Aggregator

Volkswagen hoeft toch geen boete van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) te betalen voor het dieselschandaal. De autofabrikant kreeg de boete vanwege het testen van de uitstoot van dieselauto's via verboden software. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) oordeelt nu dat de sanctie ten onrechte is opgelegd.

Volkswagen kreeg in Duitsland al een boete van 1 miljard euro voor dezelfde overtreding. Volgens het CBb mag het bedrijf daarom niet nogmaals worden bestraft door een andere lidstaat van de Europese Unie. De ACM legde Volkswagen in 2017 een boete van 450.000 euro op, destijds het maximale bedrag dat de toezichthouder kon opleggen.

Volgens het CBb is die Nederlandse boete in strijd met het zogenoemde 'ne bis in idem'-beginsel. Dat houdt in dat iemand of een bedrijf binnen de Europese Unie niet twee keer voor hetzelfde feit mag worden bestraft.

Dieselschandaal

In 2015 kwam het dieselschandaal aan het licht. Volkswagen presenteerde zijn dieselauto's als milieuvriendelijk, maar gebruikte in werkelijkheid verboden software om emissietests te manipuleren. Daardoor viel de uitstoot bij controles lager uit dan onder normale rijomstandigheden op de weg.

Volkswagen Nederland ging al eerder in beroep tegen de boete van 450.000 euro, maar kreeg toen geen gelijk. De ACM kan tegen deze uitspraak niet meer in beroep, dus is de boete in Nederland officieel van de baan.

Het vliegverkeer van en naar België ligt vanaf 14.00 uur vanmiddag stil door stakingen bij luchtverkeersleider Skeyes. Dat hebben de luchtverkeersleider en Brussels Airport bevestigd.

De stakingen volgen op onrust tussen de directie van Skeyes en vakbonden, door de komst van een digitaal controlesysteem. Door de digitalisering zijn er op termijn minder luchtverkeersleiders nodig.

De actie van vanmiddag volgt op een eerdere, onaangekondigde staking bij Skeyes afgelopen nacht. Daardoor werden op meerdere Belgische luchthavens vluchten vertraagd of geannuleerd. Rond 09.30 uur werd het vliegverkeer hervat.

Deze nieuwe staking zal zeker tot vanavond 21.00 uur duren.

Nederlandse voetbalfans die voor het WK voetbal naar de VS afreizen, moeten rekening houden met extra reistijd. Op Amerikaanse vliegvelden wordt grote drukte verwacht, met name bij de douane. Dat zegt de Amerikaanse ambassade in Den Haag in reactie op vragen van persbureau ANP.

Ook adviseert de ambassade reizigers om alle papieren op orde te hebben, zoals een geldig paspoort, een visum en een ESTA. Dat is geen visum, maar een kortlopende reisvergunning om de VS in te mogen reizen.

Met name voor lhbti'ers heeft de Amerikaanse overheid de controle op de inreisregels voor buitenlandse bezoekers aangescherpt. Het reisadvies vermeldt nu dat de Amerikaanse autoriteiten sinds 25 januari 2025 als geslachtsvermelding alleen een M of V accepteren.

Reizigers moeten daardoor bij het aanvragen van een ESTA of visum aangeven wat het geslacht bij geboorte is.

Pro-Palestijnse protesten

Hulporganisaties waarschuwen in de aanloop naar het WK dat fans mogelijk ook aan de grens kunnen worden tegengehouden vanwege uitspraken op sociale media of deelname aan pro-Palestijnse protesten. Volgens de ambassade kunnen medewerkers van de douane in zeldzame gevallen de telefoon, computer, camera of andere elektronische apparaten van reizigers doorzoeken.

Eerder waarschuwde directeur Minky Worden van Human Rights Watch al dat miljoenen fans het risico lopen aan de grens te worden tegengehouden. Dat is de afgelopen tijd meermaals voorgekomen.

Er zijn ook zorgen over de Nationale Garde die Trump in meerdere speelsteden posteerde en over de mogelijke inzet van de immigratie-agenten van ICE.

Na de WK's voetbal in Rusland en Qatar hoopten mensenrechtenorganisaties op een voor hen vlekkeloze editie in 2026, maar zij slaan opnieuw alarm.

Toch acht Matt Davies van de douanedienst (CBP) de kans klein dat de telefoon van een Nederlandse reiziger wordt doorzocht. Fans die via binnenlandse vluchten meerdere wedstrijden willen bezoeken, moeten ermee rekening houden dat fakkels, alle vormen van vuurwerk en luchthoorns met perslucht niet zijn toegestaan.

Mexico en Zuid-Afrika trappen op donderdag 11 juni om 19.00 af met de openingswedstrijd van het WK, dat naast in de VS ook in Mexico en Canada wordt gespeeld. Zondag 14 juni speelt Nederland om 22.00 uur zijn eerste wedstrijd tegen Japan. In totaal strijden 48 landen voor de wereldbeker.

De KNVB gaat ervan uit dat zo'n 5000 Oranjefans in de stadions aanwezig zijn tijdens de poulewedstrijden. Daarnaast verwacht de bond nog eens 5000 extra supporters die meelopen in de zogenoemde fanwalk, de oranjemars die voor de wedstrijden plaatsvindt. Dit komt mede doordat er in de speelsteden veel Amerikanen wonen met Nederlandse wortels.

Wereldvoetbalbond FIFA verwacht in totaal 6,5 miljoen bezoekers bij het WK voetbal, van wie 40 procent uit het buitenland komt. Om alles in goede banen te leiden, zet de VS extra douanepersoneel in.

Zowel Nederland als Curaçao spelen geen wedstrijden in Mexico of Canada. Als het Nederlands elftal de groepsfase doorkomt, zou daar verandering in kunnen komen.

De Mexicaanse ambassade raadt Nederlandse fans aan vlucht- en hotelinformatie bij de hand te houden. De Mexicaanse immigratiediensten kunnen hierom vragen. Dat geldt ook voor een reisverzekering en "voldoende financiële middelen voor hun verblijf in Mexico".

De ambassade van Canada verwijst naar de Canadese overheidssite met informatie voor WK-bezoekers. Daar wordt benadrukt dat een ticket voor een voetbalwedstrijd geen garantie is voor toegang tot het land. Er moet ook een toeristenvisum of elektronische reistoestemming worden aangevraagd.

De eigenaren van het restaurant in Wijdenes waar vannacht brand uitbrak en racistische woorden op de muur werden geschreven, zijn geschokt. "Dit is puur racisme."

De brand in restaurant Ora brak vannacht rond 03.00 uur uit. De politie gaat ervan uit dat het vuur is aangestoken.

Racistische leuzen

Het pand is zodanig beschadigd dat het verloren is gegaan. Op de muren zijn de racistische leuzen die zijn opgeschreven nog wel te lezen.

De eigenaren zijn een vader en zoon met meerdere zaken. Ze hebben een Turkse achtergrond. "Het lijkt persoonlijk tegen ons gericht en dat is heel heftig", zeggen ze tegen regionale omroep NH. "Wij hebben met niemand problemen. Dit doet heel veel pijn."

'Woest'

Het duo opende het restaurant ongeveer een jaar geleden. In het gebouw zat daarvoor een wokrestaurant.

De twee oud-eigenaren van dat restaurant zijn vanmorgen naar Wijdenes gekomen. "De brand is jammer, maar dat is maar een gebouw", zeggen ze. "Die teksten vind ik nog veel erger. Zeker omdat wij zelf ook buitenlands zijn."

Volgens hen wonen in Wijdenes "de beste mensen van de wereld". "Wijdenes is een klein dorp, maar we hebben in die twintig jaar nooit problemen gehad. Ik snap hier helemaal niets van, het maakt mij woest."

Op bewakingsbeelden van afgelopen nacht zijn twee personen te zien met bivakmutsen op. De politie kan daar nog niets over zeggen en onderzoekt of de leuzen te maken hebben met de brandstichting. "We onderzoeken of een racistisch motief ten grondslag ligt aan de brandstichting", aldus een woordvoerder.

De Oekraïense president Zelensky heeft de Verenigde Staten opnieuw opgeroepen om te helpen bij de levering van raketten. Die zijn volgens de president nodig voor het Patriot-luchtverdedigingssysteem.

Zelensky doet de oproep na de grootschalige Russische aanvallen op Oekraïne van vannacht. Hierbij werden volgens de autoriteiten zeker achttien mensen gedood. Meer dan honderd mensen raakten gewond.

"Als Oekraïne niet beschermd is tegen ballistische en andere raketaanvallen, zullen deze aanvallen doorgaan", zegt Zelensky. "We rekenen op de steun van onze partners en op nuttige antwoorden na de aanval van vandaag."

Ballistische raketten

De aanvallen waren vooral gericht op Kyiv, Dnipro en de oostelijke steden Poltava, Charkiv en Zaporizja. Rusland vuurde 73 raketten en 656 drones op Oekraïne af, zegt de Oekraïense luchtmacht. Daarvan zouden 40 raketten en 602 drones onschadelijk zijn gemaakt.

Vooral ballistische raketten kwamen door de luchtverdediging heen. Door het land heen waren er inslagen van 30 ballistische raketten, 3 kruisraketten en 33 drones. Ook kwamen op sommige plekken resten van vernietigde drones neer.

De Russische president Poetin weet dat Oekraïne te weinig afweerraketten heeft om de ballistische raketten uit de lucht te halen, zegt defensie-expert Patrick Bolder, verbonden aan het Haags onderzoekscentrum HCSS. "Dus wat doet hij: eerst een reeks drones afvuren, om het luchtafweersysteem uit te putten. Daarna een serie kruisraketten, waar de jachtvliegtuigen op afgaan. En dan ballistische raketten."

De voor Oekraïne broodnodige Patriot-raketten worden alleen gemaakt in de VS, zegt Bolder. En de productiecapaciteit daar ligt volgens hem laag. De Amerikanen gaan deze raketten volgens Bolder wel weer meer produceren, "maar dan gaan ze eerst naar de eigen voorraad, want ze hebben er zelf ook veel weggeschoten in Iran".

Ramen en deuren weggeblazen

Op verschillende plekken kwamen mensen onder het puin terecht van ingestorte gebouwen. In Dnipro werd het lichaam van een 3-jarig kind geborgen, net als de lichamen van een moeder en haar 8-jarige zoon.

In Kyiv raakten verschillende flats beschadigd. Olena Dniprovska (65) en haar man Yevhen (64) waren tijdens de aanval thuis in hun appartement in de hoofdstad. "Ik ging met de telefoon de gang op. Voordat ik besefte wat er gebeurde, kwam alles op mijn hoofd terecht", zegt ze tegen persbureau AP. "Het glas en de deur werden weggeblazen."

Ze raakte gewond aan haar hoofd. Ook haar man werd weggeblazen door de druk. "Nu heb ik geen plek meer om te wonen", zegt Dniprovska. "Het appartement is volledig verwoest, geen deuren, geen ramen, geen balkon. Je stapt zo vanuit de kamer de straat op."

Andere inwoners van Kyiv konden wel op tijd schuilen voor de luchtaanvallen:

Meer dan een week geleden voerde Rusland ook een grootschalige aanval uit op Kyiv. Hierbij werden vier mensen gedood.

De Oekraïense president Zelensky waarschuwde gisteren al voor nieuwe Russische aanvallen. Hij drong hij er bij inwoners op aan om extra alert te zijn op luchtalarmen.

Correspondent Christiaan Paauwe:

"Voor Oekraïne is dit bewijs dat de Russen steeds wanhopiger worden en dit zien als enige manier om de druk op Kyiv echt op te voeren. Dat zullen ze blijven doen, want aan het front is de Russische langzame opmars van afgelopen jaar stukgelopen. Sterker nog: op sommige plekken heeft Oekraïne heel voorzichtig wat terugveroverd.

Zelensky heeft de hoop uitgesproken dat de oorlog dit jaar ten einde kan komen. Hij ziet tekenen dat Rusland voorsorteert om te stoppen. Zo heeft president Poetin afgelopen weken twee keer uitgesproken dat de oorlog tegen een einde aanloopt.

Maar wat betekenen die woorden? Want als je kijkt naar de situatie op de grond, dan heeft Rusland de oorspronkelijke doelen allesbehalve bereikt. Wat kan Poetin verkopen als een overwinning aan zijn eigen bevolking? Oekraïne wil in ieder geval alles op alles zetten om voor komende winter toch tot een overeenkomst te komen met Moskou."

Paul Thomas wijst naar zijn voordeur. "Zo hoog kwam het water." Nog steeds krijgt hij rillingen als hij terugdenkt aan die rampzalige winterdag in 2020. Het had niet veel gescheeld of de 66-jarige bouwvakker had dit verhaal niet kunnen vertellen.

"Ik keek de straat in en zag het water op ons afkomen." Binnen een mum van tijd stond het water op kniehoogte en het bleef maar stijgen. "Plotseling kwam er een vloedgolf en die sleurde me mee. De stroom was zo krachtig." Hij overleefde het ternauwernood.

Thomas woont in de langgerekte straat Clyde Terrace in het dorpje Ynysybwl in de heuvels van Zuid-Wales. De straat ligt aan het riviertje Nant Clydach. Alleen een metershoge muur scheidt het water van de woningen. Maar op 15 februari 2020 kon die muur de inwoners niet beschermen.

Storm Dennis was een van de zwaarste stormen die Wales ooit getroffen heeft. Hij ging gepaard met extreem zware regen op de hellingen van Zuid-Wales. Als het droog is, is het riviertje Nant Clydach maar enkeldiep. Nu veranderde het in een allesverwoestend monster. De bewoners van Clyde Terrace waren volkomen verrast. Ze zagen hoe hun woningen verdwenen in een kolkende laag modder en water.

Een primeur voor het VK

Sindsdien hield de overheid zich jaren bezig met de vraag: hoe kunnen we een nieuwe ramp voorkomen? De uiteindelijke oplossing was uniek. Dit voorjaar besloot de regering de straat op te kopen en de huizen af te breken. De hele gemeenschap wordt verplaatst, een primeur voor het Verenigd Koninkrijk. Thomas: "Ze noemen ons al de eerste klimaatvluchtelingen van het VK."

Toenemende wateroverlast is een realiteit waarmee steeds meer Britten te maken krijgen, vertelt dr. Jess Neumann. Zij is een overstromingsexpert die verbonden is aan de Universiteit van Reading. Volgens haar spelen tal van menselijke factoren een rol bij overstromingsrisico's. Hoe dicht wonen de mensen bij een rivier? Staan er woningen in uiterwaarden? Kan overtollig water snel genoeg wegvloeien in dichte bebouwing?

Maar één factor springt er bovenuit. "Klimaatverandering is de onderliggende oorzaak van alle waterproblemen waarmee we te maken krijgen in de toekomst. We zien nu al steeds meer extreem weer. We zijn er alleen niet op voorbereid."

Hoewel het Verenigd Koninkrijk de afgelopen twintig jaar te maken kreeg met een uitzonderlijke reeks zware overstromingen, loopt de overheid volgens Neumann nog hopeloos achter met het watermanagement. "De regering maakte onlangs met veel fanfare bekend dat het 3 miljard euro investeert in maatregelen die 66.000 woningen moeten beschermen tegen overstromingen. In werkelijkheid staan 6 miljoen Britse woningen in risicogebieden, dus dat is letterlijk een druppel in een rivier."

Ze wijst ook op de verschillen in aanpak tussen Nederland en het VK. "In Nederland zijn jullie gewend om te leven met het water. Wij doen er alles aan om het water zoveel mogelijk buiten de deur te houden. Maar we beseffen dat die aanpak niet meer werkt."

Onhaalbaar en onbetaalbaar

Dat veranderende besef leidde tot de unieke oplossing voor Clyde Terrace, al was het een uiterst moeizaam proces. In de zes jaar na storm Dennis werden meerdere opties overwogen, zoals het verhogen van de muur of het verbreden van de rivier. Maar het bleek onhaalbaar en onbetaalbaar. "Uiteindelijk kwamen ze tot de conclusie dat het effectiever en goedkoper was om de huizen op te kopen en de gemeenschap te verplaatsen."

Het is de eerste keer dat dit gebeurt, maar waarschijnlijk niet de laatste, denkt Neumann. "Gaat dit elders gebeuren? Grote kans van wel. We hebben het nu al over vluchtelingendorpen waar we mensen moeten evacueren."

Voor Paul Thomas, die een kilometer of acht verderop gaat wonen, kwam het besluit als een grote opluchting. "Eens hield ik van mijn huis. Als ik uit het raam keek, zag ik ijsvogels en otters spelen in het water. Dit was een lieflijke plek, maar niet langer meer." Wijzend naar het riviertje. "Dat is een gevaarlijk beest. De afgelopen jaren had ik nachtmerries. Elke keer als zware regenval werd voorspeld, zetten we ons schrap."

Maar het doet hem ook pijn de woning te verlaten waar hij ruim veertig jaar gewoond heeft. "Ik zat laatst in mijn leunstoel en keek om me heen. Ik wist: dit alles ga ik verliezen. Veertig jaar aan herinneringen. Maar het is noodzakelijk en dat is het enige wat me erdoorheen helpt."

Naar één ding kijkt hij wel uit: "Ik kan eindelijk de weerapps op mijn telefoon verwijderen en alle weeralarmen uitzetten."

De Amerikaanse staat Florida daagt OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, en topman Sam Altman voor de rechter. De makers van de populaire chatbot worden ervan beschuldigd een onveilig product op de markt te hebben gebracht, omdat het mensen adviseert bij gevaarlijk gedrag.

De aanklagers vinden dat de chatbot een gevaar vormt voor de openbare veiligheid, omdat het onder meer schutters instructies zou hebben gegeven bij het voorbereiden van hun moordpartijen. Ook verwijzen ze naar incidenten waarbij gebruikers, op aanraden van ChatGPT, een combinatie van drugs nemen om zichzelf van het leven te beroven.

Florida is de eerste Amerikaanse staat die een rechtszaak aanspant tegen OpenAI en Altman persoonlijk aansprakelijk stelt. "Ze hebben winst verkozen boven publieke veiligheid. Dat pikken we hier in Florida niet", aldus procureur-generaal James Uthmeier van Florida.

200 gesprekken

In de aanklacht wordt verwezen naar een aanslag op de Florida State University vorig jaar april, waarbij twee mensen werden gedood en zes anderen gewond raakten. De 20-jarige schutter vroeg de chatbot om advies voordat hij begon te schieten op de campus.

Zo gaf ChatGPT advies over welk type wapen hij kon gebruiken, welke munitie bij welk wapen paste en welk wapen effectief zou zijn op korte afstand. Ook zou de chatbot advies hebben gegeven over waar en wanneer de meeste mensen zich op de campus zouden bevinden. Hij zou zeker 200 gesprekken met ChatGPT hebben gevoerd.

Geweld aanmoedigen

In de 83 pagina's tellende aanklacht verwezen de aanklagers naar een andere zaak in Florida. Een man die wordt verdacht van de moord op twee promovendi aan de University of South Florida, vroeg dagen vóórdat zij verdwenen aan ChatGPT: "Wat gebeurt er als een mens in een zwarte vuilniszak wordt gestopt en in een vuilcontainer wordt gegooid?"

De chatbot antwoordde daarop dat dat gevaarlijk klinkt. "Hoe zouden ze dat te weten komen?", was zijn vervolgvraag. De aanklagers beschuldigen OpenAI een product op de markt te hebben gebracht dat schade, zoals zelfverminking en geweld, faciliteert en aanmoedigt.

Intern alarm

Ook vinden de aanklagers dat OpenAI en Altman commercieel gewin boven veiligheid zetten. Zo zeggen ze dat het techbedrijf waarschuwingen van experts binnen en buiten het bedrijf negeerde. Zo sloegen in aanloop naar een schietpartij in Canada medewerkers van OpenAI intern alarm over de interactie van de tiener met ChatGPT.

Bij de aanslag op 10 februari werden in de provincie Brits-Columbia vijf leerlingen en een lerares op een middelbare school gedood. Eerder had de 18-jarige schutter, Jesse van Rootselaar, al haar moeder en stiefbroer gedood. Grote schietpartijen komen zelden voor in Canada, in tegenstelling tot buurland VS.

Bedrijf wijst op hulpadvies

De staat Florida wil dat OpenAI ook stopt met het verzamelen van gegevens van kinderen onder de 13 jaar zonder daarvoor toestemming te vragen van hun ouders.

OpenAI laat in een reactie weten dat de chatbot herhaaldelijk gebruikers adviseert om hulp te zoeken in de echte wereld, bijvoorbeeld via professionals in de geestelijke gezondheidszorg. Ook verwijst het bedrijf naar maatregelen die zijn genomen om jonge gebruikers te beschermen, zoals leeftijdsverificatie en monitoringopties voor ouders.

Het tekstprogramma ChatGPT is het populairste product van OpenAI en heeft volgens Altman wekelijks 900 miljoen gebruikers. Altman was in 2015 samen met techondernemer Elon Musk een van de oprichters van OpenAI.

Ook andere AI-bots, zoals Character AI en Google-chatbot Gemini, liggen regelmatig onder vuur van het aanzetten van gebruikers om zichzelf of anderen iets aan te doen.

Staalbedrijf Tata Steel uit IJmuiden heeft het contract met directeur duurzaamheid en communicatie Donald Pols beëindigd. Het voormalige boegbeeld van de actiegroep Milieudefensie was pas een dag in dienst.

NRC meldt dat Pols in zijn studententijd in Zuid-Afrika voorman is geweest van de extreemrechtse studentenbeweging Afrikaner Studente Front (ASF). Die streed tegen de anti-apartheidsorganisatie ANC van Nelson Mandela en was tegen de afschaffing van de apartheid.

"De afgelopen dagen is aanvullende informatie over zijn achtergrond duidelijk geworden, informatie die ons getroffen heeft en niet met ons bedrijf is gedeeld", zegt Tata Steel. "Daarom is deze ochtend besloten het contract met Donald Pols met onmiddellijke ingang te beëindigen."

Verklaring Pols

In een interview met NRC erkent Pols dat hij lid was van de racistische beweging. "Het is verwerpelijk gedrag, het waren foute standpunten, heel foute standpunten." Maar hij beschouwt het als een jeugdzonde. "Er valt niets te rechtvaardigen, dat wil ik ook niet. Ik ben verantwoordelijk. Maar in niets ben ik de persoon die ik toen was."

Pols zegt verder dat hij zich liet meeslepen in een "superonrustige tijd". "Alles ging bewegen. Alle maatschappelijke instellingen, alle vormen van identiteit, alle relaties. Niks stond vast, alles lag open. Ik was in een fase van mijn leven waar ik behoefte had aan vastigheid, aan identiteit, gemeenschapszin, verbinding. Ik was dan wel negentien jaar oud, maar had eigenlijk het brein van een puber. En ik koos een weg waar ik nu met walging op terugkijk."

Pols' verleden kwam aan het licht in een onderzoek van onderzoeker en historica Anne-Lot Hoek. Ze werkt aan een boek over het apartheidsverleden van Zuid-Afrika en Namibië en hun koloniale geschiedenis, schrijft NRC.

Zo kwam zij erachter dat Pols als 19-jarige voorzitter was van de ASF. Die verzette zich begin jaren 90 tegen de afschaffing van apartheid, een politiek systeem dat de grote zwarte meerderheid in Zuid-Afrika onderdrukte.

Nelson Mandela

Het ASF zag de voormalige verzetsbeweging ANC als een grote politieke bedreiging en probeerde te voorkomen dat ANC-sprekers het woord konden voeren, zoals de net vrijgelaten ANC-leider Mandela.

De Chicago Tribune van 30 april 1991 beschrijft zo'n verstoring. "Honderden rechtse, witte studenten verjoegen op de Universiteit van Pretoria ANC-leider Nelson Mandela van een podium waar hij een toespraak zou houden. Ze vochten met Mandela's lijfwachten, verbrandden een ANC-vlag en zongen vrijheidsliederen van Afrikaners." Afrikaners zijn witte Zuid-Afrikanen met vooral Nederlandse roots.

In dat verband komt ook Donald Pols aan het woord. "Dit deden we om de gevoelens van de juist-denkende blanken op te peppen", zegt Pols. Mandela bezocht de universiteit op uitnodiging van linkse studenten. "We hebben linkse studenten op de campus gewaarschuwd dat de bijeenkomst emoties kon opwekken die uit de hand zouden kunnen lopen. De bijeenkomst ging door, ondanks onze waarschuwingen", aldus Pols.

Op video

Op de site van NRC staat een videoverslag van de gebeurtenis in Pretoria. Drie mensen die NRC sprak zeggen in de man met de brandende vlag Donald Pols te herkennen.

De overstap in mei van Milieudefensie naar Tata Steel kwam als een volslagen verrassing. Velen dachten aan een grap, zeiden mensen die Pols als Milieudefensiedirecteur meemaakten:

Frans Pollux en Vikkie Bartholomeus maken voor dagblad De Limburger een podcastserie over wat het grootste nieuws uit de regio is in lange tijd: de mogelijke vondst van de 'vierde musketier' D'Artagnan.

Toen zij de man opzochten die het skelet blootlegde, Wim Dijkman, bleek hij een verrassing voor ze te hebben. In een tupperwarebakje zaten een bovenarmbotje en twee tanden.

Luisteren?

Deze aflevering kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Inmiddels is er knallende ruzie tussen de gepensioneerde stadsarcheoloog Dijkman en de gemeente Maastricht en is door de chaos rondom de opgraving de vraag of er überhaupt nog wel kan worden achterhaald wie er nou begraven lag in de kerk van de Maastrichtse gemeente Wolder.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Max Smedes

Bij een protest tegen de komst van een Amerikaans ebolacentrum in Kenia zijn twee mensen om het leven gekomen. De organisator van het protest zegt tegen persbureau Reuters dat ze door de politie zijn doodgeschoten. Een woordvoerder van de politie zegt niets te weten over dodelijke slachtoffers.

Inwoners van de Keniaanse plaats Nanyuki gingen de straat op uit protest tegen plannen van de Verenigde Staten voor een quarantainecentrum op een militaire basis in de regio. De Amerikaanse regering wil voorkomen dat ebola de Verenigde Staten bereikt. Daarom is het plan om Amerikanen die mogelijk zijn blootgesteld aan de ziekte eerst in Kenia op te vangen.

Op beelden is te zien hoe honderden demonstranten zich verzamelen. Volgens een organisator van het protest vrezen inwoners voor hun gezondheid. "Onze kinderen gaan naar dezelfde scholen. Als iemand besmet raakt, raken we allemaal besmet", zei hij tegen Reuters.

De ebola-uitbraak begon in Congo en wordt veroorzaakt door de Bundibugyo-variant van het virus. Dat is een variant waar nog geen vaccinatie voor is. Ook in buurland Uganda zijn besmettingen vastgesteld. In Kenia is het virus nog niet opgedoken.

President Ruto verdedigt de plannen

Een Keniaanse rechter heeft de plannen voor het quarantainecentrum voorlopig geblokkeerd. De Keniaanse president Ruto verdedigde eerder de plannen en zei dat hij ermee had ingestemd. Dit past volgens de president bij de jarenlange samenwerking tussen de VS en Kenia op het gebied van gezondheidszorg.

De VS zou 13 miljoen dollar investeren in de samenwerking. Ruto stelt dat de faciliteiten ook van waarde kunnen zijn voor Kenia zelf als het land te maken krijgt met een ebola-uitbraak.

Ondertussen probeert hij de bevolking gerust te stellen. "Wij zijn een verantwoordelijke regering. We weten wat we doen. Mensen moeten rustig blijven", aldus de Keniaanse president.

De reparatie van het lanceerplatform van het Amerikaanse ruimtevaartbedrijf Blue Origin zal nog "behoorlijk lang duren", zegt NASA-topman Jared Isaacman. Het platform op Cape Canaveral in Florida raakte vorige week zwaar beschadigd door de ontploffing van een enorme raket.

Isaacman sprak op een evenement van zakenzender CNBC. Daar zei hij dat het jaartal 2028 "binnen de mogelijkheden" valt. Nadat CNBC had gemeld dat het lanceerplatform dus mogelijk pas over twee jaar is hersteld, verduidelijkte de NASA-topman zijn uitspraken. Hij schreef op X dat de maanmissies waarbij Blue Origin betrokken is, gepland staan in 2028. En dat het lanceerplatform dan al ruimschoot gerepareerd kan zijn.

Donderdag ontplofte de New Glenn-raket tijdens een test op het lanceerplatform. De test was bedoeld om de motoren te ontsteken, maar niet om de raket te lanceren. Door die explosie ontstond een enorme vuurbal. Er raakten geen mensen gewond.

Dat zag er zo uit:

De CEO van Blue Origin, Dave Limp, zegt vanochtend op X dat het bedrijf "voor het eind van het jaar weer de ruimte ingaat". Details over die lancering geeft hij verder niet.

Het was oorspronkelijk de bedoeling dat de New Glenn-raket deze week 48 satellieten naar de ruimte zou brengen. De ontploffing was een grote tegenvaller voor het ruimtevaartbedrijf van Amazon-oprichter Jeff Bezos.

Hij reageerde al snel over het ongeluk op X: "Het was een zware dag, maar we zullen alles repareren wat gerepareerd moet worden en weer gaan vliegen. Het is het waard."

Eerdere vluchten

De raket, die vernoemd is naar ruimtevaarder John Glenn (1921-2016), bereikte tijdens zijn eerste vlucht in januari 2025 met succes de ruimte. Tien maanden later lanceerde de raket tijdens zijn tweede vlucht twee Mars-orbiters voor NASA en in april was er een derde succesvolle lancering.

Blue Origin was van plan dit najaar een prototype van een maanlander te lanceren voor een testvlucht. Daarvoor kende NASA een contract van 188 miljoen dollar toe aan het ruimtevaartbedrijf.

Esmah Lahlah verlaat de Tweede Kamer en wordt wethouder in Amsterdam. Dat heeft het GroenLinks-PvdA-Kamerlid bekendgemaakt op sociale media.

Lahlah was de nummer 2 op de kandidatenlijst van haar partij bij de afgelopen verkiezingen. Ze kwam in opspraak toen bleek dat ze niet lang daarvoor had gesolliciteerd naar de functie van burgemeester van Tilburg en haar partij daar niet van op de hoogte had gesteld.

Op X en Instagram zegt Lahlah dat Pro Amsterdam haar heeft voorgedragen als kandidaat-wethouder en dat ze daarom het Kamerlidmaatschap neerlegt.

De Amsterdamse krant Het Parool stelt dat ze de portefeuille Onderwijs, Jeugdzorg en Jongerenwerk krijgt en "daarbinnen kansengelijkheid moet vergroten".

'Liever dichtbij mensen'

De afgelopen jaren in Den Haag waren "bijzonder, intens en leerzaam", verklaart Lahlah op Instagram. "Ik heb mij met hart en ziel ingezet voor bestaanszekerheid, gelijke kansen en een samenleving waarin niemand wordt afgeschreven."

Tegelijkertijd kreeg ze naar eigen zeggen steeds sterker het gevoel dat ze "dicht bij mensen" meer zou kunnen betekenen. Ze noemt Amsterdam "een stad die laat zien dat vrijheid, solidariteit en diversiteit sterker zijn dan cynisme en verdeeldheid".

Burgemeestersposten

Lahlah was eerder wethouder in Tilburg. Ze is sinds eind 2023 Tweede Kamerlid. In oktober werd ze opnieuw gekozen voor een periode van vier jaar.

Het was al langer duidelijk dat ze om zich heen aan het kijken was. Behalve in Tilburg bleek ze gesolliciteerd te hebben naar de burgemeesterspost in Delft. Dat werd later ook gelekt uit een vertrouwelijke procedure. Partijleider Klaver zei daarover wél te zijn geïnformeerd.

Lahlah zegt vandaag in Het Parool dat ze het besluit om de Kamer binnen een jaar na de verkiezingen te verlaten "niet lichtzinnig" heeft genomen. "Maar het is geen geheim dat ik een groot hart heb voor het lokaal bestuur."

Hoofddoekdiscussie

Lahlah kwam in 2024 tijdens het debat over de regeringsverklaring van het kabinet-Schoof ongewild in het middelpunt van de belangstelling te staan, toen premier Schoof zich moest verantwoorden over X-berichten van PVV-kabinetsleden over hoofddoeken.

Hij richtte het woord rechtstreeks tot Lahlah en zei dat het voor hem niet uitmaakte dat ze een hoofddoek om had. "U bent voor mij gewoon een mens." Lahlah zei daarop dat het dragen van een hoofddoek "een persoonlijke, bewuste en vrije keuze" is.

"Bij deze wil ik graag een melding maken over het gedrag van de chauffeur. Kinderen klagen over zijn agressieve rijgedrag, sommigen tot misselijk worden en langs de kant moeten stoppen om over te geven toe."

Zo begint de e-mail die een voormalig kindbegeleidster de school voor buitengewoon onderwijs in het Vlaamse Buggenhout stuurde. Dat was drie maanden voordat de bus op een spoorwegovergang in diezelfde plaats verongelukte.

De chauffeur van de bus had op de dag dat de vrouw de e-mail verstuurde opnieuw geen rekening gehouden met andere auto's, fietsers en voetgangers. Ook had hij bijna een ongeluk veroorzaakt, stak hij een middenvinger op tegen een andere chauffeur en had hij tijdens het rijden geregeld op zijn telefoon gekeken.

"Zowel ik als bepaalde kinderen voelen zich niet meer veilig", gaat de vrouw verder. Eind april ging ze met ziekteverlof, zei ze tegen de Vlaamse nieuwssite HLN. Volgens haar vanwege de stress die het rijgedrag van de chauffeur bij haar had veroorzaakt.

Vorige week dinsdag werd de bus door een trein gegrepen, nadat de chauffeur een bewaakte overweg was opgereden, terwijl de slagbomen dicht waren en de lichten op rood stonden. Twee kinderen (12 en 15), hun begeleidster (27) en de chauffeur (49) kwamen om. De vijf andere kinderen raakten zwaargewond.

Meer waarschuwingen

Het bleef niet bij deze e-mail. In totaal meldde de vrouw zeven keer dat de chauffeur roekeloos reed, zowel bij de school als bij het busbedrijf. Met de klachten werd niets gedaan. Ze kreeg te horen dat er geen andere chauffeurs beschikbaar waren.

VTM Nieuws sprak een ex-collega van de chauffeur. Ook hij maakte zich zorgen over het rijgedrag. "Roekeloos rijden, door rood rijden, auto's voorbijsteken. En ook over dezelfde spoorweg rijden toen de slagboom al dicht was." Ook hij had zijn zorgen met de werkgever van de chauffeur gedeeld. "Ik kreeg als antwoord: 'als jij andere chauffeurs kan regelen die goed zijn, moet je dat doen'."

Omroep VRT sprak ook met een andere voormalige begeleidster van bus 137. Volgens haar werden er al zes jaar klachten ingediend over de man, maar daar werd niets mee gedaan. "Er werd gewoon een andere begeleider op gezet."

In Vlaanderen zijn provincies verantwoordelijk voor busbegeleiders. De provincie Oost-Vlaanderen zegt dat ook daar al voor het ongeluk klachten over de chauffeur zijn binnengekomen. Die zijn aan het Vlaamse vervoersbedrijf De Lijn en de betrokken busmaatschappij zijn doorgegeven.

Man in dienst van onderaannemer

Ook de school gaf de klachten door. "Berichten die wij van begeleiding ontvangen, worden steeds doorgegeven aan de werkgever van de betreffende chauffeur", zegt de school in een bericht naar de ouders en Belgische media. "Wij kunnen ten aanzien van een chauffeur nooit iets zelf beslissen, aangezien wij geen werkgever zijn."

De chauffeur reed voor een onderaannemer van De Lijn. De onderaannemer liet aan VTM Nieuws weten dat hij pas ingaat op vragen uit de pers als de bevoegde instanties hun onderzoek hebben afgerond. Bij De Lijn waren tot gisteren alleen twee kleine verkeersovertredingen van de man bekend.

Het strafrechtelijk onderzoek naar het ongeluk loopt. De meldingen over de chauffeur worden in dat onderzoek meegenomen, laat het parket Oost-Vlaanderen aan VTM Nieuws weten.

Imagine for a moment that the Cookie Monster is going to visit, but all the cookie baking utensils in your house have been mislaid. The horror! Fortunately [Startup Chuck] is …read more

(Telecompaper) Alphabet has announced equity offerings totaling USD 80 billion towards funding investments in artificial intelligence compute infrastructure, aiming...

Na aanhoudende spanningen tussen meerdere mannetjes in de groep stokstaartjes van Diergaarde Blijdorp in Rotterdam heeft de dierentuin een aantal gezonde dieren laten inslapen. Een drastisch besluit, geeft de dierentuin toe, maar het moet ertoe leiden dat de rust in de groep terugkeert.

Want daar was al langere tijd geen sprake meer van. Stokstaartmannetjes zijn bijzonder bedreven in het bewaken van hun territorium. Vaak vormt één mannetje de leider van een clan, samen met een dominant vrouwtje. In de natuur nemen andere mannetjes bij een conflict doorgaans de benen, maar in Diergaarde Blijdorp is dat lastig.

De dierentuin zegt dat er is gezocht naar meerdere oplossingen. Eerst zijn de probleemstokstaartjes uit de groep gehaald en daarna is gekeken of de onruststokers konden worden verhuisd naar een andere dierentuin, elders in Europa. Maar er was nergens plek voor de stokstaartjes, zegt een woordvoerder.

Ongeveer zeven gedood

Zo bleef de laatste optie over: laten inslapen. Diergaarde Blijdorp zegt tegen het AD dat het een situatie is die bijna nooit voorkomt. "Dit was jammer genoeg de consequentie. Voor niemand leuk, maar het gebeurt heel af en toe." Daar voegt hij aan toe: "Op een gegeven moment vechten ze elkaar de groep uit."

Hoeveel stokstaartjes zijn gedood, kan de woordvoerder niet precies zeggen. "Maar ik kan wel benadrukken dat het aantal onder de tien is. Denk ongeveer zeven stokstaartjes."

Fokprogramma

De stokstaartjes maken deel uit van een door dierentuinen ontwikkeld fokprogramma, bedoeld om een gezonde populatie te creëren. Maar in het geval van de stokstaartjes leidde het ertoe dat er op een gegeven moment te veel mannetjes in de groep waren. Onderdeel van dit programma is ook dat een dierentuin mag ingrijpen als er meer jongen worden geboren dan dat er plaats voor is.

Het fokprogramma is niet onomstreden vanwege ethische bezwaren rondom populatiebeheer, zoals het doden van gezonde 'overtollige' dieren. In dit 'breed- en cull-beleid', afgesproken door dierentuinen onderling, zijn het de dierentuinen zelf die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering ervan.

In december 2024 bepaalde een meerderheid van de Tweede Kamer dat Nederlandse dierentuinen moeten stoppen met het doden van gezonde dieren. De Kamer vroeg het kabinet om met een plan te komen om daaraan een einde te maken.

Bij een restaurant in Wijdenes heeft vannacht een zeer grote brand gewoed. Op de muren van het restaurant zijn op meerdere plekken teksten geschreven. Er staat 'oprotten' en 'kanker turk'. De politie onderzoekt of er sprake is van brandstichting.

De brand brak vannacht rond 03.00 uur uit bij Ora Restaurant & Café. Er werden meerdere voertuigen ingezet om het vuur te blussen. Rond 07.00 uur vanmorgen gaf de brandweer het sein brand meester. Het nablussen zal nog enkele uren duren.

Veel schade

Niemand raakte bij de brand gewond. Wel moet het pand volgens de brandweer als verloren beschouwd worden - het heeft te veel schade opgelopen.

Of de aangetroffen leuzen verband houden met de brand, wordt nog onderzocht. De forensische opsporing is daarvoor ingeschakeld, schrijft regionale omroep NH.

De nabijgelegen N506 is afgesloten voor verkeer vanwege de brand en zal dat waarschijnlijk nog een paar uur blijven.

Het lijkt er sterk op dat de wereld vanaf dit najaar te maken krijgt met een periode met grotere risico's op weersextremen, veranderende neerslagpatronen en een hogere gemiddelde temperatuur. De Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) waarschuwt vandaag dat landen er goed aan doen om zich voor te bereiden op een mogelijk stevige El Niño, zoals het weerfenomeen heet dat deze veranderingen aandrijft.

El Niño ontstaat wanneer het water in de Stille Oceaan opwarmt en zo de gebruikelijke wind- en zeestromingen verstoort. Het is een terugkerend weerfenomeen, dat wordt afgewisseld met El Niño's koudere zusje La Niña. Het weerfenomeen kwam voor het laatst voor in 2023, en bracht toen ook allerlei weerrecords met zich mee.

De effecten zijn over de hele wereld merkbaar. Wereldwijd wordt het gemiddeld warmer door El Niño. Daarnaast krijgen Zuid-Amerika, de Hoorn van Afrika en Centraal-Azië doorgaans te maken met meer regenval. De Caribische eilanden, Centraal-Amerika, Australië en Indonesië worden vaak droger. Ook ontstaan er boven de Atlantische Oceaan vaak minder orkanen, terwijl het er boven de Stille Oceaan doorgaans juist meer worden.

Voor de deur

Uit de nieuwste prognose van VN-organisatie WMO valt op te maken dat de kans op El Niño tot eind dit jaar oploopt tot 90 procent. Daarmee vallen de effecten dus ook eind 2026 en gedurende 2027 te verwachten.

"De wetenschap is duidelijk. El Niño staat in de komende maanden met 90 procent zekerheid voor de deur", zegt secretaris-generaal Guterres van de Verenigde Naties. "De wereld moet dit behandelen als de urgente klimaatwaarschuwing die het is. El Niño zal olie gooien op het vuur van een opwarmende wereld."

Mogelijk uitzonderlijk sterk

Hoe heftig de komende El Niño zal worden, valt nog niet met zekerheid te zeggen, omdat dat zich nog niet makkelijk laat voorspellen in het late voorjaar. Wel wijzen de recentste modellen erop dat het zeewater op het hoogtepunt waarschijnlijk 3 graden warmer zal zijn dan normaal. Dat zou betekenen dat het een uitzonderlijk sterke El Niño wordt. Doorgaans ligt de afwijking tussen de 0,5 en 1,5 graad, wat dan al heftige gevolgen kan hebben.

WMO-baas Celeste Saulo waarschuwt: "We moeten ons opmaken voor een potentieel sterke El Niño, die droogte en zware regenval zal verergeren en de risico's op hittegolven op land en in de oceaan zal vergroten." Zij en haar organisatie blijven de omstandigheden de komende maanden volgen, zodat landen, hulporganisaties en sectoren die getroffen gaan worden door El Niño zich goed kunnen voorbereiden.

Bekijk ook deze uitlegvideo van NOS op 3 over de mogelijk zeer sterke El Niño:

(Telecompaper) Hewlett Packard Enterprise (HPE) reported record quarterly revenue of USD 10.7 billion for the three months ended 30 April 2026, driven by growth in its networking and AI infrastructure businesses...

Het aantal gezinnen dat voor eten afhankelijk is van de voedselbank neemt weer toe. Dat blijkt uit het jaarverslag van de organisatie. Een paar jaar lang klopten juist steeds minder mensen aan voor voedselhulp.

Voedselbanken geven gratis eten aan mensen in armoede. Veel voedsel komt uit de supermarkten. De voedselbanken zitten in het hele land, op 181 verschillende locaties. Al die locaties samen hielpen vorig jaar ruim 155.000 mensen, zo'n 11.000 meer dan een jaar eerder.

Het is nog wel een stuk lager dan in 2023 en 2022. In dat laatste jaar van de coronapandemie namen bijna 200.000 mensen hulp van de voedselbank aan.

Meer armoede

Ook de armoede nam vorig jaar weer toe in Nederland, na vijf jaar van daling. Een vergelijkbare knik is te zien bij het aantal werkende armen. "De toename van armoede in een welvarend land als Nederland is zorgwekkend", schrijft Henk Staghouwer, voorzitter Voedselbanken Nederland, in het jaarverslag. "Dagelijks horen we verhalen van mensen die geen geld meer hebben om eten te kopen, die hun kinderen met een lege maag naar school sturen en zich vaak diep schamen voor hun situatie."

De stijging is mogelijk ook te danken aan de voedselbanken zelf. De organisatie ging vorig jaar extra hard op zoek naar mensen die tot nu toe onder de radar bleven, maar wel in aanmerking komen voor hulp.

Zzp'ers en ouderen

Vooral werkende armen, zzp'ers en ouderen met alleen een AOW-uitkering zijn steeds vaker afhankelijk van de voedselbank. "Ook in 2024 zagen we deze doelgroep al bij ons als klant komen", zegt Staghouwer. Versoberende maatregelen vanuit de overheid in 2025 versterken dat volgens hem. "Hun kosten zijn gestegen. Daardoor zien we een toename van zzp'ers en zien we ook dat AOW'ers zonder aanvullend pensioen langer bij ons klant blijven of helemaal niet meer wegkomen."

De voedselbanken verwachten dat het aantal klanten de komende jaren zal toenemen, terwijl supermarkten steeds beter voedselverspilling tegengaan. Om toch genoeg eten te kunnen uitdelen proberen de voedselbanken het eten beter te verdelen tussen de locaties.

Daarnaast is de organisatie een programma gestart om voedselvoorraden van de douane te krijgen. Dat eten staat daar om dat er iets mis is met de formaliteiten, de kwaliteit van het voedsel is wel in orde.