Aggregator

Tafel van honderden meters als steun voor vluchtelingen: 'Positief geluid laten horen'

1 hour 10 minutes ago

Op een kade met uitzicht op historische Amsterdamse huizen worden tientallen gigantische kommen met kushari geserveerd, een Egyptisch gerecht met onder meer gefrituurde rijst en tomatensaus. Een enorme tafel staat als een soort lint over de kade heen opgesteld.

Met de eettafel van honderden meters lang in het centrum van Amsterdam wordt geld opgehaald voor steun aan inwoners van asielzoekerscentra in Nederland. Een ander groot doel gisteravond is een positief signaal afgeven, zeggen zowel de organisatoren als de aanwezigen. Naast donateurs waren ook azc-inwoners uitgenodigd.

Voor 250 euro hebben mensen een meter van de tafel gekocht, een plek waar twee mensen kunnen zitten. Onder meer grote bedrijven hebben dat gedaan, waaronder een grote frisdrankfabrikant en een advocatenkantoor, maar aan de tafel zitten ook individuele donateurs.

Mix

Naast het kopen van eigen plekken, hebben zij ook gedoneerd zodat grote groepen azc-bewoners en stichtingen die zich inzetten voor vluchtelingen erbij kunnen zijn. Hierdoor zijn de 1500 dinergasten een mix van jong en oud en van witte mensen en mensen van kleur.

"Magisch om tussen zo veel verschillende mensen te zitten", zegt Amsterdammer Mieke Veldhuis, die een plek heeft gekocht voor haar en haar bijna-jarige zoon. De hr-directeur werkte onder meer als vrijwilliger op Lesbos, waar grote groepen bootvluchtelingen aan land kwamen.

De ruim 200.000 euro die is opgehaald met het evenement gaat naar een stichting die zich inzet voor onder meer taalonderwijs op azc's. En: de avond biedt mensen de kans om in gesprek te gaan met azc-inwoners. Dat gaat gemoedelijk: tegenstanders van opvang voor asielzoekers vind je hier niet.

"Ja, het is wel een beetje een bubbel zo", zegt Veldhuis. "Dat is op zich wel jammer: dat tegenstanders hier niet op afkomen om in gesprek te gaan." Tegelijkertijd vindt zij het ook juist belangrijk dat de avond "een positief tegengeluid" biedt aan de protesten tegen asielzoekerscentra.

Daar was het de organisatie ook vooral om te doen, zegt mede-initiatiefnemer Roby Hormis, die bij een stichting werkt die hulp biedt aan azc-inwoners. "We wilden naar voren brengen dat het beeld dat we zien in media niet matcht met de positiviteit die wij elke dag voelen als we met hen werken."

Zelf kwam Hormis op 4-jarige leeftijd met zijn ouders en zijn twee broers als vluchteling vanuit Irak naar Nederland. "Ik heb het idee dat de drempel tegenwoordig hoger is om hier als vluchteling te aarden en tegelijkertijd worden ze wel harder afgestraft."

Aan een ander deel van de tafel spelen muzikanten en zit een groep van negentig mensen uit Loosdrecht en Hilversum aan een gerecht met champignons dat belangeloos is gemaakt door een Chinees restaurant in de buurt. De groep uit Loosdrecht is er op uitnodiging en bestaat uit bewoners en 32 mensen uit de noodopvang.

Een van de Loosdrechtse inwoners is Harun Basli. Hij heeft inmiddels een huis gekocht in Loosdrecht, maar zat acht jaar geleden in meerdere asielzoekerscentra nadat hij als politiek vluchteling uit Turkije naar Nederland was gekomen. Hij is islamitisch en mist door in Amsterdam te zijn de viering van het Offerfeest. "Maar ik wilde hier zijn om een positief geluid te laten horen."

Tiramisu

Honderden stukken tiramisu komen op tafel. En een man met een megafoon begint een wave die over de honderden meters tafel doorgaat.

"Ik stel me zo voor dat tegenstanders zullen zeggen: daar zitten ze dan te eten, in hun linkse bubbel", zegt dj Bart de Roos, die er met zijn moeder is. "Maar ik vind het een mooi initiatief om hier zo gezamenlijk te eten, terwijl er zo veel polarisatie in de wereld is."

"Ja, zo geweldig om aan zo'n lange tafel te zitten", valt zijn moeder Denise van Gasselt hem bij. Ze is vanuit het Noord-Brabantse Uden naar Amsterdam gekomen, waar haar zoon woont. "Ik probeer discussies te vermijden. Af en toe is de toon zo hard. Die 250 euro die ik voor mij en mijn zoon heb betaald, heb ik graag over voor zo'n initiatief dat probeert te verbinden."

Elektrische auto kan problemen elektriciteitsnet oplossen

1 hour 19 minutes ago

Het wordt gezien als laaghangend fruit dat veel te lang is blijven hangen: elektrische auto's die een groot deel van de problemen met het stroomnet kunnen oplossen, zeker in woonwijken. Door stroom terug te geven aan het elektriciteitsnet bij een tekort, en op te laden bij een overschot.

Vandaag starten de autobedrijven Kia en Hyundai samen met Vattenfall het eerste project waarbij particulieren dat kunnen doen. Deelnemers moeten een nieuw model elektrische auto hebben en een energiecontract bij het Zweedse energiebedrijf. Met de vergoeding voor deelname kunnen de automobilisten zo'n tienduizend kilometer gratis rijden.

Vorige week maakte Renault bekend dat een aantal nieuwe elektrische modellen als thuisbatterij gebruikt kan worden. Ook die auto's moeten binnenkort terug kunnen leveren aan het net.

Omvormer nodig

Om terug te kunnen leveren hebben auto's een omvormer nodig die geschikt is om stroom weg te geven in plaats van op te slaan. Automobilisten die elektriciteit terug willen geven hebben daarnaast een intelligente laadpaal nodig die met de auto en de netbeheerder kan praten. Hierdoor weet de auto wanneer hij moet laden of elektriciteit moet teruggeven.

Het autodeelbedrijf MyWheels experimenteert in Utrecht al met auto's die het elektriciteitsnet helpen vullen als ze niet verhuurd zijn. BMW test terugleveren in Duitsland, net als Volvo in Zweden.

Een grote zwarte Koreaanse SUV die terug kan laden staat op de oprit van een hoekwoning in Soest. Achter het stuur zit Bob Niesing, die bij Kia verantwoordelijk is voor alles wat te maken heeft met het laden van elektrische auto's. Een groot scherm in de auto beschrijft het proces. "Op dit moment zien we dat de auto teruglevert aan het net met een vermogen van 10 kilowatt, om de wijk te helpen."

Met een app die lijkt op die van veel energiebedrijven, kan de deelnemer bepalen wanneer de auto mag terugleveren en tot welk niveau. Ook kan de gebruiker aangeven wanneer de batterij weer voldoende opgeladen moet zijn voor de volgende rit. Maar wat als je onverwachts toch weg moet met de auto? "Dan heb je altijd de mogelijkheid om het tijdelijk uit te schakelen of de auto snel op te laden zodat je snel weg kan," verzekert Niesing.

Nieuwe elektrische auto's zijn ook "rijdende batterijen" vertelt Jeroen van Loon van Vattenfall. De vraag is waarom dit nog niet het nieuwe normaal is. "Wat je nu ziet is dat de meerderheid van de nieuwe modellen dit kan. Alleen nog niet alle auto's en zeker niet de oudere elektrische auto's die nu op de weg rijden."

Vattenfall wil met het project kijken hoe ze klanten een verdienmodel kunnen aanbieden met wat in jargon 'bi-directioneel laden' heet.

Tot nu toe waren elektrische auto's vooral een boosdoener van netcongestie, doordat veel mensen uit het werk hun auto opladen op het moment dat ook andere elektrische apparaten in huis aangaan. Met de nieuwe auto's kan dit dus omgedraaid worden.

Een van de autoriteiten op het gebied van elektrisch laden en problemen op het elektriciteitsnet is Auke Hoekstra van de Technische Universiteit Eindhoven. "Eén elektrische auto die op piekuren stroom teruggeeft, lost voor zeker tien huizen de problemen op," vertelt Hoekstra. "Als we dit massaal gaan doen is de impact waanzinnig groot."

De auto-industrie was tot voor kort huiverig om bi-directioneel laden mogelijk te maken, maar lijkt nu om. "Autofabrikanten waren bang dat de batterij veel sneller zou slijten," vertelt Hoekstra. De nieuwe batterijen zijn beter en beter gekoeld, bovendien is het juist goed voor de batterij dat die niet te lang helemaal vol is. "Laden en ontladen naar het net is voor de batterij juist heel relaxed."

Miljarden

Overheid, netbeheerders en energiebedrijven zouden meer kunnen doen om terugleveren te stimuleren, denkt Hoekstra. "Dan zouden we enorm veel van die netinvesteringen, zeker voor woonwijken, overbodig kunnen maken."

Hoekstra denkt dat het om miljarden euro's per jaar kan gaan. "Ik vind het echt te gek voor woorden dat energiebedrijven en vooral netbeheerders niet aan de deur staan te bonzen van alle elektrische autorijders en vragen: wil jij alsjeblieft slim laden of terugleveren."

Wekdienst 28/5: EU-ministers bespreken Rusland-strategie • Vonnis in zaak aanslag Taylor Swift-show

1 hour 27 minutes ago

Goedemorgen! Kabinetsleden spreken vandaag met vakbonden en werkgeversorganisaties over de plannen voor sociale zekerheid. En de man die een aanslag wilde plegen rond een Taylor Swift-concert in Wenen krijgt mogelijk zijn straf te horen.

Eerst het weer: Het is vandaag zonovergoten en het blijft overal droog. Bij een zwakke tot matige oostenwind wordt het 22 graden in het noorden tot 28 graden in het zuiden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

De VS heeft opnieuw aanvallen uitgevoerd op doelen in Iran. Er zijn onder meer explosies gemeld bij de Iraanse havenstad Bandar Abbas. Ook zouden er Iraanse drones zijn neergehaald.

De aanvallen vallen midden in onderhandelingen om een einde te maken aan de oorlog. Iraanse media berichtten gisteren over een conceptakkoord, maar het Witte Huis haastte zich om te verklaren dat dat onzin is.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

De voetbalhoofdstad van Amerika, zo noemt Kansas City zichzelf. De stad heeft drie voetbalclubs en een splinternieuw sportcomplex. En daar strijkt Oranje neer tijdens het WK. De inwoners lijken er zin in te hebben:

Fijne dag!

'Amerikaanse justitie start onderzoek naar Trump-aanklager E. Jean Carroll'

4 hours 11 minutes ago

Het Amerikaanse ministerie van Justitie is een strafrechtelijk onderzoek gestart naar E. Jean Carroll, een oud-columniste die zegt door Trump te zijn verkracht. Dat melden CNN en The New York Times. Het onderzoek zou draaien om de vraag of Carroll meineed heeft gepleegd in twee rechtszaken die ze heeft aangespannen.

Het justitieel onderzoek naar Carroll zou zich richten op een verklaring van haar uit 2022, waarin ze zei dat ze geen externe financiering had gekregen voor haar rechtszaak. Later werd duidelijk dat een miljardair een deel van de kosten had betaald.

Carroll (82) klaagde Trump (79) aan omdat hij haar in de jaren negentig zou hebben verkracht in een paskamer van een warenhuis. De rechtbankjury wees de beschuldiging van verkrachting af maar legde Trump wel een dwangsom op voor aanranding. Trump moest haar 5 miljoen dollar betalen.

In een tweede zaak werd Trump schuldig bevonden aan smaad, omdat hij op sociale media had gezegd dat haar zaak een hoax was en een leugen. Ze zou hem alleen maar beschuldigen om de verkoopcijfers van een boek te stuwen. In die smaadzaak werd Trump veroordeeld tot het betalen van 83 miljoen dollar. In beide zaken is Trump overigens in beroep gegaan.

Trump heeft in het verleden vaker onderzoeken bevolen naar mensen die hij als tegenstanders ziet. Zo loopt er nog aanklacht tegen oud-FBI-directeur Comey en probeerde hij tevergeefs Letitia James te laten vervolgen, de aanklager die Trump succesvol vervolgde wegens fraude. Trump had in een (waarschijnlijk per ongeluk openbaar verstuurd) bericht aangedrongen op hun vervolging bij toenmalig justitieminister Bondi.

Jill Biden blikt terug op desastreuze debat van haar man: 'Dacht aan een beroerte'

5 hours 5 minutes ago

De voormalige Amerikaanse first lady Jill Biden dacht tijdens het zwakke debatoptreden van haar man Joe Biden tegen Donald Trump in 2024 dat hij een beroerte kreeg. Dat vertelt ze in een interview met CBS News Sunday Morning.

"Het beangstigde me, want ik had Joe nog nooit zo gezien, niet ervoor en niet erna. Nooit", zegt Jill Biden in het gesprek. Een kort fragment is vrijgegeven, het hele interview volgt zondag. Volgende week komt een boek uit waarin ze terugkijkt op haar tijd als first lady.

In het debat, eind juni van dat jaar, struikelde de toen 81-jarige president Biden over zijn woorden. Hij staarde met open mond en raakte de draad kwijt bij pogingen de aanvallen van zijn rivaal te pareren.

Bidens prestatie tijdens het debat leidde binnen de Democratische Partij tot grote bezorgdheid. Jill Biden bleef haar man steunen en moedigde hem aan om door te gaan.

Een maand na het desastreuze debat zou ze hem op het hart hebben gedrukt dat hij zelf een besluit moest nemen over wel of niet doorgaan. Uiteindelijk trok Biden zich terug uit de race om het Witte Huis ten gunste van de toenmalige vicepresident Kamala Harris. Zij verloor de verkiezingen van Trump.

VS voert aanvallen uit op Iraanse havenstad Bandar Abbas

5 hours 40 minutes ago

De Verenigde Staten hebben in Iran nieuwe aanvallen uitgevoerd. Persbureau Reuters meldt dat op gezag van een Amerikaanse functionaris. Er zou een militair doelwit zijn geraakt dat "een gevaar vormde voor de Amerikaanse strijdkrachten en voor het scheepvaartverkeer in de Straat van Hormuz". Ook zijn naar verluidt Iraanse drones uit de lucht geschoten.

Iraanse staatsmedia berichten over meerdere explosies ten oosten van Bandar Abbas, de belangrijkste Iraanse havenstad bij de Straat van Hormuz. Ook wordt gemeld dat Iran op zijn beurt een aanval heeft uitgevoerd op een Amerikaanse luchtmachtbasis in de regio, staatsmedia melden er geen details over.

Koeweit bericht dat het wordt aangevallen met raketten en drones; de luchtafweer is ingezet om de aanvallen onschadelijk te maken, meldt het leger.

De aanvallen vallen midden in onderhandelingen om een einde te maken aan de oorlog. Iraanse media berichtten gisteren over een conceptakkoord, maar het Witte Huis haastte zich om te verklaren dat dat onzin is.

Volgens de Iraanse media zou in het conceptakkoord staan dat de Straat van Hormuz weer opengaat en dat Iran samen met Oman het scheepvaartverkeer zou gaan beheren. President Trump zei daarover in Washington dat Oman, een belangrijke bondgenoot van de VS, geen akkoord moet sluiten met Teheran.

"Oman zal zich net zoals alle andere gedragen, anders moeten we ze opblazen", sprak Trump dreigend. Hij voegde eraan toe dat hij ervan uitgaat dat het niet zover komt. "Ze begrijpen dat, het komt goed met ze."

'Dachten dat ze mij konden uitzitten'

Trump beschuldigde Iran ervan de onderhandelingen doelbewust te vertragen, in de hoop dat de Democraten de tussentijdse Congresverkiezingen in november winnen. "Ze dachten dat ze mij konden uitzitten", zei Trump. "Maar ik geef niets om de tussentijdse verkiezingen."

Eerder deze week voerde de VS luchtaanvallen uit op het zuiden van Iran. Die waren volgens het leger "defensief" van aard, maar Iran veroordeelde ze als een schending van het staakt-het-vuren.

Vrees voor 11 doden na implosie chemische opslagtank in Washington

6 hours 42 minutes ago

Door een implosie van een opslagtank op een fabrieksterrein in de Amerikaanse staat Washington zijn waarschijnlijk elf mensen om het leven gekomen. Eerder zijn door de autoriteiten twee doden bevestigd. De zoekactie naar de overige negen is geen reddingsmissie meer maar een bergingsoperatie, zo is bekendgemaakt.

Het ongeluk vond eerder deze week plaats bij een verpakkingsbedrijf in Longview, dat zo'n 45 minuten rijden van Portland ligt. Zeker acht medewerkers van het bedrijf raakten gewond.

In de tank zat een chemische substantie die wordt gebruikt om papierpulp te produceren. Door onbekende oorzaak is de tank geïmplodeerd.

Door het bedrijfsongeval is de naastgelegen Columbia-rivier vervuild geraakt, maar volgens de autoriteiten is er geen gevaar voor de volksgezondheid.

Het Democratische Congreslid Marie Gluesenkamp Perez, die uit de regio komt, zegt dat reddingswerkers "ondenkbare horrorbeelden" op hun netvlies hebben. Ze eist een grondig onderzoek en wil dat er verantwoording wordt afgelegd.

Gouverneur Bob Ferguson zegt dat het waarschijnlijk de ergste industriële ramp in zijn staat is van de afgelopen decennia.

Twee jonge slachtoffers botsing trein met schoolbusje uit het ziekenhuis

7 hours 19 minutes ago

Twee van de kinderen die gewond raakten bij het treinongeluk in het Belgische Buggenhout zijn ontslagen uit het ziekenhuis. Drie anderen blijven voorlopig nog voor behandeling, melden Belgische media.

Bij de botsing tussen de trein en een schoolbusje kwamen dinsdag vier mensen om het leven. Het ging om de 49-jarige bestuurder van het busje, een 27-jarige begeleidster en twee leerlingen van 12 en 15 jaar. De vijf andere gewonden zijn ook leerlingen van de school en werden in kritieke toestand naar het ziekenhuis gebracht.

Over de oorzaak van het ongeluk is nog niets bekend. De buschauffeur reed door een gesloten spoorboom, maar de reden is onduidelijk.

Gisteren hebben leraren, leerlingen en nabestaanden bloemen neergelegd bij de spoorwegovergang waar het ongeluk gebeurde. Het Vlaamse parlement hield een minuut stilte.

Nederlander (32) doodgeschoten in Colombia

7 hours 38 minutes ago

In de regio rond de Colombiaanse stad Valledupar is afgelopen zondag een Nederlander doodgeschoten. De man van 32 jaar werd volgens Colombiaanse media met schotwonden naar het ziekenhuis gebracht, waar hij is overleden.

Media berichten dat hij in afgelegen gebied, buiten de stad, werd beschoten. De Nederlander zou in het land als autohandelaar hebben gewerkt.

De man woonde naar verluidt in de havenstad Baranquilla, op zo'n zes uur rijden van de plek waar hij werd doodgeschoten. Er is voor zover bekend nog geen verdachte aangehouden.

Contract CBS-journalist beëindigd na conflict over geschrapte gevangenisreportage

8 hours 57 minutes ago

De Amerikaanse zender CBS News weigert het contract met 60 Minutes-correspondent Sharyn Alfonsi te verlengen. Ruim vijf maanden geleden werd haar reportage over Venezolanen die vanuit de VS werden gedeporteerd naar een zeer beruchte gevangenis in El Salvador vlak voor uitzending geannuleerd door de hoofdredacteur.

Alfonsi zegt dat zij wordt gestraft omdat ze zich verzette tegen het schrappen van haar reportage. TegenoverThe New York Times noemt ze het besluit een "huiveringwekkend signaal aan de hele CBS-redactie".

"Dit was geen routineuze bedrijfsverandering; het was een bewuste keuze om een journalist te straffen omdat die weigerde feitelijk correcte berichtgeving te verbloemen", zegt Alfonsi. CBS News wilde tegenover de krant niet reageren op haar uitspraken.

Geschrapte uitzending

De onrust ontstond in december vorig jaar, toen hoofdredacteur Bari Weiss een reportage van Alfonsi over de omstreden CECOT-gevangenis in El Salvador enkele uren voor de geplande uitzending schrapte. Vervolgens werd de reportage wereldnieuws.

De reportage ging over Venezolanen die door de regering-Trump uit de VS waren gedeporteerd en waren ondergebracht in de megagevangenis. Volgens een rapport van Human Rights Watch had bijna de helft van de 252 gedeporteerde Venezolanen geen crimineel verleden. Slechts acht van hen waren veroordeeld voor een "gewelddadig of potentieel gewelddadig misdrijf".

In de reportage van Alfonsi vertelden vrijgekomen Venezolanen dat ze ernstig mishandeld waren in de gevangenis. Hoofdredacteur Weiss vond dat de reactie van het Witte Huis onvoldoende verwerkt was in de video. Alfonsi zei juist dat haar team om een reactie had gevraagd bij het Witte Huis en het ministerie van Binnenlandse Veiligheid, maar dat er geen inhoudelijk antwoord kwam.

Interne memo

In een interne memo sprak Alfonsi in december al van een politiek besluit en betichtte ze haar werkgever van "bedrijfscensuur". De reportage verscheen toch korte tijd online via een Canadese zender die de uitzendrechten van 60 Minutes had. Een maand later zond CBS het item alsnog uit, met aanvullende reacties van de regering-Trump.

Na vier maanden in de CECOT-gevangenis werden de Venezolanen uiteindelijk teruggestuurd naar Caracas als onderdeel van een gevangenenruil. Tien Amerikaanse gevangenen in Venezuela keerden terug naar de VS.

Persoonlijk assistent Matthew Perry krijgt celstraf voor toedienen ketamine

9 hours 13 minutes ago

De persoonlijk assistent van de overleden Amerikaanse acteur Matthew Perry is veroordeeld tot een celstraf van drie jaar en vijf maanden voor zijn rol bij de dood van de Friends-acteur. Kenneth Iwamasa (60) diende Perry in oktober 2023 een fatale dosis toe van de drug ketamine.

Volgens de rechtbank deed Iwamasa dat op verzoek van Perry bij de acteur thuis in Los Angeles voordat hij boodschappen ging doen. Toen hij terugkeerde lag Perry dood in de jacuzzi.

Uit de autopsie bleek dat de acteur, die een groot deel van zijn leven worstelde met verslavingen, een grote hoeveelheid ketamine had gebruikt. De lijkschouwer concludeerde dat ketamine de primaire doodsoorzaak was, verdrinking was een secundaire oorzaak. Perry werd 54 jaar.

Ketamine wordt soms voorgeschreven voor de behandeling van depressies en andere psychische stoornissen, maar is ook populair geworden als partydrug. Perry nam het middel legaal tegen zijn depressie, maar hij wilde meer dan zijn arts hem wilde voorschrijven. Iwamasa kocht het daarom in bij een kennis van Perry en een andere arts, die hem leerde hoe hij het moest toedienen.

Iwamasa had eerder toegegeven dat hij Perry herhaaldelijk ketamine had toegediend, zonder daarvoor bevoegd te zijn. In de laatste dagen van Perry's leven gebeurde dat zes tot acht keer per dag.

"U was op de hoogte van zijn strijd tegen verslaving", zei de rechter tegen Iwamasa. "Uw gedrag was roekeloos, niet alleen op de dag van zijn dood, maar ook in de dagen die daaraan voorafgingen." De straf die de rechter oplegde, is gelijk aan de eis van de aanklagers.

Zaak afgerond

Iwamasa ontmoette Perry in 1992 en woonde sinds 2022 bij hem in. Perry betaalde zijn persoonlijk assistent 150.000 dollar per jaar.

Iwamasa is de laatste van vijf verdachten die zijn veroordeeld in de zaak. Eerder werden een ketamine-verkoper, twee artsen en een filmregisseur die als tussenpersoon diende veroordeeld, mede op basis van verklaringen van Iwamasa. Ketamine-verkoper Jasveen Sangha, bijgenaamd de 'ketaminekoningin' kreeg de zwaarste straf: vijftien jaar cel.

Perry werd wereldberoemd als Chandler Bing in de hitserie Friends, die liep van 1994 tot medio 2004 en nog altijd geregeld op tv wordt herhaald.

Finse jongeren dragen bij aan digitale veldslag: 'Iedereen verantwoordelijk'

9 hours 19 minutes ago

Finland is al geconfronteerd met Russische cyberaanvallen waarbij computers van het leger en het kantoor van de president werden gehackt. En Oekraïense drones met zware explosieven zijn door Rusland naar de hoofdstad Helsinki gedirigeerd, een gebied met twee miljoen inwoners. De dreiging van Rusland komt steeds dichterbij.

Het Finse antwoord: iedereen draagt verantwoordelijkheid voor de landsverdediging. Zo ook de hackers.

Het vinden van de geheime locatie van de defensie-hackathon in Helsinki is een speurtocht op zich. De organisatie van de wedstrijd voor hackers om militaire afweersystemen te ontwikkelen, wil duidelijk geen ongewenste gasten. Vlak voor de aanvang wordt een code doorgegeven, nodig om met een lift naar de hoogste verdieping te gaan.

Bij de ingang ligt een berg met gympen, slofjes en crocks naast enkele gepoetste schoenen. Want in Finland gaan de schoenen binnen uit, ook bij ervaren defensiespecialisten. Talentvolle jongeren strijden in een marathonsessie van 48 uur tegen elkaar om apps en afweersystemen te ontwikkelen in "oorlogsscenario's".

Opblazen van brug

"Probeer je voor te stellen", zegt de 19-jarige student Timothy Kruhlov vol overgave. "Vier vijandelijke pelotons landen bij de Finse stad Joensuu, vlak bij de grens met Rusland. In slechts 6 uur vernietigen ze bruggen, schakelen ze elektriciteit en radiotorens uit en plaatsen ze mijnen op de wegen. De civiele infrastructuur wordt volledig verstoord."

Het team van Kruhlov heeft een app met landkaart voor het leger gemaakt, waarmee in een dergelijke oorlogssituatie in één oogopslag de meest actuele informatie wordt gegeven, bijvoorbeeld over de staat van het weggennet en de positie van satellieten en GPS-masten, schuilkelders en watervoorzieningen. "Ze hebben deze app zelfs aangepast aan de commandostructuur binnen het leger", zegt een defensiespecialist, die diep onder de indruk is van de app.

Even verderop eet de 19-jarige Petru Podlozni uit een familiezak nachos, terwijl hij het product van zijn team laat zien. Podlozni en zijn vrienden richten zich specifiek op Finse bruggen, die cruciaal zijn in een oorlogssituatie. Want het opblazen van een brug betekent ook dat bevoorrading wordt afgesneden. Met de app van zijn team wordt per regio in kaart gebracht welke bruggen het belangrijkst zijn om te verdedigen.

Drone met explosieven naar Helsinki

Specialisten van defensiebedrijven lopen rond om de jongeren te begeleiden en hun vaardigheden te observeren. Dat bedrijven deelnemen aan dit soort evenementen is vanzelfsprekend in Finland. Want ook het bedrijfsleven draagt verantwoordelijkheid voor de verdediging van het land.

"Bedrijven beseffen goed dat ze een belangrijke rol spelen binnen defensie", aldus Mikka Hyppönen, cyber- en drone-afweerspecialist. "Werknemers gaan bijvoorbeeld regelmatig op militaire vervolgcursussen. Ze zijn dan een of twee weken weg om te trainen en zich bij te scholen. Dat is volledig geaccepteerd. Het hoort bij onze cultuur."

Onlangs ging het bijna mis: een Oekraïense drone met zware explosieven vloog richting Helsinki. Finse gevechtsstraaljagers werden er meteen opaf gestuurd, het vliegveld en havens gingen op slot.

Nieuwe afweersystemen ontwikkelen

Zo'n twee miljoen Finnen moesten worden gewaarschuwd om binnen te blijven, maar het alarmsysteem bleek niet goed te werken. Volgens Hyppönen was het "kantje boord". Steeds vaker worden Oekraïense drones via elektronische storing vanuit Rusland naar Finland en de Baltische staten gedirigeerd.

"Tot nog toe ging het om kleinere drones", zegt Hyppönen. "Als er grotere drones met zo'n 50 kilo explosieven in de hoofdstad crashen, hebben we een probleem." De drone die richting Helsinki vloog, is waarschijnlijk door gebrek aan brandstof in de Oostzee terechtgekomen.

Volgens Hyppönen is het vooral zaak om voortdurend nieuwe afweersystemen te ontwikkelen. Een kat-en-muis-spel noemt hij het. Drones kunnen nu bijvoorbeeld aan flinterdunne glasvezelkabels zijn bevestigd in plaats van radiosignalen af te geven. Die drones kunnen niet worden verstoord door elektronische signalen.

Wereld veranderen

Dan moet je weer nieuwe afweersystemen en werkwijzen ontwikkelen. En als we nieuwe type drones kunnen afweren, heeft de vijand alweer een nieuwe manier om die afweer te ontlopen. Hoe sneller we de drones opsporen, hoe sneller ze ook weer zullen veranderen."

Aan cyberspecialisten de taak om zich op dit gebied te ontwikkelen. Hyppönen: "Ik zeg vaak tegen jongeren: als je de wereld wilt veranderen, dan is de snelste weg via defensietechnologie. Dat bepaalt hoe conflicten in de toekomst worden uitgevochten."

Vaccinatie tegen meningokokken B niet in rijksvaccinatieprogramma

10 hours 59 minutes ago

Vaccinaties tegen meningokokken B worden vooralsnog niet opgenomen in het rijksvaccinatieprogramma (rvp). Dat heeft minister Hermans van Volksgezondheid besloten na een advies van de Gezondheidsraad.

Een infectie met de bacterie meningokokken B kan leiden tot meningokokkenziekte. Dat is een ernstige ziekte die hersenvliesontsteking en bloedvergiftiging kan veroorzaken. De ziekte komt vooral voor bij kinderen onder de vijf jaar.

Vaccinaties tegen andere typen meningokokken - A, C, W en Y - zijn wel opgenomen in het rvp.

Meer nadelen dan voordelen

Volgens de Gezondheidsraad wegen de voordelen van opname van type B in het rvp niet op tegen de nadelen. Zo is er op dit moment een laag aantal ziektegevallen met meningokokken B. In 2025 waren er 26 ziektegevallen onder jonge kinderen en 32 onder adolescenten, met in beide groepen één sterfgeval.

Ook is onzeker hoeveel van de ziektegevallen kunnen worden voorkomen met een vaccinatie. Jaarlijks zouden 170.000 jonge kinderen drie doses toegediend krijgen van het vaccin, dat relatief vaak (hoge) koorts veroorzaakt. Bij zeer jonge kinderen kan dat zelfs leiden tot ziekenhuisopname.

Het aantal ziektegevallen door meningokokken B wordt in Nederland zorgvuldig bijgehouden. De Gezondheidsraad gaf in 2018 en 2022 hetzelfde advies. Als er een nieuw vaccin komt of als het aantal ziektegevallen toeneemt, zal de raad een nieuw advies uitbrengen.

Ruim honderd opvarenden van vastgelopen rondvaartboot Oosterschelde geëvacueerd

11 hours 6 minutes ago

Op de Oosterschelde ter hoogte van Neeltje Jans zijn ruim honderd opvarenden van een passagiersschip geëvacueerd. Volgens de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) is een veiligheidslijn in de schroef van het passagiersschip terechtgekomen, waardoor het schip niet meer verder kan varen.

Het 52 meter lange en 9 meter brede passagiersschip Christiaan B kwam rond 15.45 uur in problemen. Dat gebeurde vlak bij de haven van Deltapark Neeltje Jans, schrijft Omroep Zeeland.

De schipper deed een poging de passagiersboot terug naar de haven te manoeuvreren, maar daarbij raakte de schroef verstrikt in de veiligheidslijn die in het water ligt. De drijvende kabel is bedoeld voor boten, zwemmers en surfers die in de problemen raken door de stroming en niet meer zelfstandig tegen de stroom in kunnen varen of zwemmen.

In totaal zijn 140 passagiers en drie bemanningsleden door de KNRM van boord gehaald. Bij de evacuatieoperatie werden ook een helikopter en een vliegtuig ingezet, die enige tijd boven het schip vlogen.

Schip aan kant gebracht

"We varen in het hoogseizoen een paar keer per dag, vandaag was de tweede afvaart", zegt Nicole Totté, directeur van Deltapark Neeltje Jans. Volgens Totté heeft de ervaren schipper een fout gemaakt.

De directeur benadrukt dat er onder de opvarenden geen paniek ontstond. Op het schip was een schoolklas van groep acht van een basisschool uit Alblasserdam die op schoolkamp in Zeeland is. "Ze vonden dit het leukste schoolreisje ooit", aldus Totté.

Het schip is inmiddels aan de kant gebracht. Daar zullen duikers de exacte schade aan de schroef opmaken.

Eerder in problemen

Het is niet de eerste keer dat opvarenden van de Christiaan B worden geëvacueerd. In februari 2018 werden 81 mensen van boord gehaald. Destijds viel de motor van het schip uit toen het wilde aanleggen bij een steiger.

In 2010 ging het ook al eens mis. Toen raakte het passagiersschip stuurloos en moest de KNRM ook uitvaren. Evacuatie van de 134 passagiers kon worden voorkomen.

Podcast De Dag: hoe bang moeten we zijn voor Ruslands Oresjnik-raket?

11 hours 34 minutes ago

Afgelopen weekend werd de hoofdstad van Oekraïne, Kyiv zwaar aangevallen door Rusland. Daarbij werd opnieuw een Oresjnik-raket ingezet. Een Russisch wapen dat sneller vliegt dan eerdere raketten, verder komt en daardoor moeilijker te onderscheppen is. Bovendien kan de Oresjnik ook geladen worden met kernkoppen. Europese leiders reageren geschrokken en spreken van een escalatie in de oorlog.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

In deze aflevering van De Dag vertelt defensiespecialist Peter Wijninga van het The Hague Centre for Strategic Studies het gevaar van deze raket. Volgens hem heeft de Oresjnik een bereik van maximaal vijfduizend kilometer. "Dat betekent dat heel Europa binnen het bereik van deze raket ligt. Dat maakt het voor Europa een potentieel gevaarlijk wapen".

Ruslandkenner Helga Salemon legt uit wat president Poetin met de inzet van de raket wil bereiken. Volgens haar is het onderdeel van zijn psychologische oorlogsvoering en gaat het Poetin om twee dingen: "Intimidatie van de Oekraïners en het afschrikken van Europa en de Verenigde Staten."

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Bart Tuinman
Redactie: Judith van de Hulsbeek
Eindredactie: Rosanne Sies

Iraanse media melden conceptakkoord over einde oorlog, VS ontkent

11 hours 36 minutes ago

Iraanse staatsmedia claimen een conceptakkoord in handen te hebben over een einde aan de oorlog met de Verenigde Staten. Daarin zou staan dat de Straat van Hormuz wordt heropend voor commerciële scheepvaart en dat Amerikaanse troepen zich terugtrekken uit de regio. Het Witte Huis ontkent.

De commerciële scheepvaart door de Straat van Hormuz, die sinds het begin van de oorlog vrijwel is stilgevallen, zou binnen een maand op het peil van vóór de oorlog moeten zijn. Toen ging ongeveer 20 procent van de wereldwijde oliehandel door de smalle zeestraat. Iran zou volgens de conceptovereenkomst met Oman het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz gaan beheren.

In ruil daarvoor zouden de Verenigde Staten hun blokkade van de Iraanse scheepvaart opheffen en troepen uit de omgeving van Iran terugtrekken. De concepttekst zou voortkomen uit de indirecte onderhandelingen tussen Iran en de VS, met Pakistan als bemiddelaar. Als binnen twee maanden een definitief akkoord wordt bereikt, zou dat volgens de Iraanse staatstelevisie kunnen worden vastgelegd in een resolutie van de VN-Veiligheidsraad.

Het Witte Huis weerspreekt op X de Iraanse berichtgeving en zegt dat het door Iraanse staatsmedia beschreven conceptakkoord "volledig verzonnen is".

Kabinetsbijeenkomst Trump

President Trump sprak vandaag tijdens een openbare kabinetsbijeenkomst in het Witte Huis over de onderhandelingen met Iran. De bijeenkomst zou aanvankelijk plaatsvinden in het presidentiële buitenverblijf Camp David, maar werd vanwege slecht weer verplaatst naar Washington.

In het Witte Huis zei Trump dat Iran "heel graag een akkoord wilde sluiten", maar dat het voorstel nog niet voldeed aan de Amerikaanse eisen. "We zijn er niet tevreden mee, maar dat zullen we wel worden", zei Trump. "En anders moeten we de klus gewoon afmaken."

Trump beschuldigde Iran ervan de onderhandelingen te vertragen in de hoop dat de Democraten de tussentijdse verkiezingen in november winnen. "Ze dachten dat ze mij konden uitzitten", zei Trump. "Maar ik geef niets om de tussentijdse verkiezingen."

Minister van Buitenlandse Zaken Rubio zei tijdens de bijeenkomst dat er "enige vooruitgang" is geboekt in de onderhandelingen met Iran. Net als gisteren verklaarde hij dat een overeenkomst "binnen een paar dagen" mogelijk kan zijn.

Wisselende verklaringen over einde oorlog

Over een einde van de oorlog worden voortdurend wisselende verklaringen afgelegd. Afgelopen weekend leek een akkoord ophanden, maar die verwachting werd maandag alweer getemperd door zowel de VS als Iran.

Vervolgens voerden Amerikaanse troepen gisteren luchtaanvallen uit op het zuiden van Iran. Volgens de Amerikaanse strijdkrachten waren deze "defensief" van aard. Iran noemde de aanvallen een schending van het staakt-het-vuren en reageerde met dreigende taal.