten, onder wie Oekraïners, het land uitzetten. Veel van die maatregelen zijn een federale aangelegenheid. Mocht hij deelstaatpremier worden, dan krijgt de AfD via de Bondsraad daar inspraak op. Het kleine Saksen-Anhalt heeft echter weinig stemrecht.

Toch zweert Siegmund dat hij "niet braaf" zal instemmen met landelijk beleid. "Dat is bij ons ten einde. Wij zullen niet met alles meewerken." Gevraagd naar wat dat precies inhoudt, antwoordt de AfD'er: "Het gaat niet om blokkeren, maar om het vertegenwoordigen van echte democratie."

De AfD wordt in Saksen-Anhalt op 42 procent gepeild. Door het kiesstelsel kan dat genoeg zijn voor een absolute meerderheid. Dat is voor Siegmund nodig om te regeren, omdat hij coalitievorming afwijst. "We regeren alleen of niet."

Goedemorgen! De Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner gaan naar Moskou en Kyiv. En in Amsterdam wordt de topper tussen Ajax en PSV gespeeld.

Eerst het weer: vandaag wisselen zon en wolken elkaar af en komen vooral in het noorden eerst enkele buien voor. Vanmiddag wordt het vanuit het westen geleidelijk overal droog. Bij een stevige westenwind wordt het 18 tot 21 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Bij twee explosies op een legerbasis in de Boliviaanse gemeente Viacha, in de buurt van hoofdstad La Paz, zijn meerdere doden en tientallen gewonden gevallen. Het is onduidelijk wat de oorzaak van de explosies is.

"Er heeft zich een explosie voorgedaan in een ruimte waar pyrotechnisch materiaal was opgeslagen", schrijft minister van Defensie Urenda. "Op dit moment ligt onze prioriteit bij de mensen: het verzorgen van de gewonden, het ondersteunen van hun families en het voortzetten van de zoek- en reddingsacties." Meerdere gebouwen in de buurt van de basis raakten beschadigd.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Als Superstar in de Arena? De 21-jarige zangeres Roxy Dekker gaat ervoor. Ze is de eerste Nederlandse vrouwelijke artiest die de stap waagt. 3FM-dj Sebastiaan Ockhuysen is ervan overtuigd dat ze het stadion vol gaat krijgen:

Fijne dag!

Bewindslieden van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat hebben de eigen toezichthouder de afgelopen jaren herhaaldelijk gedwarsboomd bij het handhaven van de statiegeldwet. De toezichthouder wilde maatregelen nemen om de achterblijvende inzameling van flesjes en blikjes te verbeteren, maar steeds greep een bewindspersoon in.

Elke keer dat dat gebeurt, moet de toezichthouder, de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), de handhaving aanpassen en wordt de slagvaardigheid beperkt, aldus een woordvoerder. "Daardoor zijn we minder effectief, met mogelijk nadelige gevolgen voor het milieu, leefomgeving en veiligheid."

Stevige lobby

Het ingrijpen door de bewindspersonen is opvallend, omdat er een nieuwe wet in de maak is om de onafhankelijkheid van toezichthouders beter te waarborgen. Juist die onafhankelijkheid is belangrijk voor goed toezicht, vindt ook de ILT.

Volgens juristen duidt het op een stevige lobby van de verpakkingssector. "Hun belang komt hier sterk naar voren. De vraag is in hoeverre andere belangen zoals het milieu eenzelfde mate van aandacht hebben gekregen", aldus Annemarie Drahmann, hoogleraar bestuursrecht aan de Universiteit Utrecht.

De drankenproducenten zeggen voortdurend te overleggen met het ministerie omdat ze wettelijk verantwoordelijk zijn voor het inzamelen en recyclen van verpakkingsmateriaal.

Miljoenen niet terugbetaald

Drankenproducenten en -importeurs moeten wettelijk 90 procent van alle plastic flessen en blikjes inzamelen om zwerfafval te verminderen en beter te kunnen recyclen.

Dat inzameldoel hebben de producenten niet gehaald sinds de invoering van statiegeld op flesjes in 2021 en blikjes in 2023. Daardoor blijft veel niet-geïnd statiegeld hangen bij Verpact, de organisatie die namens de industrie verantwoordelijk is voor de inzameling en recycling van de verpakkingen. De afgelopen twee jaar ging het om 270 miljoen euro.

De Inspectie Leefomgeving en Transport eiste als toezichthouder de afgelopen jaren verschillende maatregelen van Verpact om de inzameling te verbeteren. Bij bewindspersonen van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, waar de ILT onder valt, viel dat niet altijd goed. Tussen 2023 en 2025 floten drie achtereenvolgende bewindslieden van de VVD en het CDA de ILT terug.

Zo wil de ILT in 2023 afdwingen dat op plastic limonadesiroopflessen ook statiegeld komt, zoals de wet voorschrijft. CDA-staatssecretaris Vivianne Heijnen steekt daar een stokje voor. Zij geeft een zogenaamde aanwijzing aan de inspectie, een opdracht om de wet op dit punt niet te handhaven.

'Ademruimte' bij inzameldoel

Heijnen vindt statiegeld niet nodig, omdat limonadeflessen niet snel in het zwerfafval belanden; je moet siroop tenslotte thuis aanlengen met water. Zij negeert daarbij het andere doel van statiegeld, het beter kunnen recyclen van verpakkingen.

In juni 2025 grijpt ook waarnemend VVD-minister van milieu Sophie Hermans in. Zij komt met de aanwijzing dat zuivel- en sapflessen tijdelijk niet meetellen voor het wettelijke inzameldoel.

Daardoor komt het percentage ingezamelde blikjes en flesjes automatisch hoger uit. Hermans wil producenten "ademruimte" geven, zolang er onderzoeken lopen naar inzamelmethodes voor die verpakkingen.

Verdubbeling statiegeld

Begin september bemoeit ook Hermans' opvolger en partijgenoot Thierry Aartsen zich ermee. De toezichthouder is de tekortschietende inzameling zat en eist maatregelen van Verpact om de inzameling te verbeteren. Een verdubbeling van het statiegeld is een van de opties. In andere landen heeft dat ook de inzameling omhoog gekregen.

Nieuwe wet in de maak

Om de onafhankelijkheid van inspecties beter te waarborgen, werkt het kabinet aan een nieuwe 'kaderwet rijksinspecties'. Aanleiding hiervoor was onder meer de kritiek op de overheid bij de Groningse gaswinning. Volgens hoogleraar Paulien de Winter gaat die wet geen uitkomst bieden. "In de conceptwet die er nu ligt, is niet vastgelegd dat de staatssecretaris niet te snel mag ingrijpen."

Dat ligt slecht bij de producenten. Ze vrezen omzetverlies als mensen meer moeten afrekenen, ook al krijgen ze het statiegeld weer terug. VVD-er Aartsen is ook fel tegen, omdat volgens hem de burger de dupe zou worden.

Hij wil aanvankelijk een aanwijzing geven, oftewel een kruis zetten door deze eis van de toezichthouder, blijkt uit documenten die door de NOS zijn opgevraagd via de Wet open overheid (Woo).

Op het laatste moment ziet hij hiervan af en stuurt in plaats daarvan een dwingende brief naar Verpact. Hij verwacht dat die toewerkt naar maatregelen "zonder dat het statiegeld wordt verhoogd", zo laat hij ook weten aan de Tweede Kamer. Daarmee valt hij de toezichthouder publiekelijk af.

Lijntje met de staatssecretaris

Opmerkelijk en ongebruikelijk, volgens hoogleraar bestuursrecht Drahmann en hoogleraar toezicht Paulien de Winter van de Rijksuniversiteit Groningen. In alle drie de gevallen ondermijnen de bewindspersonen de handhaving van de wet door hun eigen toezichthouder, wat schadelijk is voor het toezicht.

"De lat om in te grijpen, ligt hoog. De staatssecretaris moet daar heel terughoudend in zijn", zegt Drahmann. "Het is ongebruikelijk en onwenselijk dat de inspectie drie keer in korte tijd is overruled. Als een staatssecretaris zegt: zet het wettelijke recht maar in de koelkast, dan kan jij als toezichthouder niet goed opereren."

Volgens De Winter werpt het zijn schaduw vooruit. "Bedrijven weten dan: als we een sterk lijntje hebben met de staatssecretaris dan kunnen we eronderuit komen."

Reactie ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Het ministerie van Economische zaken en Klimaat, waar 'statiegeld' in het nieuwe kabinet onder valt, erkent dat bewindspersonen terughoudend moeten zijn met het ingrijpen bij de handhaving door de toezichthouder, maar vindt dat er in bovenstaande gevallen reden was om dit wel te doen. Daarbij hebben de bewindspersonen zich aan de wet gehouden, aldus een woordvoerder.

Correctie van de redactie

In een eerdere versie van dit artikel stond dat PVV-staatssecretaris Chris Jansen in 2023 een stokje stak voor het heffen van statiegeld op plastic limonadesiroopflessen. Dit moet CDA-staatssecretaris Vivianne Heijnen zijn.