Aggregator

Nederland moet bepalen hoeveel extra sterfgevallen en schade door klimaatverandering acceptabel zijn, en wie we in welke mate beschermen. Die aanbeveling doet het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Volledige bescherming tegen alle klimaatrisico's is niet mogelijk, dus moet er worden gekozen wie er optimaal worden beschermd. Krijgen de kwetsbaren voorrang, of toch liever de natuur of economische sectoren zoals de landbouw?

Duidelijk is volgens het PBL dat Nederland onvoldoende is voorbereid op de gevolgen van de opwarming van de aarde. Daarom roept het planbureau de overheid en samenleving op om na te denken over "fundamentele keuzes". Die gaan onder meer over de mate van bescherming die gewenst is, bijvoorbeeld tegen extreme hitte of hevige neerslag.

Zo zullen er naar verwachting meer ziekenhuisopnames zijn en meer sterfgevallen door hogere temperaturen. Het PBL roept op om na te denken over hoeveel extra opnames en doden 'acceptabel' zijn. Datzelfde geldt voor schade door extreme neerslag. Die zal in de toekomst toenemen, maar het is nu nog onduidelijk hoeveel schade de overheid en de samenleving acceptabel vinden.

Het idee achter dit soort "fundamentele keuzes" is dat de effectiviteit van klimaatbeleid pas te bepalen is wanneer duidelijk is welk doel het beleid heeft.

Dringend keuzes maken

"Aanpassen aan klimaatverandering is onvermijdelijk", zegt PBL-directeur Marko Hekkert. "De vraag is of we nu de keuzes maken om ons land ook in een warmer, droger en natter klimaat leefbaar, rechtvaardig en veerkrachtig te houden."

Het PBL-rapport sluit aan bij tal van adviezen die het kabinet al ontving. Die luidden veelal dat de overheid dringend keuzes moet maken, bijvoorbeeld over hoeveel verzilting acceptabel is in een veranderend klimaat en welke eisen er moeten zijn voor woningbouw. Recent werd het kabinet nog geadviseerd om de regie te nemen bij de voorbereidingen op extreme regen, omdat dit nu nog te vrijblijvend gaat.

Ongelijkheid

Een andere keuze die volgens het PBL gemaakt moet worden, gaat over ongelijkheid. Zo zijn de gevolgen van klimaatverandering in sommige delen van Nederland meer te merken dan in andere delen. Steden zijn bijvoorbeeld vaak warmer, delen van het land zijn kwetsbaarder voor wateroverlast, en mensen met lagere inkomens in stadswijken kunnen niet altijd zelf maatregelen treffen.

In droge perioden speelt dit ook bij de verdeling van water. Er zijn volgens het PBL vaker keuzes nodig over wie bij droogte voorrang krijgt bij de verdeling daarvan.

Klimaatrisico's

Om keuzes te kunnen maken, heeft het PBL onder meer de Nederlandse klimaatrisico's tot 2050 in kaart gebracht. Denk aan het risico op natuurbranden, risico's voor de waterbeschikbaarheid en risico's voor huizen in een veranderend klimaat.

Per categorie wordt aangegeven hoe groot die risico's zijn: hoeveel het kan kosten, hoeveel mensen erdoor getroffen kunnen worden, hoe vaak ze voorkomen, en of de schade onomkeerbaar is.

Daarbij zijn drie manieren onderzocht waarop Nederland kan omgaan met klimaatrisico's. Als eerste kan Nederland het huidige beleid voortzetten en dus geen ingrijpende nieuwe keuzes maken.

In dat geval blijven de klimaatrisico's fors, stelt het PBL vast:

Daarnaast beschrijft het PBL de mogelijkheid om beleid te 'intensiveren', dus technische maatregelen te treffen, zoals hittestress tegengaan met airco's en zonwering, en bijvoorbeeld waterverspilling tegengaan in de landbouw.

Deze maatregelen kunnen volgens het PBL op korte termijn verlichting bieden, maar het is de vraag of ze op lange termijn voldoende zijn.

Bij 'intensiveren' zijn er verbeteringen te verwachten (rood is het verschil met het huidige beleid):

De derde richting die kan worden gekozen, noemt het PBL 'transformeren'. Dat wil zeggen dat er ruimtelijke ingrepen worden gedaan, bijvoorbeeld door meer groen en water te creëren in steden.

Deze aanpak leidt tot substantiële verbeteringen, bijvoorbeeld bij het tegengaan van droogte, maar kost ook veel tijd en geld. Bovendien vraagt het om een langetermijnstrategie van de overheid.

Bij 'transformeren' zijn er substantiële verbeteringen te zien:

Welke richting ook wordt gekozen - vaak zal een mix nodig zijn - het PBL adviseert om in ál het beleid klimaatverandering en de aanpassingen hieraan mee te nemen. Dat zou dus ook (meer) moeten gebeuren bij beleid dat raakt aan de woningbouw, de energietransitie en onderhoud aan de infrastructuur. Zonder het klimaat mee te wegen, kunnen de schade en de kosten daarvan aanzienlijk hoger uitvallen, waarschuwt het PBL.

Het planbureau adviseert verder om de weerbaarheid van de maatschappij te verhogen, met informatiecampagnes, waarschuwingssystemen en rampenplannen. Zo zijn mensen beter voorbereid op de vaker optredende overlast en schade.

Sinds de oorlog in het Midden-Oosten betalen we niet alleen meer aan de pomp; ook de prijs van brandstof voor vliegtuigen is meer dan verdubbeld. De prijs van kerosine verandert elke dag en dat voelen vooral de luchtvaartmaatschappijen, die hun tickets al hebben verhoogd. Als deze situatie van schaarste aanhoudt, is er straks dan nog voldoende brandstof in Europa om te kunnen vliegen?

Een groot deel van de kerosine komt uit het Midden-Oosten en die aanvoer is tot stilstand gekomen. Daarmee staat het aanbod extra onder druk, zeggen luchtvaartdeskundigen. "De prijsstijging is sterker dan aan de pomp, omdat er geen accijnzen worden geheven op kerosine", zegt ING-econoom Rico Luman. De aanvoer van kerosine is ook afhankelijk van de Straat van Hormuz, die nu is geblokkeerd. "Ongeveer 30 procent van wat in Europa wordt geleverd, komt uit de Golfregio", zegt Luman.

Nu de oorlogssituatie aanhoudt, kunnen de prijzen van vliegtickets mogelijk nog verder oplopen. "Op dit moment is de hele keten verstoord. De prijs van kerosine hangt niet alleen af van de ruwe olieprijs, maar ook van wat er later in de raffinageketen gebeurt", zegt luchtvaarteconoom Floris de Haan van de Erasmus Universiteit. Hij ziet dat maatschappijen afwachten wat de concurrentie doet met de prijzen.

Bij HeliCentre in Lelystad hebben ze juist niet afgewacht. Het bedrijf op vliegveld Lelystad verzorgt helikoptervluchten en leidt ook mensen op tot piloot. Om niet zonder kerosine te komen zitten of het risico te lopen op verdere prijsstijgingen, hebben ze een tankwagen van 30.000 liter kerosine besteld.

"Het is zo langzamerhand vloeibaar goud geworden", zegt Henry Hondebrink, die de helikopters voltankt. De directeur, Jeroen Peddemors, heeft zijn prijzen nog niet verhoogd, maar is dat wel van plan. "We zitten nu op bijna 3 euro voor een liter kerosine, normaal was dat tussen de 2,20 euro en 2,30 euro."

Fuel hedging

De Haan ziet dat niet elke maatschappij op dezelfde manier wordt geraakt. "In de Golfregio worden ze het meest getroffen op het gebied van veiligheid, die hebben nu echt een probleem." Afhankelijk van de thuisbasis en het netwerk van luchtvaartmaatschappijen hebben ze meer of minder last van de situatie in de Golf. Ook hebben Europese luchtvaartmaatschappijen zich ingedekt met brandstofcontracten, door van tevoren de kerosineprijs vast te leggen, ook wel fuel hedging genoemd. Het is ook wel vergelijkbaar met het afsluiten van een vast energiecontract.

"Zo had Air France-KLM begin dit jaar 62 procent van de brandstofkosten afgedekt, dus niet volledig. Er is bijna geen luchtvaartmaatschappij die dat volledig doet", zegt Luman. De ING-econoom ziet dat er in Amerika niet wordt gehedged en daarom worden ze sneller blootgesteld aan de prijsbewegingen.

Tekorten

Onlangs zei de topman van Shell dat hij verwacht dat kerosine en diesel in Europa schaarser worden. Volgens Luman is daar nu nog geen sprake van: "Luchthavens hebben nog voldoende voorraad."

Dat komt doordat de luchthavens in Noordwest-Europa het voordeel hebben dat ze in de buurt zijn van raffinaderijen en grote kerosinevoorraden in de havens van Amsterdam, Rotterdam en Antwerpen, ook wel het ARA-gebied genoemd, legt Luman uit.

"Er liggen ook pijpleidingen van de havens naar Schiphol en de Duitse luchthaven Frankfurt. In de havens is ook nog een flinke buffervoorraad aanwezig bij opslagmaatschappijen zoals Vopak, die kan worden ingezet." Dus tekorten in Europa en op die luchthavens verwacht de econoom nog niet direct.

Veel mensen hebben al tickets voor de mei- en zomervakantie, maar boekingen voor het najaar en de winter kunnen wel duurder uitpakken, volgens Luman. "Zeker voor de langere afstanden waarop relatief veel brandstof wordt gebruikt en het aandeel in de kosten ook hoger ligt."

In our modern society, we have started to take the humble camera for granted. Perhaps because of this, trendy standalone cameras have started to take off. Unfortunately, most of the …read more

Zangeres Céline Dion heeft op haar 58ste verjaardag een nieuwe reeks concerten aangekondigd in Parijs. In september en oktober staat ze in totaal tien keer in de La Défense Arena. De Canadese gaf de afgelopen jaren vrijwel geen optredens vanwege gezondheidsproblemen.

"Ik wil jullie laten weten dat ik me geweldig voel, ik voel me goed en ik ben weer aan het zingen", zegt ze in een video op haar Instagrampagina.

Zo kondigde ze haar nieuwe optredens aan:

Dion heeft haar zangcarrière meerdere keren onderbroken. In 2023 zegde zij haar geplande wereldtournee af wegens gezondheidsproblemen. Dion lijdt aan een zeldzame neurologische aandoening, genaamd stiff person syndrome. Symptomen van de ziekte zijn stijve ledematen, pijnlijke spierkrampen en spasmen.

Het is daarom afwachten hoe de zangeres zich zal houden tijdens de optredens. In de video op haar Instagram zegt ze dat het haar weer lukt om te zingen, "en zelfs om een beetje te dansen".

De laatste keer dat Dion optrad voor publiek was op de Olympische Spelen in Parijs in 2024. Daar zong de wereldster het lied Hymne à l'amour van Édith Piaf.

Speculaties

De afgelopen dagen werd er al veelvuldig gespeculeerd over een comeback van Dion. In Parijs waren reclameborden te zien met daarop songtitels van de zangeres. Ook verwijderde Dion al haar foto's van haar Instagramprofiel, iets wat fans erg opvallend vonden.

Naast borden met songtitels waren ook teksten te lezen als 'Ik ben er klaar voor', 'Parijs' en 'Céline Dion'. Franse media schrijven dat er sprake is van een "zorgvuldig geplande communicatiecampagne".

Optredens afgezegd

De zangeres, wereldberoemd door haar hits My Heart Will Go On en It's All Coming Back To Me Now, moest een eerdere wereldtournee pauzeren in maart 2020 door de coronapandemie. Ze had al 52 optredens gegeven, maar de overige concerten moesten worden uitgesteld. Door haar klachten kwam dat er niet van. "Ik geef niet op en ik kan niet wachten om jullie weer te zien", schreef ze aan haar fans.

Ook in 2014 besloot Dion tijdelijk te stoppen met optreden, toen duidelijk werd dat haar man, zanger René Angélil, leed aan keelkanker. Hij overleed in 2016.

Oud-profvoetballer Tom Beugelsdijk (35) zal woensdag worden beëdigd als raadslid van Hart voor Den Haag. Dat bevestigt de partij aan radiostation Den Haag FM.

Het was onduidelijk of Beugelsdijk kon worden benoemd, omdat hij niet in de gemeente Den Haag stond ingeschreven. Hij woonde tot voor kort in Rijswijk. Hart voor Den Haag en Beugelsdijk willen niets kwijt over zijn nieuwe woonsituatie.

"Tom voldoet aan alle vereisten voor beëdiging en wordt woensdag dus beëdigd als raadslid", zegt een woordvoerder van de partij.

De partij van Richard de Mos haalde bij de gemeenteraadsverkiezingen 16 zetels, Beugelsdijk stond op plek 15 op de kieslijst, schrijft Omroep West.

Haagse cultheld

De Haagse verdediger voetbalde bijna 200 wedstrijden voor ADO (waarin hij 55 gele kaarten kreeg en 1 rode kaart) en groeide uit tot cultheld. Geliefd om zijn vechtlust en karakteristieke reacties in interviews na afloop, zoals zijn "rustâââgh!"-uitspraak.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen in Den Haag van 2018 stond Beugelsdijk ook al op de lijst van de partij. Toen stak ADO Den Haag daar een stokje voor.

Als raadslid gaat Beugelsdijk zich bezighouden met sport. "Omdat sport mensen verbindt en gezond houdt", valt te lezen in zijn bio op de website van Hart voor Den Haag.

Fractievergadering gemist

De beginnend politicus miste twee weken geleden wel de eerste fractievergadering van zijn partij vanwege een première van een nieuw voetbalprogramma waaraan hij meedoet. "Ik ben er lekker mee bezig, hè, als je het zo hoort", vertelde hij op NPO Radio 1 bij Langs de Lijn En Omstreken.

De tbs'er die vanochtend ontsnapte in de stad Groningen is opgepakt, meldt de politie. De 41-jarige man werd vanavond aangehouden op de openbare weg in Leeuwarden.

Aan het eind van de middag werd bekend dat de man was ontsnapt. Hij ging ervandoor tijdens "begeleide werkzaamheden" buiten de Mesdagkliniek in Groningen, waar hij wordt behandeld. In 2011 was de man veroordeeld voor een aantal zedenmisdrijven.

De politie deelde in verband met de ontsnapping de naam en foto van de man. Die zijn na de arrestatie van de politiesite verwijderd.

Het Israëlische parlement, de Knesset, is akkoord gegaan met een zeer omstreden wetsvoorstel om de doodstraf in te voeren voor moord met terroristisch motief. Critici noemen de wet racistisch, omdat die feitelijk alleen voor Palestijnen zal gelden.

62 van de 120 leden van de Knesset stemden na meerdere stemrondes voor de wet. 48 leden stemden tegen, de rest was afwezig of onthield zich van stemming.

De vraag was of premier Netanyahu zou komen opdagen om voor de wet te stemmen. In Israël is de premier tevens lid van het parlement. Kort voor de stemming kwam Netanyahu de parlementszaal in. Hij stemde voor.

Adolf Eichmann

Israël kent sinds 1948 de doodstraf, maar heeft die al sinds de executie van nazi-topman Adolf Eichmann in 1962 niet meer uitgevoerd. De nieuwe wet verplicht rechters van militaire rechtbanken de doodstraf te geven als iemand wordt veroordeeld voor een terroristische moord. De terechtstelling moet negentig dagen na het vonnis volgen, er is geen mogelijkheid tot hoger beroep.

Omdat dergelijke rechtbanken zaken behandelen van de bezette Westelijke Jordaanoever, is de verwachting dat alleen Palestijnse verdachten de doodstraf opgelegd zullen krijgen. Alleen onder uitzonderlijke omstandigheden is de rechter bevoegd af te wijken van deze strafverplichting.

Reguliere Israëlische rechtbanken hebben nog de mogelijkheid levenslang op te leggen. Daar is de wettekst echter zo geformuleerd, dat het hoogst onwaarschijnlijk is dat de straf aan Joodse Israëliërs zal worden opgelegd, terwijl hij wel van toepassing zal zijn op de Palestijnse burgers van Israël.

Racistisch en draconisch

Mensenrechtenorganisaties noemen de wet racistisch, draconisch en een stap achteruit. "Dit gaat tegen de mondiale trend in van afschaffing van de doodstraf", waarschuwt Amnesty International. De organisatie spreekt van een "discriminerend wetsvoorstel binnen het systeem van apartheid tegen Palestijnen".

Ook VN-mensenrechtenchef Volker Türk had Israël opgeroepen de wet niet aan te nemen. Volgens hem overtreedt Israël internationale wetgeving door de doodstraf in bezet gebied in te zetten. Daarnaast noemde hij de tekst discriminerend, vaag en breed geformuleerd, wat misbruik in de hand werkt.

Dit weekend deden vier Europese landen nog een gezamenlijk appèl op Israël om af te zien van de maatregelen. Het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland en Italië stelden dat de doodstraf niet alleen "onmenselijk en vernederend is, zonder enig afschrikkingseffect", maar dat de wet ook "de facto discriminerend is" en "afbreuk doet aan Israëls toewijding aan de democratische principes".

Nederland sloot zich eerder vandaag aan bij die oproep. "Nederland is principieel tegen de doodstraf en dringt aan op heroverweging van deze wet", schreef buitenlandminister Tom Berendsen op X.

'Duidelijke boodschap'

De wet is het initiatief van Netanyahu's extreemrechtse coalitiegenoot Otsma Jehudit. Partijleider Ben-Gvir, minister van Nationale Veiligheid, voerde er de afgelopen tijd actief campagne voor.

"Er kan maar één straf gelden voor wie Joden vermoordt omdat ze Joods zijn: de dood", redeneerde hij. "Deze wet geeft onze vijanden een duidelijke boodschap: je betaalt een prijs voor Joods bloed."

Ben-Gvir zette zijn coalitiepartners onder druk om ook voor de wet te stemmen. Hij dreigde zijn steun voor de regering-Netanyahu in te trekken als die tegen zouden stemmen.

Het is nog onduidelijk wat er gebeurt nu de Knesset heeft ingestemd met het plan. De wet moet binnen dertig dagen ingaan, maar verwacht wordt dat tegenstanders het Hooggerechtshof zullen vragen de uitvoering ervan te blokkeren.

Apple’s Intel era was a boon for many, especially for software developers who were able to bring their software to the platform much more easily than in the PowerPC era. …read more

Een Europees verbod op de productie, het gebruik en de verkoop van PFAS moet worden doorgezet, met "gepaste uitzonderingen". Daarvoor pleit het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) in een advies. "De wetenschappelijke conclusies markeren een belangrijke stap richting EU-brede maatregelen op PFAS", stelt ECHA in een persverklaring.

Het voorstel voor een verbod op PFAS werd een aantal jaar geleden door Denemarken, Duitsland, Nederland, Noorwegen en Zweden ingediend bij ECHA. Volgens die landen zijn de risico's van PFAS voor mens en omgeving te groot om op dezelfde manier door te gaan. ECHA deelt die mening, en ook de voorgestelde oplossing: een verbod, zij het met een aantal uitzonderingen.

'Groeiende risico's'

Het advies is gebaseerd op het werk van twee onafhankelijke wetenschappelijke commissies. De eerste commissie deed onderzoek naar de risico's voor gezondheid en milieu. Deze commissie concludeert dat PFAS "groeiende risico's met zich meebrengt" en dat de huidige regels die risico's onvoldoende tegen gaan.

Wat is PFAS?

PFAS is een verzamelnaam voor duizenden niet-afbreekbare giftige chemicaliën. De afkorting PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. GenX, PFOA en PFOS zijn de bekendste. Ze stapelen zich op in de voedselketen en tasten het immuunsysteem aan. Bij langdurige blootstelling zijn sommige soorten kankerverwekkend. Uit recent onderzoek van het RIVM blijkt dat bijna iedereen in Nederland te veel PFAS in het bloed heeft.

De stoffen zitten sinds de jaren vijftig in onder meer antiaanbaklagen van pannen, waterdichte regenkleding of verpakkingen, maar ook in bestrijdingsmiddelen uit de landbouw. In deze lijst staan alle Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS).

Een andere groep wetenschappers deed onderzoek naar de economische en maatschappelijke gevolgen van een eventueel verbod. Zij concluderen dat PFAS in veel toepassingen wordt gebruikt en dat "EU-brede actie" nodig is om oneerlijke verschillen per land te voorkomen. Nu is het nog zo dat sommige EU-landen al strenge maatregelen nemen, terwijl andere landen nauwelijks regels hebben.

Wel benadrukt deze commissie dat er nog meer informatie nodig is over PFAS-alternatieven en de kosten van een verbod om tot een definitief advies te komen. Dit zou vooral nodig zijn om een eerlijke overgangstermijn in te stellen waarin bedrijven op zoek kunnen naar alternatieven voor PFAS.

'Zo snel mogelijk'

Samen zijn de commissies het erover eens dat een Europees verbod nodig is. Onder de uitzonderingen worden onder andere bepaalde medische apparatuur en chiptechnologie genoemd. Hiervoor geldt dat producenten een stuk langer de tijd krijgen om op zoek te gaan naar een alternatief voor PFAS.

Bedrijven, wetenschappers en maatschappelijke organisaties krijgen nog tot eind mei om een reactie te geven op het advies. Hierna zal het definitief worden afgerond en naar de Europese Commissie worden gestuurd. Die moet vervolgens tot een voorstel komen waar de EU-lidstaten dan weer over zullen stemmen.

Vorige week zei verantwoordelijk Eurocommissaris Roswall bij een bezoek aan Nederland dat het voorstel er "zo snel als we kunnen" komt. Maar een datum wilde ze nog niet noemen.

De Surinaamse oud-president Chan Santokhi is op 67-jarige leeftijd overleden, meldt zijn partij VHP. Hij was president vanaf de zomer van 2020 tot medio vorig jaar, toen hij werd opgevolgd door Jennifer Simons.

Santokhi werd vanmiddag onwel in zijn woning in Lelydorp, ten zuiden van de hoofdstad Paramaribo. Hij zou daarna met spoed naar het ziekenhuis zijn gebracht. Volgens Surinaamse media heeft hij een acuut hartinfarct gekregen.

Santokhi werd president na Desi Bouterse, die president was van 2010 tot 2020. In juli van 2025 werd Santokhi opgevolgd door Jennifer Simons.

Vooruitstrevende Hervormings Partij

Santokhi was tot zijn dood voorzitter van de VHP, de Vooruitstrevende Hervormings Partij. Met de VHP won hij in 2020 de landelijke verkiezingen van de partij van Bouterse, de NDP. Ook bij de verkiezingen in 2025 was hij voorzitter van de VHP. De partij verloor met één zetel verschil van de NDP, en bleef uit de coalitie.

In september 2005 werd Santokhi namens zijn partij minister van Justitie en Politie, waarbij hij de bijnaam Sherrif kreeg van Bouterse. Als minister werd hij gekenmerkt door zijn strenge aanpak van criminaliteit. Zo pakte hij in het bijzonder de Surinaamse drugshandel hard aan.

Decembermoorden

Voor zijn politieke carrière, werkte Santokhi bij de politie. Als politiecommissaris leidde hij het onderzoek naar de Decembermoorden, waarin Bouterse hoofdverdachte was. Zijn rol in het proces leidde ertoe dat Santokhi een veelbesproken onderwerp werd van Bouterse.

Nog voordat zijn proces van start ging, zei Bouterse dat Santokhi hem wilde opsluiten en vermoorden. Hij noemde echter de naam Santokhi niet, maar gebruikte de bijnaam Sherrif. Onder luid gejuich van zijn aanhangers werd na de woorden van Bouterse provocerend het nummer I Shot the Sheriff van Bob Marley gedraaid.

Bouterse werd in het proces uiteindelijk tot twintig jaar cel veroordeeld, maar was sinds die tijd voortvluchtig. Hij overleed eind 2024 op een schuiladres.

Correspondent Boris van der Spek:

"In Suriname wordt geschokt gereageerd op het plotselinge overlijden van Santokhi. Hoewel hij als president niet bijzonder populair was, en daarom ook werd afgestraft bij de laatste verkiezingen, was Santokhi wel iemand die zich zijn leven lang inzette voor zijn vaderland.

Dat kwam omdat een aanzienlijk deel van de loopbaan van Santokhi vergroeid was met het leven van zijn grote rivaal, Desi Bouterse. Dat hij in zijn lange carrière bij de politie en later als minister van Justitie drugshandel in het algemeen, en Bouterse specifiek, keihard aanpakte zorgde voor bewondering in binnen- en buitenland.

Juist door dat betrouwbare en standvastige imago wist Santokhi met zijn VHP de verkiezingen van 2020 te winnen. Helaas zal men hem zich niet herinneren als een zeer succesvolle president. Hoewel hij een enorme staatsschuld en zware economische crisis erfde, wist zijn regering geen antwoord te vinden op de groeiende armoede. Inflatie nam toe, subsidies werden afgeschaft en er was veel onvrede onder Surinamers in het hele land.

Dat hij zijn vrouw en dochter hoge posities gaf bij het kabinet en dat meerdere regeringsleden werden beschuldigd van corruptie en vriendjespolitiek, beschadigden het imago van Santokhi verder. De nipte verkiezingswinst van de NDP in 2025 was een verdere bevestiging van de onvrede over de toenmalige Surinaamse president."

Rajendre Khargi is oud-ambassadeur van Suriname in Nederland en was sinds 2011 nauw betrokken bij Santokhi, onder meer als persoonlijk adviseur. Tegen de NOS noemt hij het overlijden van de oud-president "een klap".

"Het is een klap voor iedereen die Santokhi gekend heeft, vooral omdat het zo onverwachts is." Volgens Khargi was Santokhi een "hele fervente fitness-fan", waardoor de oud-ambassadeur zijn overlijden niet zag aankomen. "Hij was daar erg gedisciplineerd in, hij was dagelijks bezig met zijn gezondheid."

Santokhi maakte zich er hard voor dat zijn partij, de VHP, moest worden omgezet naar een nationale beweging voor álle etniciteiten in Suriname, zegt Khargi. "Inclusiviteit was voor hem een morele plicht." Volgens de oud-ambassadeur had Santokhi het er moeilijk mee dat hij die plicht niet kon "afmaken". "Hij had erg het gevoel dat zijn taak niet af was, toen hij geen tweede termijn kreeg."

Wat Khargi het meest bijstaat van de oud-president is zijn "onverwoestbare positieve energie". Ook had hij volgens hem veel moed. "Hij wist - tegen de verdrukking in - koers te houden bij ontwikkelingen in het land. Ik vond het bewonderingswaardig hoe standvastig hij was."

Jetten: inzet voor band tussen Nederland en Suriname

Ook volgens de Nederlandse premier Jetten heeft Santokhi veel betekend voor Suriname, "als president, en in zijn andere rollen", schrijft hij op X. "Ook heeft hij zich onvermoeibaar ingezet voor de banden tussen Nederland en Suriname."

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima schrijven geraakt te zijn door het overlijden van Santokhi. "Aan de contacten met hem bewaren we warme herinneringen. Wij wensen zijn dierbaren sterkte toe bij dit grote verlies."

Onder het presidentschap van Santokhi verbeterde de relatie tussen Suriname en Nederland. Na zijn aantreden werden er weer ambassadeurs uitgewisseld tussen beide landen. Ook ging toenmalig premier Rutte twee jaar later op bezoek in Suriname, het eerste bezoek van een Nederlandse premier in veertien jaar.

De extreme hitte in het zuidwesten van de Verenigde Staten was rond deze tijd van het jaar zonder klimaatverandering vrijwel onmogelijk geweest. "Je weet dat het klimaat verandert en dat we dus vaker extreem weer kunnen verwachten. Maar de snelheid waarmee het gaat, verbaast me echt", zegt klimatoloog Rob Sluijter van het KNMI.

In onder meer Californië, Arizona, Nevada en New Mexico zijn hitterecords gebroken voor deze tijd van het jaar. In grote delen van die staten liep de temperatuur op tot rond 38 graden en in het zuiden van Arizona werd zelfs 43,3 graden gemeten, melden Amerikaanse media. Dat is de hoogste temperatuur ooit in de VS in maart.

Klimaatonderzoekers bevestigen in een recent onderzoek dat hittegolven in de regio door klimaatverandering naar schatting zo'n 4 graden warmer zijn geworden.

Op satellietbeelden van de VS is te zien dat de warme, droge lucht blijft hangen boven hetzelfde gebied in het zuidwesten. "In dat gebied daalt de lucht ook heel langzaam", legt Sluijter uit. "Wolken lossen op en de zon staat er fel op. Het is ook enorm droog." Onderzoekers omschrijven dat er een 'hittekoepel' is ontstaan. "Door dit hogedrukgebied waar heel veel warme lucht in zit, ligt er een soort warme koepel over het gebied."

De hittegolf heeft ook gevolgen voor de rest van het jaar. Zo is dit jaar weinig sneeuw gevallen in de bergen in de regio. "En door de hitte smelt alle sneeuw weg die er tot nu toe was", zegt Sluijter. "Dat is heel jammer, want hierdoor kunnen later in het seizoen problemen ontstaan met de watervoorziening."

Daar maakt ook de Nederlander Joost van Haren zich zorgen om. Hij woont al meer dan dertig jaar in de VS en de hittegolven in Arizona zijn voor hem heel normaal. "Maar nu zijn ze er zo vroeg, dat alle sneeuw al bijna weg is. Dat kan ertoe leiden dat we in juni of juli al een watertekort hebben."

Verder is door de droogte het risico op natuurbranden groter en bereikt de temperatuur van de zee langs de kust van Californië momenteel recordhoogtes. Dat signaleert het Shore Stations Program, dat al jarenlang dagelijks metingen doet langs deze kust.

Dorre bladeren

Van Haren zegt dat hij gewend is aan de hitte in Arizona, waardoor die minder invloed heeft op hem. "Maar voor mensen die op straat leven is het een veel groter probleem." Hij is aardonderzoeker en houdt zich veel bezig met de gevolgen van klimaatverandering.

In de bergen in zijn omgeving ziet hij dat de natuur nu al bruin wordt, terwijl het normaal gesproken rond deze tijd nog groen is. "En ik heb een paar citrusbomen in de tuin die ik niet genoeg water heb gegeven, waardoor de bladeren nu dor zijn."

Jaarlijks sterven wereldwijd honderdduizenden mensen door hitte en daarmee zijn hittegolven de "dodelijkste vorm van extreem weer", schrijven onderzoekers betrokken bij World Weather Attribution. Die proberen na extreme weersomstandigheden zo snel mogelijk vast te stellen of die zijn veroorzaakt of versterkt door klimaatverandering.

Een hittegolf aan het begin van het jaar is bovendien dodelijker vergeleken met de zomer of herfst. Dat bevestigt Sluijter. "Als je van de winter plotseling in een hittegolf terechtkomt, dan is de impact op je lijf heel groot", zegt de klimatoloog. In de zomer heeft het lichaam meer tijd gehad om gewend te raken aan de warmte. Al kunnen hittegolven ook dan gevaarlijk zijn.

Ouderen, baby's en mensen met een chronische ziekte zijn het kwetsbaarst voor extreme hitte. Daarnaast worden bewoners van slecht geïsoleerde huizen en dakloze mensen hard geraakt.

Het weekend was nog behoorlijk heet in het zuidwesten van de VS, deze week gaan de temperaturen waarschijnlijk wat zakken.

Recently the Practical Engineering YouTube channel featured a functional recreation of a pump design that is presumed by some to have been used to pump water up to the medieval …read more

In Camperduin (Noord-Holland) zijn op het strand meerdere rugtassen aangespoeld. Vermoedelijk zijn de tassen afkomstig van migranten, die de spullen hebben verloren tijdens de oversteek van Frankrijk naar Engeland.

In de rugzakken zaten onder meer een portemonnee met visitekaartjes van asieladvocaten in Frankrijk, handschoenen, magnesiumpillen en een tandenborstel.

De spullen zijn gevonden door een grondverzetbedrijf dat op het strand werkzaamheden uitvoert, schrijft de regionale omroep NH. De politie komt de persoonlijke spullen later deze week ophalen.

Gevaarlijke oversteek

Na een jarenlange daling neemt het aantal mensen dat op illegale wijze de oversteek vanuit Nederlandse havens naar het Verenigd Koninkrijk maakt weer toe.

Bij twee recente uitreiscontroles in Hoek van Holland werden 22 verstekelingen aangetroffen door de marechaussee. Half februari werden zeventien mensen gevonden die zich in een koeltrailer van een vrachtwagen hadden verscholen.

Een week later stuitte de marechaussee op vijf personen die zich verstopt hadden in een caravan. In beide gevallen werden twee verdachten van mensensmokkel aangehouden.

Smokkelnetwerken

Criminele netwerken verdienen veel geld met mensensmokkel: een migrant betaalt tussen de 1000 en 2000 euro voor de reis, meldt Europol. Vorige week zijn bij een grote Europese operatie tegen een crimineel smokkelnetwerk 21 mensen aangehouden, onder wie vier kopstukken in Duitsland.

In de afgelopen jaren kwamen migranten geregeld om bij smokkelpogingen per vrachtwagen. Zo stierven in 2019 39 Vietnamese migranten in een koeltruck in Engeland.

Meerdere tassen

In 2023 spoelden ook op het strand in Texel meerdere rugzakken aan van migranten. In de tassen zaten kledingstukken, schoenen, babyspullen en ook formulieren die bootvluchtelingen krijgen van hulporganisaties in Frankrijk.

De man die gisteravond ernstig gewond raakte bij een schietpartij bij een tankstation langs de A1 bij Muiden, is overleden. Dat meldt de politie.

De politie kreeg rond 21.30 uur een melding over een schietincident bij tankstation Honswijck in de richting van Amersfoort, schrijft regionale omroep NH.

Het slachtoffer werd niet veel later gevonden op de parkeerplaats bij de pomp en met spoed naar het ziekenhuis gebracht. Daar is het slachtoffer overleden. De politie doet geen uitspraken over de identiteit van de overledene.

Volgens de politie is de toedracht van het schietincident nog onduidelijk. Voor het onderzoek worden getuigen of mensen met dashcambeelden opgeroepen zich te melden. De politie is specifiek op zoek naar mensen die een donkerkleurige Audi S5 hebben gezien.

Op de laatste zittingsdag van het hoger beroep van de zedenzaak tegen Ali B heeft de rapper opnieuw gevraagd om vrijspraak. Twee jaar geleden werd hij veroordeeld tot twee jaar cel voor het verkrachten van een vrouw genaamd Naomi en voor poging tot verkrachting van zangeres Ellen ten Damme.

In zijn slotverklaring zei de rapper dat hij zichzelf constant de vraag heeft gesteld hoe het kan dat zijn herinnering zo anders is dan die van de vrouwen. In de verklaring zei hij dat hij sinds de uitzending van het BNNVARA-programma Boos! is neergezet als seksueel roofdier. Dat heeft er volgens hem toe geleid dat hij zo wordt gezien. "Maar", zo stelde de rapper, "in de rechtszaal hoort dat anders te gaan".

De rapper heeft altijd verklaard onschuldig te zijn. Ook nu zei hij dat hij nooit iemand heeft gedwongen tot seks of iets zonder toestemming heeft gedaan.

Volgens hem kan hij niet worden veroordeeld voor strafbare feiten, "omdat die niet hebben plaatsgevonden". Hij sloot zijn betoog af door de rechter "niet om medelijden, maar om recht" te vragen. "Ik vraag u om mij vrij te spreken", aldus Ali B.

Verkrachting en aanranding

De rapper werd ook beschuldigd van een aanranding van zangeres Jill Helena, maar daarvan werd hij door de rechtbank vrijgesproken. Het Openbaar Ministerie gelooft haar, maar ziet nu onvoldoende steunbewijs voor de aanranding van Jill Helena en vindt dat de rapper ook in hoger beroep van deze aanklacht moet worden vrijgesproken.

De rapper werd door de rechtbank ook vrijgesproken van de aanranding van Naomi en vrijgesproken van de verkrachting van Ten Damme. Het OM wil dat hij daar alsnog voor wordt veroordeeld.

Vorige week kwam justitie met een eis van een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van 30 maanden, oftewel 2,5 jaar. Die eis is hoger dan de straf die hij kreeg in de zomer van 2024.

Vandaag zijn op verzoek van de verdediging van de rapper nog twee extra getuigen gehoord. Dat gebeurde achter gesloten deuren. Het zijn de voormalige partner van zangeres Ellen ten Damme en de productieleider van het televisieprogramma Ali B en de Muziekkaravaan. Tijdens de opnames van dit programma in 2014 zou Ali B geprobeerd hebben de zangeres te verkrachten.

Haar toenmalige vriend zou volgens de slachtofferadvocaat hebben verklaard dat Ten Damme na de opnames en de verkrachtingspoging in zichzelf gekeerd en afwezig was. Ook zou haar ex-partner tegen de productieleider hebben gezegd dat "er iets ergs was gebeurd" tussen Ali B en de zangeres.

Het gerechtshof doet op 7 mei uitspraak in de zaak.

In een buitenwijk van de Zuid-Sudanese hoofdstad Juba zijn bij een goudmijn minstens zeventig mensen doodgeschoten door een groep gewapende mannen. Volgens een lokale politiewoordvoerder zijn de mensen omgebracht vanwege een conflict over de goudwinning.

Wie er achter de aanval zitten, is niet bekend. "Alles wat ik weet, is dat onbekende groep gewapende mannen de goudmijn heeft aangevallen. Er zijn meer dan zeventig doden en nog veel meer gewonden", zei de politiewoordvoerder.

Online gaan beelden rond waarop lichamen van slachtoffers te zien zijn. Volgens lokale journalisten zijn veel andere mensen de bossen in gevlucht, schrijft persbureau AP.

Het gebied waar goud wordt gewonnen, ligt ten zuidwesten van de hoofdstad. Het winnen van goud in Zuid-Sudan is niet landelijk gereguleerd en heeft in het verleden vaker geleid tot geweld. Verschillende deelstaten reguleren de goudwinning op hun eigen manier.

Rebellengroep SPLM/A-IO geeft het regeringsleger de schuld van de aanval. "De goudmijn ligt in een zone die volledig onder de controle staat van de SSPDF. Zij zijn volledig verantwoordelijk voor het bloedbad", zegt een woordvoerder.

De South Sudan People's Defence Forces (SSPDF) worden gezien als de nationale, militaire macht van Zuid-Sudan.

De Duitse bondskanselier Merz verwacht dat het overgrote deel van de Syrische vluchtelingen in Duitsland de komende jaren zal terugkeren naar Syrië. Om daaraan bij te dragen investeert Duitsland dit jaar 200 miljoen in de wederopbouw van het land. Dat zei Merz na afloop van het bezoek van de Syrische president Sharaa aan Berlijn.

Er wonen zo'n miljoen Syriërs in Duitsland, van wie de meesten aankwamen tijdens de vluchtelingencrisis van 2015. Het merendeel van deze 'Wir schaffen das-generatie' heeft inmiddels een Duits paspoort of verblijfsrecht. 94 procent van hen wil in Duitsland blijven. Sinds de val van president Assad en tot november 2025 keerden 6500 mensen vrijwillig terug.

Merz verwacht echter dat in de komende drie jaar 80 procent zal terugkeren. "Zij zullen bijdragen aan de wederopbouw, met de kennis en ervaringen die in Duitsland zijn opgedaan." Omdat zij Duitsland en het Duits kennen, zouden zij voor Duitse bedrijven in Syrië kunnen werken. Op die manier profiteren beide landen, aldus Merz. "Enkelen zullen hier blijven en contacten met Syrië onderhouden."

Syriërs die goed zijn geïntegreerd kunnen blijven, zegt Merz. "Zoals artsen, dat is ook in ons belang. Maar velen zijn juist in hun thuisland nodig, daarom is dit het juiste moment om erover te spreken."

'Probleem in straatbeeld'

Merz wil vooral haast maken met het terugsturen van Syriërs die geen recht op verblijf hebben. Dat zijn er zo'n 10.000, zo'n 1 procent van alle Syriërs. De Duitse regering kondigde in januari aan wekelijks mensen uit te zetten, maar in totaal zijn tot nu toe slechts vier veroordeelde criminelen gedeporteerd.

Met het opvallende streefpercentage van 80 procent wil Merz veel meer Syriërs zien vertrekken dan tot dusver de verwachting was. Dit zal ongetwijfeld kritiek opleveren van coalitiepartner SPD, die juist de waarde van de nieuwkomers voor de Duitse economie benadrukt.

Onlangs kreeg Merz al felle kritiek nadat hij zich had uitgesproken voor "uitzettingen op zeer grote schaal", omdat Duitsland "natuurlijk in het straatbeeld een probleem heeft".

Door in te zetten op grootschalig terugkeerbeleid van Syriërs en ook Afghanen, hoopt Merz de wind uit de zeilen te nemen van de AfD. De rechts-radicale en deels extreemrechtse partij wil "miljoenen" mensen het land uit zetten.

Ook in zijn eigen partij zijn er twijfels over hoe realistisch Merz' verwachtingen zijn. Zijn minister van Buitenlandse Zaken Wadephul zei tijdens een bezoek aan Syrië afgelopen november: "Hier kun je niet waardig leven." Hij verwachtte juist dat heel weinig Syriërs vrijwillig zullen terugkeren, omdat de situatie er slechter is dan in het Duitsland van 1945, aldus de minister.

Duitsland zal zich actief inzetten voor de wederopbouw, zoals het herstel van de watervoorziening en de bouw van ziekenhuizen, zei Merz. Daar moeten Duitse multinationals aan meewerken, waaronder Knauf en Siemens. Dat moet het aantrekkelijk maken voor Syriërs om Duitsland te verlaten.

Protesten

Het bezoek ging gepaard met een grote politieoperatie vanwege demonstraties van zowel voor- als tegenstanders van Sharaa. In de directe omgeving van het Kanzleramt, het kantoor van de Duitse bondskanselier, gold een demonstratieverbod, waardoor de verschillende protestgroepen op afstand werden gehouden.

Hoessein en Hasna zijn met hun dochter naar de stad gekomen om Sharaa toe te juichen. "Wij hopen dat hij Syrië vooruit kan helpen." Het bezoek aan Berlijn is daarbij een belangrijke stap, denkt Hoessein, om afspraken over wederopbouw te maken.

Het protest van bezorgde Koerden vond buiten het zicht van de Syrische president plaats. "We hebben moeten strijden om überhaupt hier te mogen staan", vertelt Ali Ertan Toprak, voorzitter van de Koerdische Gemeenschap Duitsland. Elders demonstreerden onder meer alawieten, druzen en Duitse mensenrechtenorganisaties.

Toprak vindt het een schande dat Duitsland Sharaa accepteert als president. "Sinds hij aan de macht is, vinden er pogroms tegen minderheden plaats. Hij hoort voor de rechter te staan en niet met een rode loper in Berlijn te worden ontvangen. Het Westen maakt zich altijd sterk voor het verdedigen van mensenrechten en vrijheden, dat wordt nu met voeten getreden."

De Duitse regering blijft weg van te harde kritiek op Syrië. In de persconferentie vroeg Merz Sharaa ruimte te bieden aan alle Syriërs. "Geweld tegen minderheden en andersdenkenden moet voorbij zijn. U zet zich daarvoor in", zei de bondskanselier vol vertrouwen.

One of the great things about building electronics today is how affordable SMT components have become — sometimes just fractions of a cent each. That low price often means ordering …read more

De politie is op zoek naar een ontsnapte tbs'er. De man van 41 ging er vanochtend vandoor in Groningen. Hij kreeg in 2011 tbs met dwangverpleging opgelegd voor een aantal zedenmisdrijven.

Dagblad van het Noorden meldt dat de man was veroordeeld voor ontucht met een meisje van 14, met wie hij had afgesproken na contact via een online chatprogramma. Eerder was hij volgens de krant veroordeeld voor onder meer verkrachtingen.

De tbs'er werd behandeld in het Forensisch Psychiatrisch Centrum Mesdag in Groningen. Hij sloeg op de vlucht tijdens "begeleide werkzaamheden" buiten de kliniek, meldt de politie.

Om 11.11 uur heeft hij nog gepind in Hoogezand, maar vanaf daar ontbreekt elk spoor. De politie heeft foto's, de naam en een uitgebreid signalement van de tbs'er gedeeld. Wie de man ziet, wordt opgeroepen om 112 te bellen.

Een gespecialiseerd team van de politie is bezig om de verblijfplaats van de man te achterhalen. Dit team, FastNL, is opgezet om voortvluchtigen op te sporen en aan te houden.

Een week nadat een Kamermeerderheid ertegen stemde, schrijft minister Sjoerdsma (D66) dat hij de steun aan de UNRWA nog dit jaar wil herstellen. De minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking licht dat toe in een brief aan de Kamer, die bij een aantal partijen verbazing en irritatie wekt.

De UNRWA is een organisatie van de Verenigde Naties die sinds 1949 noodhulp, medische hulp en onderwijs aan Palestijnse vluchtelingen in het Midden-Oosten biedt.

Gezien de actuele situatie in Gaza is het volgens Sjoerdsma "van groot belang" dat alle mogelijke hulp zo "efficiënt en effectief mogelijk de mensen in Gaza en de bredere regio kan bereiken". Met de huidige situatie is VN-organisatie UNRWA volgens hem hard nodig omdat die de infrastructuur en het netwerk heeft om de Palestijnen te bereiken, aldus Sjoerdsma.

De Nederlandse steun aan de UNRWA werd sinds 2024 afgebouwd van 19 naar 11 miljoen, met het doel tot 2030 nog verder af te bouwen.

Een Kamermeerderheid twijfelde toen aan de onpartijdigheid van de VN-organisatie die mogelijk te veel vervlochten was met de Palestijnse terreurbeweging Hamas. Negen medewerkers van de UNRWA werden ontslagen vanwege mogelijke betrokkenheid bij de aanslagen op 7 oktober 2023. Een later onderzoek concludeerde dat er geen bewijs was dat UNWRA banden heeft met Hamas, maar dat de organisatie wel maatregelen moest nemen om de neutraliteit te versterken. Dit laatste onderzoek richtte zich meer in algemene zin op de neutraliteit van de UNRWA en niet op individuen.

Volgens Sjoerdsma is dat proces om de neutraliteit te versterken nu aan de gang en is de nood zo hoog dat hulp via de UNRWA wegens gebrek aan alternatieven weer meer gesteund moet worden. In de brief schrijft Sjoerdsma dat het kabinet de hulp nog dit jaar wil terugbrengen naar 19 miljoen. In een toelichting tegen de NOS zegt het ministerie dat de minister dat bij de najaarsnota wil regelen.

'Inzetten op bredere hulp'

Wat Sjoerdsma betreft moet er tegelijk ook ingezet worden op "meer en bredere hulp" omdat het "onwenselijk is als de hulp structureel van één organisatie komt". Daarom steunt het kabinet ook andere VN-organisaties en de Rode Kruis- en Halve Maanbeweging, schrijft de minister.

Israël beschouwt de UNRWA als partijdig en blokkeerde alle hulpverlening. Het internationaal gerechtshof oordeelde vorig jaar dat Israël de hulp in Palestijnse gebieden wel moet toelaten.

Sjoerdsma schrijft dat het hulpgeld "onder geen enkel beding" bij terroristische groeperingen zoals Hamas terecht mag komen. Op de vraag hoe dat te controleren valt wijst het ministerie op de internationale onderzoeken die gedaan zijn en verbeterprocessen die lopen.

'Sluw gespeeld' en 'onnavolgbaar'

Opmerkelijk is dat de begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking voor komend jaar vorige week juist in de Tweede Kamer is aangenomen. Daar gebeurde iets bijzonders: D66, die eerder met GroenLinks-PvdA en Partij voor de Dieren een voorstel had om de steun aan de UNRWA te hervatten, trok die steun in.

"Die overweging moesten we als regeringspartij maken om de begroting aangenomen te krijgen" zegt D66 vandaag in een toelichting aan de NOS. SGP en JA21 zijn namelijk tegen het plan om de steun te hervatten, waardoor de totale begroting weggestemd dreigde te worden. In een reactie zegt D66 nu "heel blij te zijn" met het besluit van de minister.

Het kabinet lijkt hiermee al slalommend de begroting langs eerst rechts en later links te willen krijgen, wat tot geïrriteerde reacties in de Kamer leidt.

Hoewel inhoudelijk voorstander van het plan is GroenLinks-PvdA-Kamerlid Kröger niet te spreken over de gang van zaken. "Vorige week nog monsterbezuinigingen op alle ontwikkelingshulp samen met rechts. Onze voorstellen werden weggestemd. Nu alsnog het voornemen om de UNRWA te steunen. Onnavolgbaar."

JA21 en SGP willen opheldering van het kabinet over hoe dit gaat. Op X zegt SGP-leider Stoffer dat hij en JA21 niet begrijpen waarom een week nadat de Kamer dit voorstel afwees de minister met dit plan komt. "Onbegrijpelijk dat dit minderheidskabinet zijn eigen zin doordrijft, alsof er geen stemming heeft plaatsgevonden".

JA21 noemt het op X "sluw gespeeld door de minister". De partij noemt het "niet bevorderlijk voor de samenwerking".