Aggregator

Wonen en veiligheid: dat waren de belangrijkste thema's waarover zestien lijsttrekkers uit verschillende gemeenten met elkaar in debat gingen in het NOS-radiodebat. Lokale politici uit Den Haag, Tilburg, Groningen en Doetinchem debatteerden in perscentrum Nieuwspoort in Den Haag. De gemeenteraadsverkiezingen zijn woensdag.

De lijsttrekkers uit Den Haag, Tilburg, Groningen en Doetinchem waren het veelal met elkaar eens. Zo klonken er volop instemmende woorden over de noodzaak om extra woningen te bouwen. Onderling waren er wel verschillen over hoe het gebrek aan passende woningruimte moet worden opgelost.

Leegstand en bouwen

De ene partij wees vooral op de leegstaande panden die ingezet moeten worden voor woningbouw. Ivan Otten (Voor Tilburg 013) wil bijvoorbeeld leegstand beboeten. Volgens hem zijn er in zijn stad 700 leegstaande panden.

Andere debaters hamerden vooral op het bouwen van nieuwe woningen. "Het gaat om het bouwen van passende woningen", zei Kavish Partiman (CDA) uit Den Haag. "Als je 10.000 woningen tekort hebt en je bouwt er 10.000 woningen bij, dan heb je het probleem niet opgelost." Er moet volgens hem goed bekeken worden naar welke woningen er vraag is.

Jim Lo-A-Njoe (D66) Groningen viel hem bij: de doorstroming bevorderen is wat hem betreft heel belangrijk. Zo kunnen ouderen hun gezinswoning verruilen voor een kleinere woning, waardoor hun huis weer beschikbaar komt voor starters. Hij zou ook graag zien dat zijn gemeente minder regels oplegt.

Voorrang of niet?

Wat betreft Theo Schennink (BBB Doetinchem) is het belangrijk dat "eigen inwoners of mensen die via hun werk betrokken zijn" bij zijn stad voorrang moeten krijgen. Gemeenten mogen bij sociale huurwoningen voorrang geven aan statushouders, en dat gebeurt ook.

Ook Yaneth Menger (Stadpartij 100 procent) uit Groningen is tegen voorrang voor statushouders. "Wij staan voor een humaan beleid, maar willen niet groepen voorrang geven." Wel pleit ze voor maatwerk, waardoor kwetsbare groepen urgentie krijgen.

Mariëlle Vavier noemde Schenninks argumentatie "onmenselijk". "In Doetinchem streeft de BBB naar dakloosheid van statushouders", aldus de lijsttrekker van GroenLinks-PvdA in Den Haag.

Eerder zocht de NOS uit hoeveel sociale huurwoningen er nu echt naar statushouders gaan:

Veiligheid en criminaliteit waren ook een thema in het debat. Hans van de Waard van SP Groningen zei vaak van inwoners te horen dat mensen zich onveilig voelen in buurten die volgens hem "jarenlang zijn vergeten door de politiek". Die wijken kregen minder geld van de gemeente dan andere wijken. Hij pleit er daarom voor om iets te doen aan die ongelijkheid.

Er is een verschil tussen je onveilig voelen en ook echt lastiggevallen worden, zei Otten uit Tilburg. Vooral aan het eerste kan de gemeente volgens hem makkelijker iets doen. "Als je het straatbeeld aanpakt, dan heb je al een heel stuk gewonnen."

Meerdere politici benadrukken daarnaast dat er meer handhaving moet komen. Ze wijzen daarvoor nadrukkelijk naar het Rijk, dat volgens hen hiervoor een oplossing moet zorgen.

De Nationale Politie kampt voor dit jaar al met een tekort van 46 miljoen euro:

Over de meeste onderwerpen waren de lijsttrekkers het roerend met elkaar eens. Wel stonden Vavier van GroenLinks-PvdA in Den Haag en Richard de Mos van Hart voor Den Haag lijnrecht tegenover elkaar toen het ging over de opvang van asielzoekers. Vavier vertelde dat er "behoorlijk draagvlak" is in haar stad voor de opvang van asielzoekers.

"Er is helemaal geen draagvlak", reageerde De Mos fel. Volgens hem heeft de stad het "absorptievermogen" bereikt. "Er is tekort aan alles, huizen, leraren en zorgpersoneel." Hij zei daarom om een uitzondering te willen vragen op de Spreidingswet, omdat volgens hem zijn stad die niet kan opvangen.

Haatreacties

Ook de veiligheid van de raadsleden zelf werd kort aangestipt. "De beste hondenbaan die er is", aldus CDA-lijsttrekker Partiman uit Den Haag. Zelf zei hij vooral nare reacties te krijgen vanwege zijn Surinaamse achtergrond en accent.

Hij zei zelf de haatberichten niet meer te lezen en wees erop dat er ook positieve reacties zijn. Lo-A-Njoe zei zelf dat de omgang in Groningen juist heel prettig is, zowel binnen als buiten de gemeenteraad.

Niels van Stappershof van de VVD in Tilburg benadrukte dat het belangrijk is dat politici zich tegen de "toetsenbordridders" uitspreken. "Ik vind dat we dit niet maar moeten laten passeren, maar ons moeten uitspreken."

Een olietanker met de vlag van Curaçao is eergisteren door de Straat van Hormuz gevaren. Dat blijkt uit een analyse van scheepsdata van website Marine Traffic door de NOS. Het is een van de weinige schepen die afgelopen dagen door de smalle zeestraat zijn gevaren.

Door de oorlog van Israël en de Verenigde Staten tegen Iran is de Straat van Hormuz een conflictgebied geworden. Als vergelding voor bombardementen in Iran valt dat land schepen aan op een van de belangrijkste scheepsroutes voor de wereldwijde olie- en gashandel.

Vorige maand voeren er nog dagelijks tussen de vijftig en tachtig schepen vol olie of vloeibaar gas door de Straat van Hormuz. Sinds het begin van het conflict is dat vrijwel stilgevallen.

Toch vaart er nog heel af en toe wel een schip over het smalste stuk zee tussen het Arabisch schiereiland en het Iraanse vasteland. De afgelopen zeven dagen maakten zeker 24 schepen de tocht, blijkt uit cijfers van Marine Traffic. Tien daarvan zijn gesanctioneerd of onderdeel van de schaduwvloot die Iran gebruikt om olie te verschepen.

Koninkrijksvlag

Een van die schepen vaart dus onder de vlag van Curaçao. Dat betekent normaal gesproken dat het schip ingeschreven is in het Curaçaose scheepsregister en met een vlag van het Koninkrijk der Nederlanden vaart.

Het gaat om de olietanker Lan Jing. Het schip vervoert al jaren ruwe olie van de Perzische Golf naar met name China en Singapore.

Ook woensdag zit de tanker weer volgeladen, als hij rond 03.00 uur 's nachts op de Straat van Hormuz afvaart.

Vlak voor de Lan Jing vaart dan een Thais schip dat van Dubai naar India probeert te komen. Rond 04.30 uur komt het Thaise schip stil te liggen, midden in de Straat van Hormuz. Later blijkt dat het geraakt is door een Iraanse aanval.

De Lan Jing kan ongehinderd passeren. Inmiddels koerst het ten zuiden van Pakistan.

Schaduwvloot

Dat het Thaise schip wel beschoten wordt en de Lan Jing door kan varen, heeft waarschijnlijk te maken met de opdrachtgevers. Het schip dat onder de vlag van Curaçao vaart, staat sinds oktober 2024 op de Amerikaanse sanctielijst omdat het Iraanse olie zou vervoerd hebben. Het schip heette toen nog de Wen Yao.

Vorig jaar ontdekten onderzoeksjournalisten van Follow the Money dat olietankers uit de schaduwvloot vaker onder de vlag van Curaçao varen. Dat is gek. Want in het scheepsregister van Curaçao stonden op dat moment helemaal geen tankers ingeschreven, zei toenmalig minister Van Weel in een antwoord op Kamervragen over het misbruik van de vlag. "Dat betekent dat alle tankers die momenteel rondvaren onder Curaçaose vlag frauduleus zijn."

De pleegmoeder van de 15-jarige Jerryson die vorig jaar bij de McDonald's in Capelle aan den IJssel door een agent werd doodgeschoten, is onverwachts overleden.

De 59-jarige Marian Eisden werd deze week met spoed opgenomen in het LUMC in Leiden. Daar overleed ze gisteren in het bijzijn van haar familie. Ze maakte in september, na de dood van haar pleegzoon, nog grote indruk vanwege de verzoenende woorden die ze sprak. Ook werd ze politiek actief om zich voor jongeren in Gouda in te zetten.

Eisden, die in Gouda bekendstond als Dushi, was al jaren een zeer geliefde vrijwilliger bij buurtcentrum De Walvis, waar ze zich inzette voor de kansengelijkheid van jongeren.

Beheerder Bart Slob van het ontmoetingscentrum zegt tegen Omroep West dat ze vorige week nog soep- en noodpakketten heeft klaargemaakt. "Ze is een dag later nog koffie bij ons komen drinken, maar ze voelde zich daarna niet goed. Het is toen heel snel gegaan", vertelt hij.

Verbindende boodschap

Haar pleegzoon Jerryson werd in september gedood door een politiekogel nadat hij betrokken was geweest bij de roof van een fatbike. De 15-jarige eigenaar van de fatbike kreeg een vuurwapen op zijn hoofd gericht en werd geschopt en geslagen.

Uit onderzoek bleek dat Jerryson een omgebouwd gasalarmpistool bij zich had, dat ook een functionerend vuurwapen was.

Bij een herdenkingsmars voor de jongen viel de pleegmoeder op met haar verbindende boodschap. Zo zei ze dat ouders hun kinderen uit het oog verliezen, "door geen aandacht te geven". Ook zei ze dat er niet gekeken wordt wat iemand tot zijn daden brengt.

"We hebben allemaal een rugzakje. We hebben geen aandacht voor de problemen van kinderen. Wat brengt een persoon tot zijn daden?", zei Eisden. Ook sprak ze over de politie. "Mensen, we hebben ze nodig. We kunnen boos worden. Nee, ik ben niet van het gaan vechten."

De pleegmoeder sprak tijdens de herdenking verzoenende woorden:

Bij de talkshow Pauw & De Wit zei Eisden later dat de agenten "gewoon hun werk deden". Ze vroeg aandacht voor de problemen van jongeren: "We moeten wakker worden. We zijn onze kinderen aan het verliezen."

Op de kandidatenlijst

Na de dood van haar pleegzoon besloot Eisden politiek actief te worden. Bij de aankomende gemeenteraadsverkiezingen staat Eisden op plek 18 voor GroenLinks-PvdA in Gouda. Lijststrekker Claire Philips van de lokale afdeling zegt dat vanwege het overlijden de campagne drie dagen wordt stilgelegd.

"Alle mensen die normaal onzichtbaar zijn, gaf zij heel veel liefde", zegt Philips. "Na een zware periode door het overlijden van Jerryson was ze met volle overtuiging politiek actief geworden om iets positiefs te creëren voor onze Goudse jongeren. Die missie zetten wij voor haar voort."

De partij opent morgen het campagnehoofdkwartier om samen te rouwen. Er kan woensdag nog wel op haar worden gestemd, aangezien de kandidatenlijsten al definitief zijn.

Het is Boekenweek en met het boekenbal in Amsterdam is die zojuist feestelijk afgetrapt. Tijdens de promotieweek voor het boek organiseren boekhandelaren en bibliotheken activiteiten, trekken schrijvers door het land en krijgen klanten bij een aankoop in een boekenwinkel het Boekenweekgeschenk Piaggio van Hendrik Groen cadeau.

Al langer is bekend dat jongeren minder lezen dan ouderen. Wel is er een verschuiving gaande: in een recente peiling zegt een op de drie gen-Z'ers (geboren tussen ongeveer 1997 en 2012) minstens iedere maand wel in een boekhandel te komen en dat is meer dan oudere generaties.

Het thema van de Boekenweek is dit jaar 'mijn generatie'. Hoe zorgen schrijvers dat ook zij nieuwe generaties lezers blijven bereiken? De NOS vroeg vier schrijvers naar hun ideeën.

Doortje Smithuijsen (34 jaar)

Journalist en filosoof Doortje Smithuijsen heeft dit jaar het Boekenweekessay Ik had uw dochter kunnen zijn geschreven. Naar haar podcast Voorheen Schaamteloos Randstedelijk (VSR) luisteren per aflevering gemiddeld zo'n 40.000 mensen. "Als ik een nieuw boek uitbreng, zullen daar lezers tussen zitten." Maar net zo goed zullen mensen niet naar de podcast luisteren en wel haar boeken lezen.

Volgens haar kent de boekenmarkt geen duidelijke strategie. "Het enige wat boeken verkoopt, zijn boeken die goed geschreven zijn en die mensen persoonlijk aan anderen aanbevelen." Zo gaven jonge vrouwen haar boek Kapitalisme is seksisme veel door: een veel krachtiger boodschap dan sociale media, zegt ze.

Ze maakt zich er zorgen over dat jongeren steeds minder lezen. Mensen die het ver schoppen, zijn vaak ook lezers, zegt ze. "Wie niet leest, saboteert zichzelf. Daar moeten mensen van doordrongen worden", zegt Smithuijsen.

Peter de Smet (71 jaar)

Boekenweekauteur Peter de Smet, die publiceert onder het pseudoniem Hendrik Groen, dacht dat zijn boeken vooral werden gelezen door de oudere lezer. "Mijn eigen generatie, zeg maar, maar ook jongere lezers vinden mijn boeken leuk."

Hij krijgt van jongere lezers ook complimenten. "'Mijn moeder vindt uw boeken goed', zeggen ze dan. Dat doet niets af aan dat het leuk is om waardering te krijgen."

Hendrik Groen trad vorige maand pas uit de anonimiteit:

Zelf leest De Smet vooral graag niet al te dikke boeken die een beetje grappig zijn. Hij noemt schrijvers als Nico Dijkshoorn, Sylvia Witteman en Paulien Cornelisse. "Eigenlijk zijn dat auteurs van wie men vermoedde dat zij de Hendrik Groen-boeken schreven", voordat bekend werd dat hij dat was.

Nieuwe lezers hoeven niet meteen te beginnen met al te ingewikkelde boeken, vindt De Smet. "Het eerste boek moet een beetje gaan over normale mensen, met een lach en een traan. Dan is er een gerede kans dat het naar meer smaakt."

Lale Gül (28 jaar)

Zij werkt samen met opiniemaker Johan Derksen (77) aan een boek waarin zij thema's ieder vanuit hun eigen perspectief bespreken. Ze willen graag jonge lezers trekken en gebruiken daarom onder meer hashtags als #FreePalestina in hoofdstuktitels.

Zelf begon ze met lezen omdat ze zich thuis doodverveelde: "Ik kon geen televisie kijken en met buitenspelen ben je op een zeker moment ook wel klaar." Op school was haar aangeraden om meer te lezen en ze begon met jeugdboeken. Dat voelde eerst als een verplichting, maar na verloop van tijd "verslond" ze boeken.

Gül erkent dat dat in deze tijd misschien anders zou zijn. "Het zou kunnen dat ik in plaats van te lezen, zou gamen of op TikTok zou zitten te scrollen."

Om ervoor te zorgen dat jongeren aan het lezen slaan, is het van belang dat de boeken die zij op school moeten lezen, aansluiten bij hun belevingswereld. "Jongeren lezen wel, maar niet boeken van de literaire canon", zegt Gül. "Boeken moeten voor jongeren herkenbaar zijn, een snel tempo hebben en spanning en humor bevatten."

Rob van Essen (63 jaar)

Rob van Essen heeft twee keer de Libris Literatuur Prijs gewonnen. Zijn lezerspubliek bestaat uit jongeren en ouderen. "Ik schrijf onbewust voor mijn eigen generatie, maar uiteindelijk spreken de onderwerpen in mijn boeken verschillende generaties aan. Dat vind ik heel prettig."

Hoe dat komt, weet hij niet. "Ik denk dat sommige jongeren mijn boeken aangereikt krijgen." Zijn roman Ik kom hier nog op terug (2023) volgt een student in de jaren 80. "Dat is blijkbaar herkenbaar genoeg voor mensen, hoezeer de wereld nu ook veranderd is."

Hij zegt dat hij als schrijver niet veel macht heeft om mensen aan het lezen te krijgen. "Je kunt een paard naar het water brengen, maar je kunt het niet laten drinken." Het onderwijs heeft daar wel een belangrijke rol in, vindt hij.

Van Essen was vroeger gek op Tonke Dragt, Simon Carmiggelt en Godfried Bomans. Om jongeren van nu te enthousiasmeren voor lezen, raadt hij sciencefictionboeken aan. "De avonturen daarin zijn grenzeloos en geven een blik op de huidige maatschappij. Het kan geestverruimend zijn."

Rusland is in eigen land een strafzaak begonnen tegen Nederland, Oekraïne en het Allard Pierson Museum in Amsterdam. Volgens het Russische Onderzoekscomité, het hoogste onderzoeksorgaan van Rusland, hebben zij een gouden kunstcollectie gestolen die afkomstig is uit de Krim, het Oekraïense schiereiland dat is geannexeerd door Rusland.

De collectie was in 2014 door de Oekraïense autoriteiten uitgeleend aan het Allard Pierson Museum, voor een expositie. Het zogeheten Scythische goud kwam van vier musea op de Krim en zouden enkele maanden tentoongesteld worden in het museum.

Terwijl de expositie in Amsterdam werd gehouden, werd het Oekraïense schiereiland ingelijfd door Rusland. De tentoonstelling kwam tot een eind en al snel ontstond de vraag: naar wie moet de collectie terug? Zowel Rusland als Oekraïne eiste de kunstcollectie op.

Het Allard Pierson besloot het oordeel van de rechter af te wachten en de kunstschatten zolang in Nederland te houden.

Na een lang juridisch proces oordeelde de rechtbank in Amsterdam in 2016 dat de kunstschatten uit de Krim van Oekraïne waren. Op grond van een Unesco-verdrag moesten de voorwerpen terug naar de staat die ze in bruikleen gaf en dat was Oekraïne, oordeelde de rechter. Het leidde tot grote onvrede bij de Russen, die spraken van een "politiek gemotiveerde uitspraak".

Rusland en de Krimmusea gingen in hoger beroep, maar ook bij het gerechtshof kregen ze geen gelijk. De Krimmusea vroegen vervolgens de Hoge Raad om de uitspraak van het gerechtshof te vernietigen, maar de beslissing bleef definitief. De schatten moesten terug naar Oekraïne. Eind 2023 kwam de collectie terug in de Oekraïense hoofdstad Kyiv.

Op Curaçao is een conflict ontstaan over de toekomst van het historische centrum van Willemstad. De minister van Verkeer, Vervoer en Ruimtelijke Planning Charles Cooper staat lijnrecht tegenover de Monumentenraad. Voorzitter Lusette Verboom van de raad waarschuwt dat recente bouwprojecten de Unesco-werelderfgoedstatus van de hoofdstad in gevaar kunnen brengen. Cooper vindt juist dat de erfgoedstatus de ontwikkeling van de stad niet mag dwarszitten.

De spanning is opgelopen nadat erfgoedorganisaties, waaronder de Monumentenraad, Unesco hadden geïnformeerd over bouwontwikkelingen in en rond de historische binnenstad. Volgens Verboom staat het unieke karakter van Willemstad onder druk door grootschalige nieuwbouw en hoogbouwprojecten.

"Erfgoed is niet alleen een monument", zegt Verboom. "Het is de totaliteit van wat er staat. Als je die totaliteit onderbreekt met iets wat er niet in past, dan tast je het geheel aan."

Gekleurde gevels

Als voorbeeld van waar het goed gaat, noemt zij de beroemde Handelskade. Dat is het rijtje gekleurde gevels aan de Sint Annabaai dat wereldwijd bekendstaat als het beeld van Willemstad. Daar zijn nog maar twee gebouwen echte historische monumenten. De andere panden zijn later gebouwd of herbouwd, maar steeds met respect voor de schaal, vorm en uitstraling van de historische stad. Juist daardoor vormt de kade één herkenbaar geheel, vindt Verboom.

Volgens haar gaat het mis als er nieuwe gebouwen worden neergezet zonder rekening te houden met de omgeving. Ze wijst daarbij op een groot nieuw hotelgebouw aan de rand van de binnenstad, dat veel hoger is dan de omliggende bebouwing. Vanaf verschillende plekken in de stad steekt het gebouw volgens haar als een "blokkendoos" boven de historische wijk uit en verstoort het daarmee het aanzicht van de stad.

Minister Cooper reageert fel op de kritiek. Volgens hem zijn het steeds dezelfde organisaties die nieuwe ontwikkelingen op het eiland proberen tegen te houden. Hij zet vraagtekens bij het nut van de Unesco-status en zegt dat niemand concreet heeft kunnen aantonen hoeveel extra toeristen of inkomsten die status Curaçao oplevert.

"Niemand komt aan mijn monumenten", zegt Cooper. Volgens hem zijn die al beschermd door de monumentenverordening. Maar de vermelding op de werelderfgoedlijst mag volgens hem niet verhinderen dat de stad zich verder ontwikkelt, bijvoorbeeld met hogere gebouwen op bepaalde plekken.

Voor Verboom staat juist het behoud van het historische stadsbeeld centraal. Als dat onder druk komt te staan, zegt zij, kan de stad uiteindelijk haar unieke karakter verliezen en daarmee ook de basis voor de werelderfgoedstatus. Voor minister Cooper is dat geen reden om projecten tegen te houden.

Verboom ziet dat anders. Volgens haar draait het debat te veel om economische opbrengst. "Moet je alles in geld uitdrukken?", zegt ze. "Cultuur is niet alleen in geld te meten."

Ze wil niet de ontwikkeling tegenhouden, maar ervoor zorgen dat nieuwe gebouwen passen bij de historische structuur van de stad. "Iedere eerdere generatie die hier gebouwd heeft, hield rekening met de omgeving. Waarom zou deze generatie dat niet doen?"

De discussie krijgt een extra dimensie doordat Cooper ook bestuurslid is van de stichting Werelderfgoed Nederland, die zich inzet voor het behoud van Unesco-erfgoed. Volgens de minister bijt dat elkaar niet: hij wil dat Willemstad op de werelderfgoedlijst blijft, zolang die status de ontwikkeling van de stad niet belemmert.

Join Hackaday Editors Elliot Williams and Tom Nardi as they cover their favorite hacks and stories from the week. The episode kicks off with some updates about Hackaday Europe and …read more

Geschrokken reacties, boosheid en steunbetuigingen volgen op de brandstichting bij de synagoge in de Rotterdamse wijk Blijdorp. Vannacht rond 03.45 uur was er een explosie en woedde korte tijd brand. Nog in dezelfde nacht werden vier verdachten opgepakt.

's Ochtends komt rabbijn Jehoeda Vorst van de Joodse Gemeente Rotterdam langs om de schade persoonlijk op te nemen. De toegangsdeur is zwartgeblakerd, binnen lijkt de materiele schade mee te vallen.

Maar de schade zit zeker niet alleen in de kapotte deur, zegt de rabbijn. "Het is heftig dat zoiets gebeurt. Ik ben persoonlijk niet bang. Maar iedereen staat er op zijn eigen manier in. Er zijn ook mensen die bang zijn. Dat is logisch. Het had ook verkeerd kunnen aflopen."

Het pand wordt met camera's beveiligd. Daarnaast zijn er andere veiligheidsmaatregelen. "De samenwerking met de veiligheidsdiensten en de burgemeester is heel goed. Helaas is het nodig. Als we hier op sjabbat-ochtend naar sjoel komen, dan staan her en der tien man marechaussee." Sjabbat is de joodse rustdag, die grotendeels valt op zaterdag.

Veel gemeenteleden zijn geschrokken, zegt Vorst. "Ik ben al de hele dag in contact met onze leden. Mensen bellen me of sturen berichtjes. We proberen ze moed in te spreken en zo gaan we verder."

Buurtgenoot Alex hoorde 's nachts in zijn bed een knal. "Daar werd ik wakker van. Daarna zat ik op mijn telefoon te scrollen en zag ik dat het hier was." Hoewel er wel vaker explosies zijn in de buurt is dit toch anders. "Dit heeft een speciale lading. Ik word er heel erg boos van. Het gaat niet goed, laat ik het daar maar bij houden. Ik vind het moeilijk om er genuanceerd over te praten, je valt al gauw terug in ongenuanceerdheid."

Gedurende de dag komen er mensen een bloemetje brengen. Onder hen is Frank van Oordt van de stichting Christenen voor Israël. "Wij hebben nauwe relaties met de Joodse gemeenschap in Nederland. We zijn meteen gekomen om een hart onder de riem te steken. Want dit komt heel hard binnen. Zo'n aanval doet iets met de mensen. Het belangrijkste is dan dat je er bent. Ze waren blij met de bloemen, de secretaris schoot net vol."

Rond 13.00 uur komt burgemeester Carola Schouten langs. Ze staat de media te woord en gaat ook kort naar binnen. Ze noemt de explosie afschuwelijk voor de Joodse gemeenschap in Rotterdam. "De onveiligheid, de angst die dit oproept. Het is heel belangrijk dat we dit snel onderzoeken en kijken wat hier is gebeurd."

De emotionele schade is groot, zegt de burgemeester. "Ik heb vanochtend heel wat mensen gesproken. Er was al angst en die is nu alleen nog maar meer toegenomen. Daarom doen wij er alles aan om Joodse objecten te bewaken. Wij gaan daar samen met de veiligheidsdiensten opnieuw goed naar kijken."

Ondanks de explosie wil rabbijn Jehoeda Vorst zich niet laten intimideren. "We gaan krachtig verder. We laten ons niet klein maken. Zodat deze vreselijke daad van vannacht uiteindelijk geen impact heeft op de Joodse gemeenschap."

Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid noemt de brandstichting "vreselijk nieuws". Ook spreekt hij van "intimidatie en geweld tegen de Joodse gemeenschap". Volgens Van Weel ligt het "zeer voor de hand dat het een antisemitisch gedreven incident is".

"Het leidt weer tot heel veel angstgevoelens bij de Joodse gemeenschap en in heel Nederland", zei premier Jetten op zijn wekelijkse persconferentie. Er is in Nederland "geen plaats voor intimidatie, haat of geweld tegen welke religieuze minderheid dan ook", vindt hij.

After the previous attempt of running a PC off AA cells got a lot of comments, [ScuffedBits] decided to do the scientifically responsible thing and re-ran the experiment with all …read more

De oorlog in het Midden-Oosten kent veel economische verliezers, maar één land is dat zeker niet: Rusland. De Russische staatskas en oliebedrijven worden flink gespekt door de crisis op de oliemarkt. De Britse zakenkrant Financial Times berekende dat Moskou zo'n 150 miljoen dollar per dag extra verdient. En dat wordt waarschijnlijk nog meer. Door een uitzonderlijke stap van de Amerikaanse president Trump wordt het voor de Russen makkelijker om olie te verhandelen.

Trump besloot vandaag om de sancties tegen Rusland te versoepelen. Tot en met 11 april is het voor Amerikanen weer toegestaan om Russische olie die nu nog op zee ligt, te kopen. Dat geldt ook voor de schepen van de Russische schaduwvloot. Die schepen proberen de sancties te omzeilen door onder een valse vlag te varen of de transponder van het schip uit te zetten om zo onzichtbaar te blijven. Door de versoepeling van Trump mogen die schepen ook weer verzekerd worden door Amerikaanse bedrijven.

De versoepeling is vooral voor Aziatische landen belangrijk. Die haalden veel olie uit het Midden-Oosten, maar door de Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz kan er geen olie vervoerd worden. Omdat olietransacties vaak in dollars worden gedaan, moeten die zich ook houden aan de Amerikaanse sanctiewetgeving. Met deze versoepeling wordt het makkelijker om weer Russische olie te verhandelen.

Paniekvoetbal

In tegenstelling tot de VS versoepelt de EU de sancties niet. "Het is een eenzijdige actie", zegt sanctierechtadvocaat Yvo Amar. Voor Amerikaanse bedrijven in Azië betekent de versoepeling wel veel: zij mogen weer Russische olie die op zee ligt inkopen. "Maar Europese bedrijven die in bijvoorbeeld India handelen, mogen van de VS van alles, maar van Europa niet."

Dat Trump deze stap zet, heeft waarschijnlijk te maken met de oplopende benzineprijs in zijn land. Hoewel de VS zelf olie produceert, heeft het land wel last van de krappe wereldmarkt. Door het wegvallen van de olie uit het Midden-Oosten zijn landen massaal op zoek naar alternatieve leveranciers. Daardoor is de vraag hoger en het aanbod lager, waardoor de prijs stijgt. En dat merken Amerikanen ook aan de pomp.

"Het lijkt wel een beetje paniekvoetbal wat dat betreft. Hij ziet in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen in november dat de olieprijs in de VS heel erg aan het stijgen is", vertelt Amar. "Er moet nu ingegrepen worden en dan zijn dit noodgrepen."

Het is de vraag of deze greep van Trump ook echt invloed gaat hebben op de wereldwijde olieprijs. "Wat er is weggevallen door de blokkade van de Straat van Hormuz is zo'n grote hoeveelheid. Dit drukt wel wat op de prijs, maar je moet je er ook niet te veel bij voorstellen", zegt energie-expert Jilles van den Beukel van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies.

Rusland profiteerde al volop van het Iran-conflict. Volgens zakenkrant FT zou Moskou al tussen de 1,3 en 1,9 miljard dollar extra hebben gekregen vanwege de grotere behoefte aan Russische olie in met name India en China. De prijs voor een vat Russische olie ligt ook beduidend hoger dan voor de oorlog in het Midden-Oosten.

Begin februari sloot India nog een handelsakkoord met de VS waarin ook werd afgesproken dat het Aziatische land geen olie meer van Rusland zou kopen. De Indiërs zijn een belangrijke afnemer van de Russen. "India had de inkoop ook al een beetje verminderd, maar dat hoeven ze nu niet meer te doen", zegt Van den Beukel.

Europa teleurgesteld

In Rusland werd blij gereageerd op de Amerikaanse versoepeling. "Zonder de grote hoeveelheid Russische olie is de stabilisatie van de markt onmogelijk", zei een Kremlin-woordvoerder. Europese landen reageerden teleurgesteld. "De huidige situatie laat het niet toe om de sancties te verlichten", zei de Franse president Macron. Bondskanselier Merz van Duitsland noemde de koerswijziging van de VS "verkeerd" en vroeg zich af welke motieven leidend waren voor de VS.

Voorlopig geldt de versoepeling voor een maand. "De vraag is of deze vergunning wordt verlengd. Het geldt nu voor een maand en dat kan langer worden", zegt Amar. "Maar ik denk niet dat de sancties nog verder verlicht worden."

Marleen is weer terug in de studio om samen met Joost de Haagse week door te nemen. Die werd gedomineerd door de oorlog in het Midden-Oosten, waar op verschillende dagen over gedebatteerd werd. Het kabinet heeft gekozen voor de inzet van een fregat, maar wat betekent dat? En wat kan dat fregat allemaal wel - en naar later bleek - niet?

Ook ging het in de Kamer over de prijzen aan de pomp. Marleen zag partijen grote woorden gebruiken om elkaar te overtoepen, maar echte actie lijkt er nog niet te komen vanuit het kabinet.

Marleen en Joost constateren verder dat het kabinet-Jetten er nog geen maand zit, maar dat de prullenbak al aardig vol begint te raken. Veel plannen moeten onder druk van de oppositie van tafel of worden aangepast. Hoe het kabinet zich ten opzichte van de oppositie moet opstellen, is opnieuw punt van discussie in de podcast.

En natuurlijk gaat het over de gemeenteraadsverkiezingen, die woensdag al worden gehouden. Zet de groei van lokale partijen zich voort? Een mooie vraag voor de voorspelling.

Dat en meer in podcast De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren via NPO Luister

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.

Een asielzoekerscentrum dat werd geschrapt na massaal protest, een nieuw plan dat opnieuw voor verdeeldheid zorgt en politieke partijen die er campagne op voeren. In de Utrechtse gemeente Rhenen is asielopvang een van de belangrijkste onderwerpen bij de gemeenteraadsverkiezingen.

In januari vorig jaar ontstond grote discussie over een geplande asielopvang op Landgoed Prattenburg voor 200 asielzoekers. De inwoners van het nabijgelegen dorp Elst voelden zich overvallen. Zo'n 80 procent ondertekende een handtekeningenactie gestart door bewoner Jan Scheffer.

Na de felle kritiek en handtekeningenactie besloot het gemeentebestuur het plan in te trekken. Nu, ruim een jaar later, ligt er een nieuw plan waarbij het aantal asielzoekers is teruggebracht van 200 naar de 116 die volgens de spreidingswet moeten worden opgevangen.

Klein is duurder

Daarbij liggen er meerdere varianten voor. De eerste is een asielzoekerscentrum op één plek, in de tweede variant komen er drie kleinere locaties verspreid over de gemeente. Rhenen zelf vangt dan 70 asielzoekers op, de dorpen Elst en Achterberg allebei 25.

Probleem is dat drie locaties een stuk duurder zijn: de gemeente heeft berekend dat dit ongeveer een miljoen euro extra per jaar kost. Dat komt vooral door de kosten voor beveiliging. Bij opvanglocaties met meer dan honderd bewoners regelt het COA de beveiliging, bij kleinere locaties moet de gemeente die kosten zelf betalen.

Ruim een jaar later blikken Jan Scheffer en dorpsgenoot Judith Hake terug op de actie. "Dit is een heel klein dorpje. Er zouden ineens 200 asielzoekers komen in een dorp waar nauwelijks voorzieningen voor zijn. Op een afgelegen plek waar geen verlichting is." Hij benadrukt dat hij niet tegen vluchtelingen is. ''Alleen niet op deze locatie en niet in deze omvang."

Als het aan Jan Scheffer ligt, stemt de gemeenteraad na de verkiezingen voor de variant waarbij de asielopvang in drieën wordt verdeeld. Deze variant is wel duurder en de kans bestaat dat de gemeentebelasting dan omhooggaat. Dat vindt Scheffer geen groot probleem. "Tuurlijk, het kost wat meer maar dat is het ons wel waard als we op die manier een prettigere en veiligere situatie kunnen creëren."

Judith Hake was ook betrokken bij de handtekeningenactie. Ze werkt als praktijkondersteuner bij een huisarts in het nabijgelegen Veenendaal, waar ook asielzoekers worden opgevangen. "Het COA helpt op de opvanglocaties met acute zorg als bewoners ziek zijn. Desondanks zie ik in mijn dagelijkse praktijk zelf hoeveel complexe zorg het uiteindelijk met zich meebrengt. Dan moet je bijvoorbeeld denken aan patiënten met ontregelde diabetes of hart- en vaatziekten. Hier in Elst hebben we maar een kleine huisartsenpraktijk. Het vraagt veel complexe zorg en dat had hier niet gekund."

De meeste politieke partijen in Rhenen zeggen zich te willen houden aan de spreidingswet waarbij asielzoekers over het land worden verdeeld. Alleen de lokale partijen 'AZC weg ermee. Trots op Rhenen' en 'De Lokale Volkspartij' zeggen dat er wat hen betreft geen azc in Rhenen komt, ondanks de wettelijke verplichting. Deze week onderstreepte minister Van den Brink (CDA) van Asiel en Migratie nog dat het nieuwe kabinet de spreidingswet in stand houdt.

Lijsttrekker Rob van der Zee van 'AZC Weg ermee' vindt dat ze er in Den Haag een potje van hebben gemaakt en dat gemeentes het afvoerputje zijn. Hij vindt niet dat hij kiezers misleidt met de belofte dat er geen azc komt als hij het voor het zeggen krijgt. ''Rita Verdonk zei altijd al: 'Nee is ook een antwoord.' Dus wij zeggen nee. En dan komt de minister maar met een aanwijzing. Dan gaan wij wel naar de Raad van State met onze argumenten."

Gerdien de Nooijer, lijsttrekker van de ChristenUnie, wil werken aan herstel van vertrouwen met de bewoners in Elst. Ze vindt dat er meer gesproken en overlegd moet worden met inwoners van de gemeente.

Een voorkeur voor één groot azc of juist drie kleinere locaties heeft ze nog niet: "Ik denk dat het vooral belangrijk is om te kijken naar een passende locatie. En met kleinere locaties is het weer lastiger met vrijwilligersinitiatieven. Dat zou dan weer pleiten voor een grotere opvang, ook financieel en technisch lijkt dat beter uit te komen. Maar we gaan eerst de dialoog aan."

Het thema van de Boekenweek, die vanavond tijdens het Boekenbal gevierd wordt door mensen uit het boekenvak, is dit jaar: mijn generatie. Schrijvers Mensje van Keulen (79), Iduna Paalman (35) en Iraida Martha Ooft (51) vertellen welke boeken hen gevormd hebben en waarom goede literatuur uiteindelijk universeel en generatieoverschrijdend is.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Mensje van Keulen: Alleen op de wereld van Hector Malot.

Iduna Paalman: Minihorror van Barbi Markovic.

Iraida Martha Ooft: De jaren van Annie Ernaux.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Redactie: Meryem El Mandoudi & IJsbrand Terpstra

When Friday the Thirteenth and Patch Tuesday happen on the same week, we’re surely in for a good time. Anyone who maintains any sort of Microsoft ecosystem knows by now …read more

Het Chinese Volkscongres zit erop. Na een week lang klappen, opzitten en luisteren, hebben de afgevaardigden bijna unaniem ingestemd met de plannen van de overheid en de Communistische Partij.

Het belangrijkste document is het nieuwe Vijfjarenplan, waarin China's sociaaleconomische richting tot 2030 is vastgelegd. Stemmingen in het autoritaire China zijn nooit spannend. Ditmaal kwam het totaal uit op 2758 stemmen voor, één tegen, twee onthoudingen en één niet-uitgebrachte stem.

Maar wat staat er precies in het plan en wat betekent dat voor de wereldhandel? Vier vragen en antwoorden.

Wat zijn de hoofdpunten?

Het plan begint met een beschrijving van een gevaarlijke buitenwereld door de lens van competitie tussen grootmachten, vooral China en Amerika. Daarom moet China onafhankelijker worden van andere landen in deze tijden van geopolitieke spanningen en handelsconflicten, maar verenigd zijn onder het leiderschap van de Communistische Partij.

Om dat te doen zet Peking dubbel zo hard in op technologie, innovatie en de industriële maakindustrie. Het is geen nieuwe strategie, maar eerder een uitbreiding van het huidige beleid om zoveel mogelijk zelf te kunnen en zo min mogelijk van het buitenland nodig te hebben.

De belangrijkste doelen en indicatoren zijn bijvoorbeeld het economische groeicijfer, het aantal te behalen patenten, investeringen in onderzoek en ontwikkeling (7 procent groei per jaar) of hoeveel energie China zelf moet kunnen opwekken.

In welke sectoren wil China vooral investeren?

Als je op één onderdeel moet letten in het nieuwe Vijfjarenplan? "Innovatie", aldus afgevaardigde Lü Caixia uit de provincie Zhejiang. Het woord komt meer dan 160 keer voor in het document.

China wil investeren in de hele toeleveringsketen van innovatie, van fundamenteel onderzoek tot de latere toepassingsmogelijkheden. Bij de plannen voor de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie (AI) zie je dat terug. Die technologie speelt een hoofdrol in het document en wordt meer dan vijftig keer genoemd. AI moet worden toegepast in fabrieken, academisch onderzoek, maar ook in consumptiegoederen, zoals mobiele telefoons en robots, en in het onderwijs.

Andere technologieën en sectoren die bij naam worden genoemd zijn bijvoorbeeld kwantum- en biotechnologie, "nieuwe energie" (groen, maar ook kernenergie), 6G-netwerken en de commerciële luchtvaart.

Wat gaat Peking doen voor de kwakkelende economie?

Peking blijft proberen met een paar sterke sectoren de economie uit het slop te trekken. Maar het erkent ook dat de binnenlandse consumptie te laag is en dat het besteedbaar inkomen van mensen omhoog moet. Daarom schrijft het plan ook meer sociale zekerheid voor, al blijft het beperkt.

Een Chinees beleidsdocument is doorgaans niet kritisch. Toch valt te lezen dat de economische groei ongelijk verdeeld is, waardoor er nog veel arme en onderontwikkelde regio's zijn. Ook worden werkgelegenheid, lage inkomens, de problematische vastgoedsector en schulden bij lokale overheden als "gebieden met risico's en verborgen gevaren" beschreven.

Toch lijkt het Chinese beleidsmakers niet te lukken om echt in te zetten op sociale zekerheid, ondanks oproepen in de samenleving om dit wel te doen. Zonder grote investeringen in pensioenen, zorg en kinderopvang, zullen Chinezen niet meer gaan uitgeven, waarschuwen experts.

Wat betekenen de plannen voor China's al enorme handelsoverschot?

Dat China hard wil gaan inzetten op de industriële maakindustrie kan problematisch zijn voor andere landen. Als Chinese consumenten zelf de producten niet gaan kopen, zal China's enorme handelsoverschot alleen maar groeien.

Vorig jaar noteerde China een recordhandelsoverschot van 1000 miljard euro en dit jaar loopt de teller verder op. In januari en februari is China's export naar Europa met 20 procent toegenomen ten opzichte van 2025.

Maar steeds meer landen werpen barrières op om hun industrieën te beschermen. Voor Chinese bedrijven zijn het noodzakelijke afzetmarkten, omdat ze hun spullen in eigen land niet kwijtraken.

China ziet de industriële maakindustrie als onderdeel van de nationale kracht en als noodzakelijk om onafhankelijk te worden van andere landen. Maar de extreme concurrentie in het binnenland baart China ook zorgen dat de bedrijven elkaar kapot concurreren. Al worden daarvoor nauwelijks oplossingen aangedragen in het nieuwe Vijfjarenplan.

De geschiedenis van het Vijfjarenplan

Het eerste Vijfjarenplan werd uitgebracht in 1953, toen China nog een planeconomie naar stalinistische model kende. Het plan moest China helpen te industrialiseren en gebruikte heel concrete doelstellingen, zoals voor staal- of cementproductie.

Hoewel China nu grote delen van de economie aan de vrije markt heeft overgelaten, is het Vijfjarenplan nog steeds een belangrijk instrument en bepalend voor de toewijzing van overheidsinvesteringen.

Shell is niet van plan in te gaan op de eis van Milieudefensie om onder meer geen olie en gas meer op te pompen uit nieuwe velden. Milieudefensie gaat hiermee "voorbij aan de realiteit van hoe het wereldwijde energiesysteem werkt", schrijft het energieconcern. "Shell beschouwt deze eisen als onrealistisch en ineffectief."

Eind vorige maand had Milieudefensie een brief gestuurd aan Shell met de nieuwe eisen. Die moeten de uitstoot van schadelijke stoffen in 2035 met 70 tot 78 procent omlaag brengen, met als doel nagenoeg geen uitstoot meer in 2050. De klimaatclub wilde uiterlijk binnen drie weken van Shell horen dat hiermee wordt ingestemd. Anders zou Milieudefensie een nieuwe rechtszaak tegen Shell beginnen.

In felle bewoordingen zegt Shell het met Milieudefensie eens te zijn dat dringende actie nodig is om klimaatverandering tegen te gaan. Maar met het aanpakken van één bedrijf verandert er volgens Shell helemaal niets: "Als één bedrijf zou stoppen met het opsporen of produceren van olie en gas, zouden de landen die de uiteindelijke eigenaren zijn van de reserves die ontginningsrechten opnieuw toewijzen aan een ander bedrijf."

Aanknopingspunten

Volgens Shell is dat "niet effectief" om de wereldwijde uitstoot te verminderen: "Het transformeren van het wereldwijde energiesysteem vraagt om gecoördineerde actie van overheden, bedrijven en klanten."

De tegenwerpingen van Shell veranderen voor Milieudefensie niets. Doorgaan op dezelfde voet noemt de actiegroep juist 'onrealistisch', met een verwijzing naar de huidige prijsstijgingen van olie en gas. "Deze fossiele crisis toont dat we al tientallen jaren eerder hadden moeten investeren in duurzame energie zodat we nu niet in deze klimaat- en oliecrisis waren beland", zegt een woordvoerder.

Vijf jaar geleden dwong Milieudefensie via de rechter af dat Shell de uitstoot van CO2 versneld moest terugdringen. Shell ging in hoger beroep en kreeg daarin gelijk. Het gerechtshof in Den Haag oordeelde dat Shell zich aan de regels houdt met het eigen plan om de uitstoot omlaag te brengen.

Milieudefensie ziet in de uitspraak van het hoger beroep aanknopingspunten voor een nieuwe zaak. Bijvoorbeeld dat met investeringen in nieuwe olie- en gasvelden de vraag naar fossiele brandstof blijft aanhouden. Daarom eist de organisatie dat alle olie en gas uit velden die na 2022 werden aangekocht niet meer wordt opgepompt.

De wetgeving voor de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp'ers en andere zelfstandigen is naar de Tweede Kamer gestuurd. Het kabinet gaat nog steeds uit van een maandpremie van maximaal 171 euro.

Een zelfstandige die arbeidsongeschikt raakt, krijgt via deze verzekering na twee jaar een uitkering ter hoogte van het minimumloon. Het gaat dus echt om een basisvoorziening, zegt minister van Werk en Participatie Aartsen. De eerste twee jaar ziekte moet een zzp'er het eigen spaargeld aanspreken.

Het is een verzekering voor zelfstandigen die zich niet kunnen verzekeren omdat ze in het verleden ziek zijn geweest, of omdat andere verzekeringen voor hen te duur zijn. De arbeidsongeschiktheid hoeft niet te zijn ontstaan op of door het werk.

"De dekking is beperkt omdat anders meteen de premie omhooggaat", zegt Aartsen. Het blijft aan ondernemers zelf om meer voorzieningen te treffen als zij dat nodig vinden, zegt hij.

Ondernemers die zelf een goede arbeidsongeschiktheidsverzekering hebben, zzp'ers die ook als werknemer ergens in dienst zijn en directeur-grootaandeelhouders hoeven zich niet verplicht te verzekeren.

Al jaren over gesproken

Er wordt door de politiek al jaren gesproken over de verplichte zelfstandigenverzekering. In Nederland zijn in vergelijking met andere landen veel mensen als zzp'er aan het werk. Veel van hen zijn niet verzekerd en zijn afhankelijk van de bijstand als zij arbeidsongeschikt raken.

Dat vinden de meeste politiek partijen ongewenst, zonder dat zij het ondernemerschap willen ontmoedigen. Aartsen: "Je wilt af van de eeuwige discussie over zzp'ers, dus probeer je ook aan te pakken wat er negatief aan is."

Kritiek

De Raad van State was in een advies van eind vorig jaar nogal negatief, omdat de uitvoering voor een groot deel bij het overbelaste UWV en de Belastingdienst terechtkomt. Het CPB zegt dat de basisdekking te weinig bescherming biedt. Ook belangenorganisatie ZZP Nederland is kritisch en denkt dat invoeringsjaar 2030 niet eens gehaald gaat worden.

Of de wet wordt ingevoerd is nu aan de Tweede en vervolgens Eerste Kamer.

Een Nederlander is afgelopen week opgepakt op een boot bij de Azoren met 1800 kilo cocaïne aan boord. Ook vier Brazilianen en drie Surinamers werden aangehouden, meldt de Portugese politie.

Ze zouden met een vissersbootje uit Zuid-Amerika hebben geprobeerd om de grote hoeveelheid drugs Europa binnen te smokkelen. Het bootje werd ontdekt tijdens een grootschalige politieoperatie in samenwerking met de Portugese marine en luchtmacht.

De vissersboot werd geënterd op ruim 800 kilometer van de Portugese eilandengroep in de Atlantische Oceaan. De acht mannen zijn samen met de in beslag genomen drugs en het verzamelde bewijsmateriaal naar haven van Ponta Delgada op het eiland São Miguel gebracht. Het verdere onderzoek loopt.

In Tilburg is een vrouw vanochtend beland in een zinkgat dat was ontstaan tijdens graafwerkzaamheden. Volgens Omroep Brabant negeerde het slachtoffer een afzetting.

Werklieden waren op de kruising van het Korvelplein met de Quinten Matsijsstraat bezig met een graafmachine toen ze ineens een waterleiding raakten. Snel daarna stond de straat blank. Door het water spoelde ook veel zand onder de tegels vandaan, waardoor er een zinkgat ontstond.

Gat

In afwachting van de komst van Brabant Water plaatsten de werklieden borden en afzettingen rond het lek. Het slachtoffer liep langs de afzetting en viel vervolgens in een sleuf van bijna 2 meter diep.

Handhavers van de gemeente en werklieden schoten haar te hulp en haalden haar uit het gat, meldt een 112-fotograaf. Ze bleef ongedeerd.

Inmiddels zit de buurt rond het Korvelplein zonder water. Waterbedrijf Brabant Water meldt bezig te zijn met de lekkage. Hoelang dit nog zal duren, is niet bekend.

Een deel van de in Nederland verkrijgbare producten met speelzand bevat asbest, blijkt uit onderzoek van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

De toezichthouder onderzocht 99 producten, 65 ervan blijken volledig veilig. In die producten is geen asbest gevonden. In 29 producten zat weliswaar een minieme hoeveelheid, maar ze blijven onder de wettelijke richtlijn en mogen dus verkocht worden.

In vijf van de 99 onderzochte producten zat zo veel asbest dat ze direct uit de verkoop zijn gehaald.

Deze producten bevatten te veel asbest (bron: NVWA)

De aanleiding voor het uitgebreide onderzoek is de vondst van asbest in speelzand in het buitenland en publicaties in onder meer het AD.

Vorige maand berichtte die krant dat in speelzandproducten in Nederland ook asbest was gevonden. De krant had twaalf stukken speelgoed met speelzand erin laten onderzoeken in een laboratorium. Bij de helft van het speelgoed werd de kankerverwekkende stof aangetroffen. De producten kwamen van onder meer Bol.com, Amazon, AliExpress en Koppen Speelgoed.

In Australië ontstond vorig jaar november al ophef omdat daar in speelzand witte asbest was gevonden. Dat leidde ertoe dat tientallen scholen uit voorzorg werden gesloten.

Het speelzand dat daar onveilig bleek, kwam uit China, net als veel van het speelzand dat hier in Nederland wordt onderzocht. Daarbij gaat het niet om zand dat in zandbakken buiten zit, maar om zand dat wordt verkocht als kinetisch zand, knijpspeelgoed, decoratiezand en gekleurd strooizand.

Vorige maand haalden meerdere Nederlandse winkels al producten uit de handel waarin dergelijk zand zat verwerkt. Dat waren onder meer Action, Hema, Top1Toys en Marskramer. Ze hadden zelf, bij het testen van hun producten, asbest gevonden in het zand.

Is een klein beetje asbest veilig?

Door alle onrust rondom speelzand wil de NVWA ook duidelijkheid op de vraag of de huidige norm nog wel voldoet. Er mag namelijk een heel klein beetje asbest in zand voorkomen, beschrijft de norm. Als er minder dan 0,1 procent asbest in zit, geldt een product nu nog als veilig. Asbest komt van nature voor in zandgrond; hierdoor kunnen er sporen in speelzand voorkomen.

Of die norm volstaat, moet snel duidelijk worden. De NVWA schrijft daar nog enkele weken voor nodig te hebben. Dan worden alle onderzoeksresultaten gepubliceerd.