Aggregator

De sluis bij Eefde in Gelderland gaat morgen weer deels open voor de scheepvaart. Het testen van de sluis is goed verlopen waardoor het Twentekanaal weer bereikbaar is voor schepen, meldt Rijkswaterstaat.

Door de aanhoudende droogte was het waterpeil gezakt. Daarom was de sluis sinds eind juli afgesloten. Ook mocht er geen water worden onttrokken uit het Twentekanaal voor het beregenen van gewassen. Het onttrekkingsverbod is gisteren opgeheven, zegt Rijkswaterstaat.

Het was voor het eerst dat het Twentekanaal vanwege de droogte werd afgesloten. In 2012 ging het kanaal voor het laatst dicht, toen was dat vanwege een zwaar beschadigde sluisdeur.

Proefschuttingen

Bij proefschuttingen, het testen van de sluis, vandaag zijn er twee schepen uit het Twentekanaal naar de IJssel gevaren. De schepen lagen door de sluiting een aantal weken vast op het kanaal.

Vanaf morgen kunnen er vijf keer per dag schepen door de sluis. Dat gebeurt normaal gesproken zo'n 35 tot 40 keer per dag. Jaarlijks varen tussen de 15.000 en 20.000 schepen door de sluizen bij Eefde.

Rijkswaterstaat en het havenbedrijf Port of Twente bekijken samen hoe en wanneer het aantal schuttingen naar tien per dag kan. Dat wordt later bekendgemaakt.

Deze zomer werd Europa geteisterd door bosbranden en droogte. En economisch worden we links en rechts ingehaald door China. Maar in Den Haag zijn ze met heel andere zaken bezig, namelijk een deal over de begrotingen. De grote vraag is of die deal er wel komt.

Intussen is Kamerlid Mona Keijzer een nieuwe beweging begonnen op rechts en op die flank was het al heel druk. Lukt het haar om een politieke partij van de grond te krijgen?

De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is te beluisteren bij NPO Luister.

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.

What did Hackaday editors Elliot Williams and Al Williams read in Hackaday last week? Probably everything, but you can tune in and hear about their favorites on this week’s podcast. …read more

Het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) meldt dat er deze week drie drone-aanvallen zijn geweest bij de kerncentrale Zaporizja in het zuidoosten van Oekraïne. Het stralingsniveau is volgens het atoomagentschap normaal gebleven.

De drone-aanvallen vonden dinsdag en woensdag plaats. De eerste drone-aanval was bij een koelvijver die gebruikt wordt om de kerninstallatie mee af te koelen. Daarbij raakten twee medewerkers van de kerncentrale gewond.

Een dag later vond er een ontploffing plaats bij een opslag voor gebruikte kernbrandstof. Een derde drone raakte volgens IAEA het sproeisysteem van het complex.

Terughoudendheid

IAEA-chef Grossi roept Rusland en Oekraïne op om terughoudend te zijn met de aanvallen. Volgens hem is elke aanval op kerncentrales onacceptabel.

Vorige week meldde het VN-atoomagentschap ook al drone-aanvallen bij de door Rusland bezette kerncentrale in Zaporizja. Bij een aanval op een bushalte op 20 augustus vielen twintig slachtoffers, onder wie een dode en drie zwaargewonden.

Koning Haakon legt komende dinsdag de eed af als nieuwe koning van Noorwegen. Dat doet hij voor de Storting, het Noorse parlement.

De Noorse grondwet schrijft voor dat de eed zo snel mogelijk na de dood van de vorige vorst moet worden afgelegd. De nieuwe koning wordt Haakon VIII.

De eed luidt: "Ik beloof en zweer het Koninkrijk Noorwegen te besturen in overeenstemming met zijn grondwet en wetten, zo waarlijk helpe mij God de Almachtige en de Alwetende."

De 53-jarige Haakon volgt zijn vader Harald op, die vanochtend op 89-jarige leeftijd overleed. Harald werd in 1991 ook op 53-jarige leeftijd koning. Hij legde zijn eed af op 21 januari 1991, vier dagen nadat hij zijn vader Olaf, die 87 werd, was opgevolgd.

Vanmiddag maakte het Noorse hof ook bekend dat Mette-Marit de titel koningin zal dragen. Ook is nu Ingrid Alexandra, de dochter van Haakon en Mette-Marit, officieel kroonprinses.

Sonja, de weduwe van Harald, houdt de titel koningin, schrijft de Noorse omroep NRK. Ze verliest wel haar titel Hare Majesteit.

Afscheid nemen

De kist met het lichaam van Harald werd vanavond van het ziekenhuis in Oslo waar hij overleed naar het Koninklijk Paleis gebracht. Langs de route stonden duizenden mensen, van wie velen een Noorse vlag bij zich droegen.

Zijn lichaam gaat naar de Rode Salon van het paleis en na een aantal dagen wordt het overgebracht naar de paleiskapel. Daar kan het publiek afscheid nemen.

De kist zal dicht zijn en bedekt met de rode koninklijke vlag. Aan de baar hangt een bloemenkrans, namens de koninklijke familie.

Het Noorse kabinet ging enkele uren na de dood van Harald langs bij de nieuwe koning. Het nieuwe staatshoofd ontving premier Støre en de andere bewindslieden op het paleis samen met zijn 22-jarige dochter Ingrid Alexandra.

Daarbij werd een minuut stilte gehouden. Ook werd bekendgemaakt dat Haakon het motto van zijn vader, en eerdere monarchen, handhaaft: "Alles voor Noorwegen". Het is de koninklijke lijfspreuk sinds het begin van de moderne Noorse monarchie in 1905, toen Noorwegen zich losmaakte van Zweden.

Bij het Koninklijk Paleis in Oslo verzamelde zich vandaag een rouwende menigte. Het paleis heeft een condoleanceregister geopend op zijn website. Dat blijft tot en met de uitvaart geopend. Het is nog niet bekendgemaakt wanneer die plaatsvindt.

De website van omroep NRK staat in het teken van het overlijden van de koning. Op de site kunnen mensen een virtueel kaarsje aansteken. Dat is al bijna 300.000 keer gedaan.

Het paleis in Oslo maakte de dood van de 89-jarige koning Harald vanochtend bekend. Hij overleed in het ziekenhuis in Oslo, waar hij elf dagen geleden was opgenomen wegens complicaties bij bloedarmoede.

Bij de hack vorige maand waarbij een losgebroken AI-programma van het bedrijf OpenAI per ongeluk inbrak bij een ander AI-bedrijf waren ruim 1200 AI-agents betrokken.

Dat blijkt uit onafhankelijk onderzoek van METR, een instituut dat onderzoek doet naar de risico's van kunstmatige intelligentie. Bij de hack werd ingebroken bij het AI-platform Hugging Face, waar ontwikkelaars open source AI programma's en bestanden kunnen delen.

OpenAI zegt het incident te zien als een "waarschuwingsschot, voor ons en de wereld".

Samenspannende AI-agents

OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT wilde testen hoe goed de AI-agents, computerprogramma's die zelfstandig taken uitvoeren om een doel te bereiken, het deden op het gebied van cybersecurity.

Ondanks beperkingen die medewerkers van OpenAI hadden ingesteld om te voorkomen dat het AI-programma uit de testomgeving zou breken, gebeurde dit toch, wat leidde tot de aanval op Hugging Face. Daarbij spanden zo'n 700 AI-agents samen. Bij de aanval, die een week lang duurde, werden zo'n 70.000 berichten uitgewisseld op Hugging Face.

Zo stuurde een van de AI-agents een bericht waarin stond: "Oh my god, er is een gedeeld berichtenplatform. We hebben andere agents gevonden!"

Valsspelen

De ingestelde beperkingen waren niet afdoende, zeiden experts eerder tegen de NOS. De AI-programma's waren niet op hol geslagen, maar omdat de beperkingen niet streng genoeg waren heeft het AI-programma gezocht naar een mogelijkheid om de testomgeving te verlaten, en die ook gevonden.

METR komt met een vergelijkbare conclusie. Het onderzoeksinstituut concludeert dat de agents die met elkaar gingen communiceren "een onmogelijke opdracht hadden gekregen". Daarom zijn ze gaan "valsspelen" en met elkaar gaan praten, is te lezen in het onderzoek.

Maatregelen

OpenAI-topman Sam Altman waarschuwt dat AI-ontwikkelaars en cybersecurityorganisaties zich moeten voorbereiden op aanvallen van AI-systemen die "sneller, op grotere schaal en met betere coördinatie te werk gaan dan menselijke hackers".

Het bedrijf werkt aan maatregelen om te voorkomen dat een vergelijkbaar incident nog een keer voorkomt. Het onderzoek naar de hack is nog niet afgerond. Als er nieuwe bevindingen zijn, dan deelt OpenAI die, zegt het bedrijf.

[Artificial-Age] has built a rather unique way to play old Game Boy games. It’s an emulator, but it doesn’t work in quite the way you might think! Since the Game …read more

Het kabinet komt met nieuwe regels voor windmolens. Het gaat om de zogenoemde afstandsnorm: hoe ver moet een windmolen van huizen verwijderd zijn. Die norm wordt twee keer de tiphoogte, het hoogste punt dat een wiek kan bereiken.

Een windmolen van 200 meter hoog moet dus minimaal 400 meter van het dichtstbijzijnde huis verwijderd zijn.

In mei meldde de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) dat de bouw van windmolens in Nederland bijna stilvalt. De voornaamste oorzaak is volgens de RVO onduidelijkheid over de regels waar windparken op land aan moeten voldoen. In 2021 sneuvelden de oude regels bij de rechter.

Hoewel er op dit moment dus geen landelijke normen zijn, mogen provincies en gemeenten wel vergunningen verlenen. In de praktijk zijn ze hier terughoudend mee.

Geluid en slagschaduw

Het kabinet zegt dat windmolens hard nodig zijn, en komt daarom met regels die de bouw en vergunningverlening weer op gang moeten brengen.

Staatssecretaris Bertram van Milieu: "Ook komen er regels voor onder andere geluid, slagschaduw en lichtschittering. Met deze nieuwe regels brengen we de belangen van omwonenden, de woningbouwopgave en de energietransitie beter met elkaar in balans."

De nieuwe regels worden voor het einde van het jaar naar de Kamer gestuurd.

De inflatie in Amerika is nog steeds te hoog, en als dat zo blijft is er werk aan de winkel voor de FED. Dat zei de voorzitter van de Amerikaanse centrale banken, Kevin Warsh, in een toespraak in Jackson Hole. Hiermee hint hij op mogelijke renteverhogingen in de komende maanden.

Economen en analisten op Wall-Street hoopten op een duidelijk signaal over hoe de FED de inflatie gaat aanpakken. Warsh zegt dat de focus de inflatie moet zijn, maar houdt zijn opties open. "Ik sta hier vandaag om me vast te houden aan een discipline, niet om een beslissing te nemen".

Flexibel

Op de jaarlijkse bijeenkomst van centrale bankiers in Jackson Hole in Wyoming waren alle ogen op hem gericht. Met als centrale vraag: wat gaat de voorzitter van de Federal Reserve zeggen over de hoge inflatie en het rentebeleid. De Amerikaanse centrale bank besloot tot nu toe onder Warsh de rente gelijk te houden.

Warsh ging in zijn speech ook in op kunstmatige intelligentie. Het kan de economische groei en productiviteit aanzienlijk verhogen volgens hem. Maar de Fed onderzoekt nog wat AI betekent voor banen, lonen en ook de inflatie.

Geloofwaardigheid

Naar de speech werd ook uitgekeken omdat de geloofwaardigheid van Warsh op het spel staat. Bij zijn laatste persconferentie in juli slaagde hij er niet in investeerders ervan te overtuigen dat hij de inflatie onder controle gaat brengen. De inflatie in juli was 3,7 procent, ver boven de 2 procent die het doel van de FED is.

Vragen rond Warsh zijn ook aangewakkerd door de aanhoudende oproepen van president Donald Trump tot lagere rentetarieven. Trump wil een lage rente om de kosten voor het lenen van de Amerikaanse overheid en Amerikanen zelf niet verder op te laten lopen.

Trump heeft Warsh benoemd, en Warsh blijft hem tot nu toe verdedigen.

Oplopende rentes

Of Warsh de zorgen over de stijgende inflatie met zijn toespraak wegneemt en ook de langetermijnrentes zullen dalen, blijft de vraag.

De rente op een 30-jarige staatsobligatie bereikte vorig week het hoogste niveau in 19 jaar. Afgelopen weken liep deze gestaag op door onder meer het snel groeiende begrotingstekort van de Amerikaanse overheid, het uitgeven van leningen door technologiebedrijven die AI-infrastructuur aanleggen, en zorgen over de hoge inflatie.

Minister van Financiën Scott Bessent besloot daarop om obligaties terug te kopen; een ongebruikelijke maatregel.

Het minderheidskabinet heeft er een crisissituatie van gemaakt, zegt Pro-leider Klaver over de begrotingsbesprekingen tussen D66, VVD en CDA. "Ik geef ze een laatste aanmoediging om uit deze impasse te komen en het land niet in een crisis te storten."

Klaver wil dat de coalitiepartijen hun meningsverschil oplossen door zijn partij meer tegemoet te komen. "Het kabinet wil bezuinigen op mensen die ziek worden of werkloos raken. Daar kunnen we niet in meegaan. De allerrijksten moeten een eerlijke bijdrage leveren."

De bezuiniging op de sociale zekerheid van meer dan 6 miljard euro moet van tafel, herhaalt hij. Pro sluit zich hiermee aan bij de eis van de vakbonden. Die willen pas met het kabinet over een sociaal akkoord praten als de bezuiniging is geschrapt.

Been bijtrekken

Klaver noemt het minderheidskabinet opnieuw een politiek experiment en vindt het niet verrassend dat dat tot "een crisis" leidt. "Ik kan me niet herinneren dat er eerder op het allerlaatste moment nog van alles moest gebeuren." Prinsjesdag is al op 15 september en de concept-Miljoenennota moet uiterlijk aanstaande dinsdag bij de Raad van State liggen voor advies.

Hij waarschuwt de coalitiepartijen dat zij bij de inkomensverdeling en de verdeling van de belastingen rekening moeten houden met de wensen van Pro. "Ze zitten er nog maar heel kort en zeker na de chaos van het laatste kabinet hoop ik dat ze eruit komen. Ik adviseer ze: trek je been bij."

Afgelopen tijd voerden de coalitiepartijen en het kabinet gesprekken met de oppositie. Maandag klaagden de oppositiepartijen erover dat het moeilijk onderhandelen is met coalitiepartijen die het onderling oneens zijn. D66 en CDA willen Pro meer tegemoet komen. De VVD is het niet eens met deze voorkeur voor 'links'.

Sociale zekerheid

Het gaat vooral over de voorgenomen bezuiniging van meer dan 6 miljard euro op de sociale zekerheid: de uitkeringen van werklozen, ouderen en zieke werknemers. Ook de belasting op vermogen via box 3 en de verhoging van de inkomstenbelasting om de hogere defensie-uitgaven te betalen, liggen op tafel.

Na maandag werd er geen enkele oppositiepartij meer uitgenodigd, zegt Klaver. Premier Jetten ontkende vanmiddag nog dat er sprake is van crisis. Wel zei hij dat het spannend is. "Maar dat zijn de gesprekken voor Prinsjesdag elk jaar. Als we geen discussies zouden hebben, dan zouden we allemaal van dezelfde partij zijn."

De drie coalitiepartijen praten de komende dagen verder met elkaar en niet met andere partijen, zei Jetten ook. Dat verbaast Klaver niet. "Het is helder dat ze nu niet met de oppositie praten, want ze zijn het zelf niet eens over de koers."

Liefhebbers van Prince zijn vandaag getrakteerd op een verzameling van tien niet-uitgebrachte nummers van de muzieklegende. Het album Timeless bestrijkt vrijwel zijn hele carrière: van I Am You uit 1977 tot How Come U Don't Call Me Anymore, een live-opname uit zijn laatste tournee in 2016. Een maand na dat optreden overleed Prince plots op 57-jarige leeftijd.

Sinds zijn dood is veel werk van Prince verschenen. Zo kwam in 2021 Welcome 2 America uit en werden meerdere oude albums in een nieuw jasje uitgebracht.

Sinds 2022 ligt de zeggenschap over Prince' muziek en nalatenschap niet meer volledig bij zijn familie; ook advocaten en een muziekbedrijf hebben inspraak bij het beheer. Dat is het gevolg van een jarenlang juridisch conflict dat ontstond doordat Prince geen testament had nagelaten.

Wat zou Prince er zelf van hebben gevonden dat er na zijn overlijden nog zo veel van zijn werk is uitgebracht? "Ik denk niet dat hij had gewild dat hij de controle over zijn liedjes zou verliezen", zegt muziekjournalist Edgar Kruize, die werkt aan een tweede boek over Prince.

His Royal Badness, zoals zijn bijnaam luidde, stond bekend als een controlfreak. Zijn drang om de regie over zijn muziek te houden bracht hem geregeld in conflict met platenmaatschappijen.

Veelzijdigheid

"Hij liet liedjes vaak jarenlang op de plank liggen totdat er een project verscheen waar ze bij pasten", zegt Kruize. "Een goed voorbeeld is Tick, Tick, Bang. Dat nummer schreef hij in 1981, maar het verscheen pas in 1990 op het album Graffiti Bridge. Hij dacht heel nauwkeurig na over welk liedje op welk album terechtkwam. Juist daarom valt er iets op af te dingen dat deze nummers nu op deze manier worden uitgebracht."

Doordat de nummers een periode van bijna veertig jaar bestrijken, vindt Kruize het onsamenhangend.

Radiomaker en Prince-kenner Sherill Samson vindt juist dat het album de veelzijdigheid van de artiest laat zien. "Er staan nummers op uit de jaren 70, 80, de vroege jaren 2000 en de jaren 2010: het vertegenwoordigt al zijn muzikale periodes. Hij was de grote smaakmaker van de jaren 80. De typerende hybride Minneapolis-sound, waarin funk, pop, rock en elektronische muziek samenkwamen, kwam uit zijn koker."

Ook voor Prince-liefhebbers voelt het nieuwe album dubbel, zegt Samson. "We zijn blij met nieuw werk, maar hij wilde altijd vooruitkijken en een ander soort geluid maken, in plaats van terug te kijken. Bovendien legde hij de lat hoog voor zichzelf. Nu bepalen anderen welke opnames alsnog worden uitgebracht."

Met zo'n 40 albums in een carrière van 38 jaar was Prince zeer productief. "Hij bracht veel muziek uit, maar was ook nogal achteloos met opnames die hij had gemaakt", zegt Kruize. "Als hij een auto had gehuurd, liet hij weleens cassettebandjes met onuitgebrachte muziek achter. Of hij vergat opnames op een hotelkamer."

Daardoor lekten in de loop der jaren talloze nummers uit. "Sommigen denken dat dat een bewuste zet was, omdat Warner Bros. wilde dat hij minder muziek maakte." Dat zorgde in de jaren 90 ervoor dat er veel bootleg cd's in omloop waren van zijn muziek.

"Vanwege zijn soms roekeloze omgang met onuitgebrachte muziek en het gebrek aan een testament, denk ik dat het hem weinig had kunnen schelen dat er nu nog nieuw werk wordt uitgebracht", zegt Kruize.

Op dit album is volgens de muziekjournalist goed te horen hoe Prince zich door de jaren heen muzikaal ontwikkelde. "Het was nooit helemaal funk of rock, maar altijd wel nog met een flardje jazz, pop of RnB. Er zat altijd wat doorheen. Eigenlijk was Prince een genre op zich."

Sommige nummers op het album hoort Kruize voor het eerst, zoals I Am You, een disco-nummer uit de jaren 70. Andere nummers zijn wel al bekend. Zo schreef Prince With This Tear voor Céline Dion, die het op een album zette en bracht Prince How Come U Don't Call Me Anymore zelf uit, voordat Alicia Keys er later een cover van maakte.

In Prince' archief, The Vault, liggen volgens Samson nog duizenden uren aan onuitgebrachte muziek en videoclips. Af en toe wordt nieuw materiaal uitgebracht, al worden projecten soms ook tegengehouden, zoals recent nog een negen uur durende documentaire over Prince. Kruize is blij dat zijn schatkamer af en toe opengaat. "Het houdt de interesse in Prince levend."

Het laatste nummer op het album:

On GitHub, [AyaanB] details buying a cheap Android TV streaming device, looking for, and finding, baked-in malware. Multiple warnings have been issued by the FBI and CISA regarding malware on …read more

Een glacioloog probeert aan de hand van de tot nu toe beschikbare informatie in de podcast te reconstrueren wat er voorafgaand aan de ramp in Nepal en Tibet gebeurd kan zijn.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Woensdagochtend brak op een berg in het grensgebied van Nepal en Tibet een enorme brok gletsjerijs af. Een vloedgolf raasde vervolgens door een rivierdal naar beneden en vernietigde alles op zijn pad. Op hetzelfde moment is een groep glaciologen, die gletsjers bestuderen, toevallig voor werk samen in Oostenrijk. Onder hen is glacioloog Harry Zekollari van de Vrije Universiteit Brussel.

Hij vertelt wat er volgens hen waarschijnlijk is gebeurd met de gletsjer en wat dit mogelijk zegt over de manier waarop gletsjers onder invloed van klimaatverandering veranderen.

Shashi Paudyal kent de getroffen bergvallei goed. Hij vertelt over de Trishuli-rivier en de (heilige) betekenis die de rivier heeft voor veel inwoners van dat gebied. Paudyal probeert met verschillende stichtingen vanuit Nederland fondsen te werven en hulp te organiseren.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: IJsbrand Terpstra

Het Trimbos-instituut komt met een uitzonderlijke waarschuwing voor een bepaald soort xtc-pil. Die pillen met het hoofd van de Amerikaanse president Trump erop bevatten een gevaarlijke stof en werken daardoor anders dan gebruikelijk.

Bij locaties waar drugs op kwaliteit kunnen worden getest, zijn de afgelopen week meerdere pillen ingeleverd die een hoge dosis van de gevaarlijke stof PMMA bevatten. Deze stof is een stuk gevaarlijker dan MDMA, de werkzame stof in xtc.

Het gevaar zit erin dat het oppeppende effect veel later of zelfs helemaal niet komt, waardoor het risico op een overdosis hoog is.

Juist doordat de kwaliteit van xtc al jaren "stabiel" is, komt Trimbos nu met deze waarschuwing. De laatste keer dat PMMA in zo'n hoge hoeveelheid werd aangetroffen, was ruim tien jaar geleden. "Daardoor is er een hele generatie die het risico niet kent", vertelt Laura Smit-Rigter van Trimbos.

Landelijke waarschuwing

Minister van Volksgezondheid Hermans geeft uitleg in een brief aan de Tweede Kamer: "Vanwege de festivalzomer en een aantal events dat dit weekend plaatsvindt, is besloten om landelijk te waarschuwen." Er zijn nog geen incidenten gemeld waarbij PMMA in het bloed werd aangetroffen.

PMMA (para-methoxymethamfetamine) is een stof die sterk lijkt op MDMA, stelt Trimbos. Maar waar gebruikers relatief snel het effect van MDMA voelen, kan dat bij PMMA uren duren waardoor het risico op overdosering toeneemt.

Uren na het nemen van de pil kunnen daardoor effecten optreden als misselijkheid, verhoogde hartslag, stuiptrekkingen en een extreem verhoogde lichaamstemperatuur. De oververhitting van het lichaam kan levensbedreigend zijn.

Twee kleuren, portret Trump

De gevaarlijke xtc-pil is gevonden in twee kleuren in verschillende combinaties. Aan de voorkant is het portret van Trump afgebeeld, op de achterkant zit een lijn door het midden met aan de bovenkant 'NL' erin gegraveerd, en 'Trump' eronder.

Het DIMS-bureau heeft onder de vlag van Trimbos locaties om drugs te testen. Daardoor kan de gebruiker de samenstelling en risico's te weten komen. En Trimbos verzamelt door het testen informatie over drugs die in omloop zijn.

Met evenementen in aantocht zoals dit weekend Decibel en Onder de Radar, stuurt Trimbos affiches met waarschuwingen naar verschillende clubs en festivals.

2017

In 2017 waren er ook xtc-pillen met de vorm van het hoofd van Donald Trump in omloop, die op dat moment ook president van de Verenigde Staten was. Deze xtc-tabletten waren in het Verenigd Koninkrijk te koop en kwamen uit Amsterdam, schreef de Britse krant The Sun.

De pillen hadden een gevaarlijk hoge dosis MDMA en werden op het internet verkocht aan dealers, die ze vervolgens in het VK verder verhandelden.

Fysiek vrijwel niets meer kunnen door de chronische en extreme uitputtingsziekte ME, maar toch de wereld van vele lotgenoten ten goede veranderen. Het klinkt onmogelijk, maar Anil van der Zee presteert het al jaren. Hiervoor werd hij vandaag benoemd tot Ridder in de orde van Oranje Nassau. Hij ontving de ridderorde uit handen van de Amsterdamse burgemeester Halsema.

Al ruim 10 jaar leeft Van der Zee in isolement. Een paar keer per jaar ziet hij iemand enkele minuten. Door zijn ziekte kunnen te veel prikkels via licht, geluid, geur of inspanning immers een crash bij hem veroorzaken.

Toen hij geridderd werd waren er daarom geen grootse toespraken, cameraflitsen of applaudisserend publiek. Er was alleen een zacht en kort gesprek.

Hij kreeg zijn onderscheiding op voordracht van patiëntenverenigingen, actiegroepen én wetenschappers. Die zijn het erover eens dat zonder Anil de groeiende bewustwording rond post-acute infectiesyndromen (PAIS) als ME, long covid, het Q-koortsvermoeidheidssyndroom, post-sepsis en Lyme nog ver weg was geweest.

Het is opmerkelijk: een man die in fysiek isolement leeft, is ook één van de meest gehoorde stemmen rond het thema PAIS. Zijn geest is scherp gebleven. Keer op keer ontkracht hij via online kanalen wetenschappelijk broddelwerk dat nadelig kan uitpakken voor patiënten. Tegelijk blijft hij geduldig via mail en chat zijn kennis delen met journalisten, politici, artsen, wetenschappers en bovenal met zijn lotgenoten.

Ondanks belangrijke stappen die sinds de pandemie zijn gezet in kennis rond PAIS, weten de meeste artsen vrijwel niets om patiënten te helpen om te gaan met hun ziekte. Met documentaires die hij op afstand produceert en teksten op zijn weblog en social media is Van der Zee een belangrijke bron van kennis.

Daarmee is hij ook een lichtpunt voor velen, die zich door hem erkend en herkend weten. De wanhoop bij patiënten is al jaren enorm, vanwege ontbrekende genezing, maar vooral omdat ze vaak niet worden geloofd.

Hun aandoeningen worden door een deel van de maatschappij en veel artsen weggezet als een zelfverzonnen ziekte.

Dwang

Zo heeft het UWV in het kader van re-integratie op de arbeidsmarkt ME-patiënten gedwongen behandelingen te ondergaan die hen zieker maakten. Patiënten die weigerden konden fluiten naar hun uitkering.

Kinderen met de ziekte moeten ook dergelijke behandelingen ondergaan. Ouders die protesteren lopen het risico gemeld te worden bij Veilig Thuis.

Dankzij Van der Zee is de houding ten opzichte van deze ziekten aan het veranderen. Hij is vereerd met de onderscheiding maar voelt ook ongemak. "Er zijn mensen die veel langer met minimale energie maximaal aan bewustwording werken, die verdienen 20 lintjes."

Hij noemt Ynske Jansen, van de Steungroep ME en Arbeidsongeschiktheid. Zonder haar waren de misstanden bij het UWV niet naar buiten gekomen. Binnenkort stopt de groep omdat ze het bieden van hulp aan lotgenoten zelf niet meer volhouden.

Deze ontwikkeling is veelzeggend. Buiten enkele artsen en wetenschappers is er geen steun. Medische branche- en beroepsverenigingen ondernemen geen actie voor deze patiënten of voor financiering van onderzoek en behandelingen, zoals dat bijvoorbeeld wel gebeurt voor andere veel voorkomende ziekten als kanker.

Actiebereide patiënten zoals Van der Zee zijn daarom typerend in het geval van PAIS. Niet omdat ze het graag doen, maar omdat niemand anders het doet.

Zo neemt bijvoorbeeld ondernemer en long covid-patiënt Michael Chapman via het opzetten van een groot internationaal wetenschappelijk congres over long covid en PAIS het initiatief om van Amsterdam een onderzoekshub te maken.

Medisch-specialist Annelies Bos, die long covid opliep tijdens de pandemie, richtte vanwege de wispelturige onderzoeksfinanciering vanuit de overheid een stichting op om onderzoeken te bekostigen. En de grote demonstratie in november 2025, omdat beleid voor PAIS uitbleef, werd georganiseerd door patiënten van de actiegroep #NietHersteld. Zij betalen wel een prijs omdat door al deze inspanningen hun ziekte kan verslechteren.

"Voor mij is deze onderscheiding daarom voor de gehele gemeenschap", schrijft Van der Zee. Tegelijk stemt het hem treurig dat dit nodig is om te helpen bij de erkenning van ME en andere PAIS. "Actievoeren is niet iets wat ik graag doe. Het is geen nieuwe roeping. Ik ben geen activist. Ik ben gewoon een patiënt die zich uit pure wanhoop uitspreekt omdat hij beter wil worden."

Een aangekondigde ruiming van 124 kindergraven op een begraafplaats in Gouda is opgeschort. Uitvaartorganisatie DELA, beheerder van de begraafplaats, was van plan om vanaf november te beginnen met het ruimen van de graven, maar komt daar na kritiek van ouders van terug.

Eind vorig jaar kregen de ouders een brief van DELA waarin stond dat de kindergraven op begraafplaats IJsselhof in november 2026 zouden worden geruimd. In de brief kregen de nabestaanden verschillende mogelijkheden voorgelegd.

Ze konden kiezen voor herbegraven voor 7000 euro of cremeren tegen een bedrag van 2500 euro. Het ruimen van de graven was gratis. Ouders moesten voor 1 september beslissen. Bij de graven werd ook een bord geplaatst, waarop stond dat de grafrechten van de kindergraven waren verlopen.

Schok voor ouders

Voor meerdere ouders kwam de aankondiging als een schok. Zij vertelden eerder aan Omroep West dat hen juist in het verleden was toegezegd dat de kindergraven met rust zouden worden gelaten en niet zouden worden geruimd.

"Ik schrok daar erg van. Wij hebben grafrechten betaald en de afspraak was dat het eeuwigdurend was", vertelde moeder Nicole aan de regionale omroep.

Die toezegging zou gedaan zijn door een vorige eigenaar van de begraafplaats. Begraafplaats IJsselhof was tot 2007 in handen van de gemeente Gouda. Daarna werd Yarden eigenaar, maar later is die partij overgenomen door DELA.

Ruiming opgeschort

DELA heeft inmiddels besloten de ruiming op te schorten. In een brief aan nabestaanden schrijft de uitvaartorganisatie dat de kindergraven op IJsselhof de komende twee jaar in hun huidige vorm behouden blijven. "In deze periode verandert er niets aan de graven en nemen wij geen onomkeerbare stappen."

De uitvaartorganisatie gaat in die tijd ook uitzoeken welke afspraken in het verleden precies zijn gemaakt. De uitvaartorganisatie wil daarover ook persoonlijk met nabestaanden in gesprek.

Ouders die na de eerdere brief al een keuze hebben gemaakt over het graf worden opnieuw benaderd.

Opgelucht

Diverse ouders reageren blij op het nieuws. "Dat is een enorme opluchting", vertelt Bianca aan Omroep West. "We worden nu serieus genomen."

Haar zoontje ligt op de begraafplaats en ze is onlangs nog met haar man naar de begraafplaats gegaan. "Alles lag er nog perfect bij en het bord dat de graven zouden worden geruimd, was weggehaald."

Ook Nicole is heel blij met dat nieuws. "Je krijgt gewoon error in je hoofd als je zo'n brief krijgt", zegt ze. 'Ik ben blij dat het tij nu gekeerd is en dat de druk eraf is."

In gesprek

Nicole heeft inmiddels een gesprek ingepland. Ze wil afwachten wat eruit gaat komen maar is positief. "Ik hoop dat we hier goede afspraken over kunnen maken en dat mensen niet met hele hoge kosten worden opgezadeld."

Ook Bianca gaat zeker in op de uitnodiging om met DELA in gesprek te gaan. Ook gaat ze het grafsteentje van haar zoontje opnieuw verven, nu hij in ieder geval nog twee jaar mee mag. "Dat is echt even een lichtpuntje."

Zo'n 175 studenten en begeleiders van de Breda University of Applied Sciences (BUas) zijn vannacht ziek geworden op een introductiekamp. Drie van hen zijn naar het ziekenhuis gebracht. Hoogstwaarschijnlijk was er sprake van voedselvergiftiging, meldt de hogeschool.

De uitbraak deed zich voor in de laatste nacht van het introkamp op een camping in het Belgische Poppel. Daar verbleven zo'n 800 studenten en begeleiders voor het introductieprogramma.

"Enkele studenten hadden ernstige verschijnselen, waaronder bijvoorbeeld uitdroging. Zij zijn 's nachts opgehaald door een ambulance en naar het ziekenhuis gebracht", zegt een woordvoerder van de hogeschool tegen Omroep Brabant. "Voor zover wij weten maken zij het nu goed".

'Slagveld'

Op sociale media verschenen beelden van de gezamenlijke tent waar de studenten verbleven die halfleeg was omdat zieken telkens naar buiten renden. "Bijna iedereen weg want voedselvergiftiging", luidt het bijschrift. "Wat een ravage, overal ligt kots."

"Om de minuut ging er iemand naar buiten om te kotsen", vertelt ook een van de studenten die in de tent lag aan de NOS. "We noemden het een slagveld."

'Ernstige gebeurtenis'

De BUas onderzoekt momenteel samen met GGD West-Brabant en de Belgische GGD wat de oorzaak is van de uitbraak. Het introductiekamp is voortijdig afgebroken en alle studenten en begeleiders worden teruggebracht naar de campus in Breda.

Volgens de woordvoerder is dit het tweede jaar op rij dat ze op de camping in Poppel verbleven. "Vorig jaar ging alles goed, maar dit is nu wel een ernstige gebeurtenis."

In België zijn de afgelopen weken honderden mensen ziek geworden na het eten van eieren die met salmonella waren besmet. Het is op dit moment nog niet duidelijk of dit ook de oorzaak van de uitbraak op het introductiekamp is.

De inlichtingendiensten AIVD en MIVD krijgen meer mogelijkheden om "evidente tegenstanders" op te sporen en aan te pakken. Dat staat in een wetsvoorstel van het kabinet.

Evidente tegenstanders zijn bijvoorbeeld Russische hackers, Chinese spionnen, aanslagplegers van Iran en terroristen van IS.

Burgers en andere belanghebbenden kunnen vanaf nu via internetconsultatie.nl reageren op de wetteksten. Naar verwachting zullen veel vragen gaan over de privacy van Nederlanders. Defensieminister Yesilgöz, verantwoordelijk voor de militaire veiligheidsdienst MIVD, zegt dat die gewaarborgd blijft.

"De diensten krijgen meer bevoegdheden om sneller en gerichter te reageren op evidente tegenstanders. Maar de toezichthouder blijft controleren", zegt Yesilgöz in een toelichting op de wet. "Poetin en zijn vriendjes verdienen niet onze privacy, maar de burgers in Nederland wel."

De diensten hoeven bijvoorbeeld niet meer vooraf toestemming te vragen voor het (digitaal) volgen van een individuele hacker. "Dan is die alweer gevlogen", zegt Yesilgöz.

Als de Russische geheime dienst als evidente tegenstander is benoemd, dan kunnen MIVD en AIVD alle hackers aanpakken die waarschijnlijk voor deze dienst opereren. Achteraf controleert de toezichthouder of dit rechtmatig was. Ook kan de toezichthouder lopende operaties stilleggen in het geval van onrechtmatigheden.

Informatie vorderen

In de wet worden ook mogelijkheden toegevoegd voor de veiligheidsdiensten om samen te werken met Nederlandse bedrijven en organisaties. En om organisaties te wijzen op risico's die zij lopen door vijanden. Minister Heerma van Binnenlandse Zaken, verantwoordelijk voor de AIVD, wil geen voorbeelden noemen.

"Ik ga niet in detail vertellen om welke organisaties het gaat", zegt Heerma. "Nu wordt er ook al samengewerkt. Deze wet regelt de wettelijke basis daaronder. Daarbij kan het ook om het vorderen van informatie gaan." Het gaat bijvoorbeeld om banken, universiteiten en online platforms, zo staat in het persbericht over de wet.

Het vorige kabinet wilde bijvoorbeeld 8000 buitenlandse wetenschappers en studenten op Nederlandse universiteiten screenen om te voorkomen dat Nederlandse informatie in handen komt van buitenlandse krachten. China, Rusland en Iran zouden kennis kunnen misbruiken in bijvoorbeeld wapensystemen. Die grote screeningsoperatie was onhaalbaar. Gerichte samenwerking is dat wel, zegt het huidige kabinet.

Gevangenissen en IND

Ook kunnen door nieuwe regels de krijgsmacht en de eigen militaire inlichtingen- en veiligheidsdienst makkelijker onderling informatie uitwisselen. Ook de samenwerking met medeoverheden zoals de Dienst Justitiële Inrichtingen (het gevangeniswezen) en de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) is geregeld.

Het toezicht op de juiste uitvoering van de wet komt bij één toezichthouder te liggen, het College van toetsing en toezicht. Nu zijn dat nog de CTIVD en de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden. Of door de samenvoeging het budget omlaag gaat wil Heerma niet zeggen. "Dat is niet het doel van deze wet."

Beide toezichthouders hadden de afgelopen jaren kritiek op de werkwijze van de AIVD en de MIVD. Daarbij ging het om het verzamelen van informatie over individuen en om het bewaren van grote hoeveelheden persoonsgegevens.

We all know that the price of RAM and storage has shot up due to demand from the AI industry and other factors. In most cases that means we grumble …read more

De coalitiepartijen zijn het bij de onderhandelingen over de begroting oneens over een tegemoetkoming aan Pro. Dat is een belangrijke reden waarom de stukken voor Prinsjesdag nog niet af zijn, zeggen bronnen in Den Haag.

Pro, de grootste oppositiepartij in Tweede en Eerste Kamer, kan niet leven met het voornemen van het kabinet om op lange termijn 6,5 miljard euro te besparen op de sociale zekerheid. Het gaat om de uitkeringen voor ouderen, werklozen en zieke werknemers.

Coalitiepartijen D66 en CDA zouden de bezuinigingen willen 'parkeren' zolang er gesprekken met de vakbonden lopen. Ze hopen op die manier de steun van Pro binnen te halen. Maar de VVD is bang om met deze voorkeur voor 'links' de goede verhoudingen met rechtse partijen als JA21 en SGP op het spel te zetten.

Zowel JA21 als Pro heeft steeds gezegd dat het kabinet moet kiezen of het een meerderheid zoekt met links of met rechts. Zelf mikt het kabinet nog steeds op een "breed draagvlak".

Stakingen vakbond

Het idee is niet om de hele bezuiniging van tafel te halen. Daardoor is ook niet zeker of dit gebaar genoeg zou zijn voor Pro. Die partij trekt nauw op met de vakbond FNV, die voor begin september nieuwe stakingen heeft aangekondigd.

Eerder deze week werd al duidelijk dat de concept-Miljoenennota vandaag niet af zou komen, omdat de drie coalitiepartijen het onderling niet eens zijn. De coalitie zit vandaag weer om tafel om verder te praten over de begrotingsstukken. De deelnemers verzekerden vooraf dat het geen probleem is dat er een paar dagen extra de tijd wordt genomen.

De concept-Miljoenennota moet uiterlijk op dinsdag 1 september bij de Raad van State liggen, die er nog advies over geeft voor de definitieve versie twee weken later op Prinsjesdag wordt gepresenteerd. Dus er is nog tot en met maandag tijd, stelden zij vanmorgen.

'Finetunen'

VVD-vicepremier Yesilgöz is optimistisch. Er is de afgelopen weken "veel input" vanuit de oppositie gekomen, zegt ze, en het is "niet makkelijk" om die in te passen. Maar ze is ervan overtuigd dat het goedkomt. "Ik denk niet dat nog twee dagen finetunen dramatisch is."

Ook haar partijgenoot minister Heinen van Financiën verzekerde vanmorgen dat de onderhandelingen binnen de coalitie "in de laatste fase" zitten. Het is volgens hem nog een kwestie van "politieke weging", van "punten en komma's zetten".

De drie partijen zullen "ongetwijfeld in het weekend ook veel contact hebben" om het met elkaar eens te worden, zei CDA-vicepremier Van den Brink vanmorgen. Maar eenvoudig zal het niet zijn om de VVD op één lijn te krijgen met D66 en CDA.

Hij heeft de hoop nog niet opgegeven dat er dan ook afspraken met de oppositie zijn gemaakt over steun. "Als er partijen zijn waarmee we maandag al tot die deal zouden komen, dan zou dat super zijn. Als dat niet zo is, dan komen wij met een voorstel aan de Raad van State."

Dat laatste betekent dat de Raad van State alvast de stukken van het kabinet gaat bestuderen terwijl de gesprekken met oppositiepartijen over steun nog doorgaan. Dat kan dan nog tot aan Prinsjesdag duren.