Aggregator

De gemeente Eindhoven en Defensie hebben excuses gemaakt voor de nasleep van de Herculesramp van 30 jaar geleden. Op 15 juli 1996 crashte een Belgisch militair transportvliegtuig na een mislukte doorstart op Vliegbasis Eindhoven. Jarenlang was er onduidelijkheid over hoe de ramp kon gebeuren.

Op de vliegbasis was vandaag een herdenking. Daar stond de Eindhovense burgemeester Jeroen Dijsselbloem stil bij het grote leed van de nabestaanden.

In zijn rol als burgemeester betuigde hij spijt over de gang van zaken na de ramp. Hij benoemde onder meer de onduidelijkheid waar families en vrienden van de slachtoffers mee achterbleven en het spreekverbod dat hulpverleners kregen opgelegd. "Het is juist belangrijk dat we er met elkaar over praten", zei hij.

Ook André Steur, Commandant Lucht- en Ruimtestrijdkrachten, maakte excuses. Hij deed dat namens Defensie. Hij zei dat de nagedachtenis van de Herculesramp ook het verhaal is van "iedereen die daarna verder moest".

Volgens Steur was de periode "zwaar door de vele vragen die bleven bestaan" en hebben nabestaanden, de zeven overlevenden, hulpverleners en collega's "niet de duidelijkheid, erkenning en steun" gekregen die zij nodig hadden.

Miscommunicatie

Het Belgische C-130 Hercules-transportvliegtuig kwam tijdens de landing in de problemen nadat een zwerm vogels de motoren in was gevlogen. De piloten maakten op lage hoogte een doorstart, maar die mislukte. Het vliegtuig kwam naast de baan terecht. Na de crash ontstond brand in het toestel.

Door miscommunicatie kwam de hulpverlening vervolgens veel te langzaam op gang. De brandweer en andere hulpverleners hadden niet in de gaten dat er naast de Belgische bemanning ook passagiers in het vliegtuig zaten.

Aan boord was het fanfarekorps van de Koninklijke Landmacht. Zij waren onderweg naar huis na een concertreeks in Italië. Het bleek voor de muzikanten en crew onmogelijk om de nooddeuren van het brandende vliegtuig te openen; 34 van de 41 inzittenden kwamen om het leven.

Ooggetuigen Ad en Arie zagen 30 jaar geleden hoe de ramp zich voltrok:

Bij de herdenking was er een moment stilte, legden overlevenden bloemstukken en waren er toespraken van nabestaanden. Ook werd er muziek gespeeld. Om 18.03 uur, het tijdstip van de crash, vloog een militair vliegtuig over als eerbetoon aan de slachtoffers.

Ook in de Italiaanse stad Modena, waar het fanfarekorps voor de ramp had opgetreden, werden de slachtoffers vandaag herdacht. Er staat in die plaats een monument voor de muzikanten.

De politie heeft vier verdachten aangehouden voor brandstichting en vernielingen bij een tijdelijk kantoor van de gemeente Den Haag. Dat gebeurde in de nacht van 15 op 16 juni.

De hulpdiensten rukten uit nadat er meldingen waren binnengekomen over een knal, waarna brand uitbrak. Daarbij kwam veel rook vrij.

Op het moment van de brand was er niemand in het gebouw. Na de bluswerkzaamheden bleek het kantoor onbruikbaar, schrijft Omroep West.

Het pand aan de Laurens Reaelstraat diende als tijdelijke werkplek voor de afdeling handhaving en stadsdeelmedewerkers van de gemeente. Het is een voormalig schoolgebouw.

Eén dader nog vast

Van de vier verdachten konden er drie, van 15, 19 en 21 jaar oud, na verhoor gaan. Een man van 40 zit nog vast. Allen komen uit Den Haag. Het onderzoek loopt nog.

De koers van ruimtevaartbedrijf SpaceX is gezakt tot onder de introductieprijs. Dat betekent dat de beleggers die vorige maand tijdens de beursgang een aandeel kochten en nu verkopen, geld verliezen.

De introductieprijs van een aandeel SpaceX was 135 dollar. Sinds enkele dagen schommelt het aandeel net boven die prijs, maar vanavond dook die er voor eerst onder, met 133 dollar.

SpaceX's belangrijkste doel is om reizen naar Mars te organiseren. Het bedrijf van Elon Musk focust zich niet alleen op de ruimte, ook het internetnetwerk Starlink, het sociale platform X en de AI-chatbot Grok zijn onderdelen van SpaceX.

Biljonair af

Tijdens de beursgang haalde het bedrijf 75 miljard dollar op en daarmee was het de grootste beursgang ooit. Elon Musk werd door het beurssucces de eerste biljonair ter wereld. Het aandeel van SpaceX schoot omhoog, naar 202 dollar. Korte tijd later ging de koers omlaag en na twaalf dagen was Musk al geen biljonair meer.

SpaceX is niet het enige technologiebedrijf op de Amerikaanse beurs dat het lastig heeft. Ook andere techbedrijven hebben het moeilijk. Onder beleggers zijn er zorgen over het Amerikaanse rentebeleid en de ontwikkelingen van AI, schrijft de Financial Times.

Vorige week werd SpaceX toegevoegd aan de techbeurs Nasdaq 100. Daarin zitten de honderd belangrijkste tech-aandelen. Normaal duurt het maanden voordat een bedrijf aan zo'n lijst wordt toegevoegd, nu gebeurde het al na enkele weken.

Zeven mannen zijn aangehouden die worden verdacht van het mishandelen van supporters van het Algerijnse voetbalelftal, voorafgaand aan de uitzwaaiwedstrijd voor het WK tussen Nederland en Algerije in Rotterdam. Dat meldt de politie. De verdachten krijgen van de KNVB een landelijk stadionverbod.

De agenten vonden op woensdag 3 juni rond 20.00 uur, drie kwartier voor aanvang van de wedstrijd in de Kuip, een stilstaand busje in de buurt van het Coen Moulijnviaduct in Rotterdam. In het busje, dat een Frans kenteken had, zaten acht supporters van het Algerijnse elftal die de Franse nationaliteit hadden. Daarvan had één zwaar letsel.

Buiten bewustzijn

Op camerabeelden is te zien hoe een groep mannen de Algerijnse fans mishandelt. Zo worden de fans geschopt en geslagen. Een van de slachtoffers wordt zo hard geslagen dat hij op straat valt en even buiten bewustzijn raakt.

De aangehouden mannen zijn in de leeftijd van 19 tot 40 jaar en komen uit Rotterdam, Schiedam, Capelle aan den IJssel en Den Haag. Ten minste drie verdachten moeten voor de rechter-commissaris verschijnen. Omdat het gaat om voetbalgerelateerd geweld krijgen de verdachten een landelijk stadionverbod. De politie sluit meer aanhoudingen niet uit.

De Oekraïense dronecommandant Robert Brovdi plaatste vanochtend een lyrisch bericht op Telegram. Het was het Oekraïense leger weer gelukt om de Russische schaduwvloot een klap toe te brengen, dit keer op de Zwarte Zee. Twintig keer was het raak, meldde hij.

De drone-sectie had eerder al bijna honderd Russische schepen in de Zee van Azov aangevallen, aldus Brovdi. "Wij zullen standhouden. Moskou zal vallen", schreef hij in dikgedrukte letters. En: "Wij zullen de Krim herbouwen." Het Kremlin heeft nog niet gereageerd op de beweerde verliezen.

Het was niet het eerste bericht dat Brovdi plaatste. Sinds Oekraïne tien dagen geleden begon met grootschalige droneaanvallen op Russische schepen op de Zwarte Zee en de Zee van Azov houdt de commandant het Oekraïense volk bijna dagelijks op de hoogte van de resultaten die hij zegt te boeken, vaak met korrelige zwartwit-beelden van Russische schepen die worden geraakt door Oekraïense drones.

Opmerkelijk is dat Oekraïne niet alleen olietankers uit de Russische schaduwvloot onder vuur neemt, schepen die volgens Kyiv worden gebruikt om olie te vervoeren en de internationale sancties te omzeilen, maar ook Russische schepen die graan exporteren.

Volgende fase

Volgens Mart de Kruif, generaal buiten dienst, is het een signaal dat de Oekraïense oorlogsvoering een volgende fase is ingegaan.

Hij is niet verrast door de drone-acties op zee. De Kruif: "De campagne op zee is de afgelopen dagen enorm opgevoerd, maar de voorbereidingen zijn al vele maanden geleden begonnen. Oekraïne heeft de luchtverdediging rondom de Krim en de Zee van Azov toen behoorlijk verzwakt. Dat geeft ze de mogelijkheid om deze aanvallen uit te voeren."

Oekraïne voerde maandenlang aanvallen uit op belangrijke olie- en gasraffinaderijen tot diep in Rusland. Dat het land nu ook zijn pijlen richt op zowel de Zwarte Zee als de Zee van Azov, die met elkaar in verbinding staan door de Straat van Kertsj, is volgens experts niet gek. Wie de doorgang van de Straat van Kertsj beheert, bepaalt wat er gebeurt met de export van Russische olie en graan.

Logistiek aangevallen

Een kwart van het Russische graan dat wordt geëxporteerd, loopt via deze handelsroute. Samen met Oekraïne en Canada behoort Rusland tot de grootste graanexporteurs ter wereld. Met de aanvallen op de binnenzeeën raakt Oekraïne dus direct de financiële huishouding van het land.

De Kruif: "Het laat zien dat Oekraïne steeds beter in staat is om de oorlog op een dieper niveau te voeren. Het past bij de slijtageslag die Oekraïne van deze oorlog maakt. Ze willen dat Rusland duurzaam verzwakt wordt."

Ben Bekkering, oud-plaatsvervangend commandant van de Koninklijke Marine en militair vertegenwoordiger bij de NAVO, ziet dat ook. "Oekraïne wil standhouden aan het front en zorgen dat de Russen daar tegen veel verliezen aanlopen. Dat gebeurt ook. Ook proberen ze de Russische logistiek achter het front te raken, zodat de aanvoer van voedsel, materiaal en munitie lastig wordt en het militair vermogen van de Russen wordt aangetast. Tegelijkertijd zoekt het naar manieren om de wil van het Russische volk te breken. Het aanvallen van handelsroutes past daarin."

De oud-marinecommandant is onder de indruk van de recentste aanvallen van het Oekraïense leger op de Russische industriële infrastructuur. Niet lang geleden vroeg Oekraïne nog om Tomahawk-raketten bij de Amerikanen en wilde het Duitse Taurus-raketten hebben. Die werden om uiteenlopende redenen niet geleverd. "Nu hebben ze die zelf in rap tempo ontwikkeld en gebouwd en weten ze effecten te behalen."

Bekkering: "Innovatie wordt gedreven door noodzaak. Ik vind het heel knap dat een land dat in oorlog is, in staat is geweest om zelf een oorlogsindustrie op te bouwen en nu meer en meer de Russen achter het front aanvalt."

Afrika mogelijk de dupe

Zonder risico is dat niet, zegt Bekkering. "Wat Oekraïne niet wil, is de goodwill van de wereld verliezen. Iedereen begrijpt de aanvallen op de Russische olie- en gas installaties. Aanvallen op olietankers zijn al lastiger, daar zijn ook zeevarenden aan boord. Aanvallen op de graanindustrie en graanschepen zijn mogelijk nog problematischer, omdat het indirect ook de voedselsituatie van Afrika kan beïnvloeden. Ik vermoed dat de keuze voor deze strategische doelen op het hoogste politieke niveau worden besloten."

Wat de directe gevolgen zullen zijn op het Russische oorlogsmoreel is volgens De Kruif moeilijk in te schatten: "Hoe moeilijk de Russen het nu ook hebben met de droneaanvallen, ze kennen een lange traditie van lijden."

Rusland slaat terug

Bekkering wijst erop dat het Oekraïense leger nog altijd geen antwoord heeft gevonden op de ballistische raketten die Rusland op Oekraïne afvuurt. Bij aanvallen op Odesa, aan de Zwarte Zee, kwamen de afgelopen dagen nog drie mensen om en ook in de noordoostelijke stad Soemy werden drie mensen gedood.

Bekkering: "Daar ligt het zwakke punt voor Oekraïne. Ze blijven kwetsbaar in hun luchtafweer."

In het oosten van de Democratische Republiek Congo, waar een ebola-uitbraak woedt, hebben zorgmedewerkers opnieuw het werk neergelegd omdat ze niet zijn uitbetaald. Dat meldt persbureau AP.

Vandaag begon een staking van medewerkers van het ziekenhuis in de stad Bunia, de grootste zorginstelling in de zwaar getroffen regio Ituri. Het is de meest recente plek in het oosten van Congo waar personeel het werk neerlegt uit onvrede over uitblijvende salarisbetalingen en onbetaalde overuren. Ook blokkeren medewerkers toegang tot het ziekenhuis. Het is niet duidelijk hoelang ze de staking voortzetten.

Sommige medewerkers zeggen tegen AP dat ze nog steeds geen enkele vergoeding hebben ontvangen sinds de ebola-uitbraak op 15 mei begon. Ebola is een zeldzame, ernstige infectieziekte die leidt tot bloedingen in het lichaam.

Drie vragen over ebola

Wat is ebola? Wat zijn de symptomen en waarom verspreidt deze variant zich zo snel? Lees hier meer over de ebola-uitbraak.

De uitbraak verspreidt zich sneller dan de gezondheidsautoriteiten kunnen bijhouden, waarschuwt Artsen zonder Grenzen vandaag. De medische hulporganisatie roept op tot meer maatregelen om de uitbraak in te dammen.

Uit officiële overheidscijfers blijkt dat het aantal bevestigde ebolagevallen in minder dan vijf weken tijd is verdrievoudigd tot ruim 2000. Inmiddels zijn er 754 sterfgevallen, een verdubbeling in vergelijking met 28 juni. Daarmee is dit volgens Artsen zonder Grenzen de op twee na grootste én de snelst groeiende ebola-uitbraak ooit gemeten.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) vreest dat de werkelijke omvang van de uitbraak twee tot vier keer groter kan zijn dan nu bekend is. Volgens de WHO zijn sinds het begin van de uitbraak al meer dan honderd zorgmedewerkers besmet geraakt.

Vanwege de ernst van de situatie maakt de Nederlandse regering vier miljoen euro extra vrij, zo maakte minister Sjoerdsma van Ontwikkelingssamenwerking vandaag bekend.

"De ebola-uitbraak in de DRC en Uganda kost levens en treft een regio waar de zorg al onder druk staat", schrijft hij op X. "Internationale steun en financiering mag nu niet achterblijven." Eerder stelde het kabinet al drie miljoen euro beschikbaar om het dodelijke virus te bestrijden.

Wantrouwen en rebellen

Het Centraal-Afrikaanse land kampt al twee maanden met een ebola-uitbraak die wordt veroorzaakt door het zeldzame Bundibugyo-virus. Bron- en contactonderzoek is de grootste uitdaging in de strijd tegen het virus: bij minstens 80 procent van de nieuwe besmettingen is onbekend wie de patiënt heeft besmet.

Verplaatsingen van de lokale bevolking als gevolg van gewapende conflicten in de regio en van mijnbouwactiviteiten maken het bovendien lastig om de duizenden mensen op te sporen die met besmette personen in contact zijn geweest.

Veel van de recente sterfgevallen gaan over mensen die in hun eigen gemeenschap zijn overleden, zonder dat zij ooit een zorginstelling hebben gezien of zorg te hebben ontvangen. Dat zei Chikwe Ihekweazu, hoofd van de afdeling gezondheidsnoodsituaties bij de WHO, nadat hij de stad Bunia had bezocht.

De bestrijding van het ebola-virus wordt verder bemoeilijkt door een financieringstekort, voortdurende aanvallen op gezondheidscentra, het voortdurende gewapende conflict in Oost-Congo door rebellen en wantrouwen onder de lokale bevolking.

Afgelopen maandag gingen al tientallen zorgmedewerkers van het Rwampara General Hospital staken. Het ging om epidemiologen, onderzoekers, chauffeurs en grafdelvers. Een dag later zeiden zij het werk te hervatten, op voorwaarde dat de overheid hen binnen 72 uur zou uitbetalen.

Bomen bieden ons met dit warme weer op allerlei manieren verkoeling: een schaduwplek in het park en schone lucht om in te ademen. Of ze dat in dezelfde mate blijven doen, is de vraag, want veel bomen hebben het moeilijk.

Staatsbosbeheer ziet momenteel dat de fijnspar, die veel is aangeplant op zandgrond die wat hoger ligt, afsterft. Die bossen hebben relatief veel last van de droogte. Dat komt doordat de boom door de hitte minder hars aanmaakt, waardoor insecten makkelijker hun weg de stam in kunnen vinden en de boom kunnen aantasten.

Ook beuken hebben het moeilijk. Ze laten nu al hun blad vallen, om meer water te kunnen vasthouden. Daarmee lijkt het alsof de boom al aan de herfst is begonnen.

Dat zal de komende jaren terug te zien zijn in het straatbeeld. "Binnen vijftig jaar zullen bomen in een stedelijke omgeving het wereldwijd niet overleven", verwacht Marc Ravesloot van CSI Trees, een onderzoeksproject van Wageningen University & Research. Vanwege hogere temperaturen hebben de stadsbomen last van onder andere droogte, een toenemend zoute ondergrond en te weinig ruimte voor de wortels.

Hartslag van de boom meten

Boomtechnisch adviseur Joost Verhagen maakt onder de noemer 'Boominee' een podcast over de impact van klimaatverandering op bomen en hij brengt in kaart met welke bomen het slecht gesteld is.

Dat doet hij met een zogenoemde dendrometer, die met sensoren aantoont hoeveel de boom 's nachts uitzet. "Hiermee meet je als het ware de hartslag van de boom", zegt Verhagen.

"Voor het menselijke oog is het onzichtbaar, maar een boom wordt 's nachts een beetje dikker door het opnemen van water. Als een boom dus weinig uitzet, neemt hij minder water op. Daarmee zie je dat een boom last heeft van droogte. De volgende stap is: hoe kunnen we voorkomen dat bomen uitvallen? En welke boomsoorten zijn straks nog geschikt om te planten?''

Ook de mens kan bomen helpen, maar geef ze niet te veel water, want dat is schadelijker dan een tekort, zegt de expert:

Genoeg bomen om je heen zorgt voor ontspanning en vergroot het leervermogen. Dat stelde Cecil Konijnendijk, onderzoeker en adviseur bij het Natured Bases Solutions Institute en buitengewoon hoogleraar aan de Universiteit van British Columbia in Vancouver, Canada, in 2021.

Standaard: de 3-30-300 regel

Hij kwam met de 3-30-300 regel. Die houdt in dat mensen vanuit hun woning drie volwassen bomen moeten kunnen zien, dat 30 procent van elke buurt bedekt moet zijn met boomkronen (een bladerdak) en dat binnen een straal van 300 meter een park of ander openbaar groengebied moet zijn, waar mensen naartoe kunnen.

Inmiddels is die regel de standaard geworden voor het groenbeleid van gemeenten. Dat merkt ook boomkwekerij Udenhout, die zo'n 600.000 bomen kweekt. Omdat gemeenten moeten vergroenen, rinkelt de kassa bij het bedrijf.

"We kweken sinds twee jaar klimaatbestendige bomen, zoals acacia's en honingbomen. Die kunnen beter tegen de droogte en zijn ideaal voor de stad", zegt verkoopmanager Corné Leenders. "Waar een bomenrij vroeger eenheidsworst was, zie je nu dat meer verschillende bomen naast elkaar worden geplant als risicospreiding, zodat niet alle bomen bij een langere periode van natheid of droogte doodgaan."

Bomen in het klimaatakkoord

In het klimaatakkoord dat sinds 2020 van kracht is, is afgesproken dat in 2030 in Nederland 10 procent meer bos moet zijn bijgeplant, wat neerkomt op het planten van 20 miljoen bomen per jaar.

Launched in 2014, Japan’s Hayabusa2 spacecraft completed its primary asteroid sample return mission all the way back in 2020. But with the main spacecraft still healthy, the intrepid little probe …read more

In Utrecht zijn twee kinderen onwel geworden na het eten van cannabissnoepjes. Dat meldt de politie. Volgens een politiewoordvoerder gaat het inmiddels weer goed met de kinderen.

De snoepjes werden afgelopen weekend gevonden bij basisschool KBS Hof ter Weide. De snoepzakjes lagen op de grond, onder meer in een voetbalkooi naast de school.

De politie heeft in de omgeving buurtonderzoek gedaan. Dat heeft nog weinig opgeleverd, schrijft RTV Utrecht.

Waarschuwing van scholen

Meerdere scholen in de wijk Terwijde hebben ouders gewaarschuwd voor de rondzwervende zakjes drugs. Volgens basisschool KBS Hof ter Weide zijn "zakjes met Teddy Pops" gevonden in onder meer speeltuinen. "Dat lijken snoepjes, maar zijn drugs", schrijft de schooldirectie.

De politie zegt nog niet te weten of de kinderen die onwel werden de snoepjes van Teddy Pops hadden opgegeten. Wel is bekend dat ze afkomstig zijn van een smartshop, waar hallucinerende middelen worden verkocht.

'Verraderlijk'

De politie waarschuwt voor het gevaar van de drugszakjes. "Het is beslist geen kindersnoep, maar daar lijkt het wel op en dat is verraderlijk", zegt een woordvoerder. "Eet geen op straat gevonden snoepjes of etenswaren", is haar boodschap.

THC is de belangrijkste werkzame stof in cannabis. De stof staat op Lijst 1 van Opiumwet en is daarom een harddrug.

Het is vaak niet duidelijk hoeveel THC in een eetbaar product zit. Dit maakt het moeilijker om te bepalen hoeveel iemand binnenkrijgt. Volgens de website drugsinfo beginnen de effecten van eetbare THC later dan bij het roken van wiet of hasj, soms pas na anderhalf uur. De effecten duren ook langer en kunnen heviger zijn dan bij roken.

Luchtvervuiling door stof uit de Sahara is doorgaans onzichtbaar, maar soms blaast de wind zo veel naar het noorden dat ons land bedekt raakt onder een fijn laagje zand. Op geparkeerde auto's is dat goed zichtbaar.

Die stofvervuiling is in Europa recent toegenomen, schrijven wetenschappers in vakblad Nature die de periode 2012 tot 2021 onderzochten.

"We zien dat de hoeveelheid stof die Europa bereikt gestaag is gestegen", zegt Petros Vasilakos, onderzoeker bij het Zwitserse Paul Scherrer Instituut. Nu lijden vooral Zuid-Italië en delen van Griekenland eronder.

Slecht voor de gezondheid

Inademen van het stof is slecht voor de gezondheid, zeker als je astma hebt. Over de bekeken periode is de toename nog niet groot genoeg om tot veel extra gezondheidsschade te leiden. Dat kan veranderen als de hoeveelheid stof blijft stijgen.

Omdat vervuiling door mensen fors is afgenomen, vormt Saharastof een steeds groter deel van alle fijnstof in de lucht. Voor landen in Zuid-Europa was het al lastig om te voldoen aan de steeds strengere normen voor schone lucht, zegt Vasilakos. En dat wordt zo steeds lastiger.

"Het verbaast me dat het in Europa omhoog is gegaan", zegt Jasper Kok, hoogleraar aan de University of California in Los Angeles en niet betrokken bij het onderzoek. Eeuwenlang nam de hoeveelheid stof in de lucht wereldwijd toe. Tot het in de jaren tachtig begon te dalen. "Op andere plekken op aarde, zoals in Oost-Azië is het juist afgenomen."

Veranderende luchtstromen

De onderzoekers denken dat Europa recent meer stof krijgt, door veranderingen in luchtstromingen. Over de afgelopen 250 jaar zou het oprukken van de Saharawoestijn de voornaamste bron zijn van de toename in de lucht. Stofexpert Kok is een stuk voorzichtiger. Er zijn aanwijzingen voor, maar er is nog meer onderzoek nodig.

De onderzoekers gebruikten luchtmetingen om een AI-model te bouwen. Dat vergeleken ze met metingen aan gletsjers in de Alpen. Neerdwarrelend stof wordt bewaard in het ijs zodat je daar eeuwen kan terugkijken naar stofvervuiling.

Hoewel het onderzoek er niet om draaide, vermoeden de onderzoekers dat klimaatverandering de hoeveelheid stof verder gaat doen toenemen. "We konden dat in het huidige model niet zien", zegt Vasilakos, "maar dat is mijn vermoeden op basis van wat we hebben gezien." Klimaatverandering zou leiden tot meer verwoestijning, wat de toename in stof verder zou aanjagen.

Mest voor de Amazone

Ook hier is Kok voorzichtiger. "Klimaatverandering leidt niet één op één tot meer verwoestijning", zegt hij. "En verwoestijning leidt niet één op één tot meer stofvervuiling." Hij wijst op het verleden. In periodes dat de aarde relatief warm was, zat er minder stof in de lucht dan in de ijstijden, toen het kouder was dan nu.

Behalve onze gezondheid beïnvloedt het stof nog veel meer zaken, zegt Kok. Het werkt bijvoorbeeld als een soort mest. "In bepaalde delen van de zee, ver van de continenten, krijg je anders heel weinig voedingsstoffen." En ook het Amazonewoud wordt zo 'bemest', zegt Kok. Als dat nu zou stoppen krijgt het oerwoud over honderden jaren een tekort aan voedingsstoffen.

Eenmaal in de lucht heeft stof ook weer invloed op het klimaat. Deeltjes kunnen zonlichten weerkaatsen of juist vasthouden. En ze dragen bij aan de vorming van wolken, die ook weer een rol kunnen spelen in het afkoelen van de planeet.

De Marokkaanse journalist Ali Lmrabet zit niet meer vast, dat bevestigt het Marokkaanse Openbaar Ministerie. De politiek commentator werd zondag bij aankomst op de luchthaven van Tanger aangehouden en vervolgens verhoord. Hij blijft wel verdachte.

De 66-jarige Lmrabet wordt verdacht van smaad en laster, het onderzoek loopt nog. Het Marokkaanse OM kondigt "passende juridische gevolgen" aan. Het is niet duidelijk of Lmrabet in Marokko moet blijven.

De journalist is op sociale media al tientallen jaren fel uitgesproken over het Marokkaanse politieke systeem en woont sinds enkele jaren in Barcelona. Hij heeft naam gemaakt als een van de weinige onafhankelijke journalisten in Marokko en bericht veel over het Marokkaanse koningshuis, corruptie en andere gevoelige onderwerpen.

In een eerdere verklaring zei het OM dat de aanhouding van de journalist volgde op meerdere arrestatiebevelen. Die zijn tegen hem uitgevaardigd vanwege online-uitingen die volgens de Marokkaanse wet strafbaar zouden zijn. Dit ging volgens het OM onder meer om vermeende smaad en laster jegens personen en instellingen.

Juridische problemen

Door zijn kritische berichtgeving is Lmrabet herhaaldelijk in de problemen gekomen met de autoriteiten. Zo zat hij in 2003 al een gevangenisstraf uit nadat hij was veroordeeld voor onder meer het beledigen van de koning. Hij kwam vrij na een koninklijk pardon.

In 2005 legde een rechter hem een beroepsverbod op voor tien jaar vanwege onwelgevallige berichtgeving. Sindsdien is hij vooral actief op sociale media als politiek commentator.

Marokko-correspondent Samira Jadir:

"De familie en vrienden van Ali Lmrabet hebben opgelucht gereageerd op het nieuws dat hij de rechtszaken in vrijheid mag afwachten. Maar ze weten ook dat zijn zorgen nog lang niet voorbij zijn. Mensenrechtenorganisaties maken zich al langer zorgen over de beperking van de vrijheid van meningsuiting in Marokko.

Een ander recent voorbeeld van een vergelijkbare vervolging is de arrestatie van de Marokkaanse rapper en filmmaker Mehdi El Youbi, beter bekend als Mehdi Black Wind. Hij werd maandag na een verhoor door de gerechtelijke politie van Casablanca in hechtenis genomen. El Youbi levert eveneens felle kritiek op onder andere de Marokkaanse staat en woont net als Lmrabet al een geruime tijd buiten Marokko.

Het ministerie van justitie heeft nog geen officieel bericht naar buiten gebracht over de arrestatie van de rapper, maar zijn medestanders zijn ervan overtuigd dat het te maken heeft met zijn kritische uitingen op sociale media.

Voor het netwerk RAVI - waarin organisaties zijn verenigd die zich inzetten voor de vrijheid van organisatie, vergadering, demonstratie en meningsuiting - zijn deze twee recente arrestaties een directe aanleiding om op te roepen tot een demonstratie bij het parlementsgebouw in Rabat. Ze hebben politieke partijen, vakbonden en alle andere organisaties die zich bezighouden met mensenrechten en maatschappelijke kwesties uitgenodigd om deel te nemen aan deze protestactie."

Having Linux on so many devices is both a blessing and a curse. Sure, it is great that you can hack on things and modify them or even totally repurpose …read more

(Telecompaper) Motorola Mobility has presented its new Edge 70 Max handset, which comes stocked with a host of premium features, including an inaugural smartphone deployment for Lenovo's ambient AI assistant Qira...

Een wit zandstrand ligt bezaaid met plastic afval. De baai van Hann in Dakar is een geliefde plek aan de kust, maar kampt met zorgwekkende vervuiling. Dat is geen uitzondering: volgens de Wereldbank wordt in de kustgebieden van West-Afrika ongeveer tachtig procent van het plastic afval niet goed beheerd.

Door snelle verstedelijking, bevolkingsgroei en een toename aan goedkoop wegwerpplastic staan veel steden aan de West-Afrikaanse kust onder druk. Het afval wordt onvoldoende ingezameld, het belandt vaak op open stortplaatsen zonder verwerking, wordt verbrand in de open lucht, of komt uiteindelijk in rivieren en zee terecht.

"Dit is een van onze mooiste stranden, maar het dreigt door nalatigheid te veranderen in een open vuilnisbelt", zegt Modou Fall, beter bekend als l'homme plastique. Hij kon het afval niet langer negeren, en besloot om zich na zijn militaire diensttijd in te gaan zetten als een 'soldaat van het milieu'.

In een opvallend pak, gemaakt van honderden kleurrijke wegwerpzakjes, strijdt de Plastic Man elke dag voor een schoon Senegal zonder plastic vervuiling. Op straat gaat hij met mensen in gesprek. Hij organiseert ook opruimacties, ontwikkelt educatieprogramma's voor scholen en kinderen. Als een voorvechter kaart hij het plasticprobleem ook op alle mogelijke manieren bij de overheid aan.

'Sluipmoordenaars'

"Sluipmoordenaars", zo noemt Modou de plastic zakjes drinkwater. Ze hebben een inhoud van 300 tot 500 milliliter die in de warmte van Dakar voor slechts 8 cent worden verkocht en daarom niet uit het straatbeeld weg te denken zijn.

"Vierhonderd jaar, zo lang duurt het voordat deze vergaan", benadrukt Modou. Het materiaal breekt door zonlicht en wind af in kleinere, onzichtbare stukjes. Met een ernstige blik, vertelt Modou dat mens en dier hem echt aan het hart gaan: "We kunnen ons plastic afval niet overal blijven weggooien, het tast het leven van zeedieren aan. En bovendien lopen wij dan ook het risico om vis te consumeren die de microplastics hebben gegeten. Het is niet goed".

Hoewel Senegal sinds 2020 een verbod op wegwerpplastic heeft, stellen activisten dat de handhaving in de praktijk achterblijft. Verboden producten, zoals plastic bekertjes, boodschappentasjes en drinkwaterzakjes zijn nog steeds op grote schaal verkrijgbaar.

Volgens Modou worden de drinkwaterzakjes geproduceerd zonder vergunning. Hij waarschuwt dat gebrek aan controle niet alleen gevolgen heeft voor het milieu, maar gezondheidsrisico's met zich meebrengt. Onlangs ontmantelde de politie meer dan tien illegale productiebedrijven in de buitenwijken van Dakar. Toch blijft de verkoop doorgaan. Volgens Modou blijft de sector bestaan omdat er geld en banen mee gemoeid zijn. "We zullen de overheid eraan blijven herinneren dat niemand boven de wet staat."

Samenwerken

Naast wetgeving en handhaving, benadrukt De Wereldbank in een rapport dat samenwerking tussen overheden, bedrijven en inwoners noodzakelijk is om de plasticvervuiling terug te dringen. Er zijn in Senegal ook initiatieven om het plasticprobleem breder aan te pakken, vorige maand kwamen verschillende partijen samen voor de aanpak van plasticvervuiling.

Dat vooruitgang mogelijk is, laat de Plastic Man zien in het departement Guédiawaye. Daar heeft hij een voormalige vuilnisbelt omgevormd tot een groene ontmoetingsplek. Modou organiseert er workshops en geeft hij, omdat de circulaire economie nog niet werkt zoals hij zou willen, plastic een tweede leven. "Zo wordt een simpele plant ineens een veel leuker cadeau om te ontvangen", aldus Modou, wijzend naar oude plastic waterflessen die nu dienen als bloempot.

"Plastic kent geen grenzen, kijk maar naar mijn pak", zegt hij lachend. Om er vervolgens op te wijzen dat met dit tempo alle stranden straks bezaaid liggen met plastic. "Mensen, sta op en laten we ons samen inzetten voor een wereld zonder plastic vervuiling. Het is écht mogelijk."

Vijf jaar na de grote wateroverlast in Limburg is het water weg. Maar de schade is nog steeds niet overal hersteld en er is veel gedoe over de schadevergoedingsregelingen.

Burgemeester Daan Prevoo van Valkenburg aan de Geul spreekt van een "ramp na de ramp" tegen L1 Nieuws.

"Iedereen zei destijds: 'we zijn ruimhartig en laten jullie niet in de steek'", aldus Prevoo. "Maar het tegendeel werd werkelijkheid. Namelijk we doen moeilijk over het schadeherstel. We stellen complexe voorwaarden en daarmee haken veel mensen af."

Drie dagen regen

Afgelopen maandag was het vijf jaar geleden dat in Limburg rivieren en beken buiten hun oevers traden na drie dagen aanhoudende regenval. In aangrenzende delen van Duitsland en Limburg was het nog erger en vielen meer dan tweehonderd doden. In Limburg vielen er geen doden, wel werden talloze bewoners soms in allerijl uit hun huizen geëvacueerd.

In deze video is te zien hoe groot de gevolgen waren in Limburg, België en Duitsland:

Na de overstromingen konden gedupeerden een beroep doen op allerlei fondsen, potjes en regelingen, maar volgens burgemeester Prevoo bleven de inwoners achter met een restschuld van 15 tot 45 procent. "Want er is nooit meer dan 85 procent uitgekeerd. Alleen al de schade aan tuinen werd nimmer vergoed", zegt hij. "Als je die nu nieuw moet aanleggen, dan kost je dat zo enkele duizenden euro's."

Schadeherstel stilgevallen

In sommige gevallen kwam het schadeherstel gaandeweg stil te liggen. In de Emmalaan in Valkenburg bijvoorbeeld, waar de bewoners nu al een jaar tegen een bouwval aankijken.

Dat heeft te maken met de sloop van een voormalige garage en bijhorende woning. Waterschap Limburg kocht het pand om herstelwerk aan de kademuren te kunnen uitvoeren. De sloop en het herstelwerk werden vorig jaar gestaakt, nadat verblijfsresten waren gevonden van een gierzwaluw en een dwergvleermuis. "We willen geen procedures als waterschap, we willen geen fouten maken", aldus een woordvoerster.

Nul-normering

Stefan en Paulien Pinckaers, iets verderop langs de Geul in het dorpje Epen, hebben andere problemen. De twee kochten eind 1999 een watermolen en bouwden die om, zodat ze grote groepen konden ontvangen. In 2021 kwam de molen meer dan een meter onder water te staan. De schade was enorm.

Toen volgde de ramp na de ramp. Voor hun plek langs de Geul bleek qua veiligheid een zogenoemde nul-normering te gelden, e\\. Een norm die was vastgelegd door de provincie en in feite betekende dat het waterschap geen verplichting had om overstromingen te voorkomen.

"En dan komt het woordje zelfredzaamheid", zegt Paulien Pinckaers. "Als dat komt, ben je de pineut. Dan zijn alle verantwoordelijkheden, alle risico's en alle financiële gevolgen voor jou."

Om de molen te beschermen tegen nieuw onheil lieten de twee een dijk aanleggen. Er werd een muur opgetrokken en er zijn mobiele schotten aangelegd bij de in- en uitgang. Totale kosten: bijna 300.000 euro, die ze voor een belangrijk deel zelf betaalden.

Giro 777

In totaal becijferde onderzoeksbureau Deltares de schade door het hoogwater in Limburg op ongeveer 433 miljoen euro voor particulieren, bedrijven en overheden.

Van het totale schadebedrag werd bijna de helft uitgekeerd door verzekeraars. Daarnaast was er geld dat was ingezameld via giro 777 van het Nationale Rampenfonds (12 miljoen) en allerlei andere regelingen en fondsen.

Het kabinet stelde vrijwel meteen na de wateroverlast de Wet Tegemoetkoming Schade bij Rampen (WTS) in werking. Daarin staat dat de overheid in geval van nood onverzekerbare schade vergoedt. Er geldt daarbij wel een eigen risico. De maximale vergoeding bedraagt 65 tot 90 procent.

Vooral bij de schadevergoedingen voor ondernemers ging het vaak mis met die WTS, berekende L1 Nieuws. Van de 21 miljoen euro die het Rijk voor ondernemers beschikbaar stelde, werd slechts 5 miljoen via de provincie uitgekeerd. De provincie heeft de rest, ruim 15 miljoen euro, op een rekening gezet. In de hoop dat het geld voor ondernemers in Limburg bestemd blijft.

Niet uitgekeerd

Burgemeester Prevoo van Valkenburg wordt er alleen maar bozer van: "De intentie van regelingen was vooral om niet uit te keren", zegt hij.

"Bedrijven werden nog strenger beoordeeld dan particulieren. Ze moesten laten zien dat ze omzetschade hadden die werd vergeleken met het eerste coronajaar, toen er nauwelijks omzet was. Dan valt meteen veel af. En er waren zoveel regels en voorwaarden dat er eerder sprake was van een ontmoedigingsbeleid."

In Nieuwegein zijn drie woningen zwaar beschadigd door een brand. De huizen hebben een houtskelet en daardoor kon het vuur zich snel verspreiden. De brand ontstond 's middags en was 's avonds volledig geblust.

Negen woningen in het huizenblok werden volgens de veiligheidsregio ontruimd. Bewoners van zeven huizen kunnen voorlopig niet terug naar huis. Ze worden opgevangen in een school.

Bij één getroffen woning is het dak ingestort. Bij twee anderen zijn plafonds of binnenmuren naar beneden gekomen. Een vierde woning vloog niet in brand, maar heeft wel rookschade opgelopen.

Houten gevels

De melding van het incident kwam rond 14.30 uur binnen bij de hulpdiensten. De brand is buiten een van de woningen ontstaan. Via de houten gevels hebben de vlammen zich verspreid. Het is nog onduidelijk hoe het vuur is ontstaan.

De brandweer had groot materieel ingezet om het vuur te bestrijden: vier bluswagens en twee ladderwagens. Het doel van de brandweer was aanvankelijk om te voorkomen dat het vuur zou overslaan naar andere panden in de woonwijk.

Het deels instorten van de drie woningen maakte het moeilijk om de brandhaarden te bereiken. De brand was rond 16.30 uur onder controle en iets voor 19.00 waren de laatste brandweerlieden vertrokken.

Ze lagen vroeger in elk dashboardkastje en waren onmisbaar tijdens de autovakantie naar Frankrijk of Spanje: de uitvouwbare papieren wegenkaarten. Nu zijn er digitale navigatiesystemen in bijna alle auto's en mobiele telefoons, maar de wegenkaarten lijken desondanks nog steeds gewild.

Ondanks een lichte daling van de papieren kaarten blijken ze in de ANWB-winkel nog veel gevraagd. De gratis wegenkaarten voor leden van de tien populairste vakantiebestemmingen hebben nog altijd een oplage van twee miljoen per twee jaar, vertelt de ANWB.

Dit gaat onder meer om de kaarten van Frankrijk, België, Luxemburg en Duitsland, maar ook Scandinavië is populair. "We zien dat mensen toch koelere bestemmingen opzoeken in de zomer", vertelt de ANWB-woordvoerder aan de NOS.

Voorpret

De vereniging zegt een enquête onder haar leden te hebben uitgestuurd met de vraag: 'Willen jullie onze routekaarten niet liever digitaal?'. "Daaruit kwam dat vakantiegangers het toch heel prettig vinden om een fysieke routekaart te hebben", aldus een ANWB-medewerker.

"Ik kan het met stift een beetje intekenen", zegt een klant uit de ANWB-winkel tegen de NOS. "En dan kan ik de kinderen alvast laten zien waar we allemaal langskomen en hoe ver we zijn." Hij noemt het heel nuttig voor de opvoeding en de topografische kennis van zijn kinderen. Een andere wegenkaartgebruiker noemt het onderdeel van de voorpret van op vakantie gaan.

Bij paniek in de auto als de telefoon leeg is, de navigatie uitvalt of er geen bereik is, is een papieren kaart aan te raden volgens een andere klant. "Zeker met de bosbranden en de hitte in Zuid-Europa."

Gevaarlijke situatie

Uit een onderzoek van Hart van Nederland in februari van dit jaar bleek dat bijna een derde van de Nederlanders weleens in een ongewenste situatie terecht is gekomen door het volgen van de navigatie. Dat bleek volgens het programma uit een representatief onderzoek van het Hart van Nederland-panel. 17 procent van de ondervraagden reed weleens een weg in waar dat niet mocht, en 10 procent moest door de navigatie keren op een plek waar dat gevaarlijk was, zoals op een smalle dijk.

In sommige gevallen kwamen weggebruikers in een echt gevaarlijke situatie terecht. Eén procent van de groep werd de verkeerde kant op gestuurd door het navigatiesysteem en kwam daardoor bijna in botsing en ook één procent belandde op de linker weghelft, kwam gevaarlijk dicht bij water, het spoor of een kade, aldus Hart van Nederland.

Een klant in de ANWB-winkel vertelt aan de NOS dat hij weleens met een caravan op een smal weggetje terechtkwam met overhangende rotsen omdat de navigatie geen rekening houdt met een aanhanger. Hij had niet de ruimte om te keren met een caravan. Een andere klant zegt dat het navigatiesysteem bij een dorpje in Frankrijk ineens uitviel en het scherm zwart werd. "Toen pakten we de kaart erbij en volgden de bordjes en ja dan kom je er ook."

Tussen 22 juni en 5 juli, toen er een extreme hittegolf was, overleden ruim 900 meer mensen dan normaal. Dat blijkt uit een inventarisatie van het RIVM. Waaraan mensen precies zijn overleden is onbekend, maar dat de hitte hierin een rol speelt is volgens het instituut "zeer aannemelijk." Het gaat vooral om mensen ouder dan 80 jaar.

Tijdens extreme hitte werken organen van met name ouderen minder goed, zweten ze minder en drinken dan ook minder, met alle risico's van dien. Ook chronische patiënten, bijvoorbeeld mensen met hart-, vaat- en longziekten, lopen extra risico omdat hitte hun klachten kan verergeren.

Daarnaast was er tijdens de hittegolf sprake van smog. De combinatie van een slechte luchtkwaliteit en hitte leidde volgens het RIVM tot een extra belasting op de gezondheid van kwetsbare mensen.

Uit de cijfers blijkt dat er in alle regio's in Nederland sprake was van verhoogde sterfte. De meeste extra sterfte was in het zuiden en oosten van Nederland. Daar werd het ook het warmst. Het aantal sterfgevallen was voor alle leeftijdsgroepen verhoogd, maar zoals al werd verwacht dus het meest bij de leeftijdsgroep van 80 jaar en ouder.

In de week van 22 tot en met 28 juni was er een oversterfte van 586 mensen. Ruim honderd meer sterfgevallen dan de eerste schatting.

Na-ijleffect

Het is bekend dat ook na een periode van hitte mensen kunnen overlijden aan de gevolgen daarvan. Dit is het zogenoemde na-ijleffect. In de week van 29 juni tot 5 juli overleden 325 meer mensen dan verwacht. Naar verwachting zijn nu bijna alle sterfgevallen tijdens de hitteperiode gerapporteerd.

Het was voor het eerst dat het KNMI het hoogste waarschuwingsniveau voor gevaarlijk weer in Nederland afgaf vanwege hitte. Ook bij de recordtemperaturen van 2019 was dit alarmniveau niet van kracht.

Nationaal Hitteplan

Met het Nationaal Hitteplan roept het RIVM zorginstellingen, verzorgers en mantelzorgers op om gedurende langdurigere warme periodes extra te letten op mensen die tot een risicogroep behoren. Naast ouderen en chronisch zieken gaat het dan ook om mensen met overgewicht en jonge kinderen. Zij lopen een hoger risico bij hitte en hebben meer hulp nodig bij het afkoelen en hydratatie.

Cees Geel was een charismatische en herkenbare acteur, zegt regisseur en goede vriend Eddy Terstall. "Hij was onmiskenbaar in alle opzichten." De acteur overleed gisterochtend op 61-jarige leeftijd aan de gevolgen van een hartstilstand.

In 2004 kreeg hij een Gouden Kalf voor zijn hoofdrol in de film Simon, geregisseerd door Terstall.

De acteur sliep in die tijd weinig, zegt Terstall. "Hij vond het lekker om hard te werken, hij benaderde het ook echt als topsport. Cees deed de musical 3 Musketiers gelijktijdig met Simon. Hij moest altijd rond een uur of vier weg, snel in de auto naar Rotterdam. Daar stond hij 's avonds weer te zingen en te schermen."

Hij werd geboren in Schagen in een bescheiden milieu. Zijn ouders waren opgegroeid in armoede. Ze hoopten dat hun zoon een kantoorbaan zou vinden, maar Geel ging Nederlands studeren aan de universiteit. "Ik hield van lezen, van woorden. Ik wilde zo graag kunnen zeggen wat ik dacht en wat ik voelde. Daarna, toen mijn ouders net gewend waren aan het idee dat ik naar de universiteit ging, kwam de toneelschool in beeld", zei de acteur in 2009 in een interview met Trouw.

Geel had drie oudere zussen en een oudere broer die op zijn negende overleed, toen Cees nog niet geboren was.

Cor was negen jaar oud toen hij verdronk. "De huisarts adviseerde mijn ouders zo snel mogelijk een 'nieuw' kind te krijgen", zei Geel in Trouw. "Dat was ik. Ik ben geboren, omdat hij is gestorven." In zijn kindertijd was Geel daarom voorzichtig. Zijn ouders hadden immers al een kind verloren.

Cees Geel was te zien in tientallen films en televisieseries, waaronder negen seizoenen lang als rechercheur Stan Vroom in Flikken Rotterdam. Twee weken geleden was de laatste draaidag, van het negende en laatste seizoen.

Zijn manier van acteren was intens, zegt Terstall, die hem ook als vriend intens vond. "Hij was erg aanwezig in een scène." Soms was hij misschien iets te intens. Hij kon ook flink mopperen.

Volgens de oud-regisseur had Geel altijd zijn mening klaar en verwachtte hij ook een sterke mening terug. "Het leek in de kroeg altijd alsof we enorme ruzie hadden, dat ging nogal luid, maar we komen uit een sociale laag waar je niet zo diplomatiek hoeft te zijn."

Ook in het buitenland werd zijn talent opgemerkt. In 2005 werd hij uitgeroepen tot de beste acteur van het Tribeca-filmfestival in New York.

Tegen een Tilburgse nieuwssite zei Geel daarover dat hij destijds wel in Hollywood had rondgekeken, om eventueel daar te gaan werken, maar dat hij het in Nederland prima naar zijn zin had. Bovendien was na een tijd het momentum dat volgde na de prijs verdwenen.

Naar eigen zeggen zat hij er niet mee. "Nee, die blinde passie om het in Hollywood te maken, heb ik niet. Ik vermaak me in Nederland uitstekend."

Geel speelde ook in toneelstukken. In Als je niet leeft kun je niet scoren vertelde hij met Eric van Sauers anekdotes over mannenvriendschappen. NRC schreef daarover: "Van Sauers en Geel zijn twee vaatjes testosteron met diep bassende stemmen die wel weg weten met de rauwe romantiek van de kleedkamer en nurkse camaraderie."

De acteur was fervent supporter van PSV. "Je zult het niet zo snel aan me zien, maar je moet me tijdens wedstrijden niet te veel vragen want ik kan weleens kribbig overkomen", zei Geel in een interview met de club in 2015. Geel had bewondering voor de club in de jaren 80, toen PSV de Europa Cup I won, de voorloper van de Champions League. "Nadat ik de toneelschool had afgerond, heb ik daarom met mijn goede vriend Frank Lammers een seizoenkaart genomen."

Zoals in zijn jeugd zijn ouders bang waren om hem te verliezen, was Geel zelf lange tijd bang om zijn ouders te verliezen. Toen zijn moeder in 2009 overleed, voelde hij leegte, maar hij kon de dood inmiddels wel accepteren. "Dat alles voorbijgaat, vind ik wel een mooi, melancholiek gegeven", zei hij daarover.

(Telecompaper) Romania's Digi said its Spanish unit will begin trading on the Barcelona, Bilbao, Madrid and Valencia stock exchanges on 16 July at an initial public...