Aggregator

Paus Leo XIV moet worden geopereerd aan een nodule, een soort knobbeltje op een van zijn longen. Dat heeft hij gezegd bij het traditionele zondagse angelusgebed. Hij zal deze week nog worden geopereerd.

Een nodule op long hoeft niet direct ernstig te zijn. Het knobbeltje zal na de operatie worden onderzocht. In ongeveer vijf procent van de gevallen blijkt het kanker te zijn, schrijft persbureau Reuters. Bij de rest van de patiënten is het goedaardig en zijn er na de operatie meestal geen blijvende gevolgen.

Het Vaticaan zegt dat het herstel van de paus enkele weken in beslag zal nemen. Het knobbeltje werd tijdens een regulier gezondheidscheck opgemerkt. Het Vaticaan zegt verder niets over de gezondheid van de 71-jarige paus.

Paus Leo begon zijn pontificaat, zoals dat heet, op 8 mei 2025. De Amerikaan volgde de overleden paus Franciscus op.

Bij een nieuwe overstroming in Nepal zijn vijf mensen vermist geraakt. Door een aardverschuiving bij het dorp Chumnubri kwam er puin terecht in de Budhi Gandaki-rivier, wat leidde tot een overstroming.

Volgens de Nepalese autoriteiten worden twee vrouwen en drie mannen vermist. 49 mensen werden gered, onder wie een buitenlander. Er zijn tot nu toe geen meldingen over dodelijke slachtoffers.

De overstroming veroorzaakte ook grote schade: twaalf huizen en twee hangbruggen werden meegesleurd. Ook een bouwplaats van een waterkrachtcentrale werd geraakt, een deel van het bouwmateriaal is door de rivier meegenomen.

Evacuatie

Dorpsbewoners die stroomafwaarts langs de rivier wonen, zijn opgeroepen om hun huizen te verlaten en naar veiligere plekken te vertrekken. Het leger, de politie en andere hulpverleners zijn naar het overstromingsgebied gestuurd.

Via een helikopter wordt de situatie in de gaten gehouden, zeggen Nepalese autoriteiten.

De Budhi Gandaki-rivier mondt uit in de Trishuli-rivier. Een enorme ijslawine veroorzaakte daar in augustus een verwoestende overstroming. De vloedgolf van puin, modder en water kwam met snelheden van boven de 180 kilometer per uur door het rampgebied heen. Meer dan 1300 mensen kwamen om het leven en meer dan 5000 mensen worden vermist.

Hoe de vloedgolf in de Trishuli-rivier kon ontstaan, lees je hier:

Weken na de ramp werd er nog gezocht naar de vermisten, maar afgelopen week liet de Nepalese premier Shah weten dat de zoektocht wordt beëindigd. Het zorgde voor gemixte gevoelens onder nabestaanden.

Sommige willen dat de Nepalese overheid door zou zoeken naar hun geliefden, en hielden daarvoor demonstraties. Andere waren blij met het besluit; ze konden nu een overlijdensaktes aanvragen.

Volgens een schatting van de Nepalese overheid zal de wederopbouw van het gebied ruim 4 miljard euro gaan kosten.

Oekraïne is bereid om aanvallen op Russische olie-installaties te staken als Rusland ophoudt met het aanvallen van de Oekraïense energievoorziening. Dat is het antwoord van president Zelensky op de eis van president Trump dat Oekraïne stopt met het aanvallen van Russische olieraffinaderijen.

Het is niet voor het eerst dat Zelensky dit zegt, maar het kom nu na de aanval van Trump op hem gisteren. De Amerikaanse president zei gisteren dat het tijd is dat Oekraïne een nieuwe leider krijgt.

Dat moet volgens Trump iemand zijn die vrede met Rusland kan sluiten, "iets dat Zelensky om de een of andere reden nooit doet". Ook zei hij dat de oorlog in Oekraïne nooit zou zijn begonnen als hij op dat moment president van de VS was geweest. "Het is begonnen dankzij incompetentie."

Oekraïners beslissen

Zelensky zwijgt over die uitspraken, maar zijn minister van Buitenlandse Zaken Sybiha zegt op X: "President Zelensky leidt onze natie in een tijd van oorlog, een oorlog voor onafhankelijkheid, vrijheid en waardigheid. Hij heeft de steun van het Oekraïense volk, en zij hebben het recht om te beslissen."

Trump liet Oekraïne vrijdag al vallen door met president Poetin een akkoord te sluiten over de levering van olie door Rusland aan de VS. Trump hoopt dat door het grotere aanbod de dieselprijs in de VS omlaag gaat. Die is sinds het begin van de Amerikaans-Israëlische aanval op Iran in februari verdubbeld. Trump is bang dat zijn partij daardoor over een paar weken de tussentijdse verkiezingen in de VS verliest.

Na de reeks van aanvallen op Russische olieinstallaties en warenhuizen, lijkt Oekraïne zich nu op datacentra te richten. Het viel voor de derde keer in vier dagen een datacentrum van de Russische techgigant Yandex aan.

Door de aanval op het centrum in Vladimir, op zo'n 175 kilometer ten oosten van Moskou, kunnen Yandex-gebruikers in tientallen Russische steden en in Kazachstan, Belarus en Armenië niet hun bankrekeningen of andere online diensten gebruiken. "De activiteiten in het datacentrum zijn volledig tot stilstand gekomen", zegt Yandex.

Het Yandex-datacentrum in Rjazan, 230 kilometer ten zuidoosten van Moskou, ging donderdag na een Oekraïense aanval volledig offline. Vrijdag raakte het centrum in Kaluga, 160 kilometer ten zuidwesten van Moskou, deels onbruikbaar.

Despite the recent leaps forward in other forms of computer-driven design, the reliability of PCB autorouters remains questionable; on the positive side, though, the lack of massive training data makes …read more

Voor de kust van Djibouti in Oost-Afrika is een schip met migranten gekapseisd. Zeker 109 mensen zijn verdronken, nog eens 116 mensen worden vermist. De cijfers komen van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), die medewerkers heeft aan de kust van Djibouti.

Het ongeluk gebeurde volgens de IOM in de nacht van donderdag op vrijdag, niet ver van de kustplaats Obock. Het migrantenschip was met 350 opvarenden op weg van Obock naar een haven in Jemen. Dat is een relatief korte oversteek. Via Jemen reizen veel migranten door de rijke Golfstaten aan de andere kant van het Arabische schiereiland.

Meer dan tachtig mensen hebben de scheepsramp overleefd. Zij komen volgens de IOM allemaal uit Ethiopië, een buurland van Djibouti. Over de nationaliteit van de slachtoffers heeft de organisatie niets bekendgemaakt.

"Deze tragedie is een pijnlijke herinnering aan de gevaren waarmee migranten langs deze migratieroute worden geconfronteerd", schrijft de IOM. Vorig jaar haalden volgens de organisatie 900 migranten op de route niet hun doel; ze kwamen om het leven of raakten vermist.

De IOM zegt dat dat ondanks het geweld in Jemen nog steeds veel migranten de oversteek vanuit Djibouti willen maken. De afgelopen maand telde de organisatie zeker 20.000 migranten die vanuit Ethiopië binnenkwamen in de kleine kuststaat.

Harlem, Uptown, 42nd street, of gewoon do not cross the tracks. Borden met deze opschriften en andere afgedankte stukken konden metrofans afgelopen week kopen bij de jaarlijkse rommelmarkt van de New Yorkse metro.

Vervoerder MTA begon vijf jaar geleden met een tweedaagse verkoop van verouderd materiaal: stationsborden, vuilnisbakken, de grab holds waar forenzen zich aan kunnen vasthouden als er geen zitplek is. Die zitplekken zelf worden trouwens ook verkocht: een driezitter voor 1000 dollar, met een stoeltje minder betaal je 650 dollar.

Voor de iconische bewegwijzering moeten fans ook diep in de buidel tasten: een mediumformaat bord kost zomaar 500 dollar, en de prijzen lopen op tot boven de 1000 dollar. "Het hangt af van de grootte, het materiaal en het opschrift", legt Paul Dvoskin van de MTA uit. "Locatie en historisch belang maken natuurlijk ook uit."

De hoge prijzen weerhoudt metrofans en nostalgische reizigers niet. Op de verkoop komen zo'n 4000 gegadigden af, de eerste klant stond de voorgaande avond al voor de poort van braakliggend terrein onder een spoorlijn in Brooklyn. Een lange rij mensen wacht geduldig hun beurt af.

"Ik zou graag een bord krijgen met Yankee Stadium erop", zegt Joseph Ciambra tegen een plaatselijk medium. Vorig jaar was het hem gelukt eentje met Times Square erop te krijgen.

Austin Celestin hoopte Lincoln Square mee naar huis te kunnen nemen, het station uit zijn jeugd. Vanwege de prijs moest hij genoegen nemen met Columbus Circle, waar hij ook vaak komt. "Ik ben opgegroeid met de metro, ik hou ervan om ermee te reizen, dus het is fijn om een stukje ervan mee naar huis te kunnen nemen.

De MTA verzamelt de stukken het hele jaar door, als treinen worden opgelapt of stations worden verbouwd. Toen de eerste verkoop in 2021 werd gehouden, kwamen er veel meer mensen langs dan verwacht, zegt Dvoskin. Tegenwoordig wordt er daarom gewerkt met tijdvensters: iedereen krijgt 45 minuten om rond te speuren.

Dvoskin begrijpt de aantrekkingskracht: "Wat is er nou meer typisch New York dan de subway?" Dat de stukken vuil zijn of onder de graffiti zitten, doet daar voor liefhebbers niets aan af. Integendeel: "Dat maakt het juist interessant", zegt klant Nori Juba. "Het ruikt nog naar de metro, dat maakt het zo authentiek New York. Dit is uniek wereldwijd."

Tussen de stukken struint ook regisseur Spike Lee, bekend van films uit New York als Do the right thing en Inside man. Hij vindt een bord met Penn Station, de halte voor Madison Square Garden, waar zijn geliefde Knicks basketballen. "Ik ben een verzamelaar", antwoordt hij als hem gevraagd wordt waarom hij voor dit stuk koos.

"Ik neem niet echt meer de metro", geeft hij toe, maar in zijn jeugd was dat wel het geval. "En voor de duidelijkheid" voegt hij eraan toe altijd de ritjes te hebben betaald: "ik ben nooit over de poortjes gesprongen".

Elk jaar worden er zo ongeveer 2200 stukken verkocht. Wat dat oplevert wil MTA niet zeggen. Dvoskin zegt dat de bestemmingen uiteenlopen: sommigen willen een metrobankje voor hun keuken, anderen hangen een bord in hun mancave. Als barversiering doen de stukken het ook goed.

Ciambra slaagde erin zijn Yankees-bord te bemachtigen. "Mijn dag is weer goed. Hier wachtte ik het hele jaar al op. Missie geslaagd."

Hoge prijzen aan de pomp en een dreigend dieseltekort zorgen voor een andere kijk op de toekomst van de olieraffinaderijen in Rotterdam en Vlissingen. Weliswaar komt er vanwege klimaatbeleid een einde aan het olietijdperk, voorlopig is er nog benzine, diesel en kerosine nodig. Overheden willen voorkomen dat de productiecapaciteit sneller afneemt dan de vraag naar olieproducten.

Europa is nu voor diesel en kerosine deels aangewezen op import uit het buitenland. Vanwege de oorlog in het Midden-Oosten betalen bedrijven en consumenten hier recordprijzen voor. De Europese Commissie wil van deze afhankelijkheid af. Voorzitter Von der Leyen kondigde deze week daarom een "strategische dialoog" over de raffinaderijen in Europa aan: "Het doel is om de kosten te verlagen en genoeg voorraden te hebben, ook voor defensie."

Eerder al waarschuwde NAVO-secretaris-generaal Rutte voor een tekort aan diesel voor tanks en kerosine voor gevechtsvliegtuigen bij een mogelijke oorlogssituatie. Komende week komt klimaat-minister Stientje van Veldhoven met de plannen voor de toekomst van raffinage in Nederland.

Spil in Europa

Nederland speelt een hele grote rol in de productie van benzine, diesel en kerosine. De raffinaderijen van Shell, BP en ExxonMobil in Rotterdam en de Zeeland Refinery in Vlissingen produceren tientallen miljarden liters brandstof voor de Europese markt. Deze zomer maakten ze iets meer kerosine vanwege tekorten in de luchtvaart, op dit moment wordt er weer iets meer diesel gemaakt.

De kosten voor de productie van brandstoffen liggen in Europa hoger dan in andere delen van de wereld. Dat heeft onder meer te maken met de prijs van CO2-rechten die bedrijven moeten kopen om broeikasgassen te mogen uitstoten. Daarnaast zijn in Nederland de elektriciteitskosten hoger dan in onze buurlanden en is het moeilijk om een zware aansluiting te krijgen.

De uitdaging voor het kabinet is nu om ervoor te zorgen dat raffinaderijen die uiteindelijk moeten verdwijnen, op korte termijn optimaal blijven produceren. Tegelijkertijd moet de CO2-uitstoot wel verder naar beneden.

Daarnaast moet er meer snelheid gemaakt worden bij de ontwikkeling van duurzame alternatieven voor diesel en kerosine. Het gaat dan onder meer om groene waterstof en biobrandstoffen.

De grootste raffinaderij van Europa is die van Shell in Pernis. Dagelijks worden hier ruim 400.000 vaten ruwe aardolie omgezet in brandstoffen. Een jaar geleden blies Shell de bouw van een bio-raffinaderij voor duurzame diesel en kerosine af, ook al was hier al meer dan een half miljard euro in geïnvesteerd. Reden was de concurrentie vanuit Azië en een te beperkte bijmengverplichting van biodiesel en bio-kerosine volgens het bedrijf.

Vijf jaar geleden produceerde Shell in zijn laboratorium al de eerste synthetische kerosine voor een KLM-vlucht naar Madrid. Deze duurzame vliegtuigbrandstof wordt gemaakt uit groene waterstof en CO2. De markt voor synthetische brandstoffen is volgens Shell nog niet rijp voor massaproductie.

Dat betekent niet dat er in Rotterdam niets gebeurt. Shell heeft de eerste grote fabriek voor groene waterstof in Nederland gebouwd. Het Finse Neste produceert op de Tweede Maasvlakte biobrandstoffen en verdubbelt op dit moment de productie naar 2,7 miljoen ton per jaar. Het Nederlandse Power2X werkt aan een fabriek voor synthetische kerosine. De locatie ligt precies tussen de raffinaderijen van Shell en Exxon Mobil.

Miljardenwinsten

Om minder CO2 uit te stoten doen Shell en Exxon Mobil mee aan het afvangen en opslaan van CO2. De broeikasgassen van de raffinaderijen worden dan deels opgeslagen in een leeg gasveld onder de Noordzee. De komende jaren zal het afvangen en opslaan van CO2 de kosten van raffinage verder verhogen.

Het bouwen van nieuwe olieraffinaderijen ligt vanwege het naderende einde van het olietijdperk niet voor de hand. Shell heeft de afgelopen jaren het aantal raffinaderijen wereldwijd al meer dan gehalveerd. De raffinaderij van Gunvor in Rotterdam is vorig jaar gesloten.

Om genoeg raffinagecapaciteit te houden in Europa moeten de kosten niet al te veel afwijken van die op andere continenten. Omdat er in Rotterdam en Zeeland zoveel brandstof gemaakt wordt, kijken ook andere Europese landen naar Nederland.

Beperking van de kosten voor raffinaderijen is niet onomstreden. De oliereuzen maken op dit moment vanwege de hoge brandstofprijzen ieder kwartaal miljardenwinsten. De milieubeweging zal het de minister van Klimaat en Groene Groei niet in dank afnemen als er steun komt voor de productie van diesel en kerosine.

"Als je dit vindt, heb je een vondst vergelijkbaar met het vinden van de Titanic", zegt luchtvaartdeskundige Joris Melkert (TU Delft). "Dan heb je echt gescoord."

Melkert doelt op het wrak van het vliegtuig van de wereldberoemde Amerikaanse luchtvaartpionier Amelia Earhart. Zij verdween in 1937 spoorloos tijdens een vlucht om de wereld, samen met haar navigator Fred Noonan. "Een van de grootste mysteries uit de geschiedenis van de luchtvaart", zegt Melkert.

Morgen arriveert een expeditie van Amerikaanse wetenschappers op het afgelegen koraaleiland Nikumaroro in de Stille Zuidzee. Daar is vaker naar Earhart, Noonan en hun toestel gezocht. Tevergeefs.

Zes jaar geleden kreeg de zoektocht naar wat er met hen gebeurd is een nieuwe impuls, omdat het wrak op een satellietfoto te zien zou zijn.

Earhart en Noonan vertrokken op 1 juni 1937 met hun toestel Electra vanuit Miami voor een vlucht rond de wereld. Ze vlogen in oostelijke richting, grofweg langs de lijn van de evenaar. De reis verliep voorspoedig. Op 29 juni hadden ze al 37.000 kilometer afgelegd.

Op 2 juli stegen ze op in Papoea-Nieuw-Guinea voor het laatste deel van de tocht: de oversteek over de Stille Oceaan. De eerste tussenstop zou Howland Island zijn, een vlucht van 20 uur. Daar lag een schip van de Amerikaanse kustwacht klaar om de Electra met radiosignalen naar Howland Island te loodsen.

Maar er ging iets mis. Om een of andere reden lukte het Earhart en Noonan niet om goed contact te krijgen en de richtingaanwijzingen te ontvangen. Ze wisten Howland Island niet te vinden en vlogen door.

Brandstof op

"Ik denk dat op een gegeven moment de brandstof is opgeraakt en dat ze in zee zijn terechtgekomen", zegt Melkert. Dat was ook de conclusie van het onderzoek van de Amerikaanse regering kort na de verdwijning, en latere onderzoekers.

De Electra zou na de crash, niet ver van Howland Island, kilometers diep naar de bodem van de oceaan zijn gezonken.

Er zijn ook andere theorieën. Mogelijk hebben de twee naar een andere landingsplaats gezocht en zijn ze zo bij het onbewoonde atol Nikumaroro terechtgekomen.

Eerdere onderzoeken ter plekke leverden niets concreets op, maar de satellietfoto uit 2020 voedde de theorie dat de vlucht van Earhart en Noonan daar was geëindigd. Onderzoekers van de Amerikaanse Purdue Universiteit troffen dat object op de satellietfoto ook aan op een luchtfoto van Nikumaroro uit 1938.

Ook botten

Melkert blijft sceptisch. "Dat is wel 650 km ten zuiden van het eiland waar ze eigenlijk had aan moeten komen, dus dat maakt het al wat minder waarschijnlijk dat het gelukt is", zegt hij. "Maar goed, daar zijn eerder wat botten gevonden van iemand die mogelijk een vrouw zou kunnen zijn."

"En dan ligt er ergens vlak voor de kust bij dat atol iets wat een vliegtuig zou kunnen zijn. Dus de gedachte is: dit zou het wellicht kunnen zijn, dus laten we maar eens gaan kijken."

De veelbesproken regenboogvlag wappert bij de Tweede Kamer. De vlag is gehesen in verband met Coming-Outdag, een dag waarop er wereldwijd extra aandacht is voor uit de kast komen. Het is voor het eerst dat de regenboogvlag bij de volksvertegenwoordiging hangt.

Door het hele land zijn ook vlaggen opgehangen, maar in het Gelderse Oldebroek zijn meerdere regenboogvlaggen gestolen. De gemeente besloot deze week het lhbti-beleid te schrappen, en dus ook geen vlag te hijsen.

Dat besluit leidde tot veel discussie in de gemeente. Uit protest hingen inwoners van Oldebroek vlaggen op. Bij de Kruiskerk in de gemeente werd gisteren in het bijzijn van tientallen mensen een regenboogvlag gehesen.

'Veelkleurigheid'

Volgens dominee Han Wilmink is de vlag juist een christelijk symbool. "Het toont de veelkleurigheid van Gods schepping en daar hoort iedereen bij. We laten niemand aan de kant staan hier."

De actie van inwoners stuitte al snel op weerstand: zaterdagavond werd duidelijk dat meerdere vlaggen waren gestolen, ook de vlag bij de kerk. De Stentor meldt dat sommige vlaggenmasten zelfs waren vernield. Inmiddels hangt bij de kerk een nieuwe vlag.

Hoe de kwestie leeft in Oldebroek (en de gemeente verdeelt) lees je hier:

In Alblasserdam liepen de gemoederen ook hoog op. Daar wapperde twee dagen geleden de vlag al. Het hijsen werd niet van tevoren aangekondigd. De gemeente publiceerde daarna op sociale media een bericht met de tekst: "In Alblasserdam is ruimte voor iedereen".

Onder het bericht werden hakenkruizen geplaatst, schrijft de lokale krant. Daarnaast riepen mensen op om met geweld de vlag of de vlaggenmast te verwijderen. De reacties onder het bericht zijn inmiddels uitgeschakeld.

Stemming over de vlag

In de Tweede Kamer leidde het hijsen van de vlag tot veel discussie. Het presidium, het dagelijkse bestuur van de Tweede Kamer, besloot eerst om de regenboogvlag te hijsen. Maar na verzet van de christelijke oppositiepartij de SGP ging dat plan niet door.

Andere oppositiepartijen dienden echter daarop een motie in om toch de vlag te laten hijsen op Coming-Outdag. Donderdagavond werd er met een hoofdelijke stemming overgestemd, waarna duidelijk werd dat een meerderheid van de Kamer de vlag naast het parlementsgebouw toch wilde laten wapperen.

You’ve probably heard of Mars Pathfinder, the NASA lander and its Sojourner rover that took up residence on Mars in 1997. At first, all was well, but after a few …read more

Bij twee gezinsmoorden in de VS zijn dit weekend in totaal veertien doden gevallen. Bij een schietpartij in Pennsylvania kwamen negen mensen om, bij een losstaand incident in Georgia nog eens vijf. In beide gevallen was ook de dader onder de doden.

In Pennsylvania vond het bloedbad plaats in de stad Erie, zo'n 200 kilometer van Pittsburgh. Hier schoot een 45-jarige man meerdere familieleden en een vriendin van een van hen neer. Het motief of de precieze relatie tot de slachtoffers heeft de politie nog niet bekendgemaakt.

Agenten gingen rond 17.00 uur plaatselijke tijd poolshoogte nemen na een melding van schoten. Voor de deur van een huis werden twee doodgeschoten vrouwen van 51 en 37 aangetroffen.

Robotverkenning

De politie verkende daarna met een robot en een drone het gebouw en trof meer slachtoffers aan. Onder de slachtoffers waren een vrouw die 8 maanden zwanger was, een jongen van 5 en een meisje van één jaar. Andere slachtoffers waren tussen de 19 en 44.

"Uit piëteit met de slachtoffers zullen we niet beschrijven wat we binnen aantroffen", kondigde een politiecommissaris aan op een persconferentie. Wel is duidelijk dat de schutter zichzelf van het leven had beroofd: hij werd dood aangetroffen op de eerste verdieping van het gebouw.

Ruzie over roken

In het plaatsje Douglas in Georgia werd het familiegeweld rond 23.00 uur ontdekt na een noodtelefoontje van een van de slachtoffers. Deze vrouw had zwaargewond nog het huis kunnen ontvluchten, maar overleed onderweg naar het ziekenhuis.

Ook hier lijkt het te gaan om een serie moorden gevolgd door een zelfmoord. Alle vier slachtoffers waren volgens de politie familie van de dader. Over hun identiteit is nog niets bekendgemaakt, behalve dat het om vijf volwassenen ging.

Hier is evenmin duidelijk wat het motief was. Wel blijkt de politie eerder die dag al eens gebeld te zijn door de vrouw van de dader. Ze klaagde dat haar man binnen rookte en zo "haar vermoordde met de rook".

Hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten over zelfdoding helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Een vrachtschip is stuurloos geraakt in de Golf van Oman na een Amerikaanse aanval. Het schip was volgens de Amerikanen daarvoor vertrokken uit Iran en hield zich niet aan de Amerikaanse blokkade die voor schepen uit Iran is ingesteld.

"Een Amerikaans gevechtsvliegtuig heeft met een precisiewapen de achterkant van het onder Panamese vlag varende schip Ocean Molica geraakt. Daardoor kon het schip niet meer op eigen kracht varen. De bemanning bleef ongedeerd", meldde het Amerikaanse Central Command, dat verantwoordelijk is voor het Amerikaanse leger in het Midden-Oosten, Centraal-Azië en delen van Zuid-Azië.

De verklaring van de Amerikanen is vrijwel niet te checken. Persbureau Reuters heeft geprobeerd in contact te komen met de eigenaar van het schip, maar slaagde daar niet in. Hoe het met de bemanning gaat, is niet duidelijk.

Feit is dat het schip zijn AIS-baken, waarmee het altijd te volgen is en dat in principe altijd aan moet staan, had uitgezet. De laatste bekende positie is voor de kust van Oman op 5 oktober. Schepen zetten dit baken vaker uit in het gevaarlijke gedeelte van de waterweg.

Sinds 14 juli proberen de Amerikanen schepen tegen te houden die uit Iran vertrekken. Sindsdien zijn volgens Central Command vier vrachtschepen "uitgeschakeld". Nog eens 135 schepen zouden zijn omgekeerd na waarschuwingen en zijn teruggekeerd naar Iraanse wateren. In dezelfde periode zeggen de Amerikanen tien olietankers te hebben vernietigd die gelinkt worden aan de Iraanse Revolutionaire Garde.

Zeggenschap

Iran en Amerika proberen beide zeggenschap over de Straat van Hormuz te claimen door voorwaarden aan schepen op te leggen.

Wat Iran betreft mogen schepen alleen door de zeestraat via een door Iran ingestelde route en na toestemming van het streng-islamitische land. Die toestemming volgt na betaling van een percentage van de totale waarde van de lading die het schip vervoert. Reders die zich daar niet aan houden, riskeren een aanval op hun schip.

Amerika houdt alle schepen tegen die uit Iraanse wateren vertrekken. Wie zich niet aan de blokkade houdt, loopt het risico aangevallen te worden, net als het Panamese schip dit weekend overkwam.

Volgens de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) zijn er sinds het begin van het conflict op 28 februari zeker 93 schepen getroffen door geweld. Daarbij vielen 24 doden.

Omzeilen

De claims van beide landen op de zeestraat zijn niet waterdicht, constateerden meerdere media eerder. Juist door alle communicatiesystemen uit te zetten, zoals AIS, slagen schepen er nog altijd in om de blokkades te omzeilen.

Wie daarin slaagt, verdient goed. Kapiteins en hun bemanningen krijgen premies van duizenden euro's per dag als ze zich wagen in de Straat van Hormuz, schreef de Financial Times deze week.

De Straat van Hormuz wordt algemeen beschouwd als vitaal voor de wereldeconomie. Voor het uitbreken van het conflict tussen Amerika en Iran werd ongeveer 20 procent van alle olie en vloeibaar aardgas via de zeestraat vervoerd. Door de Iraanse en Amerikaanse blokkades zijn de energieprijzen wereldwijd gestegen tot recordniveaus.

De aanval van Houthi-rebellen op de luchthaven van de Saudische hoofdstad Riyad wordt internationaal breed afgekeurd. Wereldleiders spreken schande van de moedwillige aanval op een burgerdoel en noemen het een gevaarlijke escalatie van de strijd op het Arabische schiereiland.

Twaalf mensen kwamen om en meer dan 300 raakten gewond toen de passagiersterminal gistermiddag werd geraakt. Het is daarmee de zwaarste aanval op een Saudisch doel sinds de strijd in Jemen halverwege dit jaar weer oplaaide. Eerder deze week werd de luchthaven ook al geraakt door een aanval uit Jemen.

Van de aanval zijn maar beperkt beelden beschikbaar omdat Saudi-Arabië een zware censuur kent. Wie beelden van aanvallen of schade deelt, kan een zware straf krijgen. Verschillende ambassades hebben landgenoten daarom afgeraden beelden te plaatsen of door te sturen.

Toch kwam er wat beeld van de aanval naar buiten:

VN-gezant voor Jemen Hans Grundberg noemt de aanval een ernstige escalatie. "Dit soort acties vormt een ernstige bedreiging voor de regionale veiligheid, houden een spiraal van geweld in stand en bemoeilijken de zoektocht naar vrede in Jemen."

VN-chef Guterres noemt de aanval op een burgerdoel een schending van het internationaal recht. "Dit moet onmiddellijk stoppen."

Ook premier Carney van Canada zegt dat er "geen enkele rechtvaardiging bestaat voor aanvallen op burgerinfrastructuur". Voor Nederland veroordeelt minister Berendsen van Buitenlandse Zaken de aanval. "Nederland staat in volle solidariteit met het volk van Saudi-Arabië en onze Golf-partners."

Vergelding

Een Houthi-woordvoerder heeft in een verklaring aan The New York Times de verantwoordelijkheid voor de aanval opgeëist. Volgens hem is het een directe vergelding voor Saudische aanvallen op zijn land waarbij burgers omkwamen. Volgens zijn telling zijn er sinds 3 september al 91 mensen omgekomen, voornamelijk vrouwen en kinderen.

"De wereld moet begrijpen dat vliegvelden, havens, trouwerijen, begrafenissen, ziekenhuizen en markten in Jemen burgerdoelen zijn die je niet moet aanvallen", redeneert hij. "Dat geldt zowel voor Jemen als voor elders."

Amerikaanse inmenging?

De Amerikaanse president Trump wilde in een gesprek met journalisten niet zeggen of Amerikaanse strijdkrachten de Saudische strijd tegen de Houthi's gaan ondersteunen. De VS voerde vorig jaar kort na Trumps aantreden meerdere aanvallen uit op de Houthi's, maar hield recentelijk Saudische steunverzoeken af.

"Wie weet, we gaan ernaar kijken", antwoordde Trump ontwijkend toen hem gevraagd werd of hij zijn standpunt heroverweegt. "We hebben nog maar net gehoord van de recente aanval. dus zullen we nog moeten beslissen. Dat zullen we snel doen." De aanval op de luchthaven noemde hij "vreselijk".

Analisten wezen er eerder op dat de VS de aandacht nu vooral gericht heeft op het conflict met Iran en daarom niet zit te wachten op een tweede front in de regio. Bovendien zou het Amerikaanse wapenarsenaal al uitgeput zijn door de aanvallen op Iran en de verdediging bij tegenaanvallen van dat land.

Tirade over Nobelprijs

Na zijn korte antwoord over de crisis in het Midden-Oosten nam Trump langer de tijd om uit te varen tegen het Noorse Nobelcomité over de keuze voor jurist Navi Pallay. Hij herhaalde opnieuw zijn onjuiste claim dat hij acht oorlogen had beëindigd, gijzelaars in Israël had bevrijd en een conflict tussen China en Taiwan had voorkomen.

"Ik heb acht oorlogen gestopt en dan geven ze de Nobelprijs aan iemand waar niemand ooit van gehoord heeft. Ik had nog nooit van haar gehoord, niemand die ik ken had ooit van haar gehoord", stelde Trump. "Er is iets mis in Noorwegen, dat kan ik je wel zeggen."

Trump heeft er in het verleden geen geheim van gemaakt dat hijzelf graag de Nobelprijs voor de Vrede zou ontvangen. Recent nog zei hij dat "de VS, met mij als vertegenwoordiger, de Nobelprijs had moeten krijgen". Dat dat niet was gebeurd noemde hij een "onuitwisbare vlek" op het blazoen van Noorwegen.

Oprichter Abhijeet Dipke en twee andere leiders van de Indiase Kakkerlakkenbeweging zijn weer vrij. De advocaat van Dipke bevestigt berichten daarover in Indiase media. Volgens de jurist van de beweging is als voorwaarde gesteld dat de drie een jaar lang niet aan ordeverstoringen meedoen.

Het drietal werd gisteren aangehouden nadat ze met een vliegtuig waren aangekomen in Delhi. De Kakkerlakkenbeweging had zijn aanhang opgeroepen om zaterdag en vandaag massaal de straat op te gaan om het vertrek van voorzitter Kumar van de nationale kiescommissie te eisen.

De aanhouding van de drie leiders gisteren:

De politie was gisteren massaal op de been om te voorkomen dat de demonstranten naar het centrum van Delhi zouden gaan. Volgens persbureau Reuters zijn daar meer dan 2000 mensen aangehouden en in de stad Mumbai nog eens zo'n 400. Volgens de politie zijn de meesten gisteravond weer vrijgelaten.

Behalve leden en aanhangers van de Kakkerlakkenbeweging werden ook journalisten en parlementsleden van de oppositie opgepakt, onder wie een aantal voormalige ministers.

De Kakkerlakkenbeweging eist het vertrek van Kumar omdat zijn kiescommissie 130 miljoen namen heeft geschrapt van lijsten met Indiërs die mogen stemmen. Dat zou in het voordeel zijn van premier Modi, omdat het vooral moslims zijn die niet op zijn hindoe-nationalistische BJP-partij zouden stemmen.

Volgens de kiescommissie gaat het om een opschoningsactie. Zo zouden 63 miljoen namen zijn verwijderd van mensen die zijn verhuisd en 28 miljoen zouden namen zijn van overleden personen. 30 miljoen mensen konden niet worden getraceerd, aldus de kiescommissie.

Tussen de regenbuien door was gisteravond en vannacht het noorderlicht te zien. Althans: door een lens. Het zogeheten fotografisch noorderlicht zie je niet met het blote oog, maar met een camera lukt het wel.

Vooral in de zuidelijke helft van het land hadden mensen kans om het noorderlicht vast te leggen. Daar was minder bewolking dan in het noorden. Via NOS Ooggetuige kwamen foto's van het natuurfenomeen binnen uit Limburg, Zuid-Holland en Gelderland.

De kleurrijke gloed ontstaat door een zonnestorm: een uitbarsting van elektrisch geladen deeltjes van de zon. Daarbij komt energie vrij, met als gevolg het kleurenspel aan de hemel.

Noorderlicht, ook wel aurora borealis, was de afgelopen jaren geregeld te zien in Nederland omdat er toen maximale zonneactiviteit was. Die is de komende jaren minder, waardoor de kans om het te zien dan kleiner is. "In de rustige periode, rond 2030, is de kans om het noorderlicht in Nederland te zien erg klein", zegt het KNMI.

Van onze Correspondent is een serie van de makers van podcast De Dag. Iedere zondag maken we kennis met een van de correspondenten van de NOS, het land waar ze wonen en de verhalen die wat hen betreft meer aandacht verdienen. Vandaag: Boris van der Spek, correspondent in Midden-Amerika.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Boris vertrok na zijn studie journalistiek naar Latijns-Amerika. Na een reis in zijn jeugd wilde hij er opnieuw naartoe. En de droom was al lang om correspondent te worden in dat continent. Planmatig streepte hij de benodigde ingrediënten van een correspondent worden af: de taal spreken, er een keer zijn geweest én verliefd worden.

Nadat hij zijn huidige vrouw had ontmoet, verkaste Boris naar Chili. Daar werkte hij voor het eerst als correspondent en zette zijn eigen nieuwsmedium op. Uiteindelijk zocht de Chileense politie zijn schoonfamilie op nadat hij een verhaal had geschreven. "Daar werd ik heel kwaad van." Na acht jaar had hij het wel gezien in Chili: "Je wil meer doen, maar kranten zaten niet elke week te wachten op een verhaal uit het land".

Chaos

En toen was daar Mexico. "Een heerlijke chaos", aldus Boris. Het is oppassen, met de drugskartels die de dienst uitmaken op sommige plekken. "Akkers liggen vol mijnen, er zijn steeds zwaardere wapens op de straten. En dat is dan gewoon Mexico hè, je bent niet in een oorlogsgebied."

Maar de Mexicanen die Boris ontmoet zijn hartelijk, nodigen hem uit om te blijven eten en slapen en leren hem veel over het leven. "Hoe Mexicanen met de dood omgaan vind ik heel inspirerend. Met rituelen en ceremonies blijft mijn overleden moeder in leven."

Teruggaan naar Nederland is voorlopig geen optie: "Dat zou een te grote cultuurshock zijn". Liever blijft Boris nog jaren in het continent van zijn dromen: Latijns-Amerika.

Volgende week in onze serie Van onze correspondent Mustafa Marghadi, de correspondent in Zuidoost-Azië. Heb je een vraag voor hem? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Wouter Sloekers

Small displays are affordable and easy to use, but their size can present a challenge. To help address this, [mcer12] created PixelFonts, a family of condensed fonts designed specifically for …read more

Over minder dan een maand gaan de Amerikanen naar de stembus voor Congresverkiezingen. De torenhoge prijs van diesel kan dan een beslissende rol spelen. Republikeinse kandidaten vrezen dat zij de rekening moeten betalen.

Op het warme asfalt van een grote truckstop in de staat Virginia gaat het werkelijk nergens anders over. "Iedereen klaagt en het gaat er elke dag weer opnieuw over", zegt vrachtwagenchauffeur John. Hij is vandaag onderweg met een flinke lading verwerkte kip. John is net als veel andere truckers zelfstandig ondernemer. Hij voelt de pijn daarom direct in zijn portemonnee.

Om geld te besparen tankt hij liever in een andere staat, waar de prijzen iets lager zijn. "Ik heb gisteren al in Georgia getankt, omdat brandstof daar goedkoper is. Daar betaalde ik zo'n 5,59 dollar per gallon (ruim 3,7 liter). Hier is het een dollar meer."

"De brandstofkosten vreten mijn winst op", verzucht hij. "Dus hoe minder ik betaal voor brandstof, hoe beter." Een volle tank kost hem nu zo'n 1200 dollar.

Sinds het uitbreken van de oorlog in Iran is de prijs van diesel door het dak gegaan, met een stijging van ruim 70 procent. Deze week noemde president Trump op een campagnebijeenkomst in Nebraska de hoge brandstofprijzen een "kleine prijs om te betalen om de VS veilig te houden".

Ook beweert hij dat die hoge rekeningen niet zijn schuld zijn. Hij wijst met de beschuldigende vinger naar Oekraïne, omdat het land Russische olieraffinaderijen aanvalt. En hij uit zijn woede over Democratische staten als Californië, die volgens hem met hun strenge klimaatbeleid de olieproductie te veel beperken.

Belangrijke kiezersgroepen geraakt

Niet alleen de transportsector heeft er flink last van, ook boeren zijn sterk afhankelijk van diesel. Van oudsher zijn het belangrijke kiezersgroepen voor de Republikeinse partij.

Om die reden zijn Republikeinen die in november verkozen willen worden op dit punt genoodzaakt om afstand te nemen van hun president, zegt Amanda Makki, een conservatieve campagnestrateeg. "Die pijn aan de pomp ervaren mensen elke dag, en dat maakt het een uitdaging om daartegenin te moeten werken."

Deal met Poetin

Afgelopen week nam Trump dan toch in allerijl maatregelen om de prijs te drukken. Hij tekende een decreet om het gebruik van zogenaamde rode diesel te verruimen. Normaal mag dat type brandstof alleen worden gebruikt voor boerderijen en bouwmachines. Ook dwong hij Europa tot het vrijgeven van noodvoorraden diesel.

En vrijdag kondigde hij na een telefoongesprek met president Poetin een deal met Rusland aan. Dit tot grote verbazing van velen, omdat Trump daarmee de sancties tegen Rusland negeert. Over de oorlog in Oekraïne rept hij in zijn verklaring met geen woord.

Wat betekent het akkoord voor de VS, Rusland én Oekraïne? In dit artikel lees je er meer over:

Volgens Makki gaan de maatregelen die de Amerikaanse regering nu neemt niet het verschil maken. "Het is allemaal gebaseerd op drijfzand. Helaas zeggen de experts dat het nog jaren gaat duren. Zelfs als de oorlog zou eindigen, zou het nog jaren duren voordat we terug zijn op het prijsniveau waar we waren vóór 27 februari." Op die dag viel de VS Iran aan.

Toch is het voor haar partijgenoten ook geen optie om de president nu keihard te laten vallen. "We hebben hem nodig, maar we moeten ook een manier vinden om afstand van hem te nemen", zegt Makki. "Dat is een moeilijke evenwichtsoefening. Ze willen dat hij mensen naar de stembus krijgt, maar ze weten dat zijn beleid impopulair is. Ook weten ze dat de onafhankelijke kiezers, die bij deze verkiezingen meestal de doorslag geven, het meest boos zijn op president Trump en de Republikeinen."

Op één punt is de Republikein Makki nog wel optimistisch over de kansen van haar partij. "Om eerlijk te zijn, zijn de Democratische kandidaten verschrikkelijk. Dat is het enige wat de Republikeinen in hun voordeel hebben."

Bij de truckstop klinken wisselende geluiden. Bryan, die onderweg is met een lading appelmoes, steunt de president. "Iran speelt al tientallen jaren een spel met ons en ik verwijt hem niet dat hij heeft ingegrepen. De oorlog zal snel voorbij zijn."

Op dat laatste hoopt ook vrachtwagenchauffeur John, maar hij trekt een andere conclusie. "Als de prijzen zo hoog blijven, verkoop ik mijn truck en stop ik ermee. Dit kan ik zo niet volhouden. Er komen tussentijdse verkiezingen aan. Ik ben Republikein, maar ik ga bij deze tussentijdse verkiezingen niet Republikeins stemmen."

Goedemorgen! Vandaag is het Coming Out Day: een dag waarop wordt benadrukt dat iedereen zichzelf moet kunnen zijn. En er wordt opnieuw gedemonstreerd in Amsterdam tegen het geweld in Gaza.

Eerst het weer: in de noordelijke helft van het land vallen veel buien, die stevig kunnen uitpakken. Minima tussen 8 en 12 graden. Vanmiddag trekken de meeste buien weg en dan schijnt geregeld de zon bij 13 tot 15 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Bij de aanvallen op de internationale luchthaven in de Saudische hoofdstad Riyad vandaag zijn minstens twaalf doden gevallen en 300 gewonden. Dat melden de Saudische burgerluchtvaartautoriteiten. Het is daarmee de dodelijkste aanval in een Golfstaat sinds het begin van de oorlog tussen de VS en Israël met Iran in februari.

The New York Times meldt dat de Houthi's via een hoge functionaris de verantwoordelijkheid hebben opgeëist voor de aanval. Volgens hem was de aanval een vergelding voor Saudische luchtaanvallen op Jemen, waaronder aanvallen op civiele infrastructuur.

De Saudische autoriteiten melden dat er vier Saudische burgers zijn omgekomen en daarnaast twee Bengalezen, een Palestijn, een Amerikaans staatsburger, een Egyptenaar, een Jordaniër, een Syriër en een Sudanees. De gewonden zijn naar verschillende ziekenhuizen gebracht.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Al tijden is justitie er zeker van dat drugscrimineel Jos L. in Sierra Leone zit. Toch doet het West-Afrikaanse land er niets aan om hem uit te zetten, ondanks steeds grotere druk.

Hoe dat zit en waarom 'Bolle Jos' juist dáár zit - zie je in deze video van NOS op 3:

Fijne zondag!

Het Amerikaanse ministerie van Justitie heeft een onderzoek aangekondigd tegen verschillende nieuwszenders die gezamenlijk besloten tijdelijk te stoppen met berichtgeving vanuit het Witte Huis. Het is het nieuwste hoofdstuk in een reeks aanvaringen tussen de regering-Trump en grote nieuwsorganisaties.

De zenders die worden onderzocht zijn ABC, CBS, CNN, NBC en Fox News. Zij weigerden uit solidariteit nog Trump op de voet te volgen nadat CNN, MS Now en Politico tijdelijk de toegang tot het Witte Huis was ontzegd. Trump betichtte de drie mediabedrijven ervan nepnieuws te verspreiden, maar gaf hiervoor geen concrete voorbeelden.

Het ministerie zegt te gaan kijken of de zenders de mededingingswet hebben overtreden. Een woordvoerder van het ministerie spreekt van een "gezamenlijke boycot door commerciële concurrenten" die in strijd kan zijn met de Sherman Act, zoals de mededingingswet heet in de VS.

Moeizame relatie

Trump voert al lang een strijd tegen media die hem in zijn ogen niet goed gezind zijn. Zo weert hij sinds vorig jaar journalisten van Associated Press omdat het Amerikaanse persbureau Trumps naamsverandering voor de Golf van Mexico (Golf van Amerika) niet overnam. Ook valt hij geregeld journalisten persoonlijk aan, met name vrouwen.

Het onderzoek van het ministerie draait om de zogenoemde tv-pool van het Witte Huis. Zenders CNN, ABC, CBS, Fox News en NBC maken deel uit van deze vaste tv-pool. Hierin wordt één zender aangewezen om de beelden van persconferenties en andere belangrijke momenten in het Witte Huis te verzorgen en te delen met andere media.

Toen het Witte Huis op 19 september verslaggevers van CNN, Politico en MS NOW de toegang tot het gebouw ontzegde door hun accreditaties in te trekken, staakten uit solidariteit met de uitgesloten media de andere zenders tijdelijk de poolverslaggeving en weigerden zij vervangende beelden aan te leveren.

Niet in Air Force One

De zenders die waren uitgesloten kregen uiteindelijk hun accreditaties weer terug nadat een rechter oordeelde dat het verbod waarschijnlijk ongrondwettelijk was. Hij droeg de regering op de journalisten onmiddellijk weer toe te laten.

Toch waren er daarna nog problemen rond de toegang tot specifieke presidentiële evenementen en de verdeling van plaatsen in de perspool. Twee dagen na de uitspraak van de rechter werd CNN niet toegelaten aan boord van de Air Force One, het presidentiële vliegtuig.