Aggregator

De supercomputer voor een Nederlandse 'AI-fabriek' komt op de campus van de Universiteit Groningen. De AI-computer moet een boost geven aan de Nederlandse kenniseconomie.

Op termijn moeten verschillende organisaties gebruik kunnen maken van de technologie om AI-toepassingen te ontwikkelen en te testen. Daarmee hoopt de Nederlandse overheid de afhankelijkheid van buitenlandse AI-bedrijven verkleinen.

De Groningse AI-supercomputer wordt in de loop van 2027 opgeleverd en is naar verwachting vanaf 2028 klaar voor gebruik.

Wat is een supercomputer?

Een supercomputer is een computer die allerlei complexe berekeningen kan uitvoeren die te groot zijn voor een 'gewone' computer. Zo'n supercomputer bestaat uit een groot aantal krachtige processoren, die samen een hele hoge rekencapaciteit kunnen bereiken.

Supercomputers worden onder meer gebruikt voor weersvoorspellingen, wetenschappelijk onderzoek en het controleren van kernreactoren. Maar ze kunnen dus ook gebruikt worden om zware AI-algoritmen te trainen.

De drie krachtigste supercomputers staan in de VS. Vorig jaar werd in Duitsland de krachtigste supercomputer van Europa gepresenteerd: Jupiter. Die computer kan vele honderden biljarden berekeningen per seconde uitvoeren, vergelijkbaar met bijna een miljoen smartphones.

Nederland heeft ook een supercomputer: Snellius. Die computer staat in Amsterdam wordt beheerd door SURF, de ict-coöperatie van Nederlandse onderwijs- en onderzoeksinstellingen. Daarnaast hebben Nederlandse onderzoekers toegang tot grotere Europese systemen, zoals de Finsesupercomputer Lumi.

In oktober 2025 werd bekend dat de eerste Nederlandse 'AI-fabriek' in de stad Groningen zou komen. In zo'n fabriek werken ondernemers, onderzoekers en overheden samen aan het bouwen van technieken voor kunstmatige intelligentie. Zo wordt er bijvoorbeeld geëxperimenteerd met AI-toepassingen en onderzocht hoe data veilig kan worden opgeslagen.

Op dit moment komen de belangrijkste innovaties op het gebied van kunstmatige intelligentie uit de Verenigde Staten en China. Het kabinet-Schoof vond dat dat Europa, en dus ook Nederland, te afhankelijk maakte van andere landen.

Daarom werd besloten te investeren in een Nederland AI-fabriek waar ruimte is voor innovatie en het ontwikkelen en testen van nieuwe systemen. Daarvoor is zowel een expertisecentrum als een supercomputer nodig.

Een paar maanden geleden startte het expertisecentrum. De plannen en projecten die daar ontstaan worden nu nog naar andere Europese 'fabrieken' geleid, waar genoeg rekenkracht beschikbaar is. Daar moet met de nieuwe Nederlandse supercomputer verandering in komen.

Baby's

De vraag is welke bedrijven gebruik zullen gaan maken van de rekenkracht van de superslimme computer. Zo heeft het universitaire ziekenhuis in Groningen hard zijn best gedaan om de supercomputer naar de regio te halen, vertelt Bart Scheerder van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG).

Bijvoorbeeld omdat het ziekenhuis kwetsbare pasgeboren baby's in de gaten wil houden gehouden met allerlei sensoren. "Daar komt ontzettend veel data uit over hoe een baby zich gedraagt", zegt Scheerder. "Denk aan informatie over de hartslag, hersengolven of videobeelden."

"We willen die data graag gebruiken om te onderzoeken. Bijvoorbeeld om te leren of het gedrag iets zegt over of een baby voeding nodig heeft, of pijn heeft. Daarvoor hebben we rekenkracht nodig die we graag bij de locatie in Groningen willen halen."

Scheerder zegt dat het om privacygevoelige informatie gaat en om medisch onderzoek. "Het is erg duur om daar rekenkracht voor in te kopen. Daardoor zijn commerciële aanbieders van AI-rekenkracht voor ons geen optie. We verwachten dat dit in Groningen wel kan."

Geen Nederlandse AI-gigafabriek

Afgelopen zomer kwam de Europese Commissie met een plan om van Europa koploper te maken op het gebied van kunstmatige intelligentie. Daarvoor zouden er zeven 'AI-gigafabrieken' moeten komen, die de rekenkracht leveren die nodig is om te concurreren met de VS en China.

Het doel is dat Europese bedrijven die fabrieken draaiende houden en alles onder Europese wetten valt. Verschillende Europese lidstaten, waaronder Duitsland en Frankrijk, ondertekenden het initiatief.

Nederland tekende niet. Eerder zag het kabinet af van een subsidie voor een mogelijke AI-gigafabriek in Rotterdam. In een brief aan de Tweede Kamer schreef staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit) dat Nederland nu meer baat heeft bij kleinere AI-fabrieken, zoals die in Groningen.

Het is een rustige maandagmiddag op de Berlijnse Savignyplatz, een van de pleinen in het stadsdeel Charlottenburg. Veelal wat oudere mensen maken een ommetje, doen boodschappen of drinken tussen de buien door een kop koffie op een van de terrassen.

De deelstaatverkiezingen in Berlijn werden gewonnen door de linkse partij Die Linke, maar in Charlottenburg kwam de CDU als winnaar uit de bus. Ook bij de Bondsdagverkiezingen van vorig jaar was dat zo.

Daarmee wijkt het stadsdeel af van de linkse signatuur waar Berlijn van oudsher om bekendstaat. Tijdens de Koude Oorlog was Charlottenburg "de etalage van het Westen" en nog altijd wonen er relatief veel welvarende mensen.

Nieuw midden nodig

Hoewel maar weinig mensen zin hebben om met naam en toenaam over politiek te praten - "Het raakt me, maar ik wil er niets over kwijt' - neemt de gepensioneerde Werner er bij het stallen van zijn fiets graag even de tijd voor.

Het spijt hem dat de CDU het bij de recente deelstaatverkiezingen in Sachsen-Anhalt en Mecklenburg-Voor-Pommeren zo slecht gedaan heeft: "We raken in dit land het politieke midden kwijt. Het lijkt wel of iedereen alleen nog op de flanken aan de linker- en rechterkant wil stemmen. We hebben een nieuw midden nodig."

Op de vraag of een andere bondskanselier iets aan die situatie zou kunnen veranderen reageert hij resoluut: "Merz is niet mijn man, maar alle problemen blijven gewoon bestaan als je hem vervangt. Bovendien vraag ik me af welke deelstaat-minister-president daar nu, met zoveel problemen, zin in zou hebben."

Toegeven

Voorbijganger Armindia - grijs baardje, halflang haar - voegt eraan toe dat een echte leider het ook moet kunnen toegeven als hij iets niet goed kan.

"Dat de regering momenteel bezig is met belangrijke sociaaleconomische hervormingen wil ik wel aannemen, maar is Merz nou de man die dat proces per se tot het einde moet leiden? Merz wilde jarenlang niets liever dan bondskanselier worden. Als het dan toch tegenvalt, vind ik dat je ook moet kunnen zeggen dat je het eigenlijk niet zo goed kunt."

Toekomst Merz

Oud-schoolleider Michaela Schabel vertelt na enig aandringen dat ze zondag CDU gestemd heeft. De verkiezingsuitslagen van de afgelopen weken noemt ze catastrofaal. "Die laten zien hoe verdeeld het land is, en hoe egoïstisch elke partij strijdt voor zichzelf."

Over de toekomst van bondskanselier Merz is ze duidelijk. "Het wordt denk ik moeilijk voor hem om zich te handhaven, maar dat zou het voor zijn vervanger ook worden. Het is een illusie dat dat problemen oplost. We hebben veel meer aan wat bezinning."

Een dierenwelzijnsorganisatie heeft in een appartement in Parijs 75 katten gered. De dieren leefden onder erbarmelijke omstandigheden in de woning van zo'n 50 vierkante meter, schrijven Franse media.

De dierenorganisatie YouCare werd door de politie en een deurwaarder ingeschakeld nadat de huurder uit de sociale huurwoning in het 15e arrondissement was uitgezet. De dierenorganisatie heeft videobeelden van de katten op sociale media geplaatst.

De woning lag er verwaarloosd bij en binnen stonk het naar urine, schrijft het Franse dagblad Le Parisien. Buren zouden al langer hebben geklaagd over de stank. Ook lagen er dode kittens in de vriezer.

De katten waren niet gecastreerd of gesteriliseerd en kregen veel nestjes. YouCare denkt dat elke maand "tientallen kittens" in het appartement zijn gestorven. Slechts vier kittens die in de woning zijn geboren hebben het overleefd, zegt YouCare.

Inzamelingsactie

Sinds 10 september zijn er 45 katten gered. De rest zit nog in de woning en wordt dagelijks gevoerd door vrijwilligers omdat de dierenorganisatie geen plek meer heeft om alle katten op te vangen.

Er is een inzamelingsactie gestart om de reddingsoperatie te bekostigen. Volgens de dierenwelzijnsorganisatie zijn de behandelings- en opvangkosten zo'n 500 euro per kat. Het streefbedrag van 21.000 euro is inmiddels gehaald.

Aangifte

Volgens Franse media zou de huurder een dierenverzamelstoornis hebben, ook wel syndroom van Noah genoemd. Bij deze psychische aandoening verzamelen mensen veel huisdieren, zonder dat ze in staat zijn om voor hen te zorgen.

YouCare heeft aangifte gedaan van dierenmishandeling, schrijft Le Parisien. De huurder van de woning ontkent de beschuldiging en heeft aangegeven dat hij de dieren terug wil.

Op twee grote luchthavens in het noordoosten van de Verenigde Staten mogen vliegtuigen beperkt landen en vertrekken vanwege een telecomstoring die tot problemen leidt bij de luchtverkeersleiding.

De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA heeft het vliegverkeer op de internationale luchthaven van Philadelphia en op luchthaven Newark in New Jersey stilgelegd. Korte tijd lag ook het vliegverkeer op de luchthavens JFK en LaGuardia in New York en op luchthaven Boston Logan stil. Daar wordt het vliegverkeer nu weer hervat.

Uitwijken

Als vliegtuigen niet kunnen opstijgen, raakt een vliegveld snel vol en kunnen aankomende vluchten niet landen. Honderden vertrekkende vluchten hebben tot nu toe vertraging opgelopen, veel aankomende vluchten moeten uitwijken naar andere luchthavens.

Drie toestellen van KLM zijn momenteel onderweg van Amsterdam naar New York, laat een woordvoerster van de luchtvaartmaatschappij weten. Die kunnen zoals gepland landen op JFK Airport. Eerder op de avond leek het er nog op dat een van die vluchten zou moeten uitwijken, maar dat is niet meer nodig.

Telecomstoring

De problemen ontstonden op de internationale luchthaven van Philadelphia. Daar is een telecomstoring die invloed heeft op het radarsysteem van de luchtverkeersleiding. Een reserveverbinding is defect omdat bouwvakkers per ongeluk een kabel hebben beschadigd, meldt de FAA.

Eerder deze maand werden ruim duizend vluchten geschrapt op vliegvelden in het Verenigd Koninkrijk en Ierland door een storing bij de Britse luchtverkeersleiding.

Verkrachtingszaken in het Verenigd Koninkrijk kunnen jaren voortslepen voordat ze worden behandeld. Slachtoffers wachten gemiddeld 424 dagen voor een zaak van begin tot eind is afgerond. In enkele gevallen kan dit zelfs oplopen tot meer dan 1000 dagen. De Britse regering wil het proces versnellen en komt met maatregelen.

Een van de ingrepen is dat elke rechtbank een aparte ruimte en entree krijgt voor verkrachtingszaken, zodat slachtoffers de daders niet kunnen tegenkomen. Slachtoffers kunnen via een videolink hun verklaring afleggen en de zittingen vanuit een andere ruimte volgen.

Bovendien krijgen deze rechtszaken meer prioriteit door ze vanaf volgende week een 'vaste datum' te geven. Nu worden zaken te vaak uitgesteld, terwijl dat voor slachtoffers erg traumatisch kan zijn. Het Britse rechtssysteem kampt met grote achterstanden door stakingen en personeelstekorten waardoor er zo'n 80.000 rechtszaken in de wacht staan, daarvan zou bijna een vijfde te maken hebben met seksueel geweld.

Meer dan 1000 dagen wachten

Een van de drijvende krachten achter het beleid is parlementslid Charlotte Nichols, die zelf slachtoffer werd van verkrachting en vervolgens 1088 dagen moest wachten voordat haar zaak voor de rechter kwam. Drie jaar na de verkrachting kon ze pas getuigen over wat er was gebeurd in de rechtszaal. In een speech in het Britse Lagerhuis deelt ze haar verhaal, waarin ze uitlegt hoe traumatisch het is om jaren later nog je verhaal op te rakelen in de rechtszaal.

"Er werd meerdere keren aan me gevraagd waarom ik niet had geprobeerd te ontsnappen", vertelde Nichols. "Ik gaf mezelf de schuld voor wat er was gebeurd. Het was een pijnlijke wond die opnieuw werd opengehaald, ik heb veel therapie gehad."

Verkrachtingsmythes

Het beleid van de nieuwe regering van premier Andy Burnham krijgt brede steun in het Lagerhuis. Het volgt op jaren van schokkende statistieken: een verkrachtingsonderzoek duurt gemiddeld 14 maanden voordat de politie tot een aanklacht of dagvaarding komt.

Daarna kan het bij een juryproces nog eens 48 weken duren tot de eerste inhoudelijke zitting. Ruim de helft van de geregistreerde verkrachtingszaken wordt afgesloten vanwege onvoldoende bewijs.

Er wordt zo'n 30 miljoen pond uitgetrokken voor het nieuwe beleid. Onderdeel daarvan is training over omgang met getraumatiseerde slachtoffers. Zo wordt de vraag "wat had je aan" en "waarom ging je niet weg" nog vaak aan slachtoffers gesteld. Volgens onderzoek van de Britse stichting Victim Support wordt driekwart van de slachtoffers geconfronteerd met dit soort verkrachtingsmythes. Dat zijn vooroordelen en stereotypen rond verkrachting.

Nationale noodsituatie

Een van Labours beloften is om het geweld tegen vrouwen en meisjes te halveren. Een politierapport uit 2024 omschreef geweld tegen vrouwen en meisjes als een 'nationale noodsituatie'. Eén op de twaalf vrouwen in Engeland en Wales krijgt naar schatting te maken met intimidatie, seksueel geweld of huiselijk geweld. Het aantal geregistreerde delicten is in vijf jaar tijd met 37 procent gestegen.

Er zijn binnen de regerende Labour partij ook voorstanders om de achterstanden bij de rechtbanken weg te werken door minder vaak een jury in te zetten. Lichtere delicten zoals bijvoorbeeld drugsbezit zou met alleen een rechter kunnen worden afgerond, omdat een juryproces tijdrovend is. Daarover is het debat fel: tegenstanders waarschuwen dat hiermee het fundamentele recht op berechting door een jury wordt uitgehold.

Hoe zit het in Nederland?

In Nederland zijn er geen speciale rechtszalen voor zaken die gaan over slachtoffers van verkrachting of seksueel geweld. Wel worden er regelmatig uitzonderingen gemaakt om de privacy van slachtoffers te beschermen. Dat gebeurt in overleg tussen het Openbaar Ministerie en de rechtbank.

Het ziet er surrealistisch uit. Een ploeg mannen en vrouwen in witte beschermende pakken loopt door een vluchtelingenkamp in het oosten van de Democratische Republiek Congo. Ze zijn op weg naar een tent van een 39-jarige vrouw die kort daarvoor met ebola naar het ziekenhuis is gebracht.

Ze pakken hun sproeiapparaten met chloorwater en beginnen het tentzeil schoon te spuiten. Al snel ruikt het hele straatje naar een zwembad. Inwoners kijken toe.

Het lukt hulpverleners in het oosten van Congo nog altijd niet om de ebola-uitbraak onder controle te krijgen. Inmiddels zijn ruim 3600 mensen overleden. De echte strijd tegen het virus wordt niet in ziekenhuizen gevoerd, maar juist in de dorpen waar het virus zich verspreidt.

'Ik ben niet bang'

Voorop gaat Claude. De Congolees staat aan het hoofd van het lokale desinfectieteam, dat met steun van de lokale autoriteiten is opgezet. Normaal werkt hij in de apotheek van de dorpskliniek. Nu staat hij aan de frontlinie van de ebola-uitbraak.

"Dit werk moeten we doen om de besmettingsketen te doorbreken", vertelt hij. "We maken niet alleen het huis schoon, maar ook de gemeenschappelijke wc van deze buurt."

Ebola verspreidt zich niet via de lucht, zoals covid, maar via direct contact met een patiënt of met besmette lichaamsvloeistoffen. Daarom moeten plekken waar een patiënt heeft gewoond of is overleden zorgvuldig worden gedesinfecteerd. Denk aan oppervlakken waarop bloed, braaksel of uitwerpselen kunnen zijn terechtgekomen.

Gewapende groepen

Claude weet dat zijn werk risico's met zich meebrengt. Toch twijfelt hij niet. Dat komt onder meer omdat hij al een nichtje aan ebola verloor. "Ik ben niet bang om dit werk te doen. Als ik bang zou zijn, komt het virus uiteindelijk bij mij thuis. Bij mijn vrouw en mijn kinderen. We moeten dit koste wat kost stoppen. Als we niet ingrijpen, kan het ons allemaal doden."

Zijn dorp Djatsi, liggende tussen de groene heuvels, is een van de nieuwe ebola-hotspots. Het maakt voelbaar waarom het zo moeilijk is om de uitbraak onder controle te krijgen. Niet alleen ligt het op een afgelegen plek waar je alleen kunt komen via onverharde wegen, het is ook een onveilige regio.

Djatsi bestaat voor een deel uit gewone bebouwing en voor een deel uit een vluchtelingenkamp, waar mensen in tenten wonen. Al decennialang zijn gewapende groepen actief en is er etnisch geweld. Dat komt mede doordat er goud in de grond zit waar iedereen zijn handen op wil leggen.

Ook de armoede in de regio draagt bij aan de verspreiding van het virus. Veel Congolezen schrapen hier naar restjes goud om rond te komen. Mijnwerkers en handelaren trekken van plek naar plek en kunnen het virus zo onbedoeld meenemen. De uitbraak verplaatst zich zo naar nieuwe plekken waar nog niet altijd alle faciliteiten of mankracht is om het goed genoeg aan te pakken.

Niet op tijd naar het ziekenhuis

In deze cocktail van omstandigheden staat dus Claude met zijn kleine team en hun sproeiapparaten. Hij is niet helemaal alleen. Terwijl zij schoonmaken, gaat een ander team van voorlichters de buurt in. Hun doel is mensen op te sporen die mogelijk contact hebben gehad met de besmette vrouw.

Ze beginnen bij haar zus. Aan de voorlichters vertelt de zus dat hun moeder drie weken geleden is overleden. "Was dat ook ebola?" De vrouw haalt haar schouders op. Ze leggen haar uit waar ze op moet letten en wat ze moet doen als ze klachten krijgt. "Heb je hoofdpijn, koorts of ben je heel moe? Dat kan ebola zijn. Als je je ziek voelt, moet je direct naar het ziekenhuis gaan en niet wachten."

Het lijkt eenvoudig, maar juist dit soort gesprekken kunnen het verschil maken voor het doorbreken van de besmettingsketen en het redden van levens. Want nog steeds gaan veel mensen niet of niet op tijd naar het ziekenhuis. Ze blijven thuis, waar ze worden verzorgd door familieleden. Zo gaan de besmettingen door en vallen er soms meerdere dodelijke slachtoffers binnen een familie.

Geruchten en geldgebrek

Dokter Pomme loopt mee met het team dat de buurt ingaat. De gezondheidsexpert van Unicef ziet dat mensen echt nog overgehaald moeten worden om hulp te zoeken.

"Er zijn geruchten. Er wordt gezegd dat iedereen die naar het ziekenhuis gaat daar juist de ziekte oploopt. Maar soms is het ook gewoon een kwestie van geld: mensen kunnen het vervoer naar het ziekenhuis niet betalen."

Als Claude en zijn team in hun witte pakken in de buurt opduiken, wordt dat dan ook niet altijd gewaardeerd. Claude is al eens met stenen bekogeld. Maar hij ziet ook een lichtpuntje. "Langzaam accepteren ze ons werk", zegt hij. "Dat komt doordat wij zelf hier wonen. Dat zorgt voor meer vertrouwen. Wij zijn dit dorp."

De politierechter in Den Bosch heeft twee mannen (41 en 43) uit Engelen veroordeeld voor het mishandelen van een vrouw. Ze waren boos omdat de vrouw een protest in Engelen tegen de komst van een azc zou hebben gesaboteerd.

De 41-jarige kreeg een celstraf van 36 dagen, een voorwaardelijke celstraf van twee maanden en een taakstraf van 10 uur. De 43-jarige wacht een taakstraf van 240 uur, waarvan 80 uur voorwaardelijk, en een gedragscursus.

Klemgereden

De twee zagen op 14 juni in Den Bosch een vrouw fietsen die volgens hen vlaggen en protestborden tegen het azc had vernield of beklad, schrijft Omroep Brabant. Ze reden haar met een pick-uptruck klem op een fietspad.

De 41-jarige bestuurder stapte uit, gooide haar tegen de grond en trapte tegen haar hoofd en haar bovenlijf. Dat duurde iets meer dan een minuut. De 43-jarige man bespoot haar daarna met rode verf en maakte een foto van haar.

De vrouw ging ervandoor. Ze deed geen aangifte, maar de politie en het OM wilden er toch een zaak van maken.

Spijt

Beide mannen hebben het afgelopen voorjaar meegedaan aan de demonstraties tegen de komst van het azc. Ze zeiden spijt van de mishandeling te hebben.

"Ik heb een vrouw en drie kinderen. Ik ben zo geen goed voorbeeld voor hen. Dit gaat me nooit meer gebeuren", zei de 41-jarige.

Het hof in Antwerpen heeft de vader van een 14-jarige jongen uit Tilburg veroordeeld tot een gevangenisstraf van 23 jaar. De jury acht bewezen dat Rennlhy M. eind 2021 weigerde medische hulp voor zijn zoon Jairon in te schakelen terwijl hij aan corona leed, bijna niet meer kon eten en drinken en uiteindelijk doodziek was.

De jongen overleed begin januari 2022 in de villa van zijn vader in het Belgische Turnhout. Zijn lichaam werd pas acht weken later gevonden. In het vonnis staat over de vader onder meer: "Hij maakte het leven van zijn kind ondergeschikt aan zijn radicale religieuze overtuigingen".

De strafmaat is drie jaar hoger dan het Openbaar Ministerie had geëist. Hij is veroordeeld voor moord.

Herstellen door te bidden

Jairon woonde samen met zijn vader, twee broertjes en een aantal andere volwassenen in een villa in Turnhout. Zijn vader behoorde tot een streng religieuze stroming van de pinkstergemeente en geloofde dat zijn zoon zou herstellen door te bidden en door hem vloeibare voeding, paracetamol en rust te geven.

De ernstig verzwakte Jairon ging op een gegeven moment onderuit in de badkamer en kwam hard op zijn hoofd terecht, waarna zijn ogen begonnen weg te draaien. Toch werd er nooit een dokter ingeschakeld. De 14-jarige jongen stierf in de nacht van 3 op 4 januari.

Na zijn overlijden werd zijn dood stilgehouden, zelfs zijn twee broertjes wisten van niks en mochten zijn slaapkamer niet meer betreden. De volwassenen hoopten dat God de jongen weer tot leven zou wekken.

De moeder van de jongen was ondertussen meerdere keren naar de villa gegaan omdat ze geen contact meer kreeg met haar zoon. Ze werd steeds geweerd bij de voordeur. Toen zij uiteindelijk naar de school van de jongen in Tilburg belde, bleek dat hij daar al maandenlang was uitgeschreven.

Verre staat van ontbinding

De moeder alarmeerde vervolgens de Belgische politie. Toen die de villa was binnengevallen, werd het lichaam van Jairon in een verre staat van ontbinding onder een dekentje aangetroffen. De villa bleek sterk vervuild te zijn.

Omdat zijn lichaam al te zwaar ontbonden was, kon de doodsoorzaak niet meer worden vastgesteld. Wel werden later sporen van ketamine, een sterk verdovingsmiddel, in een haarstaal gevonden. Volgens experts kreeg hij dit in de weken voor zijn dood meerdere malen toegediend.

Volgens de jury heeft de vader "onherstelbaar leed" veroorzaakt. "Door het lichaam van Jairon bijna twee maanden verborgen te houden voor de buitenwereld heeft hij verhinderd dat de moeder en broers op een menswaardige manier afscheid konden nemen."

'Last van onze schouders'

Het recidivegevaar wordt door zijn "antisociale, manipulatieve persoonlijkheidsstoornis" als verhoogd beschouwd. Direct na het uitspreken van het vonnis, werd de vader vastgezet. Ook vier andere volwassenen werden veroordeeld: zij kregen voorwaardelijke celstraffen van 1 tot 3 jaar.

De moeder van de jongen zegt tegen Belgische media tevreden te zijn met de uitspraak. "Het gezond verstand van de jury en de dossierkennis van de voorzitter hebben ervoor gezorgd dat gerechtigheid is geschied. Er valt een last van onze schouders."

De politie in Den Haag doet onderzoek naar mogelijke discriminatie en geweld tijdens een demonstratie op het Malieveld, afgelopen zaterdag. Een protest van de extreemrechtse organisatie Wij Zijn Het Volk liep toen uit de hand.

Gemaskerde betogers zochten de confrontatie met de politie en gooiden met vuurwerk. Tijdens de demonstratie werden ook discriminerende leuzen gescandeerd en de Hitlergroet gebracht. Daarnaast werden journalisten belaagd.

Het Openbaar Ministerie heeft de recherche gevraagd om mogelijk strafbaar gedrag in kaart te brengen. Er wordt beeldmateriaal verzameld en verklaringen van ooggetuigen.

Arrestaties

Zaterdag pakte de politie 24 demonstranten op, die ook weer zijn vrijgelaten. Zij werden voornamelijk aangehouden omdat ze zich niet hielden aan het noodbevel om te vertrekken, en niet voor bijvoorbeeld openlijk geweld.

"Het onderzoek naar hun betrokkenheid loopt nog", zegt een woordvoerder van het OM in Den Haag. "Er was nog onvoldoende informatie om direct een vervolgingsbeslissing te kunnen nemen."

De politie kijkt nu of te bewijzen is wie geweld heeft gebruikt tegen de Mobiele Eenheid of tegen verslaggevers ter plaatse. Volgens de politie voelden meerdere journalisten zich bedreigd, omdat zij agressief bejegend werden door demonstranten.

Bij het OM zijn op dit moment geen aangiften bekend naar aanleiding van de demonstratie afgelopen weekend. Bij journalistenmeldpunt PersVeilig kwamen vijf meldingen binnen over incidenten. Zo zouden er meerdere verslaggevers door demonstranten ten val zijn gebracht.

Werkruimte

Een van de incidenten werd overigens niet door demonstranten veroorzaakt. Een Spaanse fotograaf werd in het water geduwd door de politie. Die moest "werkruimte creëren", luidt de verklaring.

De recherche gaat ook kijken welke aanknopingspunten er zijn voor discriminatie. Dat is juridisch ingewikkeld, omdat niet alle symbolen, teksten of gebaren direct verboden zijn. Zo is het brengen van de Hitlergroet alleen strafbaar in combinatie met bepaalde andere uitingen.

Zaterdag pakte de politie ook twee minderjarigen op met vuurwerk. Een van hen is doorverwezen naar Bureau Halt, de ander moet binnenkort op een zitting van het Openbaar Ministerie verschijnen.

Zaterdag pakte de politie 24 demonstranten op, die ook weer zijn vrijgelaten. "Er was nog onvoldoende informatie om direct een vervolgingsbeslissing te kunnen nemen", zegt een woordvoerder van het OM in Den Haag. "Het onderzoek naar hun betrokkenheid loopt nog."

Er werden ook twee minderjarigen met vuurwerk aangehouden. Een van hen is doorverwezen naar Bureau Halt, de ander moet op een zitting van het Openbaar Ministerie verschijnen.

Voetbalclub Amedspor uit Diyarbakir heeft opnieuw voor een grote verrassing gezorgd in Turkije. De club met een Koerdische identiteit won gisteravond van Besiktas met 3-2 en staat nu zelfs bovenaan in de Turkse competitie.

In Diyarbakir en in de regio, in het zuidoosten van het land, werd dat groots gevierd. "Dit is iets om heel trots op te zijn", zegt een fan vlak na de wedstrijd. "Niet alleen voor de inwoners van Diyarbakir, maar voor alle Koerden. Uit Van, Batman, het maakt niet uit. Alle Koerden zijn op dit moment trots op Amedspor."

Dat de club nu bovenaan staat is opvallend. In het verleden heeft de club met tegenwerking te maken gehad. Zo werden de fans soms niet toegelaten bij uitwedstrijden. Ook beschikt de club over aanzienlijk minder financiële middelen dan de traditionele topclubs. Ter vergelijking: het budget van Besiktas ligt tien keer hoger.

"We zijn in tegenstelling tot andere clubs geen bedrijf, we blijven overeind dankzij de steun van het volk, dankzij de shirts die mensen kopen en dankzij de kaartverkoop", zegt voorzitter Nahit Eren tegen de NOS.

Het is volgens velen dan ook een bijzondere prestatie dat deze club als debutant na zes wedstrijden de leiding neemt. Voor sommige fans voelt het alsof ze de competitie hebben gewonnen.

Koerdische identiteit

Amedspor is nauw verbonden met de Koerdische identiteit, maar supporters benadrukken dat de club voor hen ook staat voor gelijke rechten en vrouwenrechten. Veel Koerden strijden al decennialang lang voor politieke en culturele rechten in Turkije. Winst op het voetbalveld draait dan ook om veel meer dan alleen voetbal.

Dat is ook zichtbaar op de tribunes. Twee 22-jarige vrouwen, Berfin Ayder en Evindar Tan van de supportersgroep voor vrouwen Mor Tribun, proberen via de wedstrijden aandacht te vragen voor vrouwenrechten. "Vrouwen worden gedood en lastiggevallen. Als we hier een spandoek ophangen, heeft het een grotere kans internationaal zichtbaar te worden."

Volgens Berfin verbroedert sport ook. "We kunnen ook zeggen dat we Koerden zijn, we kunnen Koerdisch spreken. Steeds meer vrouwen sluiten zich bij ons aan, er zijn veel mensen in de omliggende gebieden die betrokken zijn. Er zijn niet alleen Koerdische vrouwen, maar ook Turkse vrouwen die zich aansluiten."

Gele zakken

Toch zie je soms op de tribunes de spanningen hoog oplopen. Er zijn fans van andere teams met nationalistische opvattingen. Zo is onlangs een supporter in het noordoosten van Turkije op straat aangevallen en liep hij een gebroken neus op omdat hij een tenue van Amedspor aanhad.

Ook zijn er de gele plastic zakken op sociale media of op de tribunes. Het is een verwijzing naar de gele zakken waarin lichamen van Koerdische militanten werden vervoerd. Turkije voerde jarenlang een bloedige strijd met de Koerdische PKK waarbij meer dan 40.000 mensen om het leven kwamen. Inmiddels zijn er gesprekken over vrede en ontwapening.

Zo houden sommige uitwedstrijden veel meer lading dan een gewone voetbalwedstrijd. De veiligheidsmaatregelen rond wedstrijden zijn daarom ook zwaar. Volgens de voorzitter van Amedspor worden bij een thuiswedstrijd ongeveer 1500 politieagenten en 500 particuliere beveiligers ingezet.

Vooroordelen verbroken

Tegelijkertijd weet de club ook de harten te raken buiten het overwegend Koerdische Diyarbakir. Mensen uit andere delen van Turkije volgen Amedspor en ook vanuit Europa reizen fans naar de stad. Tijdens de wedstrijd gisteren waren er fans vanuit Nederland en Duitsland.

Volgens Eren helpt het sportieve succes in de manier hoe er naar de club wordt gekeken. Het succes van het team leidt ook tot saamhorigheid onder Koerden met uiteenlopende opvattingen. "Eigenlijk worden daardoor bepaalde vooroordelen weggenomen", zegt voorzitter Eren. Op de tribunes zie je soms zelfs Turkse vlaggen wapperen. "Mensen uit de Zwarte Zee-regio, de Egeïsche regio en de Marmara regio volgen Amedspor ook met belangstelling."

Een team dat eerder vooral werd gezien als een Koerdisch nationalistische of politiek beladen club, krijgt zo door het succes steeds meer nationale aandacht. En daar ziet de club ook kansen. Eren wil vooral een duurzame club bouwen, gedragen door de gemeenschap.

Volgens de 22-jarige Berfin zijn ze er nog lang niet: "Je denkt dat bepaalde vooroordelen zijn weggenomen, maar blijft een een lange weg met obstakels, maar geen onmogelijke."

Minister Van den Brink van Asiel zegt alles op alles te willen zetten om alle kinderen in de asielopvang op een veilige plek te krijgen. Hij kan alleen niet garanderen dat dit binnen zes maanden lukt, zoals de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV) wel dringend noodzakelijk vindt. De minister zegt afhankelijk te zijn van de medewerking van gemeenten, die voor voldoende goede opvangplekken moeten zorgen.

De OVV kwam vandaag met een alarmerend onderzoek naar de situatie van asielkinderen in de noodopvang. Dat zijn de sporthallen, schepen en containerwoningen waar asielzoekers 'tijdelijk' worden geplaatst in afwachting van een plek in een goed gebouwd azc. Soms worden die kinderen jarenlang van de ene naar de andere plek verhuisd, zonder enige privacy, met ruzies en geweld om hen heen en verlichting die 's avonds alleen centraal uit kan. Hun ontwikkeling kan daar ernstig door worden geschaad, zoals ook al werd gesignaleerd in eerdere rapporten.

Onveiligste situaties oplossen

Volgens voorzitter Van Dam van de Onderzoeksraad zou het doenlijk moeten zijn voor de minister om de omstandigheden voor deze "verwaarloosde" groep binnen een halfjaar te verbeteren, maar Van den Brink durft dat dus niet beloven. Wel wil hij sowieso een andere dringende aanbeveling van de OVV opvolgen: de onveiligste plekken voor asielkinderen snel in kaart brengen en zorgen dat die situaties in elk geval worden opgelost.

Ook zegt de minister blij te zijn met het initiatief van de Onderzoeksraad om vandaag ook alle gemeenteraden aan te schrijven. "De OVV zegt in feite tegen raadsleden: werk mee, want jullie kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de verbetering van de veiligheid van kinderen."

Dat kunnen gemeenten concreet door mee te werken aan de spreidingswet, die moet zorgen voor een eerlijke spreiding van voldoende opvangplaatsen in alle plaatsen in het land.

'Parlementair onderzoek nodig'

De harde conclusies van de Onderzoeksraad werden vandaag omarmd door verschillende organisaties die zich bezighouden met het lot van kinderen in de asielopvang. De Kinderombudsman wees erop dat zij drie jaar geleden al samen met de Nationale Ombudsman had vastgesteld dat de leefomstandigheden daar onder de ondergrens waren gezakt. Ook het Rode Kruis zegt geregeld "bij de rijksoverheid te hebben aangegeven dat noodopvang in principe ongeschikt is voor kinderen".

Save the Children vindt een parlementair onderzoek nodig "om schendingen van kinderrechten in de toekomst te voorkomen". De organisatie zegt in de praktijk geregeld te zien dat kinderen door de slechte omstandigheden in de noodopvang fysieke en mentale klachten ontwikkelen, zoals eetproblemen en angststoornissen.

Ook Nidos, de voogdijorganisatie voor alleenstaande minderjarige vluchtelingen, laat weten dagelijks tegen de consequenties voor kinderen aan te lopen. Het gebrek aan een stabiele, kindvriendelijke woonplek is volgends Nidos "funest voor de ontwikkeling, het welzijn en de gezondheid van jongeren. Wij hopen dat dit belangrijke onderzoek van de Veiligheidsraad leidt tot structurele verbeteringen."

Nuclear power really hit its stride in the 1950s. In the post-war period, there was a rush to develop peaceful uses for splitting the atom, beyond its application as a …read more

Betrokkenen uit het onderwijs en de politiek luiden de noodklok over de dalende homo-acceptatie onder jongeren. Volgens hen moet er actief gezocht worden naar oplossingen, nu uit onderzoek van de Universiteit Utrecht en het Trimbosinstituut is gebleken dat vorig jaar nog maar 22 procent van de puberjongens homo's accepteerden, bij meisjes daalde de acceptatie van homoseksualiteit van 78 naar 51 procent.

De onderzoekers schrikken van deze cijfers. "Het is in de eerste plaats slecht nieuws voor homoseksuele kinderen; die worden soms afgewezen of gepest. Maar het is eigenlijk slecht nieuws voor alle kinderen, want het betekent dat ze opgroeien in een land waarin je niet altijd jezelf mag zijn", zegt hoofdonderzoeker en hoogleraar jongerenwelzijn Gonneke Stevens.

Steun voor scholen

Een van de oplossingen is volgens haar dat scholen worden ondersteund in het creëren van een veilige sfeer. "Het onderzoek laat duidelijk zien dat er op scholen waar veel wordt gedaan tegen homohaat en discriminatie, veel minder gepest wordt. Niet alleen homoseksuele kinderen worden er minder gepest, ook andere kinderen. Dat laat zien dat een veilige sfeer op school voor iedereen goed is."

"Maar als we dit willen veranderen moet iedereen in Nederland zijn steentje bijdragen." Ouders kunnen volgens Stevens met hun kinderen praten over homoseksualiteit en vragen wat ze allemaal zien op sociale media. Ze kunnen hun kinderen helpen om daarmee om te gaan. Volwassenen kunnen het goede voorbeeld geven door niet af te geven op lhbti'ers.

Regels voor sociale media

Daarnaast ligt er ook een rol voor de overheid. "De overheid zou kunnen denken aan meer regels op het gebied van socialemediaplatforms, zodat homohaat en discriminatie daar echt aangepakt worden. De EU is daar gelukkig mee bezig." Stevens hoopt dat de betrokken ministers hun verantwoordelijkheid daarin nemen.

Wel vreest ze dat het voor scholen en ouders een ongelijke strijd is als influencers en bekende voorbeeldfiguren met hun negatieve uitingen doorgaan en op sociale media ruim baan krijgen.

Staatssecretaris Tielen van Onderwijs en Emancipatie zegt de uitkomsten van het onderzoek "heel heftig" te vinden. "Ik vind het heel belangrijk dat iedereen in Nederland vrij en gelijkwaardig is. Dat iedereen zich veilig kan voelen. Zeker ook jongeren op school. Als je deze cijfers ziet, zie je dat dit niet goed is."

Het is volgens Tielen moeilijk een duidelijke oorzaak aan te wijzen voor de dalende acceptatie. "Maar het heeft deels te maken met wat jongeren op sociale media tegenkomen. Het is vooral belangrijk dat de gesprekken op school en met ouders thuis erover gaan dat iedereen in Nederland vrij en gelijkwaardig is."

Daar voegt zij nog aan toe: "De manosphere, religieus extremisme: jongeren krijgen online heel veel mee wat niet altijd bevestigt wat belangrijk is, namelijk gelijkwaardigheid." Scholen spelen een belangrijke rol in de acceptatie, zegt zij. "Zij kunnen het niet alleen oplossen, maar spelen er wel een belangrijke rol in gesprekken te voeren over dat je hier kan houden van wie je wil."

Tielen wijst erop dat het tot de kerndoelen van scholen behoort om aandacht te besteden aan de acceptatie van lhbti'ers, al houden volgens lhbti-belangenvereniging COC niet alle scholen zich hieraan. "Het vak burgerschap gaat over vrijheid, gelijkwaardigheid en over verschillen tussen mensen. Dat de ene niet meer is dan de andere. Scholen worden daarop gecontroleerd door de inspectie."

Volgens Tielen zou deze thematiek ook onderdeel moeten zijn van de lerarenopleiding.

Aardrijkskundeleraar Daan Cramers van het Maris College in Scheveningen ziet ook dat lhbti'ers het op school moeilijker hebben. "Niet alleen op school, maar ook daarbuiten is minder tolerantie." Vooral in de comments op sociale media verschijnen veel negatieve reacties.

Veilige plek op school

Cramers is voorzitter van de GSA op zijn school, de Gender & Sexuality Alliance. Daar vinden lhbti'ers een veilige plek. "Maar bijvoorbeeld helpen met het organiseren van paarse vrijdag of het meelopen met een pride in de stad is dan weer een stapje te ver. Het is jammer om te zien dat ze niet helemaal zichzelf kunnen zijn."

De school laat volgens hem zien dat je mag zijn wie je bent. Er wordt ook voorlichting gegeven over diversiteit. Maar waar paarse vrijdag eerder in de aula werd gevierd, gebeurt dat nu op veel kleinere schaal in een klaslokaal.

"We kunnen als school het tegengeluid laten horen tegen de soms wel schrikbarende dingen die ze op sociale media te zien krijgen. Ik denk dat school een mooie plek is om het debat daarover te voeren en ze te leren hoe je daarover met elkaar in gesprek gaat."

Bij een internationale operatie tegen criminele netwerken zijn 490 verdachten opgepakt. Dat meldt de Belgische federale politie. Aan de actie met de naam Atlas Nexus, waarover België de leiding had, werkten 34 landen mee.

De operatie werd al in 2022 opgestart en was gericht tegen bendes die zich bezighouden met drugshandel, mensensmokkel, vuurwapenhandel, vervalsing van documenten en milieucriminaliteit. Volgens de Belgische politie zijn er bij de operatie enkele tientallen van die criminele netwerken opgespoord en ontmanteld.

In Latijns-Amerika en de Caraïben is meer dan 150 ton drugs in beslag genomen. Lokale politie- en douanediensten werkten daarbij samen met Europese diensten. "Wat het aantal inbeslagnames en het aantal betrokken landen betreft, is dit de grootste gezamenlijke operatie tegen de georganiseerde misdaad die tot nu toe tussen de twee regio's is uitgevoerd", staat in een persbericht.

Explosieven en wilde dieren

Wereldwijd zijn bijna 600 doorzoekingen geweest, waaronder van vliegtuigen, schepen en containers. De in beslag genomen drugs zijn vooral cocaïne en cannabis. Daarnaast zijn 201 vuurwapens, 3131 stuks munitie en explosieven en 468 valse documenten ingenomen.

Bij de actie werden 803 dieren geconfisqueerd, zowel vee als wilde dieren. Ook namen de diensten 135.000 dollar aan contant geld en cryptovaluta, bijna een kilo goud en 464 sieraden in.

In Ierland werden laboratoria ontmanteld waar gesmokkelde cocaïne werd verwerkt. In Frans-Guyana werden twee illegale goudmijnen ontdekt.

Een groot deel van de arrestaties werd gedaan in Costa Rica: daar werden 375 verdachten opgepakt. De internationale operatie viel samen met een van de grootste politieacties in de geschiedenis van het land, gericht tegen een transnationaal netwerk dat cocaïne vanuit Colombia via de Caribische kust van Costa Rica naar Europa smokkelde. Onder de opgepakte verdachten zijn meerdere mensen die tot nu toe voortvluchtig waren.

Ook in Paraguay werd een grote vondst gedaan. Daar werd meer dan 100 ton cannabis in beslag genomen.

"Dankzij langdurige inzet is er een grote slag geslagen in de strijd tegen ernstige en georganiseerde criminaliteit op internationaal niveau", aldus François Farcy, directeur van de Federale Gerechtelijke Politie van Luik.

Mensen met lage inkomens gaan in het nieuwe kinderopvangstelsel, dat vanaf 2029 moet ingaan, iets meer betalen voor de kinderopvang dan ze nu doen. Dat komt doordat het nieuwe stelsel duurder is dan eerder werd gedacht door het kabinet.

Nu hangt het percentage dat ouders vergoed krijgen af van het inkomen: de hoogste inkomens krijgen 36,5 procent vergoed, de laagste 96 procent. Daar wil het kabinet in het nieuwe stelsel één percentage van maken van 95,6 procent.

Onderaan de streep gaan de lage inkomens dus iets meer betalen dan in het huidige stelsel. Het gaat volgens het ministerie naar schatting om 120 euro op jaarbasis. Dat bedrag is gebaseerd op een gezin met twee kinderen die twee dagen per week naar de opvang gaan.

Terugvorderingen voorkomen

Het ministerie van Sociale Zaken heeft de wet voor het nieuwe stelsel naar de Raad van State gestuurd, die er nu een advies over gaat geven. De bedoeling is dat vanaf 2029 de overheid de toeslag direct aan de kinderopvang betaalt, in plaats van de ouders. Zij moeten alleen een kleine eigen bijdrage doen. Zo moet voorkomen worden dat ouders onverwachts te maken krijgen met grote terugvorderingen.

De vergoeding gaat dus vooral voor de midden- en hoge inkomens flink omhoog. Het idee is dat als de kinderopvang betaalbaarder wordt, er meer mensen gaan werken. Omdat de vraag naar opvang in het nieuwe stelsel gaat toenemen, werd de toeslag afgelopen twee jaar alvast verhoogd om de sector daaraan te laten wennen.

Ook dit jaar stijgt de toeslag voor ouders verder, al geeft het kabinet er wel 350 miljoen euro minder aan uit dan gepland. Volgens het ministerie betekent het dat een gezin (met twee keer modaal inkomen) met twee kinderen en twee dagen opvang alsnog zo'n 700 euro meer toeslag krijgt dan in 2026.

De plannen voor het nieuwe kinderopvangstelsel zijn nog niet definitief, de Eerste en Tweede Kamer moeten er nog over praten. Ook de kinderopvangtoeslag voor volgend jaar kan nog veranderen, omdat het kabinet nog geen meerderheid heeft voor de begroting.

Coaxing a DVI signal out of a microcontroller to drive a DVI or HDMI screen has been possible for a while now, but limitations in what the devices can do …read more

De Duitse bondskanselier Merz heeft nogmaals gezegd dat hij niet zal aftreden. Dat zei hij gisteravond ook toen duidelijk werd dat zijn CDU een historische nederlaag had geleden bij de verkiezingen in de deelstaat Mecklenburg-Voor-Pommeren, maar toen was nog niet bekend dat zijn partij niet één zetel kreeg. Dat werd pas later op de avond duidelijk. Daar kwam nog bij dat de radicaal-rechtse AfD de verkiezingen won.

Merz noemde de uitslag vanmiddag op een persconferentie een absoluut "dieptepunt". "Dit is een zware slag, die nog lang zal nagalmen. We zullen nog lang met de gevolgen te maken hebben."

Beter uitleggen

Een van de verklaringen voor de nederlaag is de ontevredenheid bij de kiezer over hervormingsplannen van de Duitse regering, die door Merz wordt geleid. De regering wil de pensioenleeftijd verhogen en heeft onlangs de regels om in aanmerking te komen voor een uitkering aangescherpt.

Merz zei begrip te hebben voor de zorgen, maar zal op de ingeslagen weg doorgaan. Hij verwacht dat het met Duitsland daarna beter zal gaan en de steun voor radicale partijen afneemt. Hij vindt wel dat zijn regering de plannen beter moet uitleggen.

Steun partijbestuur

Merz heeft de steun van het partijbestuur. Morgen heeft hij een gesprek met de CDU/CSU-fractie in het parlement. Ook die steun heeft hij nodig om aan te blijven.

De CDU verloor ook in de hoofdstad Berlijn maar is daar met 20 procent van de stemmen nog altijd de tweede partij in het stadsparlement. De kans bestaat dat de partij daar kan meeregeren.

Buitenlandredacteur Liedeke Morssinkhof vanuit Berlijn:

"In tegenstelling tot twee weken terug zagen we vandaag een resolute Friedrich Merz. Toen verloor de CDU in Saksen-Anhalt. De AfD haalde een monsterzege, en Merz was duidelijk aangeslagen. Hij was ook zelfkritisch. Nu stond de leider er weer, de ferme man die hij graag wil zijn.

Maar dat Merz zelf niet weg wil, betekent niet dat de discussie rond zijn persoon voorbij is. Er heerst onvrede bij de kiezer en er is onrust in de partij. Zo heeft de CDU-voorman in de deelstaat Hamburg al openlijk zijn twijfel over Merz uitgesproken. Stel dat meer hooggeplaatste CDU'ers dit gaan doen, dan komt Merz steeds meer onder druk te staan."

(Telecompaper) Google has announced the launch date of 04 October for its first Googlebooks, its own range of premium laptops running the Android OS...

In previous installments of this series we looked at how creating a DIY router using an e-waste-level PC has changed over the years, before attempting to boot OpenWrt for x86 …read more

Rusland zou "binnen enkele maanden" de NAVO willen testen door kleine, mogelijk hybride aanvallen uit te voeren op NAVO-grondgebied. Daarmee zou de Russische president Poetin willen laten zien dat NAVO-artikel 5, waarin staat dat een aanval op een bondgenoot een aanval op allen is, "meer theoretisch, dan praktisch is".

Dat zeggen drie Europese inlichtingendienstenchefs tegen de Britse krant The Guardian. Ze willen niet vooruitlopen op hoe zo'n test eruit zou zien en wat de omvang ervan zou zijn, maar volgens hen is duidelijk dat Rusland onrust wil zaaien.

Het hoofd van de Tsjechische inlichtingendienst Michal Koudelka zegt tegen de krant dat het mogelijk gaat om acties zoals een toename van drone-activiteiten, een kleine inval van een aan Rusland grenzend gebied of andere hybride acties. Hij tekent erbij aan dat "veel mensen er alles aan doen om dat te voorkomen".

Vandaag spreken Europese ministers van Buitenlandse Zaken in de marge van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties met elkaar. Daar zullen zij bepalen hoe te reageren als er bij een Russische aanval doden van EU- of NAVO-lidstaten vallen.

Hybride aanvallen

De uitspraken van de inlichtingendiensten staan niet op zichzelf. Zo zijn binnen Europa en bij de NAVO al langer zorgen over verdere escalatie van de Russen. Vrijdag zei de Poolse premier Tusk dat er "een reëel risico bestaat dat Rusland drones of andere projectielen op de oostflank van het Europese NAVO-gebied zal afvuren". Vandaag kondigde Defensie aan dat de Nederlandse verkenningsdrones die daar patrouilleren, nog tot eind 2027 daar blijven om deze oostgrens van de NAVO in de gaten te houden.

Enkele dagen daarvoor werd Oekraïne door Rusland met honderden drones aangevallen. Daarbij werd ook een passagierstrein geraakt die vlak bij de grensovergang tussen Oekraïne en Polen reed. De Poolse premier Tusk zei toen dat hij "niet kan uitsluiten dat deze escalatie ook ons grondgebied zal raken".

De Poolse premier waarschuwde ook dat Rusland hybride aanvallen voorbereidt op landen die Oekraïne steunen. Ook de Nederlandse inlichtingendiensten schreven al eerder in een rapport dat "de dreiging van Russische hybride activiteiten is toegenomen". Zo vermoeden de diensten dat Rusland verantwoordelijk is voor onder meer brandstichting, het verstoren van vliegverkeer met drones en beschadiging van onderzeese kabels.

'Gamechanger'

Het recente voorbeeld waarbij bij het Duitse vliegveld van Leipzig een drone met explosieven werd gevonden, is volgens de Zweedse inlichtingenbaas Thomas Nilsson een "gamechanger". Hij ziet dat als zodanig vanwege de mogelijke dodelijke slachtoffers of vernietiging van cruciale infrastructuur met enorme gevolgen voor de samenleving, zegt Nilsson.

Onbeantwoord blijven dit soort acties niet. Volgens een bron uit het Franse leger van de krant Le Monde komt Frankrijk al geregeld - in het geheim - in actie tegen dit soort hybride aanvallen van Rusland. Ook NAVO-chef Mark Rutte zei dat het bondgenootschap alle mogelijke antwoorden heeft op hybride aanvallen van Rusland. "Maar die zullen niet altijd zichtbaar zijn."

Verdeeldheid zaaien

De inlichtingenchefs tekenen erbij aan dat de dreiging tweeledig is. Enerzijds stellen ze dat die reëel is, maar daartegenover plaatsen zij de kanttekening dat het Kremlin belang heeft bij angst in Europa en in de NAVO. Zo stelt de Letse inlichtingenbaas dat niet duidelijk is of de plannen die Moskou heeft concreet zijn, of onderdeel zijn van een "destabilisatiestrategie".

Rusland zou "escaleren om te de-escaleren", zegt Koudelka tegen The Guardian. De tactiek van het Kremlin zou zijn om binnen samenlevingen twijfel te zaaien over de steun aan Oekraïne. Daarom richten Russische aanvallen zich steeds vaker op de Europese defensiesector en infrastructuur.

'Eindeloos discussie, geen actie'

Rusland vindt dat westerse landen medeplichtig zijn aan de oorlog met Oekraïne door het land te steunen en stelt dat het al strijdt tegen de NAVO in dat land, maar Rusland ontkent dat het plannen heeft om directe (hybride) aanvallen uit te voeren op NAVO-landen. Die woorden zijn onbetrouwbaar: voorafgaand aan de invasie van Oekraïne ontkende het Kremlin ook consequent dat Rusland dat land zou aanvallen.

Als NAVO-landen zich bedreigd voelen in hun veiligheid, kunnen zij een artikel 4-vergadering bijeenroepen, waarbij de bondgenoten bij elkaar komen. Dat gebeurde recent twee keer, maar NAVO-chef Rutte zou intern gezegd hebben om niet te vaak dit soort vergaderingen te beleggen, omdat zo'n topoverleg dan minder betekenisvol wordt.

Volgens Nilsson "zou het Rusland goed uitkomen als de NAVO eindeloos discussieert, maar er geen actie wordt ondernomen".