Aggregator

Dramafilm Truly Naked is met zes prijzen de grote winnaar geworden van het Gouden Kalveren Gala in Utrecht. Het regiedebuut van de Nederlandse Muriel d'Ansembourg won een Gouden Kalf voor beste speelfilm, beste montage, beste camera, beste regie speelfilm, beste productie-ontwerp en beste scenario.

Truly Naked volgt een introverte Britse tienerjongen Alec die opgroeit in de wereld van de low budget porno-industrie van zijn vader. D'Ansembourg: "Voor mij gaat deze film over hunkering naar echt contact, met de ander en met jezelf. Werkelijk zien en gezien geworden. Dat betekent ook kwetsbaar durven zijn."

Daan Buringa

De serie Basta over het leven en de carrière van Marco van Basten viel drie keer in de prijzen. De serie won een Gouden Kalf voor beste dramaserie en voor beste regie. Daarnaast mocht de hoofdrolspeler, Chris Peters, het Gouden Kalf voor beste hoofdrol in ontvangst nemen.

Acteur Daan Buringa won het Gouden Kalf voor beste hoofdrol in een speelfilm voor zijn vertolking van de aan een rolstoel gekluisterde Fransje Hermans in Joe Speedboot. Halina Reijn ontving het Gouden Kalf voor Filmcultuur, een oeuvreprijs die al voorafgaand aan het gala was aangekondigd.

Reijns regiedebuut Instinct (2019) ging op het Nederlands Film Festival in première, voordat zij internationaal met Babygirl (2024) doorbrak, met Nicole Kidman in de hoofdrol. "Ik zeg altijd voor de grap: ik ben een boerin in Hollywood, maar ik meen dat wel. Ik denk dat dat ook iets positiefs is."

Volgens haar is het belangrijk om te onthouden waar je vandaan komt, "je grenzen te bewaken, zowel op creatief als zakelijk vlak, en te weten wie je bent. Mijn cultuur draag ik met me mee in mijn hart. De afgelopen jaren heb ik geleerd dat familie en vrienden echt tellen, zeker in een wereld die je niet altijd kunt vertrouwen".

Regisseur Remy van Heugten van Basta bedankte in zijn speech onder anderen voetballegende Van Basten voor het vertrouwen dat hij de makers van de serie gaf om niet alleen over zijn successen te berichten, maar ook over zijn mentale worstelingen.

Het Gouden Kalveren Gala vond plaats op de laatste dag van het Nederlands Filmfestival in de Stadsschouwburg in Utrecht. Het was de 46e editie.

De prijs voor beste korte film ging naar This Is Your Captain Speaking van Nienke Deutz en Digna van der Put. De film bevindt zich op het snijvlak van documentaire en fictie. De regisseurs vroegen buurtbewoners in de Rotterdamse wijk Delfshaven wat ze zouden doen als ze één dag de superkracht hadden om te vliegen. Die interviews vormden de basis voor de film.

Filmmaker Van der Put zei daarover: "We leven in een tijd van verharding, waarin we ons behoorlijk machteloos kunnen voelen. Wat kun je als individu nu eigenlijk doen? Deze film is een ode aan het kleine, aan verbeelding en aandacht voor elkaar, en aan het idee dat iets kleins toch van betekenis kan zijn."

Het was de tweede keer dat het Gouden Kalf voor 'beste hair & make-up design' werd uitgereikt. De prijs ging postuum naar Katja Alexis van The Wolf, The Fox & The Leopard. Het Gouden Kalf voor beste scenario dramaserie ging naar de NPO-jeugdserie Hein 2. Sabri Saddik won het Gouden Kalf voor beste bijrol dramaserie in de serie Mocros.

In Spanje hebben twee voorstellen van de regering om de woningcrisis aan te pakken geen meerderheid behaald in het parlement. Daarmee bestaat de kans dat de regering de komende dagen valt.

Premier Sánchez wilde met de twee decreten de onvrede over de hoge woonlasten en de aanhoudende protesten van afgelopen weken temperen. De regering had al ingestemd met de plannen.

Een van de maatregelen was een verbod op huisuitzettingen van kwetsbare huurders tot 2030. Daarnaast wilde de regering bestaande huurcontracten nog twee jaar bevriezen en nog strengere regels invoeren voor kortdurende verhuur. De Spaanse minister García van Gezondheidszorg zei dat met het pakket maatregelen meer dan vijf miljoen mensen worden geholpen.

Huurverhoging

Het zogeheten 'Maricarmen-decreet' van de regering werd vernoemd naar de 87-jarige Maricarmen Abascal, die vorige week haar huis werd uitgezet. Ze had daar zeventig jaar gewoond, maar kon de woning door een huurverhoging niet meer betalen.

De plannen kwamen er niet doorheen doordat de Catalaanse separatistische partij Junts samen met de oppositie tegenstemde. Volgens Junts zouden de maatregelen een averechts effect hebben en juist zorgen voor minder woningaanbod en daardoor de woningcrisis nog erger maken.

"Het vinden van huisvesting in Spanje zal met de dag moeilijker worden", zei de parlementaire woordvoerder van Junts. "Het is onze verantwoordelijkheid om zekerheid te bieden, niet onzekerheid." Junts liet voorafgaand aan de stemming al weten dat het meer bescherming wil voor kleine verhuurders.

Daarbij kwam het Junts ook goed uit om het Sánchez zo moeilijk mogelijk te maken, omdat er een kans bestaat dat de separatistenleider Puigdemont volgende week zal terugkeren naar Spanje. Hij kan zich dan bij eventuele nieuwe verkiezingen als kandidaat presenteren.

Ook de oppositiepartij Partido Popular (PP) stemde tegen de maatregelen. "Woningen worden niet betaalbaarder door decreten, ze worden betaalbaarder door meer huizen te bouwen. We gaan u niets wijsmaken: het wordt niet eenvoudig en het zal niet snel gaan", aldus PP-parlementslid Juan Bravo.

De Spaanse premier Sánchez heeft als leider van een minderheidsregering nooit kunnen rekenen op de steun van de conservatieve oppositiepartij PP. De socialistische Sánchez is afhankelijk van kleinere partijen, waaronder Junts.

Spaanse media melden vandaag dat de premier mogelijk afstevent op vervroegde verkiezingen nu zijn woningplannen zijn gestrand. Zijn kantoor heeft dat nog niet bevestigd.

De stemming volgde na dagenlange protesten tegen de hoge woonlasten en de huisuitzetting van Maricarmen, die deze week hoorde dat ze toch in haar huis mag blijven wonen.

Demonstranten verzamelden zich vandaag buiten het parlement en kondigden aan dat de protesten doorgaan. De huurdersorganisatie Sindicato de Inquilinos wil morgen opnieuw massaal de straat opgaan en houdt vast aan een tentenkamp op het Madrileense plein Puerta del Sol.

In Spanje is een betaalbare woning vinden al lange tijd een probleem. Volgens de Spaanse Jeugdraad zijn de huren in het land in tien jaar tijd verdubbeld. Voor veel jongeren is een eigen woning nauwelijks betaalbaar. Als gevolg blijven veel Spanjaarden noodgedwongen langer bij hun ouders wonen.

Spanje-correspondent Miral de Bruijne:

Al voor de stemming over de plannen rond de woningcrisis werd over vervroegde verkiezingen gespeculeerd. Dat kwam doordat politici binnen de regering en zelfs binnen de socialistische partij gisteravond zeiden nieuwe verkiezingen te willen als de decreten werden afgekeurd. Dat ze daar juist nu om vragen lijkt geen toeval. Want de timing voor links zou goed uitkomen. De woningcrisis staat nu bovenaan de agenda, een onderwerp waar links goed op scoort.

Ook de oppositie heeft aangegeven dat die wil dat premier Sánchez opstapt. Een verzoek dat die partijen sinds zijn aantreden wel vaker hebben gedaan. Bijvoorbeeld toen de corruptiezaak tegen de socialistische oud-premier Zapatero werd aangekondigd. Hij is een belangrijke vertrouweling van de huidige premier. Of na de migratiecrisis in Ceuta. Door deze zaken deed rechts het de afgelopen tijd steeds beter in de peilingen, maar de vraag is of de aandacht voor de woningcrisis dit doet afnemen.

De premier zal dit weekend beslissen of hij inderdaad de algemene verkiezingen, die gepland stonden voor aankomende zomer, gaat vervroegen.

In de Stille Oceaan voltrekt zich een gigantische volksverhuizing. Steeds meer mensen moeten hun huizen verlaten, op de vlucht voor het water.

In Fiji worden honderden dorpen verplaatst, omdat het door klimaatverandering onleefbaar wordt. De eilandstaat is een van de eerste landen ter wereld die een systematisch, nationaal plan heeft opgesteld om honderden kwetsbare gemeenschappen naar hoger gelegen gebieden te verhuizen.

Tijdens een klimaatbijeenkomst op Fiji en Tuvalu die maandag begint, vragen de eilandstaten in de Stille Oceaan aandacht voor hun precaire situatie. De bijeenkomst is een troostprijs voor de regio, nadat Australië zich, samen met de Pacifische eilanden, moest terugtrekken als gastland van COP31, de belangrijkste klimaattop van het jaar.

Na jarenlang politiek gesteggel bleef Turkije als enige kandidaat over. Die organiseert de top in Antalya in november.

Drie keer verhuisd

Het dorp Vunidogoloa op het eiland Vanua Levu, het tweede grootste eiland van Fiji, was in 2014 het eerste dorp dat werd verplaatst met hulp van de regering. De 66-jarige Sailosi Ramatu was het dorpshoofd ten tijde van de verhuizing.

Tien jaar lang was de gemeenschap in gesprek met elkaar en met politici. "We wilden ons dorp niet verlaten, maar we moesten wel."

De inwoners deden er alles aan om te kunnen blijven. Het dorp lag aan de kust, de gemeenschap leefde van de visserij. Maar door het stijgende zeepeil kwamen overstromingen steeds vaker voor. Twee zeemuren werden gebouwd, maar een voor een verdwenen ze onder water of werden ze door bodemerosie verwoest. Ze verplaatsten hun huizen steeds iets verder van de kust.

"Ik ben drie keer verhuisd in het dorp, maar het was niet genoeg. Het water kwam regelmatig tot onze knieën", zegt Ramatu. Hij staat met zijn witte regenlaarzen op de restanten van zijn huis. Alleen een stukje muur steekt nog boven het zand uit. "Op een gegeven moment waren we net een eiland, we werden omringd door water", zegt hij.

29 centimeter

Laaggelegen landen in de Stille Oceaan, zoals Fiji, maar ook Tuvalu en Kiribati, zijn het kwetsbaarst voor de gevolgen van klimaatverandering. De temperatuur stijgt hier gemiddeld harder dan in de rest van de wereld en ook de zeespiegel stijgt rap.

Bij Suva, de hoofdstad van Fiji, is deze tussen 1993 en 2024 met 29 centimeter gestegen. De verwachting is dat de zeespiegelstijging bij Fiji gestaag doorgaat. Het tempo hangt af van het tempo van klimaatverandering. Daarmee zal de kans op overstromingen ook verder toenemen.

In Fiji alleen al zijn er daarom zo'n 700 gemeenschappen die extreem gevaar lopen door klimaatverandering. De regering is voortvarend bezig de meest kwetsbare dorpen te verhuizen, maar dat is complex, duur en tijdrovend. Daarnaast gaat het lang niet altijd goed.

Hoewel de verplaatsing van de 150 inwoners van Vunidogoloa al twaalf jaar geleden plaatsvond, is het nieuwe dorp nog steeds niet helemaal goed ingericht. De regering liet huizen bouwen, maar vergat die van een keuken of wasruimte te voorzien. Bovendien ligt het nieuwe dorp op een helling, waardoor het alsnog overstroomt als het veel regent.

Ramatu lobbyt nog regelmatig bij de regering voor meer steun voor zijn gemeenschap. "Het afwateringssysteem op de nieuwe locatie wordt niet onderhouden, waardoor we alsnog met overstromingen en erosie te maken hebben", zegt hij. Maar het gaat om veel meer dan alleen materieel verlies.

Door de verhuizing is ook de spirituele en culturele verbinding met het land verbroken, die zo belangrijk is voor de inheemse iTaukei-bevolking van Fiji. Ramatu krijgt tranen in de ogen als hij denkt aan zijn ouders, die in het oude dorp begraven liggen. "Ze hebben zo hard gewerkt om me een goed leven te geven. Ik vind het nog steeds moeilijk dat ik mijn thuis heb moeten verlaten."

In september namen de Verenigde Naties een historische motie aan waarin is vastgelegd dat eilandstaten hun soevereiniteit, grenzen en nationaliteit behouden, zelfs als hun grondgebied volledig door de stijgende zeespiegel wordt opgeslokt.

Samenwerken

Toch probeert Ramatu zijn verwachtingen van de aanstaande klimaatbijeenkomsten te temperen. "Hoeveel COPs hebben we al gehad? De temperatuur en de zee stijgen nog steeds", zegt hij.

Hij heeft een verzoek aan de wereld. "Laten we samenwerken om de gevolgen van klimaatverandering aan te pakken. Dit grote gevecht gaat iedereen aan. Wij ervaren misschien de zwaarste gevolgen, maar de impact wordt overal gevoeld. Niemand kan het alleen, we hebben elkaar nodig."

De eilandengroep Tuvalu verdwijnt langzaam in zee. Correspondent Meike Wijers zocht in 2022 Tuvaluaanse klimaatvluchtelingen op in Nieuw-Zeeland:

Het hooggerechtshof in Israël heeft het besluit van het kiescomité om Arabische politieke partijen te weren bij de verkiezingen van eind oktober teruggedraaid. Het hof ziet onvoldoende grond om een verbod in stand te houden.

Een meerderheid van de commissie stemde vorige week voor de uitsluiting. Daardoor zou de Palestijnse minderheid in Israël zonder vertegenwoordiging zitten. Daarnaast zouden ook parlementsleden Ofer Cassif en Sami Abu Shehadeh worden geweerd.

De commissie beweerde dat de partijen de gewapende strijd tegen Israël steunen. Ook zouden individuele politici zich niet genoeg distantiëren van Palestijnse organisaties. In het kiescomité zitten voornamelijk leden van de regering van premier Netanyahu.

Leider Balad trekt zich terug

Het hof heeft vandaag het besluit van de commissie grotendeels teruggedraaid. Dat betekent dat de Verenigde Arabische Lijst en de partijen Hadash, Balad en Ta'al die deel uitmaken van de Gezamenlijke Lijst mogen meedoen aan de verkiezingen. Ook Cassif mag meedoen. Abu Shehadeh, leider van Balad, trok zich voortijdig terug, waardoor het hof geen uitspraak heeft gedaan over hem.

Abu Shehadeh is tot dat besluit gekomen nadat het hooggerechtshof hem had laten weten dat een meerderheid van de rechters hem wil uitsluiten als hij zich niet zou terugtrekken. Dat wijst erop dat het hof het besluit van het Israëlische kiescomité over hem zou steunen.

Het kiescomité wilde Abu Shehadeh uitsluiten, omdat hij in een artikel de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 omschreef als een "belangrijke historische gebeurtenis". Hij zou daarmee de gewapende strijd tegen Israël steunen, maar Abu Shehadeh ontkent dat.

Mensenrechtenorganisatie Adalah, die opkomt voor de Palestijnse minderheid in Israël, stond Abu Shehadeh bij in de zaak. Volgens Adalah trok de Palestijns-Israëlische politicus zich terug om te voorkomen dat een uitspraak van het hof een gevaarlijk juridisch precedent zou scheppen dat grote gevolgen kan hebben voor de Palestijnse vertegenwoordiging in de Knesset, het Israëlisch parlement.

Adalah zegt dat er geen bewijs is dat Abu Shehadeh heeft opgeroepen tot geweld en dat hij zich al jaren inzet als mensenrechtenactivist. De mensenrechtenorganisatie is kritisch op het hof en zegt dat het Joodse en Palestijnse politici van Israël ongelijk behandelt.

Racistische campagne

Abu Shehadeh waarschuwt ook dat de politieke speelruimte en de vrijheid van meningsuiting voor de Palestijnse minderheid in Israël steeds kleiner wordt. Volgens hem is hij het doelwit geworden van een racistische campagne die erop gericht is om de invloed van Arabische partijen te beperken.

Hij wees erop dat extreemrechtse Joodse politici niet worden uitgesloten van deelname aan de verkiezingen, ondanks dat zij openlijk hebben opgeroepen tot geweld tegen Palestijnen.

De extreemrechtse Israëlische minister van Nationale Veiligheid Ben Gvir zegt dat zijn partij Joodse Kracht met succes campagne heeft gevoerd om Abu Shehadeh buitenspel te zetten en te voorkomen dat hij in de Knesset zou komen.

De gemaskerde mannen die begin deze maand in Overasselt werden opgepakt, zijn voor een deel via sociale media geronseld. Ze kregen instructies voor hun aanslag via berichten op Signal en Snapchat, schrijft RTL Nieuws op basis van het strafdossier.

"Yo soldaat, ik heb boys nodig. 10K per man." Zo worden op 31 augustus op Snapchat drie extra mannen geronseld voor een dan nog onbekende klus. Nog geen dag later zal dit leiden tot een schietpartij in het Gelderse dorp waar meer dan dertig mannen bij betrokken waren.

'3 boys gaan die man spatten'

In eerdere chats op Snapchat en Signal wordt in straattaal geschreven over wat er die nacht moet gebeuren bij de woning van de veroordeelde drugscrimineel Jan G.

Eerst lijkt het alsof er iemand in elkaar geslagen moet worden, concludeert RTL Nieuws uit het 1600 pagina's tellende strafdossier over de groep. Later wordt duidelijk dat er over dodelijk geweld wordt gesproken. "3 boys gaan die man spatten", wordt gezegd in een chat.

Een overzicht van de gebeurtenissen in Overasselt in de vroege uren van 1 september:

Er worden op de eerste dag van september in de nacht en vroege ochtend in totaal 32 mannen opgepakt. Het zijn 16 Fransen, 11 Nederlanders, 2 Algerijnen, 1 Libiër, 1 Oekraïner en 1 Belg. Twee Franse verdachten zijn minderjarig: 16 en 17 jaar. De overige verdachten zijn tussen de 18 en 32 jaar.

Samen worden zij verdacht van moord of doodslag op de beveiliger Berry, die die nacht werd doodgeschoten. Hij beveiligde het huis van Jan G. Twee agenten die op de melding afkwamen, raakten gewond toen er vanuit de groep op hen werd geschoten.

Jan G. opgepakt

Onlangs werd Jan G. in Duitsland aangehouden. Hij wordt ervan verdacht betrokken te zijn bij een poging om bijna 4000 kilo cocaïne naar Nederland te halen. Zijn woning werd op last van de burgemeester een jaar gesloten, om de rust in de gemeente te laten terugkeren.

Een tweede woning in Overasselt, aan de Honingklaver, werd op 4 september gesloten. Vandaag werd bekend dat de bewoners van dit huis per direct weer terug mogen. Het is niet bekend of ze dat ook gaan doen. Volgens buurtbewoners wonen in het huis familieleden van Jan G.

In de straat is een bewakingscamera van de politie opgehangen en buurtbewoners zijn door de burgemeester op een besloten informatiebijeenkomst geïnformeerd over het openen van de woning.

VVD-leider Yesilgöz heeft de reactie van haar achterban op de aangepaste kabinetsplannen wel heel rooskleurig voorgesteld. Ze meldde dat er nieuwe VVD-leden bij zijn gekomen, maar dat is niet het hele verhaal, zo blijkt bij navraag naar het aantal opzeggingen van VVD-leden deze week.

Bij de start van de ministerraad kreeg Yesilgöz vanochtend van journalisten de vraag of het een pittige week was voor haar partij. De VVD-leider begon op te noemen dat er ook veel wél goed ging voor haar achterban. Zo zijn veel mensen blij dat er een oplossing is gekomen voor box 3, de vermogensbelasting, zei Yesilgöz. En, zo meldde ze: "We hebben ook tientallen nieuwe leden erbij".

Het VVD-partijbureau heeft bijgehouden wat er met het ledenaantal is gebeurd sinds dinsdagavond de aangepaste kabinetsplannen werden gepresenteerd. Vanaf dat moment tot en met donderdag waren er volgens de partij juist 78 opzeggingen binnengekomen. In die paar dagen kwamen er ook 21 nieuwe aanmeldingen bij. Een woordvoerder van het partijbureau zegt dat het dus niet onjuist is wat Yesilgöz verklaarde.

'Ontploffen'

In de VVD valt ontevredenheid op te tekenen over de deze week aangepaste kabinetsplannen. Leden die de NOS sprak, hebben het over appgroepen die lijken te "ontploffen". Vooral omdat het kabinet aanvankelijk meer spaarders en beleggers belasting in box 3 wilde laten betalen. Ook valt het niet goed dat bijvoorbeeld verhuurders en mensen met een tweede woning meer moeten gaan betalen.

Er zijn ook groepen leden die vinden dat de bezuinigingen op de sociale zekerheid te makkelijk zijn losgelaten. Zij vinden dat er op dat onderwerp nog steeds hervormd moet worden. Het gevoel leeft bij sommigen ook dat er een knieval richting oppositiepartij Pro is gemaakt, terwijl in de campagne werd beloofd dat de VVD niet die kant op zou gaan.

Fred Teeven, oud-bewindspersoon voor de partij, zei deze week bij Nieuws van de Dag: "Ik zie veel mensen afscheid nemen van de VVD. Als ze nog enige vertegenwoordiging willen overhouden in de Provinciale Staten, moeten ze wel uitkijken".

Nuanceren

Volgens een woordvoerder van Yesilgöz loopt de partijleider er helemaal niet voor weg dat er ook opzeggers zijn. De politica zou alleen het beeld dat deze dagen wordt geschetst - dat de hele wereld negatief is over de VVD - hebben willen nuanceren, door te zeggen dat er ook nieuwe leden bij zijn gekomen.

VVD-minister Karremans van Infrastructuur zei vanochtend dat het een "roerige week" was voor zijn partij. Hij benadrukte dat veel onrust bij zijn achterban wegebt als wordt uitgelegd wat er voor de VVD is binnengehaald in de aangepaste kabinetsplannen.

Volgens Karremans heeft de VVD last van het beeld dat de partij Pro zo positief is over het schrappen van de bezuinigingen op de sociale zekerheid. Rechtse mensen hebben dan het idee dat het pakket voor hen wel slecht zal uitvallen als Pro zo positief is, redeneert de VVD'er. Terwijl er volgens hem dus wél veel is afgesproken voor de VVD-achterban, zoals een snelle ombouw naar vermogenswinstbelasting. "Dat sneeuwt een beetje onder, onder de glimlach van Jesse Klaver. Maar als je onder de motorkap kijkt, ligt er denk ik een stevig pakket."

De boodschap van de cybercriminelen die vorige week thuisbezorgdienst Flink hackten was helder: er moet worden betaald, anders worden alle buitgemaakte klantgegevens gepubliceerd op het dark web. Hoewel de hackers hoopten hiermee meer dan twee ton op te halen, maakte niemand de geëiste 10 tot 15 euro in cryptogeld over.

Het roept de vraag op of mensen zich nog druk maken om hun persoonsgegevens die in de openbaarheid komen. Volgens cybersecurity-expert Paul Pols valt dat mee. Mensen zijn 'datalekmoe' en dat is begrijpelijk, zegt hij. "We gaan er inmiddels van uit dat onze persoonsgegevens vroeg of laat ergens uitlekken, als dat al niet is gebeurd."

Consumentenpsycholoog Patrick Wessels herkent dat gevoel. "Mensen zien datalekken veelvuldig voorbijkomen, maar ondervinden daar zelf weinig problemen van. Daardoor voelen we de urgentie niet om er echt iets mee te moeten doen."

Dat de gevoelde urgentie afneemt, wil niet zeggen dat er geen gevaar is. "Er zijn mensen die te maken hebben met bijvoorbeeld huiselijk geweld. Voor deze groep kan het serieuze gevolgen hebben als hun e-mailadres of telefoonnummer online te vinden is", stelt Rejo Zenger. Hij is van Bits of Freedom, de organisatie die opkomt op voor digitale burgerrechten. Volgens hem is het dan ook "veel te gemakzuchtig dat we hier onze schouders over ophalen."

De hack bij Flink staat niet op zichzelf. Alleen dit jaar al werden tientallen grote organisaties gehackt waarbij honderdduizenden klantgegevens werden buitgemaakt. Onder meer drogisterijketen DA, reisapp Polarsteps en de logistieke partner van Bol en de Bijenkorf werden onlangs getroffen door een cyberaanval. Het geval van Flink is echter uniek: voor het eerst werden individuele klanten rechtstreeks door hackers benaderd.

De hackers eisten bij de Flink-hack een relatief klein bedrag aan cryptovaluta per persoon. Toch raadden experts af te betalen. Zekerheid dat de hackers de gegevens na het betalen van het losgeld daadwerkelijk verwijderen, is er namelijk niet.

Dat overkomt mij toch niet

Nederlanders weten over het algemeen goed hoe ze zich online kunnen beschermen. Zodra daarvoor meer nodig is dan alleen opletten, neemt de motivatie om veilig gedrag te vertonen echter af. Dat blijkt uit het meest recente rapport van Alert Online, dat jaarlijks in opdracht van het ministerie van Economische Zaken de digitale weerbaarheid van Nederlanders in kaart brengt.

Volgens consumentenpsycholoog Wessels is die afname in motivatie ook te verklaren. "Dat heeft te maken met twee zaken in het brein. Het eerste is het gevoel van: dat overkomt mij toch niet en het tweede is de langetermijngedachte." Daarmee bedoelt Wessels dat mensen zich ervan bewust zijn dat het online delen van persoonsgegevens risico's met zich meebrengt, maar dat eventuele problemen vaak pas op langere termijn ontstaan.

Bij de aanval op Flink werd door cybercriminelen de druk voor het eerst rechtstreeks bij consumenten gelegd. Volgens cybersecurity-expert Pols heeft deze methode weinig kans van slagen. "Consumenten doet het niet meer zo veel dat hun persoonsgegevens online staan, dan gaan ze ook geen geld uitgeven om dat te voorkomen."

Eerder richtten hackers zich vooral op de systemen van bedrijven, met zogenoemde ransomware-aanvallen. Daarbij leggen hackers systemen van een bedrijf plat, waarna ze losgeld eisen om de toegang tot die systemen te herstellen.

"Het uiteindelijke doel van de hackers is altijd geld verdienen", zegt Pols. Alle drukmiddelen die daaraan kunnen bijdragen, zijn volgens hem bruikbaar. "Media-aandacht, reputatie- en imagoschade voor het bedrijf, het weegt allemaal mee."

Blijf alert op mogelijke gevolgen

Hoewel van veel mensen de e-mailadressen, telefoonnummers en adressen al op internet circuleren, blijft toch het advies om alert te zijn. "Als je een mail binnenkrijgt met daarin de mededeling dat je in een datalek zit, controleer dan altijd om welke gegevens het gaat", zegt Pols.

Het kan volgens hem ook voorkomen dat een rijbewijsnummer, bankgegevens of andere belangrijke gegevens zijn gestolen. "Als ik zie dat mijn rijbewijsnummer in een datalek zit, dan zou ik wel een nieuw rijbewijs aanvragen." Met die specifieke gegevens kan eenvoudig identiteitsfraude worden gepleegd.

Daarnaast blijft het advies om voor verschillende accounts unieke combinaties van gebruikersnaam en wachtwoord te gebruiken. Wie overal dezelfde combinatie gebruikt, loopt het risico dat die combinatie door hackers ook op andere accounts wordt geprobeerd.

De Rotterdamse club Villa Thalia moet de komende 24 uur dicht. Dat heeft de burgemeester van Rotterdam, Carola Schouten, vandaag bepaald.

De sluiting heeft te maken met een dreiging richting rapper JoeyAK, ook wel bekend als frontman van de rapformatie Zone6 uit de Amsterdamse wijk Holendrecht. Hij zou vanavond om 23.00 uur in Villa Thalia optreden.

Een woordvoerder van de burgemeester laat aan de NOS weten dat er concrete aanwijzingen zijn dat de 29-jarige man gevaar loopt, "daarmee is er ook een risico dat er iets tijdens het optreden zou gebeuren". De gemeente wilde verder niets kwijt over de dreiging.

Veroordeeld

Dit zou het eerste optreden van JoeyAK zijn sinds jaren. In 2020 werd de rapper veroordeeld tot drie jaar en vier maanden cel voor het ontvoeren van een vrouw en haar twee minderjarige kinderen. In hoger beroep kreeg hij een lagere straf van twee jaar en acht maanden.

In 2024 werd hij opnieuw veroordeeld. Hij kreeg samen met andere leden van Zone6 celstraf voor het ontvoeren, bedreigen en mishandelen van een rivaliserende rapper, Kobus L., in 2022. JoeyAK kwam deze zomer vrij. Hij zat samen met Bigidagoe in Zone6. Die rapper werd in juni 2024 doodgeschoten.

Gebiedsverbod

De 24-uurssluiting van de club is niet de eerste maatregel die de gemeente nam om het optreden van JoeyAK te voorkomen. Deze week legde Schouten de rapper een gebiedsverbod op.

Dat verbod werd aangevochten door de artiest en zijn advocaten, en vanochtend veegde de voorzieningenrechter het van tafel. "De rechter vond dat niet het juiste middel, daarom nu deze vervolgstap", aldus de woordvoerder.

Villa Thalia bevestigt in een bericht op Instagram dat het optreden van JoeyAK is afgelast. "Maandag komen we terug met een oplossing voor alle tickethouders. Bedankt voor jullie begrip."

Another all-European podcast for you this week, as Elliot Williams is joined by Jenny List for an evening looking at the past week in Hackaday. And this week there is …read more

Na allerlei vertragingen zijn de werkzaamheden aan de Norgerbrug bij Assen hervat. De bouw van de brug werd tot drie keer toe onderbroken, twee keer doordat de beschermde boerenzwaluw er nestelde. De vogels zijn nu gevlogen, meldt provincie Drenthe.

Volgens RTV Drenthe is de aannemer naar verwachting nog zo'n acht weken aan het werk. Provincie Drenthe verwacht dat de brug op zijn vroegst aan het begin van 2027 weer open kan voor verkeer.

Sneeuwval en tweede leg

De werkzaamheden aan de Norgerbrug zouden een half jaar duren. In april lukte het door vorst en sneeuwval niet om kabels en leidingen te verleggen. Een maand later werd een nest van de boerenzwaluw ontdekt onder de pas geplaatste brugdelen. De beschermde vogels mogen tijdens het broeden niet gestoord worden, dus werden de werkzaamheden stilgelegd.

De jonge vogels vlogen uit, maar direct erna, in augustus, volgde een tweede leg. Volgens Sovon Vogelonderzoek Nederland komt het vaak voor dat de boerenzwaluw twee, soms zelfs drie keer in een nest eieren legt.

Nieuwe damwand

De werkzaamheden aan de D373 vanaf de brug langs de Norgervaart die tegelijkertijd plaatsvonden, liepen ook vertraging op. De aanleg van de nieuwe damwand langs het kanaal bleek langer te duren door verschillen in de bodem van het vaarwater.

Provincie Drenthe laat weten dat de weg waarschijnlijk eind oktober klaar is.

Dagelijks 8000 voertuigen

De Norgerbrug is een belangrijke brug voor de regionale bereikbaarheid en verbindt Assen met de weg naar Huis ter Heide, Norg en Veenhuizen. Er reden dagelijks zo'n 8000 voertuigen overheen.

Sinds november moeten automobilisten omrijden en hebben omliggende dorpen last van sluipverkeer. Lokale ondernemers klagen dat ze omzet mislopen. Inmiddels is de provincie van plan een deel ervan te compenseren.

De nieuwe, strengere regels voor gezinshereniging gelden ook voor oudere aanvragen. Dat heeft de rechtbank in Den Haag besloten in een zaak van twee Syriërs tegen de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND).

De zaak was aangespannen door twee Syriërs met een zogeheten subsidiaire beschermingsstatus. Zij zijn niet als vluchteling erkend, maar kunnen vanwege gevaar niet terugkeren naar hun land van herkomst.

Hun aanvragen om gezinsleden naar Nederland te laten overkomen werden afgewezen, omdat zij niet aan de nieuwe voorwaarden voor gezinshereniging voldeden.

Europees migratiepact

Sinds 12 juni zijn de regels om gezinsleden naar Nederland te halen, strenger geworden. Dat heeft te maken met het Europees asiel- en migratiepact, dat die dag inging om de asielprocedure te versimpelen.

Om te voorkomen dat direct achterstanden ontstaan onder het nieuwe systeem, geeft de IND voorrang aan asielaanvragen die sinds 12 juni zijn ingediend. Daardoor moeten asielzoekers die daarvoor bij Ter Apel zijn aangekomen, langer wachten op uitsluitsel.

Ook is gezinshereniging voor mensen met een subsidiaire beschermingsstatus sinds juni moeilijker geworden. Dat komt door het ingevoerde tweestatusstelsel. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende typen asielvergunningen.

Mensen met subsidiaire bescherming moeten onder het nieuwe stelsel aan strengere voorwaarden voldoen om hun gezinsleden naar Nederland te laten overkomen. Zo moet je een geschikte woonruimte hebben voor het hele gezin en twee jaar wachten voordat je een aanvraag mag doen.

Hoger beroep

Het is voor het eerst dat de rechtbank Den Haag uitspraak doet over de strengere regels voor nareis. De rechtbank erkent dat de gevolgen van de nieuwe nareisregels groot kunnen zijn, vooral voor mensen die hun aanvraag nog volgens de oude regels hebben gedaan.

"Toch zijn de nieuwe regels, en het toepassen daarvan op oudere aanvragen, volgens de rechtbank niet in strijd met hogere wetgeving of algemene rechtsbeginselen." De advocaat van de Syriërs zegt in hoger beroep te gaan.

Vluchtelingenwerk Nederland is teleurgesteld over de uitspraak. "Het is een eerste uitspraak in een reeks zaken waarin wordt getoetst of die onmiddellijke werking mag worden toegepast op eerder ingediende aanvragen. Uiteindelijk zal de Raad van State daar in hoger beroep een definitief oordeel over geven."

De organisatie vindt dat het recht op gezinshereniging voor vluchtelingen met de nieuwe voorwaarden te sterk wordt beperkt, "waardoor gezinnen langdurig gescheiden blijven en gezinshereniging in veel gevallen zelfs onmogelijk wordt gemaakt".

Val van Assad

Op dit moment verblijven zo'n 150.000 Syriërs in Nederland. Sinds de val van het regime van president Assad eind 2024 zijn zeker 1440 mensen vrijwillig teruggegaan naar hun thuisland. Om terugkeer te stimuleren krijgen volwassenen op dit moment een vergoeding van 3000 euro en kinderen 1800 euro.

Tijdens een bezoek aan Syrië in juni zagen de ministers Van den Brink (Asiel en Migratie) en Berendsen (Buitenlandse Zaken) dat het langzaam beter gaat in Syrië, maar dat er nog veel moet gebeuren in het land. Zo zijn er nog altijd zorgen over de positie van minderheden.

"Ik kan me voorstellen dat mensen het niet meer kunnen bijbenen", geeft premier Jetten toe over de onduidelijkheid die is ontstaan rond box 3. Even dachten honderdduizenden kleinere beleggers en spaarders dat zij ook belasting moesten gaan betalen over hun vermogen. Maar na anderhalve dag is dat plan alweer van de baan.

De coalitie had er toen al dagen over gedaan om het intern eens te worden over een nieuw plan voor box 3. Dat was op het nippertje klaar, op de avond voor de Algemene Financiële Beschouwingen. De dag erna bleek niet alleen de oppositie kritisch, maar werd ook duidelijk dat coalitiepartijen weinig zin hadden in het belasten van kleinere spaarders en beleggers.

En dus kon minister Heinen (Financiën) anderhalve dag later niet anders dan toegeven dat hij de dekking niet goed doordacht had. "Een minderheidskabinet is taai", verzuchtte de VVD-minister bij de inloop van de ministerraad.

'Angst voor een linkse agenda'

Ook VVD-vicepremier Yesilgöz vond het "geen leuke week", vanwege de "ruis, commotie en beeldvorming" rond het Belastingplan. Die heeft volgens haar bij de VVD-achterban "angst voor een linkse agenda" veroorzaakt. De nadruk zou wat haar betreft vooral moeten liggen op wat rechts wel heeft binnengehaald, zoals de lagere accijns op benzine, de lagere belasting in box 2 en de lagere vliegbelasting.

Dat er nu überhaupt een meerderheid voor een versnelde vermogenswinstbelasting in box 3 is, ziet de VVD ook als een grote overwinning. "Als je het feitelijk uitlegt, snappen mensen heel goed wat we doen. Het megaprobleem rond box 3 wordt nu in 2028 opgelost", zei Yesilgöz bij de ministerraad. "Tot twee maanden terug dacht niemand dat dat kon."

Toch zijn er nog wel wat hordes te nemen. Het versneld invoeren van de vermogensbelasting kost naar schatting 15 miljard euro. Het kabinet moet nu binnen een paar weken met een nieuw plan voor de dekking komen, om invoering in 2028 nog te halen.

Een van de genoemde opties is om een constructie rond de erfbelasting, de schenking op papier, af te schaffen. Ook die optie ligt bij de VVD en andere partijen op rechts gevoelig.

Wat is de oplossing die nu voor box 3 is voorgesteld? Dat lees je in dit artikel:

De coalitie hoopt voor het Belastingplan, waarin wordt afgesproken hoe de overheid komende jaren belasting binnenhaalt, nog altijd "brede steun" te vinden. Nog onduidelijk is hoe. Zowel Pro als JA21, partijen die nodig zijn voor een meerderheid, wil alleen steun geven als de inkomstenbelasting omlaaggaat.

De onderhandelingen worden extra ingewikkeld doordat sommige partijen alleen willen instemmen met het Belastingplan als het kabinet aan andere voorwaarden voldoet. Zo wil BBB dat de stikstofplannen worden aangepast en SGP dat abortussen worden teruggedrongen.

Stoom en kokend water

Het kabinet heeft nu nog een paar weken om een meerderheid te vinden, want op 12 november stemt de Tweede Kamer over het Belastingplan. Intussen moet ook de wetswijziging voor box 3 met stoom en kokend water door de Eerste en Tweede Kamer. "Als de discussie vooral gaat over de dekking van het voorstel, is daar altijd uit te komen", blijft Jetten optimistisch.

Een opsteker voor het kabinet is in ieder geval wel dat de vakbonden komende woensdag weer aan tafel zitten. Dan begint het gesprek over hervormingen in de WW en de WIA, die volgens het kabinet uiteindelijk ook een besparing moeten opleveren.

Maatschappelijke organisaties die zich met het Nederlandse koloniaal verleden bezighouden zijn over het algemeen blij met het rapport over de rol van de Oranjes bij koloniale onderdrukking en uitbuiting. Het vijfdelige rapport werd vanmorgen in Leiden aan opdrachtgever koning Willem-Alexander overhandigd. Maar kritiek is er ook.

Voor Bianca Groen Gallant van het kennisinstituut voor het Nederlands slavernijverleden Ninsee bevestigt het rapport wat al bekend was. Toch vindt ze het "zeer positief" dat het er nu is, omdat die kennis nu wetenschappelijk is onderbouwd.

"De volgende stap, dat is de belangrijkste", zegt ze. Dat moet zijn dat er een gesprek komt over herstel. "Wat is de impact op mensen die door dit grote leed getroffen zijn geweest en hun nazaten? Vervolgens komen we tot wat daarvoor nodig is." Ze ziet daarbij een belangrijke rol voor het onderwijs.

Koning Willem-Alexander reageerde zo op het rapport:

De stichting SHS-GI richt zich op het slavernijverleden van de inheemse bevolking van Suriname en het Caraïbisch gebied. Daar is nauwelijks aandacht voor, ook nu niet, vindt woordvoerder Diana Vlet.

Dat er volgens haar ook nu weer weinig erkenning is voor inheemse slaafgemaakten doet pijn. "Ook in de excuses van de koning en Rutte is er maar een zin besteed aan excuses aan de inheemsen. Alsof wij nooit hebben bestaan. Voordat zij de zwarten hebben gehaald, hebben ze het eerst geprobeerd met de inheemsen."

Schokkend

Yvonne van Genugten van het Indisch Herinneringscentrum is tevredener. "Wat ik heel erg mooi vind, is dat koning Willem-Alexander zijn verantwoordelijkheid neemt en ook laat zien dat hij zich echt wil verhouden tot dit verleden en dat vooral wil laten terugkomen in de samenleving", zegt ze. "Het koloniale verleden en het slavernijverleden werken echt nog door in de samenleving. Niet iedereen is zich daar bewust van."

"Echt wel schokkend" vindt Van Genugten dat de Oranjes met name in de 19de eeuw een half miljard euro hebben overgehouden aan de koloniale uitbuiting van Nederlands-Indië.

"De excuses voor het slavernijverleden gingen over het trans-Atlantische slavernijverleden. We waren even vergeten dat het slavernijverleden in Indisch Oceanië ook een heel grote plek heeft ingenomen in de Nederlandse geschiedenis. En dat de Oranjes zich hier ook aan verrijkt hebben. Dat klinkt een beetje rottig, maar dat is wel gebeurd."

Interessant om te horen vond Van Genugten dat de Oranje-gezindheid van veel ouderen met wortels in Nederlands-Indië of de koloniën in het Caribisch gebied logisch te verklaren is: je moest in de koloniale tijd wel pro-Oranje zijn om nog een beetje vooruit te komen. "Dus dat verklaart dan wel de koningsgezindheid, maar die is misschien toch iets minder mooi dan we altijd gedacht hebben."

Slavernijmuseum

Dat laatste viel ook Peggy Brandon van het Nationaal Slavernijmuseum in oprichting op. Die liefde was volgens haar ook het gevolg van een pijnlijk misverstand over de bekendmaking in 1863 over de afschaffing van de slavernij. "In die wetstukken stond: ik uw koning maak u vrij. Heel veel mensen hebben dat gezien als: hij maakt ons vrij. Maar de gedachte dat het koningshuis al eeuwenlang onderdeel van het systeem was, was voor de mensen niet zo helder", aldus Brandon.

Zij vindt dat het onderwijs nu een belangrijke taak heeft. "De geschiedenisboekjes hebben altijd maar stukjes verteld. Ook ik ben nog opgegroeid met de termen 'Indië verloren rampspoed geboren', maar dat is niet het echte verhaal. Verander wat er aan kinderen wordt verteld, zodat we met elkaar opgroeien en elkaar recht in de ogen kunnen zien."

Lintje terug

Een regelrechte afkeuring is er bij antiracismeactivist Mitchell Esajas, onder meer bekend van Kick Out Zwarte Piet en de Black Lives Matter-protesten. Hij geeft het lintje terug dat hij in 2023 voor zijn strijd tegen discriminatie en racisme kreeg.

"Woorden over verzoening en verbinding zijn in mijn ogen niet genoeg zolang deze fundamentele economische en raciale ongelijkheid blijft bestaan", schrijft hij in een reactie. Hij wil dat de koning zich hardmaakt voor een "nationale route naar herstel".

Premier Jetten zei vanmiddag dat er van nieuwe betalingen geen sprake zal zijn. "Daar zijn we al volop mee bezig", zei hij. Het kabinet stelde in 2023 200 miljoen euro voor beschikbaar, onder meer voor herdenkingen en educatie. Hij hoopt dat het vandaag gepresenteerde onderzoek bijdraagt aan verzoening.

Generally making stuff stick to something like a ceiling requires resorting to suction cups, glue or something much more permanent, but [Steve Mould] starts his video featuring a playing card …read more

In Kenia spannen herders een rechtszaak aan tegen een project van grote westerse bedrijven. Lokale gemeenschappen in het Afrikaanse land zeggen dat ze door de bedrijven de controle over hun grond verliezen.

De onvrede onder herders is ontstaan door een regeling voor bedrijven om zogenoemde koolstofkredieten te kopen. De bedrijven, waaronder Netflix, Meta, British Airways en Beiersdorf betalen geld aan een organisatie in Kenia, waardoor ze op papier een kleinere CO2-uitstoot hebben.

Hoe werkt een koolstofkrediet?

Voor elke ton CO2 die niet de lucht in gaat, kunnen landen en bedrijven een bewijs laten maken dat de uitstoot is vermeden: een koolstofkrediet. Dat telt dan mee voor de klimaatdoelen van een land of bedrijf. Ze kunnen de verminderde uitstoot bijvoorbeeld bewijzen door bomen te planten of graslanden te laten groeien; die vangen CO2 op.

Een land of bedrijf kan de kredieten ook verkopen aan andere landen of bedrijven die hun uitstoot moeilijk kunnen aanpakken of dat niet willen doen. De verkoper, bijvoorbeeld de Keniaanse overheid of een bedrijf, mag de kredieten dan niet meer meetellen voor de eigen klimaatdoelen. Wel levert de verkoop geld op voor de betreffende partij.

Het compensatieproject in Kenia is een van de grootste ter wereld. Een Keniaanse organisatie 'maakt' koolstofkredieten door traditionele begrazingsroutes aan te passen. Planten kunnen optimaal teruggroeien, omdat koeien er niet meer kunnen grazen. Dat levert meer en grotere planten op die meer koolstof opslaan.

Het project in Kenia wordt beheerd door Northern Rangelands Trust (NRT). De rechtszaak gaat over land rond het natuurreservaat Biliqo Bulesa, enkele honderden kilometers ten noordoosten van de hoofdstad Nairobi.

Het natuurreservaat werd al generaties lang gebruikt door veehoeders. Zij zijn boos, omdat NRT het land volgens hen zonder hun toestemming is gaan omvormen. De organisatie zou miljoenen hebben verdiend aan het verkopen van koolstofkredieten. De herders eisen informatie over de exacte bedragen.

Ook zeggen de herders dat NRT veel macht heeft over hun manier van leven. Zo zou de organisatie veel controle hebben over de begrazing, wat het herdersleven moeilijker maakt. Ook beschuldigen de veehoeders de organisatie ervan gewapende krijgers in te zetten. Zij zouden geweld gebruiken tegen de bevolking en hen intimideren en pesten.

Vorig jaar deed een rechter in Kenia uitspraak in een vergelijkbare zaak. Die stelde toen dat de natuurgebieden tot stand zijn gekomen zonder wettelijke basis.

De G7-landen gaan de komende vier maanden tot 100 miljoen vaten uit hun noodvoorraad van diesel en ruwe olie vrijgeven. Dat hebben de landen (Duitsland, Frankrijk, Italië, Japan, het Verenigd Koninkrijk, Canada en de Verenigde Staten) besloten tijdens een videoconferentie, onder leiding van de Franse president Macron.

Op zijn platform Truth Social meldt de Amerikaanse president Trump dat de vrijgave van diesel "onmiddellijk" zal beginnen. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) zal de vrijgave coördineren.

Het G7-overleg vond plaats na toenemende druk uit de Verenigde Staten. Trump zei eerder een verbod te overwegen op de export van Amerikaanse diesel. Hij hoopt dat dat de binnenlandse brandstofprijzen doet dalen, in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen begin november.

Amerikaanse eis

Persbureau Reuters meldde gisteren al dat de Amerikaanse regering van grote Europese landen als Duitsland en Frankrijk had geëist dat ze hun noodvoorraden diesel zouden aanspreken. Binnen twintig dagen zouden er 100 miljoen vaten diesel moeten vrijkomen, anders zou de VS mogelijk stoppen met de export van diesel.

Volgens bronnen van Reuters hebben de Europese regeringen afgesproken grotendeels tegemoet te komen aan de eisen van Trump. Een deel van de dieselvoorraden zal over een periode van twintig dagen vrijgegeven worden.

Daarmee lijkt een Amerikaans exportverbod voor diesel, en daarmee ook een potentieel probleem voor Europese landen, van de baan. Vroeger importeerde Europa vooral diesel uit het Midden-Oosten en Rusland, maar de geopolitieke spanningen hebben daar verandering in gebracht. De import komt tegenwoordig voor een groot deel uit de VS.

Op X zegt Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, blij te zijn met het besluit. "Wij juichen het besluit van de G7-landen toe om geen exportverboden op te leggen aan bondgenoten. Wij steunen een door het IEA gecoördineerde vrijgave van brandstofvoorraden"

Spagaat

Het vrijgeven van noodvoorraden leidt al langer tot een spagaat in Europa: aan de ene kant zullen EU-landen de brandstofkosten niet verder willen laten oplopen. Tegelijkertijd willen ze een deel van hun noodvoorraden aanhouden, vanwege de onzekerheid van leveringen uit het Midden-Oosten als gevolg van de oorlog in Iran.

Door het conflict met Iran besloten de 32 leden van het IEA in maart van dit jaar om gezamenlijk 400 miljoen vaten uit de reservevoorraad vrij te geven. Dat was de grootste vrijgave ooit. Volgens de directeur van het IEA is inmiddels zo'n twee derde van die hoeveelheid vrijgegeven.

Europese voorraad

Het is nog niet duidelijk hoeveel van de toegezegde 100 miljoen vaten uit de Europese noodvoorraden komen.

Eerder hadden bronnen het tegenover Reuters over een mogelijke vrijgave van 50 miljoen vaten diesel door Europese landen. Dat komt neer op zo'n 17 procent van de totale Europese noodvoorraad van diesel en gasolie. Het staat volgens cijfers van Eurostat gelijk aan ongeveer 3 procent van het jaarlijkse brandstofgebruik in EU-landen.

404 Media reports that the ShinyHunters group who stole multiple terabytes of FBI employee data say they do not plan to release the data. Known for ransomware and extortion of …read more

Premier Jetten en minister Heinen spraken vorig weekend en maandag met verschillende oppositiepartijen over steun aan de begroting. En dat leverde ineens een doorbraak op nadat het kabinet de bezuinigingen op de sociale zekerheid had geschrapt. Maar waar je bij de ene begroting een bezuiniging weghaalt, komt er in de regel bij de ander een bij. En dat leidde weer tot verwarring en onrust in de Tweede Kamer.

Podcast De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is te beluisteren bij NPO Luister.

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.

Juist in de nadagen van de Nederlandse koloniën was het koningshuis bezig met het welbewust ontwikkelen van een imperialistische cultuur. Koningin Wilhelmina had daar een belangrijke rol in.

Dat schrijven historici die de rol van de Oranjes in het Nederlandse koloniale verleden onderzochten. Het viel hen op dat het culturele belang bijna meteen verdween toen er afscheid was genomen van de koloniën.

De koloniën maakten Wilhelmina daadwerkelijk tot voornaam vorstin, zo valt te lezen in de 2000 bladzijden van het onderzoek. "Van de haar aangeboden Gouden Koets bij haar inhuldiging in 1898 tot de Indische Zaal in Paleis Noordeinde die zij bij haar huwelijk ten geschenke kreeg, werd de allure van de Oranjes versterkt door oriëntalisme, exotisme en de uitstraling van koloniale macht en een onderworpen samenleving."

Het was een beeld waarmee de Oranjes al eeuwen koketteerden. Ze omringden zich graag met koloniale snuisterijen, exotische elementen in huizen en tuinen of zwarte bedienden. "Alle stadhouders, koningen en koninginnen tot en met Wilhelmina waren overtuigd van de legitimiteit van het kolonialisme en het belang ervan voor Nederland." Daarmee gaven ze steun aan een koloniaal beleid dat gebaseerd was op "Europese, witte superioriteit".

Wilhelmina 'meest imperialistisch'

Wilhelmina wordt door de onderzoekers de meest imperialistische van alle Oranjevorsten genoemd. Juist in een tijd dat de koloniën meer zeggenschap eisten, drong zij erop aan de koloniale macht verder uit te breiden en protest de kop in te drukken. "Militarisme was een wezenlijk onderdeel van Wilhelmina's koloniale ethiek."

De onderzoekers wijzen op de uitgesproken steun van de vorstin voor gewelddadige optredens als de Atjeh-oorlog of de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd. "Met Indië is het mis, zelfs ik heb geen bedenking tegen politioneel optreden (aanwending v. troepen voor orde en rust)", schreef ze haar dochter Juliana nog in 1947.

Een jaar later waarschuwde ze premier Beel "geen genoegen te kunnen nemen met een oplossing waarbij de extremisten niet worden opgeruimd".

Grenzen staatsrecht opgerekt

Eerder had Wilhelmina nog bij het kabinet aangedrongen op een Militaire Willems-Orde voor een bevelhebber van wie zelfs tijdgenoten oordeelden dat hij buitenproportioneel geweld had gebruikt. Wilhelmina spoorde aan "nu maar niet al te streng" te zijn over de man van wie zij "zo'n goede indruk" had. Schreven kranten over burgerslachtoffers, dan maakte zij zich vooral druk over de beeldvorming.

Meerdere keren lukte het de koningin "de grenzen van het staatsrecht op te rekken, of die zelfs over te gaan", stellen de onderzoekers. Zo stond ze erop in haar eerste troonrede dank uit te spreken voor de verrichtingen in Atjeh. Hoewel de troonrede vooral bedoeld is voor kabinetsbeleid, ging premier Pierson akkoord met de persoonlijke noot.

De tientallen miljoenen Aziaten in haar rijk zag Wilhelmina niet als burgers, maar vooral als onderdanen. Die moesten vooral eerst geciviliseerd worden voordat ze zeggenschap over zichzelf konden krijgen. "Het kan wel honderd jaar duren voordat we de koppensnellers van Borneo kunnen opleiden en beschaven", had ze tegen de Amerikaanse president Roosevelt gezegd toen hij haar vroeg naar haar toekomstplannen met Indië.

Na de Tweede Wereldoorlog moest ze schoorvoetend onafhankelijkheid accepteren. Kort voor haar dood in 1962 beweerde ze zich weleens te hebben "geschaamd een Europeaan te zijn", vanwege het "Europese egoïsme" dat ze nu herkende. "Ik heb altijd gedacht dat wij vooral in het belang van de volken die daar wonen ginds werkten."

Pas onder haar opvolger werd afscheid genomen van die imperialistische gedachte. Trots over de koloniën "veranderde vanaf Juliana langzamerhand in ongemak over het kolonialisme en de rol van de Oranjes", schrijven de onderzoekers. Daarmee verdween tegelijkertijd ook de interesse voor de koloniën. "Na de dekolonisatie verdween het kolonialisme als bij toverslag uit de actieve Nederlandse herinnering."

Op de achtergrond bleef het koloniale verleden aanwezig, maar vooral voor groepen die er een bijzondere band mee hadden, in de eerste plaats voor (re)migranten uit de koloniën, stellen de onderzoekers. Veel minder leefde het in de samenleving als geheel. Het bleek vervolgens ook heel gecompliceerd om die herinnering terug te brengen, weer te 'activeren'. Dat proces is nog gaande, stellen de onderzoekers.

Komma, geen punt

Met het aanbieden van excuses voor het Nederlandse slavernijverleden op 19 december 2022 werd er ook 200 miljoen euro vrijgemaakt voor meer kennis en bewustzijn over het slavernijverleden. Toenmalig premier Rutte sprak bij het uitspreken van die excuses van "een komma, geen punt". In de jaren daarna klonk vooral uit de diaspora kritiek dat er van die komma niets bleek in de praktijk.

Met de excuses, het verzoek om vergiffenis en nu dit onderzoek breekt koning Willem-Alexander met de steun die er bij de Oranjes eeuwenlang is geweest voor het kolonialisme.

Sierra Leone krijgt miljoenen minder dit jaar van Europa. Justitieminister Van Weel zei gisteren dat dat is besloten omdat het land Bolle Jos niet wil uitleveren aan Nederland. Vanuit Brussel klonk even later een andere reden, technisch van aard. Vanochtend zegt Van Weel dat beide kloppen en dat Europa achter hem staat in zijn jacht op Bolle Jos.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Wat probeert minister Van Weel allemaal om de drugscrimineel op te pakken? Politiek verslaggever Jorn Jonker ziet een vastberaden minister, die ondanks persoonlijke gevolgen alles probeert in zijn jacht op Bolle Jos. Maar hebben al die stappen ook zin? Sierra Leone-expert bij Instituut Clingendael Kars de Bruijne ziet scheuren in het imperium van de drugscrimineel ontstaan. Maar uitlevering is na al die stappen allesbehalve dichterbij.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl
Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek
Redactie: Marco Geijtenbeek & Max Smedes