Aggregator

Dolfinarium moet toewerken naar einde dolfijnen in gevangenschap

36 minutes 43 seconds ago

Het kabinet vindt het houden van dolfijnen in bassins zoals in het Dolfinarium in Harderwijk niet houdbaar. Maar er komt voorlopig geen besluit het Dolfinarium te sluiten. Wel komt er over twee jaar een formeel fokverbod en mogen dolfijnen nog beperkt worden geïmporteerd.

Dat staat in een brief van staatssecretaris Erkens van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur aan de Tweede Kamer.

Een onmiddellijk verbod op het houden van dolfijnen in gevangenschap is niet wenselijk, zegt Erkens. Het zou betekenen dat de 22 tuimelaardolfijnen in het Dolfinarium moeten worden gedood omdat ze in het wild niet kunnen overleven. Dat vindt Erkens geen optie. Maar op termijn moet er wel een eind aan deze praktijk komen, zegt hij.

"Dolfijnen zijn intelligente dieren die continu uitgedaagd moeten worden en een natuurlijke behoefte hebben om diep te kunnen duiken en grote afstanden te zwemmen", zegt Erkens. "Dat kan in gevangenschap niet worden geboden. Ook kan het leven in chloorbassins gezondheidsproblemen veroorzaken."

Geen nieuwe dolfijnen

Erkens werkt toe naar wat hij noemt "het uitfaseren van het houden van dolfijnen in gevangenschap". Dat betekent dat er geen nieuwe dolfijnen in Nederland geboren mogen worden. Dolfijnen van buiten Nederland mogen wel geïmporteerd worden, maar dat mag niet leiden tot "een populatie die zich blijvend verjongt".

Het uiteindelijke doel is dat er op een gegeven moment in Nederland geen dolfijnen meer gehouden worden in gevangenschap. Erkens zegt dat dit beleid niet gericht is tegen het Dolfinarium, maar verband houdt met de maatschappelijke discussie over dolfijnen die in bassins moeten leven.

Het Dolfinarium is het niet eens met het kabinetsbesluit en wil met Erkens in gesprek. "In de praktijk betekent het mannetjes en vrouwtjes gescheiden houden of dieren langdurig anticonceptie geven", staat in een verklaring. "Dat kan gevolgen hebben voor hun sociale leven en hun natuurlijke gedrag, en langdurige anticonceptie kan gezondheidsrisico's met zich meebrengen."

Schrikt deze klimaatfoto af? Expositie zoekt beste beeld voor klimaatnieuws

54 minutes 56 seconds ago

De foto hierboven ging deze zomer de wereld over, maar vrolijk werd je er niet van. Een stel van middelbare leeftijd op een strand in Frankrijk dat rustig van de vakantie leek te genieten, met uitzicht op enorme bosbranden.

De foto is tekenend voor de situatie in Frankrijk afgelopen zomer, maar ook voor hoe media klimaatverandering in beeld brengen, zegt Daniëlle Arets, media-onderzoeker aan de Fontys Hogeschool. Door dat soort beelden haakt in ieder geval een deel van het publiek af. "Bijna een kwart van de jongeren mijdt klimaatnieuws. Het is onderzocht dat ze door dat soort foto's erg ontmoedigd raken en het gevoel krijgen: ik kan er toch niets meer aan doen."

Over die alarmerende persfoto's en over hoe het ook kan, gaat een kleine tentoonstelling die alleen deze week te zien is op station Utrecht Centraal.

Want je kunt echt wel andere foto's gebruiken, zegt Arets. "Deze foto uit Antwerpen bijvoorbeeld. Mensen zijn aan het tegelwippen, halen tegels uit de stoep en zetten daar plantjes in, tegen hitte en tegen wateroverlast. We weten dat beelden die dichtbij voelen en beelden die handelingsperspectief geven heel goed werken."

Handelingsperspectief, het is een woord dat je in de klimaatjournalistiek heel veel hoort. Geef mensen niet alleen het probleem - deze zomer was dat extreme hitte en droogte waardoor doden vielen en bossen in brand stonden - maar geef ze ook een oplossing, in dit geval het vergroenen van de stad. Je kunt daar van alles tegen inbrengen, bijvoorbeeld dat zo'n oplossing vaak niet in verhouding staat tot het probleem, maar ontegenzeggelijk geef je mensen in ieder geval een uitweg voor een anders louter deprimerend verhaal.

Want zelfs veel klimaatjournalisten lezen niet graag over smeltende gletsjers, verdwijnend koraal of toenemende bosbranden. Staat er ook nog eens een foto bij van een wegkwijnend koraalplantje of een brandende boom, dan is doorscrollen naar het sport- of entertainmentnieuws snel gebeurd. Een roker negeert ook de plaatjes van tumoren op z'n sigarettenpakje.

"Wat je ziet is dat heel veel foto's afschrikken en dat mensen daardoor het stuk niet lezen", zegt Dirk van den Bosch van het Nationaal Klimaat Platform, medeorganisator van de tentoonstelling. Hem zit nog wat anders dwars: de ijsjes- of zwembadfoto's op een dag dat de temperatuur boven de 35 graden komt.

Ook daarvoor zijn alternatieven, zoals de foto hieronder. "Dit was in de tijd van de hittestress en hier zie je een man in Parijs. Je ziet dat groen in de stad belangrijk is en dat onze toekomst er ook zo uit zou moeten zien. Veel beter dan een foto van zwemmende mensen terwijl er gewoon honderden doden vallen."

Toch waren de reizigers die gisterochtend de tentoonstelling bezochten helemaal niet zo negatief over de bosbrandfoto bovenaan dit artikel. "Ik denk dat dit juist ook wel foto's zijn die mensen aanspreken", zei een man die tijdens het overstappen de foto's bekeek. "Het hele nieuws staat vol met rampbeelden helaas. Maar dat zijn toch vaak wel dingen die je even wil lezen."

Ga je dan met diezelfde bezoekers naar de foto van de tegelwippers in Antwerpen, dan is de reactie minder enthousiast. "Op een artikel met die foto klik ik toch minder snel. Het is natuurlijk wel heel mooi om juist een positief beeld te pakken en niet elkaar alleen maar de put in te praten, maar die andere foto spreekt toch meer aan."

Volgens onderzoeker Daniëlle Arets kunnen de kortetermijnclicks hier de langere termijn in de weg zitten. "We zijn het nog aan het onderzoeken, maar we willen ook weten wat die foto's met het gevoel van mensen doen. Als die op lange termijn te veel negativiteit geven, dan kan het zijn dat ze uiteindelijk het nieuws helemaal niet meer tot zich nemen. Ik snap natuurlijk ook: die foto van de mensen op het strand is een ijzersterke foto. Maar ja, hij geeft mensen weinig perspectief."

De tentoonstelling 'De Overstap' is nog tot en met zaterdag te zien in station Utrecht Centraal, bovenaan de roltrappen bij spoor 18/19.

Gasprijs naar hoogste niveau in jaren

1 hour 3 minutes ago

De gasprijs heeft het hoogste niveau bereikt sinds de gascrisis na de Russische inval in Oekraïne. Op de Europese groothandelsmarkt stond de prijs vanmorgen vroeg even boven de 87 euro per megawattuur.

In februari, voor de Verenigde Staten de aanval op Iran openden, was de prijs nog zo'n 30 euro per megawattuur. Door aanvallen vanuit Iran en nu ook Houthi's uit Jemen worden in het Midden-Oosten belangrijke raffinaderijen en leidingen voor vloeibaar gas (lng) geraakt.

Na een piek in september van 82 euro, daalde de prijs door de afkoelende gevechten rond de Perzische Golf. Maar sinds begin deze maand loopt de prijs na nieuwe Houthi-aanvallen weer sterk op.

De hoge gasprijs is slecht nieuws nu de zomertemperaturen zo goed als voorbij zijn. De ondergrondse gasvoorraden in Nederland zijn momenteel tot zo'n 64 procent gevuld. Dat is een stuk lager dan de voorgaande jaren.

Prijsvergelijkers verwachten daarom dat huishoudens een stuk meer gaan betalen voor gas. Niet alleen consumenten met een flexibel contract hebben last van de hoge prijzen, ook voor wie het vaste contract afloopt kan het gevolgen hebben.

Distributie Albert Heijn 'in de loop van de dag' weer opgestart

1 hour 9 minutes ago

Albert Heijn verwacht dat alle distributiecentra "in de loop van de dag" weer in bedrijf zijn, zo meldt het concern.

Het opstarten van de distributiesystemen betekent niet dat ook de levering van alle groente en fruit direct weer gaat beginnen. Albert Heijn zegt "toe te werken naar het hervatten" van de reguliere leveringen van versproducten in de supermarkten.

Wel benadrukt Albert Heijn dat per winkel het aanbod kan verschillen en dat ook niet elk product meteen weer voorradig zal zijn. Dat komt doordat alle systemen "stap voor stap" en ook zorgvuldig en veilig moeten worden hersteld en herstart, zegt het bedrijf. "Dit kost tijd en vraagt veel van onze collega's en klanten."

Nog minder druk

NOS-verslaggevers bij diverse distributiecentra van Albert Heijn, Etos en Gall & Gall zagen dat er vanmorgen meer activiteit was dan maandag en dinsdag, toen het concern alle systemen had platgelegd vanwege een cyberincident. Wel is het nog altijd minder druk dan normaal.

Klanten die hun boodschappen via Albert Heijn willen laten thuisbezorgen moeten nog geduld hebben. Wanneer het online bestellen en bezorgen weer mogelijk is wordt niet vermeld. Ook de klantenservice en de app zijn nog niet bereikbaar.

Slachtoffers Vietnamoorlog opnieuw begraven na poging hen te identificeren

1 hour 23 minutes ago

Honderden slachtoffers van de Vietnamoorlog zijn in Ho Chi Minhstad herdacht en opnieuw begraven. Vermoedelijk werden zij gedood tijdens het Tet-offensief in 1968. De lichamen werden de afgelopen maanden opgegraven uit massagraven in de stad met als doel hen alsnog te identificeren. Bij het merendeel is dat nog niet gelukt.

De ruim 700 slachtoffers zijn bijgezet op een begraafplaats. Duizenden mensen stonden met witte bloemen langs de weg om hen te herdenken. Ook in andere delen van Vietnam zijn deze week ceremonies.

Het Tet-offensief begon op 31 januari 1968, rond het Vietnamese Nieuwjaar 'Tet'. Het Noord-Vietnamese leger voerde toen samen met de communistische guerrillabeweging Vietcong aanvallen uit op onder meer Amerikaanse ambassades en legerbases. De Amerikaanse en Zuid-Vietnamese troepen werden door het offensief overvallen, maar voerden tegenaanvallen uit waarmee ze de controle terugkregen.

Bij het offensief kwamen duizenden Amerikaanse en Zuid-Vietnamese militairen om het leven. Aan de kant van de communistische strijders vielen tienduizenden doden. Ook werden duizenden Vietnamese burgers gedood.

Identificeren moeilijk

Het opgraven van de stoffelijke overschotten is onderdeel van een landelijke operatie om zo veel mogelijk slachtoffers van de Vietnamoorlog te lokaliseren en identificeren. Zo'n 175.000 Vietnamese soldaten zijn nooit teruggevonden. Tegelijkertijd liggen in massagraven door het land honderdduizenden lichamen waarvan de identiteit nooit is vastgesteld.

Vietnamezen zoeken dus al decennia naar hun dierbaren die niet terugkwamen uit de oorlog. In Ho Chi Minh-stad zijn 731 stoffelijke overschotten gevonden, waarvan 307 met persoonlijke bezittingen.

De meeste van deze slachtoffers zijn nog niet geïdentificeerd. Dat komt "door de barre omstandigheden van de oorlog en het verstrijken van de tijd", zegt Nguyen Manh Cuong, hoofd van de operatie, tegen persbureau AP. Er zijn monsters opgestuurd naar de Vietnamese Academie voor Wetenschap en Technologie in Hanoi voor DNA-onderzoek.

De oom van Doan Van Cong (68) overleed in 1950, als twintiger. Het vermoeden is dat hij een communistische strijder was en werd begraven in een massagraf op zo'n 50 kilometer van zijn huis. Tot nu toe kon er niet gegraven worden op de vermoedelijke plek, zegt zijn neef tegen persbureau AFP. Hij noemt de landelijke operatie zijn "laatste hoop".

Locaties massagraven

Aan het onderzoek naar de identiteit van de oorlogsslachtoffers ging jarenlang onderzoek vooraf. Eerst moesten de locaties van de massagraven worden achterhaald.

Onderzoekers, journalisten en ooggetuigen werkten samen om deze plekken te bepalen. Ze bestudeerden oorlogsfoto's, satellietbeelden, militaire kaarten en archiefstukken uit Vietnam en het buitenland.

Brit die in tijgerverblijf werd doodgebeten had mentale problemen, zegt familie

2 hours 17 minutes ago

De man die zaterdag in een Engelse dierentuin werd doodgebeten in het tijgerverblijf, kampte al jaren met mentale problemen. Zijn familie heeft dat bekendgemaakt in een verklaring, geciteerd door Britse media. De 23-jarige William Chapman betrad zaterdagmiddag het tijgerverblijf in de dierentuin bij Doncaster en overleefde dat niet.

De nabestaanden van Chapman schrijven dat hij een "slimme, warme en innemende" man was, die zware medicatie gebruikte. Ze hebben moeite om te accepteren wat er is gebeurd tijdens zijn dierentuinbezoek.

Volgens Sky News was Chapman in zijn eentje in de dierentuin. Voordat hij het tijgerverblijf binnenging, zouden bezoekers hem dansend met een koptelefoon op hebben gezien.

Het ging mis toen hij dichter bij de tijger kwam. Het dier kwam toen vanaf een hoger gelegen plateau op Chapman af en beet hem in zijn rug. Het slachtoffer overleed ter plekke aan zijn verwondingen.

Rendering 3D Prints From G-Code

3 hours 4 minutes ago
Your CAD software generally has some rudimentary tools for rending images of your parts, from simply-textured models to more photo-realistic options. However, those renders are of the geometry you created—not …read more
Zoe Skyforest

Boom van het jaar is rode beuk in Middelstum

3 hours 5 minutes ago

De rode beuk bij de ingang van de Sint-Hippolytuskerk in Middelstum (Groningen) heeft de publieksverkiezing voor Boom van het Jaar gewonnen. De boom van ruim 150 jaar oud kreeg bijna 3000 stemmen meer dan de nummer twee, die in Utrecht staat.

De verkiezing wordt gehouden door het SBNL Natuurfonds. Met de prijs wil het fonds aandacht vestigen op mooie, bijzondere of monumentale bomen, of bomen die van betekenis voor de omgeving en de gemeenschap zijn.

Vorig jaar werd de mammoetboom in het Abraham Ledeboerpark in Enschede uitgeroepen tot Boom van het Jaar.

De beuk werd in een voorronde al verkozen tot de mooiste boom van de provincie Groningen. In de landelijke finale werd 6721 keer op de boom gestemd, schrijft RTV Noord.

Hopen op nakomelingen

Lid van de plaatselijke kerkcommissie Mark van Dijken kijkt met een dubbel gevoel naar de prijs: "Onze rode beuk heeft het best moeilijk. Kijk maar eens hoeveel beukennootjes er liggen. Hij maakt er extra veel aan, in de hoop op nakomelingen."

Volgens Miriam van der Waart, groenmanager bij Groninger Kerken, hebben de beuken op het kerkhof van Middelstum te lijden onder langdurige droogte en veranderende klimaatomstandigheden.

"Juist daarom is deze erkenning zo bijzonder. Het laat zien hoeveel deze boom voor Middelstum betekent, maar ook hoe kwetsbaar ons groene erfgoed is", zegt Van der Waart.

Achttien Ajax-supporters opgepakt in Kroatië, 'hadden wapens bij zich'

3 hours 27 minutes ago

In de Kroatische stad Split zijn gisteren achttien Ajax-supporters aangehouden, schrijven Kroatische media. Van de arrestaties gaan foto's en video's rond op sociale media. De Amsterdamse club speelt morgen een uitwedstrijd tegen Hajduk Split in de Conference League.

Op beelden van onder meer de nieuwssite Tportal is te zien dat de supporters worden opgepakt op een terras in het centrum van Split, waarna ze in politiebusjes worden afgevoerd. Bij de fans zijn naar verluidt steekwapens aangetroffen. Op de terrastafels zijn stenen blokken te zien.

Volgens Kroatische media ging het om een preventieve actie en was het de bedoeling om te voorkomen dat de Ajax-supporters slaags zouden raken met aanhangers van de thuisclub, schrijft NH Nieuws.

Fysiek belaagd

De supportersvereniging van Ajax meldt dat fans zijn aangevallen door aanhangers van Hajduk Split. Ook Ajax schrijft vanochtend meerdere meldingen te hebben gekregen van "Ajax-supporters die in Split zijn geïntimideerd of fysiek zijn belaagd".

Taxichauffeurs zouden aan de harde kern van Hajduk doorgeven dat ze Ajax-supporters vervoeren, waarna ze bij het uitstappen worden opgewacht. "In sommige gevallen is daarbij hun bagage doorzocht op clubuitingen", schrijft de club. De politie zou op de hoogte zijn en extra aanwezig zijn op het vliegveld en in de stad. "Blijf toch alert op je eigen veiligheid", raadt de club aan.

Ajax had de eigen fans vooraf al gewaarschuwd voor veiligheidsrisico's. "Supporters van Hajduk Split staan bekend om hun fanatieke aanhang en kunnen reageren op zichtbare Ajax-uitingen of herkenbare groepen Ajax-supporters", liet de club eerder weten.

De wedstrijd tussen Ajax en Hajduk Split wordt morgen om 18.45 uur gespeeld.

Zelensky: ruim 600.000 Oekraïners zonder stroom na nieuwe Russische aanvallen

3 hours 42 minutes ago

Door grootschalige Russische aanvallen op Oekraïense energie-infrastructuur zitten meer dan 600.000 Oekraïners zonder stroom. Dat zegt president Zelensky op X. Bij de aanvallen op Kyiv en Charkiv heeft Rusland ballistische raketten gebruikt. Volgens Zelensky vuurde Rusland vannacht in totaal 39 ballistische raketten en 120 drones af.

In Kyiv werd een appartementencomplex geraakt. Daarbij kwamen drie mensen om het leven en vielen 22 gewonden, schrijft The Kyiv Independent. Na de aanval ontstond er een grote brand in een flat. Tientallen bewoners moesten eruit.

Inwoner Maksym vertelt aan de Kyiv Independent dat hij en zijn partner naar de gang van hun appartementencomplex vluchtten om naar de schuilkelder te gaan. Dat deden ze nadat bij een explosie in de buurt de ramen waren gesprongen. "Alles ging heel snel. We hadden nauwelijks door wat er gebeurde", zegt hij.

Zelensky verwijt Moskou dat het zich niets aantrekt van het staakt-het-vuren op energievoorzieningen dat de Amerikaanse president Trump dit weekend aankondigde. Volgens president Zelensky gaan de Russen door met aanvallen op zowel energiecentrales als cruciale infrastructuur. "De aanval was opzettelijk en demonstratief. Rusland heeft nog nooit zo'n minachting getoond tegenover de VS."

Staakt-het-vuren

Ook andere steden in Oekraïne werden vannacht aangevallen, zoals Zaporizja en Dnipro. Daarbij vielen doden en raakten energiecentrales beschadigd. De aanvallen volgen op eerdere Russische aanvallen op de Oekraïense energie-infrastructuur, juist nu de temperaturen aan het dalen zijn en het stookseizoen voor de deur staat. Zelensky zegt op basis van inlichtingen dat Rusland meer aanvallen met ballistische raketten voorbereidt.

De Russische autoriteiten zeggen vannacht in totaal zeven Oekraïense energie-faciliteiten en een datacentrum te hebben geraakt.

Verwoeste energiecentrales en doormidden gezaagde flatgebouwen verspreid door een stad als Kyiv laten zien hoe moeilijk het is voor Oekraïne om deze dreiging het hoofd te bieden:

Zelensky herhaalde vandaag opnieuw dat Oekraïne niet door zijn westerse partners is gewaarschuwd voor de Russische lancering van ballistische raketten. Dat gebeurt doorgaans wel. Het luchtalarm ging pas af toen de raketten al onderweg waren.

Westerse inlichtingendiensten helpen Oekraïne in de oorlog tegen Rusland door inlichtingen over acties van het Russische leger door te geven. Vorig jaar gaf Trump zijn diensten opdracht om daarmee te stoppen, nadat hij ruzie met Zelensky had gekregen. Een week later was de ruzie bijgelegd en kwam de inlichtingenstroom weer op gang.

'Geen toeval'

Dat maakt het des te opvallender dat een adviseur van Zelensky vandaag zei dat Oekraïense militairen zonder waarschuwing te maken kregen met beperkingen op Starlink, het satellietsysteem van Elon Musk dat onder meer wordt ingezet bij drone-operaties. Volgens de adviseur was het Oekraïense ministerie van Defensie daar niet vooraf over geïnformeerd.

"Onze strijdkrachten hebben geen waarschuwing ontvangen over deze beperkingen, wat heeft geleid tot het mislukken van een aantal missies. Het is duidelijk dat deze maatregel geen toeval kan zijn en verband houdt met de huidige politieke situatie."

Daarmee lijkt hij te verwijzen naar de recente dieseldeal tussen de VS en Rusland, maar ook naar de oplopende spanningen tussen Oekraïne en de VS. President Trump probeert Oekraïne onder druk te zetten om aanvallen op Russische olie- en energie-infrastructuur te staken, in de hoop zo de olieprijzen te drukken.

De NOS maakte eerder deze special over hoe 24 uur in Kyiv eruit ziet:

Lichaam 'vergeten' Fransman ligt 14 jaar in mortuarium in Toulouse

4 hours 13 minutes ago

In het universitair ziekenhuis van Toulouse is een lichaam gevonden dat al zo'n veertien jaar in het mortuarium lag. Dat ontdekte de regionale krant La Dépêche. De man overleed in 2012 in zijn huis in het dorp Castelnau-d'Auzan. Hij was 58 jaar.

"We kregen op 1 oktober een telefoontje", zegt de burgemeester van Castelnau-d'Auzan tegen La Dépêche. "Ik dacht dat het een grap was."

Na de autopsie in 2013 had het Openbaar Ministerie al opdracht gegeven het lichaam vrij te geven, zodat er een begrafenis geregeld kon worden. Maar het lichaam van de Fransman heeft het mortuarium nooit verlaten.

Er had zich geen familie gemeld. Daarom was het de taak van de gemeente om de zaak verder af te handelen. De gemeente zegt op dat moment geen reactie meer van het mortuarium te hebben gekregen.

Ander schandaal

Het lichaam werd begin deze maand gevonden bij een inspectie van de koelcellen in het Hôpital Rangueil. Die inspectie van het mortuarium vond plaats in het kader van een onderzoek van het Openbaar Ministerie.

Volgens de krant Sud Ouest was dat vanwege de vondst, eind vorige maand, van de stoffelijke overschotten van twee pasgeboren baby's en twee foetussen. Die lagen in een container met medisch afval van het mortuarium.

Eenzaam

De Fransman wordt omschreven als een eenzame man. Hij was gescheiden, had geen kinderen en stierf een natuurlijke dood. Een van zijn buren trok destijds aan de bel toen de man al een tijdje niet was gezien.

Er is alsnog een zoektocht gestart om nabestaanden van de man te vinden.

Goed derde kwartaal ASML, verdere groei verwacht

4 hours 36 minutes ago

De Nederlandse chipmachinemaker ASML heeft een succesvol derde kwartaal achter de rug. Bovendien zegt het bedrijf nu al interesse bij klanten te zien om in de komende paar jaar chipmachines te bestellen. "Veel gesprekken met klanten gaan nu over de periode na 2027", zegt topman Christophe Fouquet bij de presentatie van de kwartaalcijfers.

ASML profiteert enorm van de investeringen in kunstmatige intelligentie en andere technologie waarvoor chips nodig zijn. ASML-klanten verwachten dat ze zelf tot zeker 2028 niet aan de vraag naar chips kunnen voldoen, zegt Fouquet. "Voor ons betekent dat op korte termijn meer vraag."

ASML heeft naar eigen zeggen nu al veel bestellingen voor 2028 binnengekregen. "Maar er is ook grote belangstelling om nu al bestellingen te plaatsen voor 2029 en soms zelfs 2030."

Het betekent dat ASML hard moet werken om aan de vraag naar zijn chipmachines te voldoen. Drie maanden geleden zei het bedrijf dat het zijn capaciteit voor EUV-machines moet vergroten. ASML is het enige bedrijf ter wereld dat chipmachines kan maken met deze technologie, die werkt met extreem ultraviolet licht.

Het bedrijf sprak eerder de ambitie uit om in 2027 30 procent meer capaciteit voor deze machines te hebben dan dit jaar. Daar zou in 2028 nog eens 30 procent bovenop moeten. "Maar om eerlijk te zijn, wordt het steeds duidelijker dat 30 procent in 2027 en 30 procent in 2028 er niet voor zal zorgen dat we aan de vraag van onze klanten kunnen voldoen", zegt Fouquet nu.

Flinke winststijging

De verkoop van EUV-machines is de grootste aanjager van de hogere omzet en winst die ASML boekt. De afgelopen drie maanden verkocht het bedrijf voor 11,6 miljard euro, onder meer door de verkoop van nieuwe machines en upgrades van bestaande machines.

De winst kwam in het afgelopen kwartaal uit op bijna 5 miljard euro. Dat is flink meer dan in dezelfde periode de afgelopen jaren: toen was de winst in het derde kwartaal telkens rond de 2 miljard euro. "Al met al zou ik zeggen dat het een zeer, zeer sterk kwartaal was", zei Fouquet.

In 2026 heeft ASML tot nu toe ruim 10,6 miljard euro winst gemaakt. Het bedrijf verwacht dit jaar 65 machines naar klanten te versturen, 50 procent meer dan afgelopen jaar. Ook werkt het bedrijf aan upgrades van zijn machines, waardoor klanten in dezelfde periode meer chips kunnen maken. Klanten van ASML zijn onder meer chipmakers TSMC, Samsung en Intel.

ASML is een van de grootste bedrijven wereldwijd en is van aanzienlijk belang voor de Nederlandse economie. De Nederlandse chipindustrie is mede dankzij ASML enorm gegroeid in de afgelopen jaren en zorgt voor tienduizenden banen.

Boot kapseist in India: dertien kinderen omgekomen

5 hours 3 minutes ago

Bij een ongeluk met een boot in India zijn dertien kinderen om het leven gekomen. De boot kapseisde op de rivier de Ganges. Volgens The Times Of India waren de kinderen onderweg naar een feest.

De reddingsoperatie is nog altijd in volle gang. De krant schrijft dat drie of vier mensen nog vermist zijn. Zeven andere opvarenden zijn inmiddels gered en zijn naar het ziekenhuis gebracht. Hoe het mis kon gaan met de boot, is niet duidelijk.

Voordat de hulpdiensten ter plaatse waren, schoten omwonenden te hulp die het ongeluk zagen gebeuren.

Premier Modi van India heeft zijn medeleven betuigd aan de nabestaanden van de omgekomen kinderen. Hij zegt ook dat zij een financiële vergoeding kunnen verwachten.

Nog geen plan kabinet over compensatie zorgkosten, onzekerheid bij chronisch zieken

5 hours 7 minutes ago

Wat gaat er gebeuren met de compensatie voor mensen met hoge zorgkosten? Vandaag is er in de Tweede Kamer een debat over de zorgbegroting, maar het is nog altijd onduidelijk hoe het kabinet chronisch zieken en gehandicapten tegemoet wil komen.

Omdat eind dit jaar over de eerste zorgbezuiniging wordt gestemd, neemt de ongerustheid bij deze groep toe. "De onzekerheid vind ik heel vervelend", zegt Bo Rijvers, die in een rolstoel zit. "Ik weet dat er klappen gaan vallen, maar nog niet hoe ik die moet opvangen."

Vooral onduidelijkheid over belastingaftrek

Het is vooral onduidelijk hoe het verder gaat met de belastingaftrek van zorgkosten. Met die regeling kunnen werkenden de kosten voor bijvoorbeeld steunzolen, aanpassingen aan het huis en prothesen opgeven als aftrek en betalen ze minder belasting. "Voor mij is dat 2000 tot 3000 euro per jaar", zegt Rijvers.

Het kabinet sprak in het coalitieakkoord af om deze regeling vanaf 2028 te schrappen, omdat die te complex is en het geld niet altijd daadwerkelijk bij chronisch zieken en gehandicapten terechtkomt. Om de groep met een laag inkomen te compenseren voor de zorgbezuinigingen is 350 miljoen euro gereserveerd.

Maar een concreet plan voor hoe dat geld verdeeld wordt ligt er nog altijd niet, terwijl de Tweede Kamer over een paar weken over de begrotingen moet stemmen. "We zijn er nog op aan het studeren", zegt staatssecretaris Eerenberg (Fiscaliteit).

Een ruime meerderheid van de Tweede Kamer vroeg vorige maand het kabinet om te onderzoeken of de aftrek van de zorgkosten behouden kon blijven, maar wel alleen voor mensen die echt chronisch ziek of gehandicapt zijn. Partijen maken zich vooral zorgen over de stapeling van bezuinigingen die er komende jaren voor deze groep aankomt.

Zo is het kabinet van plan om een eigen bijdrage voor de wijkverpleging in te voeren, het eigen risico te verhogen en de huishoudelijke hulp in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) af te schaffen. Sommige mensen zullen er daardoor honderden euro's per maand op achteruitgaan, berekende het Nibud eerder.

Ook zijn de andere gevolgen nog onduidelijk. Het stoppen met de aftrek kan er bijvoorbeeld voor zorgen bijvoorbeeld ook voor dat chronisch zieken en gehandicapten minder toeslag ontvangen.

"Je moet natuurlijk kijken hoe we de toenemende zorgkosten betalen", zegt ChristenUnie-fractieleider Bikker, die er een motie over indiende. "Maar het kan niet zo zijn dat een groep mensen die het al zwaarder heeft onevenredig de rekening betaalt."

Pro vindt dat de onduidelijkheid te lang duurt. "Mensen weten dat hun zorgrekening omhooggaat, maar nog niet of ze er voor gecompenseerd worden", zegt Kamerlid Julian Bushoff.

Diverse politieke partijen hebben er weinig vertrouwen in dat 350 miljoen genoeg is voor de nieuwe regeling, maar staatssecretaris Eerenberg denkt van wel. Hij zegt dat er nu nog veel mensen zijn die gebruikmaken van de regelingen, terwijl dat financieel gezien niet hoeft.

Hij wil dat het geld alleen wordt ingezet voor chronisch zieken die het echt nodig hebben. De doelgroep wordt daarmee kleiner, "dus wij denken dat we met dat bedrag een eind zouden moeten komen."

'Wakker van gelegen'

Rijvers vindt het vooral vervelend dat er er sinds de presentatie van het coalitieakkoord zoveel onduidelijkheid is. "In het begin heb ik er echt wakker van gelegen", vertelt hij. "Maar nu ze het zelf niet weten, denk ik: waarom al die paniek? Ik kan het niet volgen."

Eerenberg heeft laten weten binnen een maand met een plan voor de zorgkostenaftrek te komen. De vraag is of de Tweede Kamer zich er dan in kan vinden. Meerdere partijen zinspeelden erop dat ze die maatregel anders uit het Belastingplan kunnen halen, zodat er dit jaar helemaal niet over wordt gestemd. In dat geval zou de huidige aftrek zeker tot en met 2028 blijven bestaan.

Costa Rica opent in navolging van El Salvador strenge megagevangenis

5 hours 56 minutes ago

De Costa Ricaanse president Fernández opent vandaag een nieuwe megagevangenis in haar land. In de gevangenis in Alajuela, op een half uur rijden van hoofdstad San José, is plek voor ruim 5000 gedetineerden. De opening van de gevangenis is een nieuwe stap in de strijd die de regering van het Midden-Amerikaanse land voert tegen de georganiseerde misdaad.

Bij de bouw van de gevangenis is zeer nadrukkelijk gekeken naar de CECOT in El Salvador, een megagevangenis met plek voor 40.000 gevangenen. President Bukele van El Salvador legde zelfs de eerste steen van de Costa Ricaanse gevangenis en zal eveneens aanwezig zijn bij de opening, net als zijn Colombiaanse collega De la Espriella.

Voor het voorheen progressieve Costa Rica zijn de maatregelen die gelden in de nieuwe megagevangenis ongebruikelijk streng. Familiebezoeken zijn verboden, bellen met mobiele telefoons is niet mogelijk en gevangenen worden in de gaten gehouden met de modernste surveillancetechnieken. Per cel is er plek voor maximaal zestig gevangenen.

Doorvoerroute

Dat Costa Rica, dat voorheen bekendstond als het veiligste land van Latijns-Amerika, deze maatregelen neemt, is niet voor niets. Het land heeft inmiddels het op twee na hoogste moordcijfer in de regio: dit jaar werden al ruim 640 moorden gepleegd, uitzonderlijk veel voor een land met ruim 5 miljoen inwoners. Ruim 70 procent van die moorden wordt toegeschreven aan drugsconflicten.

Costa Rica is in de afgelopen tien jaar uitgegroeid tot een prominente doorvoerroute van cocaïne afkomstig uit Zuid-Amerika. De Mexicaanse kartels Sinaloa en Jalisco hebben er voet aan de grond, evenals het Colombiaanse Clan del Golfo.

Veiligheid is inmiddels zo'n grote prioriteit geworden dat president Fernández onlangs hardop fantaseerde over de inzet van Amerikaanse grondtroepen om te helpen met de bestrijding van criminaliteit.

Inmiddels zit een recordaantal van 21.000 Costa Ricanen achter tralies, en dan moet de nieuwe megagevangenis nog worden geopend. Fernández hoopt dat kinderen uit arme wijken met drugsproblemen straks langskomen in de megagevangenis, ervan uitgaand dat de plek een afschrikkende werking zal hebben.

Maar er is ook tegenstand: toezichthouders in Costa Rica zeggen dat de kans op mensenrechtenschendingen aanwezig is omdat onafhankelijk toezicht in de gevangenis ontbreekt.

Juist het feit dat de gevangenis is gebouwd naar het model van de Salvadoraanse CECOT roept zorgen op. De megagevangenis daar is uitgegroeid tot symbool van het nietsontziende beleid van president Bukele, die in 2022 een noodtoestand afkondigde die inmiddels ruim 45 keer is verlengd en nog altijd geldt.

Sinds 2022 zijn in het land ruim 90.000 mensen opgepakt en uit Salvadoraanse gevangenissen komen berichten van mensenrechtenschendingen en martelingen door cipiers. Salvadoraanse ngo's berichten dat zeker 500 mensen zijn overleden in deze gevangenissen.

Meer megagevangenissen in regio

Desondanks zijn megagevangenissen in de mode in de regio. Veiligheid is in vrijwel alle landen in Latijns-Amerika de grootste zorg van kiezers; met name (harde) rechtse kandidaten laten zich voorstaan op een keiharde aanpak van criminaliteit, geïnspireerd op Bukele. En aangezien rechts overal in Latijns-Amerika verkiezingen wint, schieten grote gevangenissen als paddenstoelen uit de grond.

Leiders in Colombia, Honduras en Peru hebben de bouw van zulke faciliteiten aangekondigd en in Ecuador, Panama en Guatemala is de bouw al begonnen. Volgens platform InSight Crime zijn sinds de opening van de CECOT in El Salvador in 2023 in maar liefst tien landen in de regio plannen gepresenteerd voor de bouw van zestien megagevangenissen.

Geen van die te bouwen gevangenissen is zo groot als de Salvadoraanse gevangenis, die waarschijnlijk 's werelds grootste is.

Experts zetten intussen vraagtekens bij de strategie van massale opsluiting van criminelen: in Brazilië, Ecuador en Venezuela ontstonden bendes juist binnen de muren van overbevolkte gevangenissen en bleven leiders van binnenuit doorgaan met hun criminele activiteiten.

Democratie onder druk

Dat Bukele met zijn beleid in El Salvador wél resultaten boekte, valt waarschijnlijk te verklaren door het feit dat zijn volledige regeringsbeleid enkel gericht is op veiligheid. Volgens mensenrechtenorganisaties zitten waarschijnlijk duizenden Salvadoranen onschuldig vast. Daarnaast hebben zij geen toegang tot advocaten en worden zij berecht in massaprocessen.

Bukele heeft de noodtoestand in zijn land daarnaast aangegrepen om achter politieke oppositie, kritische pers en ngo's aan te gaan. Als andere landen in de regio, die zijn megagevangenissen nabouwen, het beleid van Bukele volledig kopiëren, kan de democratie in Latijns-Amerika de komende jaren flink onder druk komen te staan.

El Salvador gaf vorig jaar beelden vrij van megagevangenis CECOT, waar uit de VS gedeporteerde mannen terechtkwamen na een deal met president Trump: