Internationale Holocaustherdenking: 'Herdenken gaat niet alleen over het verleden'
"Mijn oma herkende haar eigen moeder niet meer", vertelt Oogappels-actrice Samya Ghilane over het oorlogsverleden van haar Joodse familie in de nieuwe aflevering van Roots, een serie van NOS Stories. Haar oma zat als kind ondergedoken op verschillende plekken, los van de rest van haar gezin. "Uiteindelijk kwam ze op een fijne plek terecht, in Rotterdam."
De rest van de familie was ondertussen verraden en naar Auschwitz getransporteerd. "Alleen mijn overgrootmoeder kwam terug. Ze liep mee met de dodenmars."
De nazi's vluchtten voor het oprukkende Rode Leger vanuit het concentratiekamp met tienduizenden gevangenen te voet naar het westen. Onderweg stierven in de ijzige kou duizenden mensen door uitputting, honger of executie.
Moeilijke herenigingGhilanes overgrootmoeder overleeft de verschrikkingen en zoekt haar kind op, maar zij weet niet meer wie ze is. "De loyaliteit aan haar biologische moeder was zo groot, dat ze uiteindelijk wel met haar is meegegaan. Het zou prachtig moeten zijn zo'n hereniging met je kind, maar dat is in de realiteit heel moeilijk."
Internationale HolocaustherdenkingTijdens de Internationale Holocaustherdenking wordt vandaag stilgestaan bij de moord op 6 miljoen Joden, Roma en Sinti in de Tweede Wereldoorlog. In Auschwitz in Polen is elk jaar een herdenkingsceremonie op 27 januari, de dag van de bevrijding van het concentratiekamp, dat symbool is komen te staan voor de gebeurtenissen tijdens de Holocaust.
Ghilanes oma sprak niet over haar oorlogsverleden, dat was te traumatisch voor haar. "Daardoor heb ik als kind vrij weinig van het Joodse van mijn familie meegekregen, behalve dan dat er heel veel pijn was."
Belang van herdenkenVanwege haar Joodse man hebben verschillende Joodse tradities inmiddels een plek in Ghilanes leven. Zo viert ze iedere vrijdagavond thuis de sjabbat. "Dat vind ik heel fijn, omdat ik dat nooit zelf heb meegekregen. Iedereen weet dat op vrijdagavond bij ons altijd de deur open staat, iedereen mag aanschuiven om bij ons te komen eten."
Kijk hier het hele interview over de Joodse roots van Samya Ghilane:
Ghilane groeide ook niet op met herdenkingen, maar dat is veranderd. "Ik heb ingezien en gevoeld dat het een grote impact heeft, als zoveel mensen bij elkaar zijn en die zijn allemaal stil. Op dat moment voel je juist een grote verbondenheid met de mensen om je heen. Dat je denkt: we zijn hier allemaal samen op deze planeet. Laten we proberen ook in verbinding te blijven met elkaar."
Volgens Ghilane opent een herdenking ook weer gesprekken. "Het gaat niet alleen maar over het verleden als je herdenkt. Je linkt het altijd weer aan de actualiteit. Dat je dan toch weer denkt hoe goed we het hier hebben, maar mensen op andere plekken in de wereld niet."
Nieuwsgierig naarDe Joodse acteur Sem Ben Yakar is wel al van jongs af aan bezig met de holocaust. "Hoe kan zoiets gebeuren? En wat is er toen precies gebeurd? Ik was er al vanaf vrij jonge leeftijd nieuwsgierig naar." Zijn overgrootouders zaten allebei ondergedoken in de Tweede Wereldoorlog. De moeder van zijn oma was de enige van haar gezin die de Holocaust overleefde. Haar ouders en zes zussen zijn vermoord.
Herdenken doet de familie van Sem samen. "Op 4 mei komen we met z'n allen altijd bijeen. Dan gaat er een soort kistje open waarin de Jodenster zit die zij toen droegen en ook allemaal briefjes die uit de trein zijn gegooid door familieleden die niet van transport zijn teruggekeerd."
Ondanks die gruwelijke geschiedenis, is het Joods zijn voor Sem juist ook iets heel moois. "Dat is wat heel erg ontbreekt op dit moment: het verhaal van het mooie ook. Als je nu alleen al 'Jood zijn' googelt, krijg je meteen Auschwitz of bijvoorbeeld 7 oktober, terwijl het ook bestaat uit heel veel mooie dingen. Wat het voor mij inhoudt, is die liefde, die saamhorigheid die het bij zich draagt."
Kijk hier het hele interview met Sem Ben Yakar over zijn Joodse roots
Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.