Aggregator

De centrale eindexamens Arabisch en Turks staan vandaag en morgen op het programma. Die vakken zijn steeds populairder, valt op te maken uit cijfers van het College voor Toetsen en Examens.

In 2022 deden 186 leerlingen eindexamen Arabisch, nu zijn dat er 401. Ook bij Turks nam het aantal flink toe, van 91 tot 338.

Arabisch wordt vaak gekozen door kinderen van vluchtelingen, zegt docent Samira Haddad. "Bijvoorbeeld uit Syrië, Irak, Jemen en Egypte. Zij spreken het al enigszins, dus het is makkelijker voor hen." Ook Nederlandse leerlingen met een islamitische achtergrond kiezen Arabisch, zegt Haddad.

Het eindexamen Turks wordt vooral gemaakt door Nederlandse leerlingen met een Turkse achtergrond, zegt Mehmet Uz van de Vereniging van Leraren in Levende Talen. "De afgelopen twee jaar hebben wij het vak actief gepromoot. Ik hoop dat het aantal eindexamenkandidaten nog verder gaat stijgen."

Aandacht voor culturele identiteit

De populariteit van het eindexamenvak Turks heeft volgens Uz te maken met de groeiende aandacht voor culturele identiteit. "Turkse series helpen daarbij, en er zijn steeds meer rolmodellen op sociale media."

Bovendien kunnen Turks sprekende leerlingen hun kans op een diploma vergroten door het vak te kiezen, zegt Uz. "De gemiddeldes van het examen liggen vaak hoog. Je kan dat gebruiken als compensatie voor andere vakken, of een ander vak laten vallen."

De taal spreken en luisteren gaat de leerlingen meestal goed af, zegt Canan Gönencay, medebestuurslid bij Levende Talen en docent Turks. Lezen en schrijven is volgens haar wel een uitdaging.

"Leerlingen hebben vaak nog nooit Turks gelezen voordat ze bij mij in de les komen." Ook Turkse literatuur is voor veel leerlingen nieuw.

'Meer leren over Turkije'

Bade Tashan (16) doet morgen eindexamen Turks op het vwo. Ze kreeg de taal thuis mee en besloot het vak te volgen omdat het haar makkelijker afgaat dan Duits. Daarnaast wil ze graag meer te weten komen over het land waar haar ouders werden geboren.

"Het helpt me om meer te leren over Turkije. Ik woon al mijn hele leven in Nederland en mijn enige connectie met Turkije is mijn familie. Dan vraag je je wel dingen af: hoe zou ik geweest zijn als ik in Turkije had geleefd?"

Asma Kadura (16) doet vandaag eindexamen Arabisch op het vmbo tl. "Ik vond het makkelijk omdat het mijn moedertaal is. Ik ben Palestijns en heb vier jaar in Syrië gewoond. Daar heb ik Arabisch geleerd."

Op deze manier kon ze biologie laten vallen. "Ik heb dat vak niet echt nodig, want ik wil architect worden."

Weerstand op scholen

Kadura is de enige eindexamenkandidaat Arabisch op haar school, het Lyceum aan Zee in Den Helder. De lessen kreeg ze online, van een docent van het ROC Nijmegen. Die onderwijsinstelling biedt Arabisch aan voor leerlingen door het hele land.

Docent Turks Gönencay geeft les op dertien scholen, deels online, deels fysiek. Op het Johan de Witt in Den Haag geeft ze les aan een volledige klas. En ook op het Deltion Sprint Lyceum in Zwolle heeft ze zo'n twintig leerlingen.

Op verreweg de meeste scholen kan je nog geen Turks volgen. Dat komt volgens Uz vooral door een tekort aan bevoegde docenten, beperkte budgetten en kleine leerlingaantallen.

Daarnaast zijn sommige scholen volgens hem terughoudend met het aanbieden van het vak. Die weerstand heeft te maken met een verkeerde aanname, zegt hij. "Sommige scholen denken dat je met het vak Turks of Arabisch ondersteuning geeft aan islamitisch onderwijs. Maar we hebben het puur over het leren van een taal."

Hij verwacht dat het aantal eindexamenkandidaten Turks verder zal groeien. "Er zijn op dit moment veel Turks sprekende leerlingen die nog niet weten dat er een eindexamen Turks bestaat."

Bij een grote brand bij een timmerbedrijf in Zutphen is vannacht een loods van 40 bij 10 meter volledig afgebrand. Daarbij kwam ook asbest vrij, maar dat is alleen neergeslagen op het terrein waar de brand woedde.

De brand brak even na middernacht uit bij het bedrijf aan de Marsweg. Toen de brandweer arriveerde, stond het pand al volledig in brand. Rond 03.00 uur kon het sein brand meester worden gegeven, maar van de loods is weinig over.

De brandweer wist te voorkomen dat het vuur oversloeg naar naastgelegen bedrijven. Een gespecialiseerd bedrijf zal de asbestdeeltjes op het terrein opruimen, meldt de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland.

In de omgeving zijn ook zwarte polyesterdeeltjes neergekomen, afkomstig van een nieuw gedeelte van het dak van de loods. Deze kunnen gewoon met de hand worden opgepakt en worden weggegooid, aldus de brandweer.

De koning van Cambodja heeft gratie verleend aan de 72-jarige voormalig oppositieleider Kem Sokha. Vorige maand hield de rechtbank in Phnom Penh zijn straf van 27 jaar huisarrest voor hoogverraad nog in stand, nadat Sokha in beroep was gegaan.

Kem Sokha, leider van de inmiddels ontbonden Cambodjaanse Partij van Nationale Redding (CNRP), werd in 2017 gearresteerd. Hij zou met de Verenigde Staten hebben samengespannen om de regering van toenmalig premier Hun Sen omver te werpen. Mensenrechtenorganisaties en de VS stelden dat de zaak politiek gemotiveerd was.

Hun Sen was vier decennia lang de leider van de heersende Cambodjaanse Volkspartij. Onder zijn bewind werden onder meer de persvrijheid ingeperkt, het internet zwaar gecensureerd en werden tegenstanders van het regime monddood gemaakt. In 2023 nam zoon Hun Manet het stokje over van zijn vader. Hij tekende het decreet namens koning Norodom Sihamoni.

De gevluchte Cambodjaanse activiste Mu Sochua van de Khmerbeweging voor Democratie noemt het pardon een poging om de acties van de overheid 'wit te wassen'. "De gevangenisstraf wordt verzacht, maar het verbod op politieke activiteiten en de beperking van de reisvrijheid naar het buitenland blijven in stand. Dit is niets meer dan een verandering van huisarrest naar politieke opsluiting."

Glass-based substrates are slowly beginning to push out organic substrates commonly used in PCBs due to often superior material properties. One area where glass substrates have however struggled is with …read more

Het Amerikaanse leger heeft verschillende doelen in het zuiden van Iran aangevallen. Het zou onder meer gaan om raketlanceerinstallaties en boten die mijnen aan het leggen waren.

Hoewel het aanvallen op Iraans grondgebied zijn spreekt het hoofdkwartier van het Amerikaanse leger in het Midden-Oosten Centcom van 'defensieve handelingen'. "We blijven onze strijdkrachten beschermen tegen de Iraanse dreiging, hoewel we terughoudend zijn vanwege het huidige staakt-het-vuren", aldus een verklaring van marineofficier Tim Hawkins.

Het Iraanse staatspersbureau Mehr meldde eerder op de avond dat er drie ontploffingen zouden zijn gehoord in havenstad Bandar Abbas, aan de Straat van Hormuz. Mehr heeft verklaard dat de situatie onder controle is. Ook in de omgeving van andere plaatsen langs de zuidkust als Sirik en Jask zouden explosies zijn gemeld.

Hard tegen hard, of de deal?

De aanvallen vinden plaats terwijl de vredesonderhandelingen tussen de VS en Iran in volle gang zijn. Een Iraanse delegatie met onder anderen minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi is in de Qatarese hoofdstad Doha om met de Qatarese premier Mohammed bin Abdulrahman al-Thani te spreken over een mogelijk akkoord.

Zaterdag leek een einde aan de oorlog in het Midden-Oosten binnen handbereik, toen Trump liet weten dat vrijwel alle landen in de regio het eens waren over de hoofdlijnen van een vredesakkoord. Een dag later temperde de Amerikaanse president die verwachtingen alweer, door bekend te maken dat hij zijn onderhandelaars niet overhaast te werk wil laten gaan.

Volgens de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio is een akkoord om de oorlog te beëindigen nog steeds mogelijk, ondanks de aanvallen. Dat zei hij tijdens een bezoek aan India tegen verslaggevers. Volgens hem kan er binnen "een paar dagen" een akkoord zijn en is het vooral een discussie over taalgebruik. Hij benadrukte dat de Straat van Hormuz "open moet zijn".

Vanuit Iran klinken signalen dat een akkoord nog ver weg is. Zo is volgens persbureau Tasnim de toegang tot Iraanse banktegoeden in het buitenland een knelpunt. Andere obstakels zijn de beëindiging van de strijd in Libanon tussen Israël en Irans bondgenoot Hezbollah, het opgeven door Iran van zijn voorraad hoogverrijkt uranium en de toekomst van het Iraanse kernenergie- en raketprogramma.

There are many ways you can implement an Intel i386 CPU on an FPGA, with the use of original microcode probably being one of the most interesting approaches. This is …read more

Een 1,5 kilometer brede ruimterots is vernoemd naar de Nijmeegse amateuronderzoeker Astrid Eeuwes. De planetoïde draait in een baan om de zon en bevindt zich tussen Mars en Jupiter.

De 45-jarige Eeuwes is sinds tien jaar vrijwilliger bij de sterrenwacht in het Gelderse Bussloo. Ze bestudeert minuscuul gruis uit de ruimte, nadat het neer is gekomen op daken of op straat. Ook geeft ze daar lezingen over en deelt ze haar bevindingen via sociale media. In 2023 kreeg ze daarom een prijs van de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde.

Bucketlist

"Ik kreeg vanmiddag een appje van een collega, die me feliciteerde met de vernoeming", vertelt de onderzoeker. "We halen vaker geintjes met elkaar uit en ik wist nog van niets, dus eerst geloofde ik het niet helemaal. Toen kreeg ik de e-mail doorgestuurd. Sindsdien blijven de reacties binnenstromen."

"Dit stond wel op mijn bucketlist, maar ik had het nu nog niet verwacht", aldus Eeuwes. "'Later als ik groot ben zou me dat leuk lijken', dacht ik altijd. Maar dit zijn fantastische dingen, het is de bekroning op mijn werk."

De planetoïde had tot nu toe de wetenschappelijke naam 2018 BS7, maar heet voortaan (585349) Eeuwes. De Internationale Astronomische Unie (IAU), die over namen in het heelal gaat, heeft de nieuwe naam vastgesteld. De rots werd in oktober 2012 ontdekt door Marco Langbroek, die tegenwoordig bij de TU Delft werkt en de naam van Eeuwes had voorgedragen.

In goed gezelschap

In ons zonnestelsel zijn vele miljoenen rotsen als die van Eeuwes. Enkele tienduizenden hebben een naam. Onder meer Anne Frank, Vincent van Gogh, Rembrandt, Johan Cruijff en de koninginnen Wilhelmina en Juliana werden eerder naamgever. In februari 2017 kreeg een planetoïde de naam Tijn, naar een terminaal zieke jongen die eind 2016 een nagellakactie begon bij Serious Request. Tijn overleed in juli 2017.

De IAU vernoemde maandag ook een rots naar de Amerikaanse striptekenaar Charles Addams. Hij bedacht in de jaren 30 van de vorige eeuw een verhaal over een macabere familie. Die werd naar hem de Addams Family genoemd.

Eeuwes maakt plannen om haar rotsblok met eigen ogen te bekijken. "Het is te fotograferen, als je heel goede apparatuur hebt. Het is maar een zwak object, maar staat redelijk dichtbij. Het beste kun je meerdere foto's maken van het bewegende stipje en daar dan een video van maken. Dat ga ik zeker proberen."

Zo draait (585349) Eeuwes om de zon:

Voor het eerst is een Nederlander het snelst over de finish gekomen bij het jaarlijkse kaasrolkampioenschap in Gloucester in Engeland. De 21-jarige Niels Wennemars wist internationale tegenstanders en lokale helden achter zich te laten in de jacht op een rollende kaas.

Bij het kaasrollen rennen deelnemers tegelijk van een steile heuvel, Cooper's Hill, naar beneden. Ze gaan in theorie achter een kaas aan die van dezelfde heuvel afrolt, maar in de praktijk niet in te halen is. Wie als eerst over de finish onderaan de heuvel komt, wint.

Het evenement is een lokale traditie; de eerste editie werd gehouden in 1836. De laatste jaren is het evenement steeds populairder geworden, ook op sociale media. Het kaasrollen trekt inmiddels deelnemers van over de hele wereld.

Ziekenhuis

Ook Wennemars, broer van schaatser Joep Wennemars en zoon van oud-schaatser Erben Wennemars, zag beelden van de wedstrijd op zijn tijdlijn voorbijkomen en kwam op het idee naar Gloucester af te reizen. "Wij zijn toch het land van de kaas. Maar nog nooit had een Nederlander het geprobeerd. Ik dacht: ik ga dit doen, en ik ging er ook in voor de winst."

Zo chaotisch ziet de race eruit:

Wennemars is fanatiek sporter, actief op TikTok en houdt naar eigen zeggen wel van extreme uitdagingen. "Dit is heel rauw. Het is niet eens een officieel evenement, je moet op de dag zelf daarnaartoe komen en aan de start verschijnen."

Meedoen is niet zonder gevaar. De meeste deelnemers gaan op de steile afdaling al snel onderuit. Ieder jaar raken mensen gewond, soms belanden ze zelfs in het ziekenhuis.

Maar de nieuwbakken kampioen had een strategie, zegt hij. "Ik heb van tevoren goed nagedacht hoe ik het zou doen. Iedereen start hard, maar dan kunnen ze hun bovenlichaam halverwege de heuvel niet meer bijhouden met hun benen. Als je over de hele heuvel een bepaald tempo aanhoudt, blijf je zo lang mogelijk overeind."

Bovendien is hij naar eigen zeggen "niet zo snel bang". "Natuurlijk was het wel spannend, maar ik had er ook veel zin in. Het is wel enigszins gecontroleerd: ik ben fit en heb een goede motoriek."

Double Gloucester

Wennemars, die met een koprol over de finish kwam, is wel verbaasd over de enorme aandacht voor zijn winst. Niet alleen van de internationale media onderaan de heuvel, maar ook van alle inwoners in het dorp waar de race gehouden wordt.

"Ik ben hier een god!", roept hij lachend door de telefoon. "Ik ben zonder te overdrijven al 200 keer met mensen op de foto geweest. En als ik hier met deze kaas rondloop, krijg ik overal gratis te drinken."

De kaas - een Double Gloucester - gaat mee naar huis. "Hij is perfect, precies zoals ik het lekker vind. En hij is best groot, dus ik wil hem graag delen met familie en vrienden."

De Iraanse president Pezeshkian heeft opdracht gegeven om de toegang tot het internet te herstellen. Dat melden Iraanse staatsmedia. Voor Iraniërs was het internet afgesloten sinds eind februari, toen de Amerikaans-Israëlische luchtaanvallen op het land begonnen.

De staatsmedia noemen het Iraanse ministerie van communicatie als bron. Er is nog weinig duidelijk over het besluit van de president.

Zo is niet bekendgemaakt wanneer de internettoegang wordt hersteld en ook niet of dat bijvoorbeeld gefaseerd zal gebeuren. Eerder deze maand, toen een speciale werkgroep over herstel van internettoegang stemde, werd 5 juni als mogelijke datum genoemd.

Anti-regeringsprotesten

Veel Iraniërs zitten volgens internetwaakhond Netblocks al 87 dagen zonder internet. Slechts een klein deel van de bevolking beschikt over een kostbare VPN-verbinding waarmee de internetblokkade te omzeilen is.

Het regime sloot de toegang tot het internet op 8 januari af, toen er in het land grote anti-regeringsprotesten waren uitgebroken. Het dodental bij die massale protesten staat volgens de Iraans-Amerikaanse mensenrechtenorganisatie HRANA op zeker 7000. Van de protesten en het dodelijke geweld tegen demonstranten kwam door de internetblokkade maar zeer weinig naar buiten.

In de loop van februari werd het internet voor burgers weer toegankelijk, tot op 28 februari de oorlog met de VS en Israël begon. Het regime stelt steeds dat de internetblokkades uit veiligheidsoverwegingen zijn.

Zwaar gecensureerd

'Toegankelijk' is in Iran overigens maar een betrekkelijk begrip. Het internet wordt in het land altijd al zwaar gecensureerd. Veel internationale websites zijn niet te bezoeken. Burgers, scholen en bedrijven maken steeds vaker noodgedwongen gebruik van een 'nationaal internet' met goedgekeurde sites en van besloten digitale netwerken.

Bij een Spaanse opvarende van het Nederlandse cruiseschip Hondius is het hantavirus vastgesteld. Dat meldt het Spaanse ministerie van Volksgezondheid. De besmette persoon verbleef al in quarantaine in een militair ziekenhuis in Madrid, maar wordt nu overgebracht naar een isolatieafdeling.

Volgens de lokale autoriteiten heeft de besmetting geen invloed op het risiconiveau voor de Spaanse bevolking en er worden dan ook geen extra voorzorgsmaatregelen genomen.

De patiënt is een van de veertien Spanjaarden die aan boord waren van de Hondius. Sinds 10 mei verblijven zij in quarantaine. Het is de tweede bevestigde besmetting van het hantavirus in Spanje.

Twaalf besmettingen

Vrijdag meldde de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) dat een Nederlands bemanningslid van het cruiseschip toch besmet is met het hantavirus. Deze persoon was in Tenerife van boord gegaan, werd naar Nederland gerepatrieerd en verblijft sindsdien in isolatie. Volgens het RIVM is de kans op verdere verspreiding in Nederland heel erg klein.

Het schip meerde vorige week aan in de Rotterdamse haven. Een schoonmaakoperatie is inmiddels in volle gang. Een deel van de bemanning blijft aan boord totdat de desinfectie is voltooid.

Zondag schreef de WHO dat er tot dusver drie mensen zijn overleden aan het virus en dat er in totaal twaalf besmettingen zijn vastgesteld.

Some of you may know there’s a version of UNIX for the Commodore Amiga, aptly called Amiga Unix or AMIX. There is an almost complete record of versions from 1.0 …read more

De Israëlische premier Netanyahu zegt dat de oorlog tegen Hezbollah in Libanon wordt opgevoerd. Hij kondigt zwaardere aanvallen aan in reactie op drone-aanvallen door de militie in het noordelijke buurland. "Ik heb het leger opgedragen het gaspedaal nog harder in te drukken", zegt Netanyahu in een videoboodschap.

Ook vandaag voerde Israël bombardementen uit verspreid over Libanon. Daarbij werden zeker drie doden gemeld door de Libanese autoriteiten. Meerdere malen zijn Israëlische troepen, die een deel van Zuid-Libanon bezet houden, aangevallen met drones. Er vlogen ook drones richting Noord-Israël, maar er werden geen slachtoffers gemeld.

Elf Israëlische militairen gedood

Officieel geldt er een wapenstilstand sinds 16 april, maar in de praktijk is de oorlog gewoon doorgegaan. Netanyahu beweert dat er de afgelopen weken 600 strijders van Hezbollah zijn gedood. Sinds het bestand inging zijn zeker elf Israëlische militairen gedood, schrijft The Jerusalem Post.

Een Amerikaanse functionaris zegt tegen The Times of Israel dat de VS een nieuw offensief tegen Hezbollah zou kunnen goedkeuren. De militante beweging zou in acht dagen tijd ruim duizend drones en 700 raketten hebben gelanceerd.

Glasvezeldrones

Het Israëlische leger is kwetsbaar gebleken voor drone-aanvallen door Hezbollah. Een deel van deze toestellen wordt bestuurd via flinterdunne glasvezelkabels, waardoor er geen radiosignaal is om te verstoren. De Israëlische krant Haaretz meldde in april dat het leger herhaaldelijk was gewaarschuwd voor dit scenario, maar dat er nauwelijks actie is ondernomen.

Afgelopen weekend werden twee Israëlische militairen bij dit soort aanvallen gedood. De premier erkent in de videoverklaring dat de drone-aanvallen een probleem vormen. Tegelijkertijd zegt hij dat er een "speciaal team" werkt aan een oplossing. Zwaardere aanvallen zijn volgens hem onderdeel van de oplossing.

Duizenden woningen verwoest

Het Israëlische leger blaast op grote schaal huizen en andere burgerinfrastructuur op in Zuid-Libanon. Volgens de Libanese autoriteiten zijn sinds de ingang van het bestand ruim 10.000 woningen beschadigd of verwoest. Israël stelt dat deze verwoesting nodig is, omdat Hezbollah er actief is.

In Libanon zijn sinds het begin van de oorlog op 2 maart, toen Hezbollah Israël als eerste aanviel, inmiddels ruim 3100 doden gemeld door Israëlische aanvallen. Onder hen zijn ruim 200 kinderen. Verder is vooral onduidelijk hoeveel burgerslachtoffers er zijn gevallen, aangezien er in de vrijgegeven statistieken geen onderscheid wordt gemaakt tussen strijders en burgers.

Boeren in Marokko dreigen in de problemen te komen door de hoge brandstofprijzen in het Noord-Afrikaanse land. De oorlog in het Midden-Oosten heeft ertoe geleid dat de prijs van diesel de afgelopen maanden zo'n dertig procent is gestegen.

Graanboer Ousaid Kabbouri (25) kan zijn geluk niet op. Na zeven jaren van droogte is er afgelopen winter ongebruikelijk veel regen gevallen in Marokko, en staan de graanvelden weer vol. "Dit jaar ziet er heel goed uit, de gewassen zijn veelbelovend, vooral hier in de regio Chaouia."

Maar nu de tijd om te oogsten dichterbij komt, worden de boeren in deze streek in het midden van het land geconfronteerd met een nieuw probleem. Door de hoge dieselprijs zijn ook de prijzen voor het huren van landbouwmachines omhoog gegaan.

Tekort aan arbeidskrachten

Yassin heeft zijn boerenbedrijf in Tifelt, een dorp dat precies tussen de steden Rabat en Meknes in ligt. De tractor die hij onlangs heeft gekocht, verhuurt hij ook aan andere boeren. Volgens hem valt het wel mee met de stijging van de huurprijzen. "Onze prijzen zullen niet veel veranderen, er komt alleen een beetje bij vanwege de hogere brandstofkosten," vertelt hij.

Toch kunnen voor boeren als Ousaid zelfs kleine prijsstijgingen grote gevolgen hebben. En niet alleen de huur van machines is duurder dan in de voorgaande jaren. "Ook basismaterialen zijn duurder geworden. Bijvoorbeeld de zakken waar het graan in wordt opgeslagen, die zijn in prijs verdubbeld," zegt Ousaid.

Een alternatief voor de machinale oogst is er niet op het platteland in Marokko. Boeren zijn in de afgelopen twee decennia meer afhankelijk geworden van landbouwmachines omdat er een chronisch tekort is aan arbeidskrachten.

Bovendien zijn er steeds minder jonge Marokkanen in de plattelandsgebieden die als boer in de voetsporen van hun ouders willen treden. Een trend die boer Lahcen (60) uit Tifelt zich voor zijn ogen ziet voltrekken. "Er is een gebrek aan werkkrachten voor de oogst, de meeste jonge mensen hebben het platteland ingeruild voor de stad. Niemand wil nog boeren, ze zijn allemaal verhuisd," verzucht hij.

Met zijn 25 jaar is Ousaid dus een uitzondering. "Als ik met mensen praat over wat ik doe en ze mijn leeftijd horen, reageren ze verbaasd. Ze verwachten dat iemand van 25 jaar of jonger iets anders doet dan werken in de landbouw," vertelt Ousaid.

Ousaid probeert zelf het tij te keren. Met zijn Instagram-pagina Chaouia pur et sûr probeert hij zijn liefde voor de landbouw over te brengen op zijn leeftijdsgenoten. "De ruggengraat van elke sector is de jeugd. Als jongeren uit een sector verdwijnen en er geen volgende generatie is, dan zal die sector daar vanzelf onder lijden," legt hij uit.

Maatregelen overheid

Om de consument te beschermen tegen de stijgende brandstofprijzen kwam de overheid begin april met een subsidieregeling. Deze is vooral bedoeld om de kosten voor elektriciteit, butaangas en het openbaar vervoer omlaag te brengen. Een regeling om de landbouwsector te compenseren is er op dit moment niet.

Aan het begin van het jaar lag de dieselprijs nog rond de 10 dirham (ongeveer 1 euro), inmiddels is die gestegen naar 14,5 dirham (1,34 euro). Volgens Ousaid kan het niet anders dan dat deze stijging wordt doorberekend in de prijzen die Marokkanen in de winkel moeten betalen. "Wanneer de productiekosten stijgen, wordt de oogst duurder, worden landbouwproducten duurder en is het ook de consument die daaronder lijdt."

Volle velden

Ondanks de hoge dieselprijs rekent de Marokkaanse overheid door de overvloedige regenval op een goede graanopbrengst. Er is zelfs besloten om de import van granen uit het buitenland in de maanden juni en juli op te schorten. De afgelopen jaren was het land vooral aangewezen op de invoer van graan uit Rusland en Oekraïne, een handelsstroom die door het oorlogsgeweld daar niet bepaald stabiel is.

De graanoogst in Marokko begint na Eid-al-Adha, het Offerfeest, dat deze week wordt gevierd. Eerst zijn de graangebieden in het zuiden aan de beurt omdat het gewas daar net wat eerder rijp is dan in het noorden van het land.

Terwijl Ousaid zijn graanveld inspecteert, bespreekt hij met zijn buurman, graanboer Rachid, wanneer het graan klaar is voor de oogst. Hoewel ze dankbaar zijn voor de volle velden, blijft het onzeker of ze er ook nog iets aan gaan verdienen.

Unless you’ve managed to avoid touching a Windows computer until after the Windows XP era, it’s pretty good odds you’ve played Space Cadet Pinball. Some of you may have even …read more

"Er waren geluiden... angstaanjagende explosies. Vlammen. Heel even, misschien een seconde, verloor ik mijn bewustzijn," vertelt de 74-jarige gepensioneerde Jevhen aan de krant Kyiv Independent na de grootschalige luchtaanvallen van Rusland op Kyiv afgelopen weekend. Op foto's is te zien hoe inwoners een dag na de bombardementen op Kyiv langs zwaar beschadigde gebouwen lopen.

Een groepje tieners kijkt naar een winkelcentrum dat in brand staat, een vrouw loopt met twee boodschappentassen door een straat in puin. Een man en een vrouw zien hand in hand hoe het flatgebouw waar zij in woonden vernield is.

De schade is dan ook enorm: Rusland vuurde in de nacht van zaterdag op zondag volgens Oekraïense autoriteiten zeker 600 drones en 90 raketten op Kyiv en omgeving af, waaronder 36 ballistische raketten. Vier mensen werden gedood. Ruim 87 anderen raakten gewond, onder wie drie kinderen. Er werden tientallen woongebouwen en een waterleidingsbedrijf geraakt. Een markt brandde af.

Wat deze aanval echter anders maakt dan de vele andere Russische aanvallen is de inzet van de hypersonische Oresjnik-raket. Die sloeg in in de stad Bila Tserkva, ten zuidwesten van Kyiv. De raket was volgens Oekraïense media niet geladen met explosieven, maar werd volgens defensie-experts afgevuurd als waarschuwing voor Oekraïne én voor de rest van Europa.

Zo zag Kyiv er gisteren uit na een nacht van aanvallen:

De Russen hebben het gebruik van de raket bevestigd en laten weten dat het een vergelding is voor een Oekraïense droneaanval op een studentencomplex in de door Rusland bezette regio Loehansk, in het oosten van Oekraïne. Daarbij kwamen volgens het Kremlin 21 mensen om het leven. Kyiv ontkent dat het deze aanval heeft uitgevoerd.

Het gebruik van de Oresjnik-raket veroorzaakte een schok bij Europese leiders. De Franse president Macron spreekt van "een vlucht naar voren die de impasse van de Russische agressieoorlog markeert". De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Berendsen (CDA) stelt dat "de aanvallen nogmaals aantonen dat het Kremlin oorlog boven vrede verkiest". Ook de hoogste diplomaat van de Europese Unie, Kaja Kallas, veroordeelde het gebruik van de raket.

De ophef is niet zonder reden: het gaat om een geavanceerd, moeilijk te onderscheppen projectiel dat kernkoppen kan dragen en tien keer sneller is dan het geluid, ruim 12.000 kilometer per uur. De zware ballistische middellangeafstandsraket stijgt na het afvuren op tot in de ruimte waarna hij terugvalt richting zijn doelwit. De raket kan vanuit de dampkring 36 bommen in één keer afwerpen, echt en namaak, die elk apart door de luchtverdediging gedetecteerd en onderschept moeten worden.

Experts stellen dat dit voor Oekraïne vrijwel onmogelijk is: door de snelheid van de raketten en de hoeveelheid ervan raakt hun luchtverdedigingssysteem overbelast. Als Rusland de Oresjnik afvuurt, dan staat Oekraïne machteloos. President Zelensky haalde dan ook hard uit naar de Russen. Hij noemt het gebruik van de Oresjnik "gestoord". "Het is belangrijk dat Rusland hiervoor niet ongestraft blijft", schrijft hij op X.

Het verschil met een andere hypersonische raket van de Russen, de Kinzjal, zit hem in de actieradius. De Oresjnik heeft volgens Moskou een bereik van zo'n 5000 kilometer, de Kinzjal "slechts" 500 kilometer. Om die reden houdt Europa het gebruik van deze raket nauwlettend in de gaten. Doordat Rusland de Oresjnik-raketten heeft opgesteld in Belarus liggen vrijwel alle Europese hoofdsteden binnen bereik.

Het gebruik van raketten als de Oresjnik is al langer omstreden. Een in 1987 gesloten ontwapeningsakkoord tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie verbood het gebruik van raketten die een dergelijke afstand kunnen afleggen.

President Trump stapte in zijn eerste termijn echter uit dit verdrag omdat Moskou zich volgens de Amerikanen niet aan de afspraken hield. Rusland kondigde zelf in 2025 aan zich niet langer te houden aan het historische INF-verdrag.

Een politieke actie

Experts noemen het inzetten van de Oresjnik dan ook een puur politieke actie. De vorige inzet ervan was in januari, kort nadat de zogenoemde "coalition of the willing" van westerse landen plannen besprak om vredestroepen te stationeren in Oekraïne.

In 2024 werd de raket voor het eerst gebruikt. Militair deskundigen wijzen erop dat het afvuren van de Oresjnik duur is en dat Rusland voldoende goedkopere alternatieven heeft om doelen ver in Oekraïne te raken.

Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken heeft buitenlandse burgers en diplomaten opgeroepen om de Oekraïense hoofdstad "zo snel mogelijk" te verlaten, omdat Rusland van plan is om meer aanvallen uit te voeren op Kyiv.

Ruim honderd kinderen uit Den Haag die thuisonderwijs krijgen in verband met de levensbeschouwing van hun ouders, moeten na de zomervakantie weer naar school. Dat meldt NU.nl. Mogelijk moeten kinderen in andere gemeenten binnenkort ook terug de klas in.

De gemeente Den Haag kent de levensbeschouwelijke vrijstelling van de leerplicht niet meer toe, bevestigt een woordvoerder aan de NOS. Op dit moment hebben 102 Haagse kinderen die vrijstelling; vier keer zoveel als vijf jaar geleden. Hun ouders stellen dat er binnen redelijke afstand geen enkele school is die aansluit bij hun geloof of levensbeschouwelijke overtuigingen.

Het is niet duidelijk of al die kinderen daadwerkelijk thuisonderwijs krijgen, en ook niet wat eventuele lessen inhouden. De onderwijsinspectie houdt daar geen toezicht op.

"Het kan zijn dat ze goed thuisonderwijs krijgen, maar deze kinderen zijn echt uit beeld", zegt de Haagse onderwijswethouder Hilbert Bredemeijer in het NOS Radio 1 Journaal.

Hoge Raad

Vorige maand oordeelde de Hoge Raad dat ouders alleen nog aanspraak kunnen maken op de levensbeschouwelijke vrijstelling als er geen openbare school bij ze in de buurt is. Op openbare scholen is onderwijs dat aan godsdienst, levensbeschouwing of maatschappij raakt in principe objectief, aldus de Hoge Raad.

Voor basisscholen betekent "in de buurt" maximaal 6 kilometer weg van de woning, voor middelbare scholen maximaal 20 kilometer. In een stad als Den Haag woont niemand te ver weg van een openbare school, redeneert de gemeente.

"De Hoge Raad heeft gezegd: er is voor die gezinnen wel degelijk een geschikte school. Het is niet langer plausibel om aanspraak te maken op de levensbeschouwelijke vrijstelling", zegt Bredemeijer. "In de uitspraak staat dat de overheid een taak heeft. Ik voel mij aangesproken om samen met mijn leerplichtambtenaren een plek te vinden voor deze kinderen."

Ouders die deze zomer een verlenging van de vrijstelling aanvragen, krijgen 'nee' te horen. "Maar we gaan ook het gesprek aan. Als een stoel in de klas na de vakantie dan toch leeg blijft, voelen we ons door de uitspraak gesteund om te handhaven. Er is leerplicht, maar kinderen hebben ook recht op goed onderwijs."

'Weinig informatie'

De wethouder benadrukt dat ouders van kinderen met een dergelijke vrijstelling nu maar beperkt hoeven te motiveren waarom zij hun kind thuis willen lesgeven.

"Mensen hoeven heel weinig informatie te geven bij zo'n aanvraag. We weten dus niet precies wat de levensovertuiging is, of het wel klopt, en of er echt niet een geschikte school voor een kind is."

Ook het Openbaar Ministerie heeft vaak te weinig juridische houvast, en is gestopt met het vervolgen van ouders die hun kinderen niet naar school laten gaan vanwege een geloofs- of levensovertuiging.

Boos

Staatssecretaris Tielen van Onderwijs wil de levensbeschouwelijke vrijstelling van de leerplicht helemaal afschaffen. Dat zei ze deze maand in een aflevering van het onderzoeksprogramma Boos van BNNVARA.

Gemeenten hoeven daar met de uitspraak van de Hoge Raad echter niet op te wachten. Onderwijswethouder Bredemeijer vermoedt dat de stap die Den Haag nu zet op andere plekken in het land gevolgd zal worden.

"Ik denk dat veel van mijn collega's hier met smart op zaten te wachten, en in de uitspraak een opdracht hebben gelezen."

Om badgasten een frisse duik te garanderen is een dikke laag groene drab verwijderd van een zwemplas vlak bij het Limburgse dorp Horst.

Met waadpakken, bezems, harken en een kleine shovel is een aannemer in opdracht van de gemeente aan het werk gegaan om het water algenvrij te maken, meldt L1 Nieuws. Eerst werd de groene smurrie naar de kant geveegd, daarna schraapte de shovel het spul weg. Vervolgens werden de algen in de struiken gegooid, waar ze als bemesting dienen.

De gemeente kwam in actie nadat badgasten van het dagstrand in de Kasteelse Bossen hadden geklaagd over de laag algen.

Waarschuwingen

Ondanks de grote hoeveelheid algen is er niets mis met de kwaliteit van het zwemwater, benadrukt de gemeente. Op de website zwemwater.nl wordt dat bevestigd. In de provincie Limburg is de zwemwaterkwaliteit in alle plassen goed of uitstekend.

Voor enkele tientallen plassen en meren elders in Nederland gelden wel waarschuwingen, vooral vanwege blauwalg, die wel zo wordt genoemd maar eigenlijk geen alg is. Het zijn bacteriën. Sommige daarvan zijn giftig. Ze kunnen huidirritatie geven en maag-en darmklachten veroorzaken.

De paus roept op tot ethisch gebruik van kunstmatige intelligentie en beteugeling van de macht van techbedrijven. In zijn eerste encycliek waarschuwt hij ook voor de oplopende geopolitieke spanningen en groeiende investeringen in wapens.

Het document beschrijft de visie van de leider van de Rooms-Katholieke Kerk op wat hij ziet als de meest prangende thema's van deze tijd.

De paus vindt het een gevaarlijke ontwikkeling dat een kleine groep particulieren en bedrijven met hun technologie enorme invloed heeft op de wereld. "Ze hebben middelen en capaciteiten om in te grijpen die vele regeringen overstijgt."

Er is volgens Leo XIV een ongekende situatie ontstaan van "private technologische kracht". Hij doet een beroep op solidariteit om algoritmes, data en AI ook ten goede te laten komen aan toekomstige generaties. Vooraf was al duidelijk dat AI een centrale rol zou spelen in het document.

Behalve op sociaal vlak speelt de groeiende invloed van technologie ook op militair gebied. Leo waarschuwt onder meer voor de opkomst van autonome wapensystemen. "Het groeiende gemak waarmee autonome wapens kunnen worden ingezet, maakt oorlog aantrekkelijker en iets waar mensen minder controle over kunnen uitoefenen."

'Trap op de rem'

Onder meer op het slagveld in Oekraïne worden dit soort wapens al volop gebruikt. Denk bijvoorbeeld aan drones die zelfstandig een doelwit uitzoeken, op basis van AI-technologie, en het vervolgens kunnen vernietigen. De paus benadrukt dat de ontwikkelingen erg snel gaan en roept wereldleiders op op de rem te trappen.

Hij koppelt deze zorgelijke trends aan de oplopende defensie-uitgaven. Behalve in Europa en het Midden-Oosten wordt ook in andere delen van de wereld meer geld besteed aan wapens.

"In veel landen (.....) wordt dit gepresenteerd als het enige antwoord op een onzekere toekomst of veronderstelde gevaren." Ondertussen komt de rekening volgens de paus terecht bij de armste mensen, die minder toegang krijgen tot sociale diensten zoals zorg en onderwijs.

Zorgen over kernwapens

Paus Leo is bezorgd over de innovatie van nucleaire wapens. Hij vreest dat de kans groeit op de inzet van tactische kernwapens, die kunnen worden gebruikt op het slagveld en tegelijk nog altijd enorme schade aanrichten onder de burgerbevolking, zij het minder dan strategische kernwapens.

De paus noemt geen specifieke landen, maar haalt in het algemeen uit naar een toegenomen oorlogszucht. Hij benoemt dat het humanitair recht in oorlogen consequent opzij wordt geschoven. "Proportioneel reageren op agressie en het beschermen van de toegang tot water en voedsel, en respect voor het leven van burgers, vooral kinderen, worden beschouwd als naïeve relikwieën uit het verleden."

Het is veel makkelijker om een oorlog te beginnen dan die te stoppen, vervolgt Leo. Hij laakt de "marginale" inzet om conflicten op een diplomatieke manier op te lossen.

Al deze standpunten sluiten aan bij eerdere kritiek die hij, al dan niet direct, heeft geuit op bijvoorbeeld de Amerikaanse president Trump en Israëlische premier Netanyahu en hun oorlog tegen Iran.

There are a surprising number of experiments an amateur nuclear physicist can perform, from making a Geiger counter to fusing hydrogen atoms in a fusor. One project which we haven’t …read more

Bij een ongeluk met een barbecue zijn aan het begin van de middag twee kinderen zwaargewond geraakt in Breda. Twee volwassen raakten lichtgewond.

Het ging mis bij de Franciscuskerk aan het Belgiëplein in Breda, meldt Omroep Brabant. Er was daar net een pinksterviering geweest. Rond 12.30 uur werd bij de Augustinusparochie de barbecue aangestoken op de binnenplaats.

Priester Rian Supardi vertelt dat de twee kinderen dicht bij de barbecue stonden. Hun vader spoot er spiritus op. "In het begin probeerde hij het vuur aan te maken met een aansteker. Maar dat werkte langzaam, daarom is er spiritus gebruikt", aldus de priester.

Steekvlam

Er ontstond een steekvlam. De kinderen, volgens de priester rond de tien jaar oud, liepen zware brandwonden op aan hun gezicht en armen. De volwassenen raakten gewond aan hun armen en handen.

Er werd direct een grootscheepse reddingsoperatie opgezet, waarbij de kinderen in ambulances onder politiebegeleiding naar een ziekenhuis in Rotterdam zijn gebracht. De barbecue werd afgelast.

"We zijn enorm geschrokken", aldus Supardi. "Je hebt nog nooit zoiets gezien. Het is echt een traumatische ervaring."

Aanmaakblokjes

De brandweer waarschuwt regelmatig om barbecues nooit aan te steken met licht ontvlambare vloeistoffen zoals spiritus of wasbenzine. In plaats daarvan worden aanmaakblokjes of aanmaakgel aanbevolen.

Toch belanden volgens de Brandwondenstichting elk jaar enkele tientallen Nederlanders in het ziekenhuis door het gebruik van die licht ontvlambare vloeistoffen bij barbecue of vuurkorf.

Het probleem is dat bij het openen van een fles met brandbare vloeistof direct een gaswolk vrijkomt. Die is onzichtbaar, maar ontploft wanneer er een vonkje bij komt.