Aggregator

Democratie vraagt continu bescherming en onderhoud. Dat was de boodschap van koning Willem-Alexander aan het begin van de troonrede die hij namens de regering voorlas in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag.

"Democratie is geen platte rekensom, maar een mentaliteit die moet leven in ieder van ons", zei de koning. "Iedereen die iets doet voor een ander als vrijwilliger, mantelzorger of anderszins draagt bij aan het algemeen belang en maakt Nederland sterker."

Volgens Willem-Alexander bestaat er in Nederland een traditie van gemeenschapszin "als antistof tegen polarisatie". Hij wijst erop dat het idee van democratie niet moet worden versmald "tot het gelijk van de helft plus één".

Vaker 'ja'

Het is belangrijk dat mensen erop vertrouwen dat politiek en overheid problemen echt oplossen, zei de koning. Het is een opdracht aan parlement en kabinet dat die vraag vaker met 'ja' wordt beantwoord. "Dat betekent dat niet de ophef van de dag leidend moet zijn."

Willem-Alexander somt een aantal problemen op die "al veel te lang vragen om een oplossing": wonen, stikstof, democratie, sociaal stelsel, veiligheid en klimaat. "De toekomst wacht niet op achterblijvers."

Pragmatische aanpak

Wat betreft stikstof is het "de hoogste tijd" om de impasse te doorbreken. Voor een betere natuur en waterkwaliteit, maar ook voor Nederlandse boeren, want "die verdienen duidelijkheid en een toekomstperspectief".

Wat betreft wonen mikt het kabinet op "een pragmatische aanpak". Dat betekent bouwen op plekken waar al infrastructuur is en meer prefab bouwen.

Ruim aandacht is er ook voor asiel in de troonrede. "De samenleving moet het aankunnen", aldus de koning. Volgens hem zijn de doelen duidelijk: een lagere instroom, de opvang op orde en een streng uitzetbeleid. Volgens Willem-Alexander moet er zoveel mogelijk rust komen rond dit thema.

Buigen voor anderen

Aan het eind van de troonrede kwam Willem-Alexander terug op het beschermen van de democratie. "Een bekende definitie zegt dat democratie de noodzaak is om af en toe te buigen voor de mening van anderen", zei de koning. "Dat is een gedachte om vast te houden."

Volgens hem ligt daarin "de geest van redelijkheid en elkaar wat gunnen" besloten. En dat lost meer problemen op "dan de voortdurende ophef die nu soms de overhand lijkt te hebben".

In de Schouwburg?

Het was voor de vijfde keer dat de troonrede werd voorgelezen in de Koninklijke Schouwburg van Den Haag. Vanwege de verbouwing van het Binnenhof is de Ridderzaal voorlopig geen optie.

Voor koning Willem-Alexander was het de veertiende troonrede die hij voorlas. Voor het kabinet-Jetten was het de eerste.

De Britse prins Harry en zijn vrouw Meghan hebben hun kinderen Archie (7) en Lilibet (5) kort na de start van het schooljaar van school laten wisselen. De beslissing werd genomen vanwege zorgen over de veiligheid van de kinderen.

De kinderen hadden na hun verhuizing uit de Verenigde Staten pas twee dagen les gehad op hun nieuwe school in het Verenigd Koninkrijk. Een woordvoerder van de hertog en hertogin van Sussex zegt dat het besluit is genomen na overleg met het beveiligingsteam van de familie. Daarbij speelden "praktische aspecten" van hun huidige situatie een rol.

Met praktische aspecten worden de afstand en de drukke route tot de school bedoeld die het moeilijk maakten om de kinderen tijdens het brengen en halen goed te beveiligen. Daarom is besloten hen naar een andere school te sturen.

De woordvoerder van het stel zegt dat Harry en Meghan de leraren en medewerkers van de school dankbaar zijn voor de liefde, zorg en inzet die zij hun gezin die korte tijd hebben gegeven.

Zorgen om beveiliging

Het nieuws komt op het moment dat de door de overheid betaalde beveiliging van de Sussexes opnieuw wordt beoordeeld. Dat gebeurt nu Harry en Meghan weer in het Verenigd Koninkrijk wonen. Het stel keerde vorige maand terug, na zes jaar in de Verenigde Staten te hebben gewoond.

Ravec, de commissie die toezicht houdt op de beveiliging van leden van het koningshuis en andere hooggeplaatste personen, buigt zich nu opnieuw over het niveau van de politiebeveiliging van prins Harry en Meghan.

Niet de eerste keer

Sinds zij in 2020 een stap terug deden uit het Britse koningshuis is er geregeld discussie geweest over de beveiliging van het echtpaar. Tijdens hun verblijf in de Verenigde Staten kregen ze geen overheidsbeveiliging als ze het Verenigd Koninkrijk bezochten. Harry vond dat onterecht en stapte naar de rechter, maar kreeg ook in hoger beroep ongelijk.

Op verschillende plaatsen in het land woedt er brand langs een snelweg, onder meer naast de A2 bij Breukelen en de A28 bij Putten en Dwingeloo. Op beelden is te zien dat er hooi in brand staat. RTV Noord meldt een vergelijkbare actie langs de A7 bij Scheemda. Ook langs andere wegen worden branden gemeld.

Op beelden van Rijkswaterstaat is te zien dat het verkeer bij Breukelen door de rook wordt gehinderd. "Waar nodig zullen we rijstroken of complete rijbanen afsluiten", zegt Rijkswaterstaat.

De brandweer moest op meerdere plaatsen brandjes blussen:

Het gaat om acties van boerenactivisten. Die hebben in hun strijd tegen het stikstofbeleid van het kabinet vaker voor deze vorm van protest gekozen. Voor vandaag hebben radicale boerenleiders hun achterban opgeroepen opnieuw in actie te komen.

Oproepen tot boerenprotest

"Laat zien dat we het er niet mee eens zijn", zei een woordvoerder van de actiegroep Farmers Defence Force (FDF) gisteren op X. "Ga je lokaal verzamelen, ga morgen in actie. Want als we dit stilletjes over ons heen laten komen, is het gebeurd met de sector."

FDF-leider Mark van den Oever richtte zich gisteravond laat tot burgers. "Wij roepen jullie op om 's avonds, als jullie terugkomen van jullie werk, ook te gaan protesteren bij de gemeentehuizen in jullie eigen woonplaats. Wij beginnen 's middags, jullie nemen het 's avonds over."

Het liveblog over de sabotages van vandaag

Volg in ons liveblog de laatste ontwikkelingen over de sabotages op het spoor en de boerenacties.

In de Universiteitsbibliotheek Utrecht is een ongeveer 1700 jaar oud fragment van de Odyssee ontdekt. Onderzoeker Mark de Kreij van de Radboud Universiteit Nijmegen vond het stukje perkament twee jaar geleden tijdens onderzoek in de collectie antieke manuscripten van de universiteit. De Odyssee is een van de beroemdste verhalen uit de Griekse mythologie.

De Universiteit Utrecht maakt de vondst nu pas bekend. Volgens de universiteit sluit het aan bij de hernieuwde belangstelling voor de Odyssee dankzij de succesvolle verfilming van regisseur Christopher Nolan.

Het fragment bevat enkele regels uit boek 12 van het beroemde Griekse epos van Homerus. Volgens De Kreij is het bijzonder dat het al die tijd onopgemerkt is gebleven. "Het lag gewoon in Utrecht, maar niemand wist wat het precies was", zegt hij tegen RTV Utrecht.

De Kreij stuitte op het fragment toen hij een verzameling oude manuscripten onderzocht. Het gaat om een beschadigd stukje perkament van nog geen 8 centimeter. Wereldwijd zijn slechts enkele tientallen vergelijkbare fragmenten uit deze periode bekend. Ook behoort het tot de oudste teksten in de Utrechtse collectie.

Verstopt in een oude collectie

De Universiteit Utrecht kocht de collectie zo'n zeventig jaar geleden van de erfgenamen van de Duitse wetenschapper Carl Schmidt. De meeste manuscripten werden in het verleden al onderzocht, maar een klein deel ervan bleef grotendeels onaangeroerd.

De Kreij, zelf docent Grieks, herkende tijdens zijn onderzoek woorden die hem deden denken aan Homerus. Dat bleek te kloppen: de tekst komt uit de derde of vierde eeuw na Christus en bevat verzen uit de Odyssee.

De regels beschrijven een belangrijk moment in het verhaal. De mannen van Odysseus eten, tegen zijn waarschuwingen in, het heilige vee van de zonnegod Helios. Die vraagt oppergod Zeus om straf, waarna een storm het schip van Odysseus vernietigt en zijn bemanning omkomt.

Schatzoeker

Voor de onderzoeker is het niet de oudste tekst die hij ooit heeft bestudeerd. Toch noemt hij de vondst bijzonder. "Ik heb het leukste vak van de wereld", zegt De Kreij. "Ik ben eigenlijk een schatzoeker. Elke dag kun je iets tegenkomen wat nog niemand eerder heeft gezien."

De Odyssee vertelt het verhaal van Odysseus, de koning van het Griekse eiland Ithaka, die na de Trojaanse Oorlog een lange en gevaarlijke reis naar huis maakt. Het epos werd rond de achtste eeuw voor Christus opgeschreven en geldt als een van de invloedrijkste werken uit de westerse literatuur. De Trojaanse Oorlog zou volgens de overlevering enkele eeuwen eerder hebben plaatsgevonden.

The Sinclair ZX81 was a masterpiece of Sir Clive’s desire to get the most out of the least hardware, being about as minimalist as it was possible to get and …read more

De NS is voorzichtig begonnen met hervatting van de dienstregeling na de sabotageactie van vanochtend. Onbekenden legden op meerdere plekken door het land buizen op het spoor, waardoor het treinverkeer ernstig ontregeld raakte. Vooral tussen Utrecht en het noorden en oosten van het land was er overlast.

Op sommige plaatsen werden ook startkabels aangetroffen. Die waren bedoeld om kortsluiting te veroorzaken op het tracé.

Liveblog over de spoorsabotage:

Volg in ons liveblog de laatste ontwikkelingen.

Halverwege de ochtend had ProRail het spoor op verschillende tracés gecontroleerd en op zeker 27 plaatsen materiaal verwijderd. Op de sporen die werden vrijgegeven, kon de NS weer treinen laten rijden.

Alleen tussen Apeldoorn en Amersfoort rijden momenteel nog geen treinen, overal elders wel.

Wel duurt het nog even voordat er weer volledig volgens het spoorboekje gereden kan worden. Het advies aan reizigers blijft dan ook om de reisplanner te raadplegen. De NS gaat ervan uit dat de verstoringen nog de hele middag zullen aanhouden.

ProRail meldt daarnaast dat er op sommige plekken weer materiaal werd teruggelegd, nadat het was verwijderd. "Dat zijn uiteraard plekken waar we nu meer surveilleren." Volgens een NS-woordvoerder heeft dat geen gevolgen voor de hervatting van de dienstregeling.

Het is nog onbekend wie er achter de actie zit en of die verband houdt met Prinsjesdag vandaag in Den Haag. De verantwoordelijkheid voor de actie is tot nu toe niet opgeëist.

Verschillende actiegroepen die in het verleden op grote schaal overlast voor forenzen veroorzaakten, ontkennen iets met de zaak te maken te hebben. Zo zegt Extinction Rebellion, bekend van de snelwegblokkades, er niet achter te zitten. "Wij nemen altijd de verantwoordelijkheid voor onze acties."

Ook een woordvoerder van boerenprotestgroep Agractie zegt niets van de actie te weten. Farmers Defence Force zegt ook er zelf niet achter te zitten, maar sluit niet uit dat boerenactivisten verantwoordelijk zijn voor de verstoringen op het spoor.

Boeren willen "losgaan"

FDF-voorman Mark van den Oever voegt daaraan toe dat boeren hebben aangekondigd om rond de troonrede, later vandaag, "los te gaan". Hij spreekt van "wilde acties". Volgens hem was dat te verwachten: "We demonstreren, maar niemand luistert ernaar".

Zo werden er aan het begin van de middag op verschillende plekken naast de snelweg hooibalen in brand gestoken. Dat hinderde het verkeer onder meer bij Breukelen, Putten en op verschillende plekken langs de A28 in Drenthe.

Rijkswaterstaat laat weten zo nodig rijstroken of hele rijbanen te zullen afsluiten. Weggebruikers wordt daarom geadviseerd om de verkeersinformatie in de gaten te houden.

Drie militaire kopstukken die zijn veroordeeld voor de moord op vier Nederlandse journalisten in El Salvador krijgen definitief dertig jaar celstraf. Hun cassatieberoep is verworpen. Dat meldt een nabestaande van een van de journalisten, na een bericht van hun advocaat.

Daarmee komt er na 44 jaar een einde aan de zaak. In maart 1982 werden Koos Koster, Jan Kuiper, Joop Willemsen en Hans ter Laag in El Salvador in een hinderlaag gelokt.

De vier journalisten van de toenmalige omroep IKON waren in het land om verslag te doen van de bloedige burgeroorlog die er sinds 1979 aan de gang was. Die zou tot 1992 duren. Toen ze probeerden om guerrillagebied in te komen, werden ze opgewacht door militairen van het regeringsleger en doodgeschoten.

Definitief afsluiten

De nabestaanden probeerden tientallen jaren om de daders voor de rechter te krijgen. Het proces tegen de verantwoordelijken begon uiteindelijk pas vorig jaar.

Het gaat om de Salvadoraanse oud-minister van Defensie Guillermo Garcia (93), oud-directeur Francisco Antonio Morán (94) van een speciale politiedienst en ex-kolonel Mario Reyes Mena (88), die wordt gezien als de opdrachtgever voor de moorden. Zij werden veroordeeld tot dertig jaar cel, maar vochten hun straf aan. Het hof van cassatie heeft dat beroep nu dus verworpen.

Nabestaande Sonja ter Laag laat aan het ANP weten dat ze "ontzettend opgelucht" is. "We kunnen het nu eindelijk definitief afsluiten."

De VS beschikt over ruimtewapens in een baan om de aarde. Die onthulling deed staatsecretaris Troy Meink voor de Luchtmacht op een lucht- en ruimtevaartcongres in de VS. Het is de eerste keer dat het Amerikaanse leger toegeeft over dergelijke wapens te beschikken, maar veel details gaf Meink niet.

"We blijven ervoor zorgen dat we klaar zijn om de dreigingen die zich ontwikkelen te kunnen beantwoorden. Daarom heeft de VS ruimtewapens die onze troepen kunnen verdedigen tegen vijandelijke acties", was alles wat Meink erover kwijt wilde.

Later gevraagd naar meer opheldering, antwoordde hij dat hij zijn woorden zorgvuldig had gekozen en niets meer zou zeggen. Sinds wanneer de VS over de wapens beschikt, werd in het midden gelaten.

Een woordvoerder van Space Force, de tak van de Amerikaanse strijdkrachten die over de ruimte gaat, vulde wel aan dat het gaat om "defensieve en offensieve" capaciteiten. "De VS waarschuwt al sinds 2007 dat Rusland en China wapens testen en in stelling brengen. Door hun acties is het niet langer de vraag of de ruimte ook onderdeel uitmaakt van het strijdtoneel."

Internationaal taboe

Met de onthulling komt er definitief een einde aan de periode waarin oorlogvoering in de ruimte als internationaal taboe gold. In 1967 spraken de atoommachten af nooit massavernietigingswapens in een baan om de aarde te brengen. Hoewel andere wapens strikt genomen niet verboden waren, werd in ieder geval publiekelijk de wens beleden om geen wapenwedloop in de ruimte te ontketenen.

In deze eeuw namen Rusland en China al stappen die de opmaat vormden naar een nieuw tijdperk van 'star wars'. Zo voerde China testen uit waarbij afgedankte ruimtevaartuigen werden uitgeschakeld en stoorde en onderschepte Rusland vanuit de ruimte communicatiekanalen in de oorlog met Oekraïne.

Ruimtevaartexperts zien de opmerkingen van Meink als de Amerikaanse reactie op dat soort dreigingen. Over het algemeen wordt aangenomen dat het niet gaat om een wapen dat doelen op aarde kan aanvallen. Het zou eerder een satelliet zijn die vijandelijke satellieten kan uitschakelen, bijvoorbeeld door ze te verstoren.

ProRail zegt dat ten minste één trein op het sabotagemateriaal is gereden waarmee vanochtend op het spoor een grote storing werd veroorzaakt. "Vanochtend is een trein in aanraking gekomen met materialen op het spoor", zegt een woordvoerder van ProRail tegen de NOS.

Volgens de woordvoerder gebeurde dat bij Steenwijk. "Het heeft niet tot een ongeluk geleid", zegt ze. Er zijn ook geen mensen gewond geraakt.

Liveblog

Volg in ons liveblog de laatste ontwikkelingen.

Op meer trajecten in het land werd materiaal aangetroffen. Volgens de woordvoerder ging het om buizen die aan het spoor waren vastgemaakt. Hierdoor kon het spoorbeveiligingssysteem niet herkennen of een spoor wel of niet door een trein werd gebruikt en gingen alle seinen op rood.

Onduidelijk is op hoeveel plekken het misging. ProRail sprak vanochtend vroeg over zeker twintig locaties, maar was toen nog bezig met een inventarisatie. Inmiddels gaat het om zeker acht plekken in midden en oosten van het land.

Bekijk hieronder op welke plekken de treinenloop in ieder geval verstoord was:

Het leidde tot veel vertragingen door het hele land. Met name de tracés tussen Utrecht en het noorden en oosten van het land werden getroffen, maar die hinder werkte door in de landelijke dienstregeling.

Bewijsmateriaal veiliggesteld

ProRail is momenteel bezig om alle trajecten waar een storing wordt gemeld na te gaan. Prioriteit is daarbij het opstarten van het treinverkeer, maar ook zal bewijsmateriaal moeten worden veiliggesteld voor de politie.

Reizigers wordt aangeraden de online reisplanner te raadplegen. Volgens de NS is het ondanks de overlast relatief rustig op de perrons. Het lijkt erop dat veel veel mensen een alternatief hebben gezocht voor hun treinreis.

Als het spoor ergens is vrijgemaakt, zal de dienstregeling daar weer geleidelijk worden herstart. Hoelang dat gaat duren, kan de woordvoerder niet zeggen.

Het is niet duidelijk wie er achter de sabotageactie zit en of die iets te maken heeft met Prinsjesdag, vandaag in Den Haag. De verantwoordelijkheid voor de sabotage is nog niet opgeëist.

After saving a £300, 16-port Ubiquiti network switch from getting tossed into the trash, [Buy It Fix It] got the honor of trying to repair it. With four ports and …read more

Een helikopter van de Deense luchtmacht is gisteren met twee lichtkogels beschoten door een Russisch fregat. Dat meldt het Deense ministerie van Defensie.

Een van de lichtkogels vloog rakelings langs de helikopter, schrijft het ministerie. De bemanning raakte niet gewond en de helikopter raakte niet beschadigd, zegt minister Jeppe Bruus tegen het Deense persbureau Ritzau.

De helikopter maakte volgens de Deense autoriteiten een routinevlucht om foto's te maken van het Russische schip dat zich in internationale wateren bevond. Lichtkogels worden meestal ingezet om een waarschuwing af te geven, bijvoorbeeld als een schip zinkt.

Russische ambassadeur ontboden

Defensieminister Bruus spreekt van een ernstig incident. Hij ziet de gebeurtenis als een bevestiging "dat de grenzen zijn verlegd wat betreft de bereidheid van de Russische zijde om risico's te nemen". Er zijn volgens Bruus genoeg andere manieren om contact te maken.

De Russische ambassadeur wordt ontboden door het Deense ministerie van Buitenlandse Zaken voor een gesprek. Wanneer dit zal gebeuren, is onduidelijk.

Rijkswaterstaat trekt de oproep om de A2 van Den Bosch naar Utrecht te mijden weer in. Vanochtend ontstond forse vertraging door een ongeval in de buurt van knooppunt Deil. Rijkswaterstaat riep automobilisten op hun reis uit te stellen.

De vertraging was rond 07.30 uur meer dan 1,5 uur. Bij het ongeluk waren meerdere voertuigen betrokken. Het verkeer liep vast, omdat omleiden volgens Rijkswaterstaat niet mogelijk was.

A50

Ook een ongeval op de A50 bij Ravenstein richting Arnhem leidde tot flinke vertraging. De linkerrijstrook was enige tijd dicht. Bij dat ongeval waren drie voertuigen betrokken, schrijft Omroep Brabant.

De Amerikaanse senator Mitch McConnell is voor het eerst in drie maanden weer in de openbaarheid verschenen. De 84-jarige Republikein kwam gisteren in een rolstoel naar het Capitool in Washington om mee te stemmen over een gerechtelijke benoeming. Volgens aanwezige journalisten zag hij er broos uit en haperde zijn stem soms.

McConnell was sinds juni uit de roulatie na een val waarbij hij kort buiten bewustzijn raakte. Daarna liep hij ook nog een longontsteking op. Omdat hij wekenlang niets van zich liet horen, werd er gespeculeerd dat hij niet meer zou kunnen terugkeren.

De geruchten werden gevoed door eerdere gezondheidsproblemen van de senator op leeftijd. Zo verstijfde hij tot twee keer toe tijdens een publieke bijeenkomst. Bij een persconferentie bleef hij bijvoorbeeld lang stil terwijl hij wezenloos voor zich uit staarde.

McConnell beschreef zijn terugkeer in een schriftelijke verklaring als "een lang en frustrerend proces". "Ik ben er nog steeds niet helemaal 100 procent", erkende hij, "maar ik zal mijn best doen aanwezig te zijn bij moeilijke stemmingen waarbij mijn partij me nodig heeft".

Meer politici op leeftijd

McConnell geldt als een bijzonder invloedrijk politicus in de VS. Hij zit al sinds 1984 in het Congres en was jarenlang fractieleider van de Republikeinen in de Senaat. Vorig jaar nam hij afscheid van die functie en dit jaar maakte hij bekend in 2027 met pensioen te gaan.

McConnell is niet de enige Amerikaanse politicus op leeftijd. President Trump is met zijn 80 jaar de oudste president ooit en Democratische leiders als Chuck Schumer (75) en Nancy Pelosi (86) zijn ook al ver voorbij de pensioengerechtigde leeftijd.

Afgelopen augustus overleed de 83-jarige Kay Granger, een Republikeinse Afgevaardigde die na maanden afwezigheid in Washington opgenomen bleek te zijn vanwege alzheimer. Ook toen gingen er stemmen op dat het tijd was voor vitalere politici.

Het is vanaf vandaag voor Chinezen moeilijker om het eigen land in en uit te reizen. Nieuwe regelgeving geeft de overheid ruimere mogelijkheden om de bewegingsvrijheid van mensen te beperken wanneer naar het oordeel van diezelfde overheid "de ontwikkeling van het land" of "de nationale veiligheid" in het geding zijn.

Henry Gao, een prominente Chinese advocaat die in het buitenland verblijft, waarschuwt op X dat met deze wet het recht om China te verlaten "steeds meer verandert in een privilege dat door de staat naar eigen goeddunken wordt verleend". Waar het voor veel buitenlanders steeds makkelijker wordt om China te bezoeken, zitten Chinezen er steeds vaker opgesloten.

De wet past in een bredere Chinese campagne om de eigen technologische ontwikkeling en strategische industrieën te beschermen tegen het buitenland. Waar China zijn ontwikkeling van de afgelopen decennia grotendeels te danken heeft gehad aan openheid voor kapitaal, talent en kennis, lijkt het land nu prioriteit te geven aan absolute controle.

Kennis behouden

Op het eerste gezicht lijkt de nieuwe wet zich te richten op de aanpak van illegale activiteiten. In een toelichting op de website van het ministerie van Justitie staat dat de wereld in toenemende mate onveiliger is geworden en dat bijvoorbeeld fraude en terrorisme moeten worden tegengegaan. Met deze wet kan daar beter tegen worden opgetreden.

Maar de wet gaat om veel meer. De regels zijn er ook op gericht ongewenste uitstroom van kennis en talent te voorkomen. Dit jaar werd om die reden al een overnamedeal van het Chinese AI-bedrijf Manus met het Amerikaanse Meta geblokkeerd. Om verlies van kennis tegen te gaan, verbood Peking de deal.

Ook werd op stel en sprong een manier gezocht om te voorkomen dat de oprichters het land zouden verlaten. Met de nieuwe wet wordt het nemen van dit soort maatregelen in de toekomst een stuk simpeler.

Maar weinig paspoorten

Voor Chinezen was het al niet gemakkelijk om naar het buitenland te reizen. Slechts zo'n 11 procent van de bevolking heeft een paspoort. Hoewel iedereen er een kan aanvragen, krijgen sommige groepen, zoals etnische minderheden, gelovigen, activisten en partijcritici, er zelden één.

Ook voor veel mensen die wel een paspoort hebben, is het gebruik ervan beperkt. Ambtenaren, militairen en medewerkers van veiligheidsdiensten moeten al jaren toestemming vragen om naar het buitenland te reizen. Sinds enkele jaren geldt dat ook voor onder meer leraren, artsen en medewerkers van staatsbedrijven.

Buitenland onvoorspelbaar

Volgens Han Shenlin, professor aan de New York University in Shanghai, laat de toenemende controle op onder meer kapitaal, technologie en talent zien dat Peking uitwisseling met het buitenland steeds meer ziet als potentiële kwetsbaarheid.

"De ironie is dat China's grootste kracht, het vermogen om ideeën uit de buitenwereld op te nemen en op grote schaal toe te passen, een zwakte kan worden wanneer geopolitieke concurrentie deze kanalen minder voorspelbaar maakt". Dat laatste is volgens Han het geval.

Deze toenemende nadruk op het beschermen van eigen industrieën heeft volgens Han ook een keerzijde. "Innovatie is afhankelijk van het vrije verkeer van ideeën, mensen, kapitaal en informatie", zegt hij. "Als wetenschappers, ondernemers en investeerders zich beperkt voelen, heeft dat mogelijk gevolgen voor China's technologische vooruitgang."

Het risico is niet dat China plotseling stopt met innoveren, maar wel dat het minder productief en efficiënt wordt.

Deze beperkingen lijken haaks te staan op Chinese uitspraken om zich meer open te stellen voor het buitenland en op de leidende rol die het land voor zich ziet in de internationale arena. Volgens Han ziet Peking dat anders: "Ze willen nog steeds internationale uitwisseling, maar alleen nog maar op hun voorwaarden."

'Gaat veel te ver'

Critici vinden dat de reikwijdte van de wet veel te ver gaat. Zij stellen dat de wet tekortschiet in de definitie van "nationale veiligheid" en te veel macht geeft aan de immigratiedienst. Ook zijn er zorgen over de juridische positie van burgers.

Volgens de nieuwe wet kunnen de autoriteiten iemand een uitreisverbod opleggen zonder diegene daarover in te lichten. In de praktijk betekent het dat iemand de mogelijkheid om zo'n beslissing aan te vechten, wordt ontnomen.

If you spend any time near a gym, you may be familiar with Bluetooth heart rate monitors — a small pack of electronics mounted on a strap round the chest …read more

Het is de derde dinsdag van september: Prinsjesdag. Het minderheidskabinet presenteert de begroting voor volgend jaar en koning Willem-Alexander houdt de troonrede. Ook wordt de strafzaak vervolgd tegen de 23-jarige Chris Jude, die bekend heeft dat hij de 17-jarige Lisa uit Abcoude heeft vermoord.

Eerst het weer: Lokaal wat nevel of mist. Vanochtend eerst wat wolkenvelden. In de middag op veel plaatsen zon, bij 22 tot 28 graden. 's Avonds wordt het overal bewolkt met kans op buien.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De 51-jarige Alfredo Goeloe, die zaterdagavond in Rotterdam overleed kort nadat hij door de politie was aangehouden, reed niet op een gestolen fiets rond. Dat bevestigt een woordvoerder van de politie aan NRC.

Een woordvoerder van het OM zegt tegen de krant dat Goeloe staande werd gehouden en geen identiteitsbewijs kon laten zien. "Vervolgens wilde een van de agenten een identiteitsfouillering doen en toen ging hij ervandoor. Daarna is hij aangehouden, waarbij de man zich heeft verzet. Vervolgens is hij onwel geworden en dus gereanimeerd."

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Schaatsster Jutta Leerdam heeft besloten om komend seizoen niet in actie te komen. De 27-jarige Zuid-Hollandse liet gisteren weten tijdelijk afstand van de sport te nemen, maar benadrukte dat het geen definitief afscheid is.

Onlangs toonde schaatster Femke Kok tijdens een trainingskamp al veel begrip voor de twijfels bij haar grote sprintrivale over diens schaatsloopbaan.

"Ik snap haar helemaal, want zij heeft bereikt wat ze ooit wilde bereiken", zei Kok in gesprek met de NOS. "Ik kan heel goed begrijpen dat ze nu denkt: het is goed zo. Ze heeft daar (in de Verenigde Staten, red.) ook een goed leven."

Fijne dag!

Door een grote storing is het treinverkeer in grote delen van Nederland ontregeld. Volgens spoorbeheerder ProRail gaat het vermoedelijk om sabotage.

"Op meerdere plekken op het spoor zijn materialen aangetroffen die daar bewust zijn neergelegd", zegt een woordvoerder. "Er lijkt sprake van sabotage." De spoorbeheerder spreekt van een unieke situatie.

Er zijn volgens de woordvoerder buizen aan het spoor vastgemaakt, maar verdere details wil ze niet geven. Of de sabotage verband houdt met Prinsjesdag, vandaag in Den Haag, is onduidelijk.

De storing begon volgens ProRail om 05.30 uur. Op zeker twintig verschillende plekken zijn storingen in het beveiligingssysteem. Daardoor kan niet worden gecontroleerd of er een trein over het spoor rijdt of niet. Veilig reizen is dan onmogelijk en seinen springen op rood.

Ook wegverkeer getroffen

Volgens spoorbeheerder ProRail zijn voornamelijk de trajecten tussen Utrecht en het noorden en het oosten uitgevallen, maar heeft de storing "een landelijke uitstraling".

"Als op zo veel plekken geen treinverkeer mogelijk is, dan heeft dat ook effect op andere plekken", legt een woordvoerder uit. Op sommige trajecten kan wel stapvoets worden gereden.

Ook het wegverkeer kan last hebben van de spoorstoring. Als het veiligheidssysteem al of niet terecht aangeeft dat er een trein aankomt, zullen spoorbomen sluiten. Dat kan betekenen dat overwegen geblokkeerd blijven.

Daders onbekend

Het is nog niet bekend wanneer de storing zal zijn verholpen. "We weten op welke baanvakken de storingen zijn, maar niet de exacte locatie. We moeten dus het hele traject langslopen om het op te sporen en te verhelpen."

Volgens ProRail ligt de prioriteit bij het verhelpen van de storing, maar zal ook worden geprobeerd bewijsmateriaal zo min mogelijk te verstoren. Op de vraag wie er achter de sabotageactie kan zitten, heeft de woordvoerder geen antwoord. "Daar is het nu nog te vroeg voor. En het is ook niet aan ProRail, maar aan de politie."

NS meldt dat het op de perrons relatief rustig is. "Blijkbaar hebben veel mensen de berichtgeving meegekregen." Op Utrecht Centraal rijden veel treinen nog wel volgens de dienstregeling naar grote steden als Rotterdam, Amsterdam en Den Haag. Reizigers die gestrand zijn op weg naar het noorden of oosten laten het gelaten over zich heenkomen.

Het advies voor reizigers is om voor vertrek de reisplanner te raadplegen voor actuele reisinformatie. ProRail meldt dat waar een spoor is vrijgemaakt de dienstregeling zal worden hervat. Wanneer dat zal zijn, is niet duidelijk. Op Utrecht CS wordt gemeld dat het treinverkeer nog tot zeker 12.00 uur last kan hebben van de storing.

Prinsjesdag in het water

Het is niet de eerste keer dat een sabotageactie tijdens een groot evenement chaos veroorzaakt op het spoor: op de dag van de NAVO-top vorig jaar in Den Haag viel de verbinding tussen Schiphol en Amsterdam uit door een brand in een kabelgoot. Ondanks een getuigenoproep is daar nooit iemand voor opgepakt.

Door de storing viel voor reizigers in Apeldoorn een reis naar Prinsjesdag al vroeg in het water, meldt Omroep Gelderland. "We keken op het grote bord en ik dacht: oh oh", zegt Oranje-fan Linda.

Met uren vertraging aankomen, was geen optie: "Dan heb je geen plek meer: alle hekken worden om 10.00 uur gesloten en dan sta je vijfderangs en zie je niets." Ze gaat nu met haar zus Prinsjesdag thuis op tv volgen.

Nadat vorig jaar schrijver en dichter Lieke Marsman al uit de doeken had gedaan dat ze maar weinig verdiende aan haar luisterboek op streamingplatforms, blijkt nu uit onderzoek dat zo'n 42 procent van schrijvers en vertalers helemaal niets krijgt van hun uitgever voor luisterboeken die op commerciële platforms worden aangeboden.

De auteurs en vertalers die via hun uitgevers wel een vergoeding krijgen, zeggen vaak dat die bedragen "zeer laag zijn en dat zij daar zelf van schrikken", staat in een onderzoek waaraan bijna 700 auteurs van de Auteursbond en stichting Lira deelnamen.

Daarbij kunnen de auteurs de exacte inkomsten vaak niet specificeren omdat ze vaak niet per streamingdienst betaald worden, maar een soort algemene vergoeding ontvangen voor alle luisterplatforms.

Gemiddeld 39 cent

Bij vergoedingen van luisterboeken die digitaal zijn uitgeleend via de online Bibliotheek zijn wel cijfers. De KB nationale bibliotheek zegt dat bij de online bibliotheek vooraf duidelijk is wat schrijvers verdienen aan een geluisterd boek. De inkomsten daaruit zijn hoger dan bij commerciële platforms, maar ook die zijn vaak laag. Gemiddeld bedroeg de vergoeding per uitlening 39 cent.

Dat schrijvers maar weinig betaald krijgen is opmerkelijk, want streamingdiensten voor e-boeken en luisterboeken hebben de wind in de zeilen. De omzet van de markt groeide vorig jaar met een derde en naar schatting is de Nederlandse markt goed voor zo'n 50 miljoen euro.

'Totaal niet transparant'

De inmiddels overleden Marsman kwam de geringe betaling op het spoor toen bekend werd dat ze van luisterplatform Fluister de prijs had gekregen voor het beste luisterboek van 2025. Marsman, andere schrijvers en ook de Auteursbond waren verbolgen over de iets meer dan 8,5 cent die zij kreeg per uitgeluisterd boek.

Niet alleen verdienen auteurs en vertalers weinig aan boeken op luisterplatforms, ook is dus vaak onbekend waar hun werk wordt aangeboden, en wat dat dan oplevert. De meeste schrijvers geven aan dat ze op hun royalty-afrekening wel een bedrag bij 'luisterabonnementen' of 'streamingplatforms' zien, maar waar die inkomsten vandaan komen, is vaak onduidelijk. Een van hen noemt het "totaal niet transparant".

Al met al blijkt uit het onderzoek dat het slecht gesteld is met de inkomsten uit luisterboeken op streamingdiensten. Een woordvoerder van de Auteursbond denkt niet dat de uitgeverijen auteurs uitknijpen, maar zet wel haar vraagtekens bij het verdienmodel van de commerciële luisterplatforms. Ze vindt dat uitgeverijen transparanter moeten zijn over de afspraken die zij maken met streamingdiensten.

Martijn David van de branchevereniging van uitgeverijen legt uit dat de streamingdiensten anders werken dan fysieke boekhandels. "Aan een boek dat je in de winkel hebt gekocht en dat op je nachtkastje ligt, verdient de schrijver een vast percentage, zo rond de 2 euro", zegt hij. "Bij streamingdiensten gaat dat niet zo. Die betalen bijvoorbeeld per aantal minuten of uren dat er naar het boek is geluisterd."

Zo staat dat ook in het modelcontract voor auteurs en vertalers, waarin is opgenomen dat auteurs 25 procent van de netto-opbrengst krijgen.

'Black box'

Maar het blijft de vraag hoe een streamingdienst tot de bedragen komt die uiteindelijk worden uitgekeerd aan de uitgeverijen en vervolgens aan de schrijvers, erkent ook David. Hij kondigt een onderzoek aan naar de inkomsten voor schrijvers en vertalers via de streamingdiensten.

Een van de schrijvers die deelnamen aan het onderzoek zegt de wereld van de luisterboeken nogal schimmig te vinden. Een ander spreekt van "een black box".

Streamingdiensten willen er weinig over kwijt. Zo zei Luisterplatform Fluister, onderdeel van DPG, in januari tegen de NOS dat de vergoedingen die uitgeverijen krijgen marktconform zijn, maar wilde niet kwijt hoe die tot stand komen. En ook Kobo+ "wil inhoudelijk niets delen" over de tarieven en daaruit voortvloeiende inkomsten.

Bestsellerauteur Lex Paleaux ziet ook dat de winsten van luisterboeken niet terechtkomen bij schrijvers en uitgeverijen. Hij denkt dat die vooral bij de grote luisterplatforms zoals bijvoorbeeld Storytel, Spotify en Bookbeat belanden.

Ook hij vindt dat de inkomsten uit streamingdiensten zich niet verhouden tot die van zijn 'fysieke boeken'. Toch vindt hij luisterplatforms wel een waardevolle toevoeging aan de markt. Volgens hem zijn ze als het ware een reclame-uiting waardoor mensen die normaal gesproken niet in aanraking komen met boeken, dat nu wel doen. "Het is een manier om ze te laten kennismaken met je werk", zegt Paleaux.

De auteur vindt bovendien dat schrijvers zelf ook hun verantwoordelijkheid moeten nemen en scherp moeten zijn als ze een contract met een uitgeverij ondertekenen. "Daar staat ook in wat er met hun boek op luisterplatforms gebeurt. Als ze dan besluiten dat ze hun boek daar niet willen omdat de inkomsten te laag zijn, moeten ze het contract aanpassen of niet ondertekenen", vindt hij.

Een roedel Afrikaanse wilde honden heeft een reis van 4000 kilometer afgelegd door Zambia. Dat is volgens wetenschappers de grootste afstand die ooit is afgelegd door een Afrikaans landdier dat op zoek was naar een partner, meldt BBC.

De wetenschappers volgden drie broers waarbij een GPS-tracker was geplaatst. Zij zigzagden door het land en vermeden drukke plekken. Dat dit nodig was, bleek uit de resultaten van andere wilde honden die werden gevolgd: zij belandden in illegale vallen en stierven. Er was ook een groep van drie zussen die ver kwam, maar hun tocht stopte nadat een van hen was gestorven in een val.

De meeste Afrikaanse wilde honden paren niet met de roedels waarin zij worden geboren en verlaten rond hun tweede of derde levensjaar hun nest om op zoek te gaan naar een partner.

Sterker verbonden

Hemelsbreed legden de broers in acht maanden zo'n 420 kilometer af, maar doordat ze door het landschap zigzagden, kwamen ze uiteindelijk tot 4000 kilometer. Het onderzoek werd gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Ecology.

Volgens de onderzoekers laat de route van de dieren zien dat de populaties wilde honden in het oosten en zuiden van Afrika mogelijk sterker met elkaar verbonden zijn dan natuurbeschermers dachten. De hoofdauteur van het artikel, de Amerikaanse ecologieonderzoeker Scott Creel, stelt dat het onderzoek hoopvol stemt en dat het de noodzaak aangeeft van groene stroken die natuurgebieden met elkaar verbinden.

De regering van de Amerikaanse president Trump mag van het Amerikaanse Hooggerechtshof geen strengere regels invoeren voor stemmen per post. De rechters weigerden een uitspraak van een lagere rechtbank op te schorten.

Een rechter in Boston had de strengere regels in augustus en september al geblokkeerd. Trump ging vervolgens naar een hogere rechter, maar nog voordat die zich over de zaak kon buigen, stapte hij naar het Hooggerechtshof. Het Hof stelde in een korte toelichting dat het zeer onwaarschijnlijk is dat de inhoudelijke bezwaren van de lagere rechtbank in een andere rechtbank van tafel worden geveegd.

Streep door plannen

De Amerikaanse regering hoopte dat via het Hooggerechtshof de strengere regels voor stemmen per post alsnog vóór de tussentijdse verkiezingen, de zogenoemde midterms, begin november zouden worden ingevoerd. Met deze uitspraak van het Hof is daar een streep door gezet. Het betekent dat staten kunnen doorgaan met het versturen van stembiljetten aan kiezers volgens de huidige normen.

Met de nieuwe regels hadden staten onder meer van tevoren kieslijsten moeten delen met de federale overheid. Als een staat daaraan niet zou meewerken, zou postdienst USPS kunnen weigeren om stembiljetten te bezorgen.

Critici beschuldigden Trump ervan dat hij met zijn plannen voor strengere regels het stemmen per post wilde bemoeilijken en daarmee de Democratische Partij wilde benadelen. Onderzoek van MIT laat zien dat tijdens de verkiezingen van 2024 meer Democratische (37 procent) dan Republikeinse kiezers (24 procent) hun stem per post verstuurden.