Aggregator

Europa gebukt onder hitte: Pride Parijs afgezegd en stookverbod in Basel

2 hours 16 minutes ago

Deze week kampt Europa met extreem hoge temperaturen. In Nederland geldt sinds middernacht code rood vanwege de hitte en dat gebeurde nooit eerder. Ook in andere Europese landen zijn maatregelen genomen tegen de hitte: zo gaat in Parijs de jaarlijkse Pride-viering niet door en in het Zwitserse kanton Basel-Stadt geldt sinds 12.00 uur een stookverbod.

Vanwege de "rode alarmfase door de extreme hittegolf" moeten alle culturele en sportactiviteiten in de hoofdstad worden geannuleerd, schrijft de politie in een statement. Daaronder valt onder meer de Pride-optocht (in het Frans de Marche des Fiertés), die elk jaar tienduizenden bezoekers trekt. Ook het muziekfestival Solidays en een atletiekbijeenkomst in het Charléty-stadion mogen niet doorgaan. Door de hittegolf zijn de nooddiensten en ziekenhuizen extreem belast.

Ook het Franse museum Louvre sluit zijn deuren eerder vanwege de hitte:

In Frankrijk zijn sinds het begin van de huidige hittegolf op 18 juni zeker 55 mensen verdronken, meldt de Franse Sportminister Ferrari aan Franceinfo TV. In meer dan de helft van de Franse departementen geldt code rood vanwege de hoge temperaturen. Gisteren stelde de Franse overheid al een alcoholverbod in voor openbare ruimtes in 'rode zones', zodat de hulpdiensten worden ontlast en medisch personeel zich kan concentreren op de kwetsbaarste mensen.

Hitterecord

Ook in het Verenigd Koninkrijk geldt code rood vanwege extreme hitte. Meerdere scholen houden ook vandaag hun deuren gesloten. Ambulancediensten zeggen afgelopen woensdag een recordaantal telefoontjes te hebben gehad over levensbedreigende situaties.

In een meer in het Engelse Leicestershire kwam een tiener om het leven. De jongen raakte gistermiddag vermist in het water. Politieduikers vonden zijn lichaam. Er zijn geen aanwijzingen van een misdrijf, aldus de politie.

In de Zwitserse stad Basel werd gisteren een hitterecord uit 1947 gebroken, meldt het nieuwsmedium SRF. Het werd 38 graden, de hoogste temperatuur ooit in Zwitserland in juni. In het Zwitserse kanton Basel-Stadt geldt een stookverbod in het bos en binnen 50 meter van de bosrand.

'Zorg voor elkaar'

In Duitsland geldt in vrijwel het hele land een waarschuwing voor extreme hitte, schrijft de Deutscher Wetterdienst. Ook in België kan de temperatuur lokaal boven de 40 graden uitkomen. Meerdere evenementen zoals de herdenkingsactiviteiten rondom de Slag bij Waterloo zijn dit weekend afgezegd, schrijft VRT Nieuws.

De Belgische premier De Wever roept mensen op hun "gezond verstand" te gebruiken. "Stel zware inspanningen uit, drink voldoende water en zorg goed voor jezelf en voor elkaar", schrijft hij op X. "PS: zorg ook dat de dieren voldoende gehydrateerd blijven."

Volgens schattingen van persbureau AFP hebben zeker 150 miljoen Europeanen vandaag te maken met temperaturen boven de 35 graden. Meer dan 420 miljoen Europeanen, exclusief Turkije, zien temperaturen boven de 30 graden, aldus AFP.

Een hittegolf als deze was vrijwel onmogelijk geweest zonder klimaatverandering, bleek uit een nieuwe analyse van World Weather Attribution (WWA).

'Volkswagen wil nog eens tienduizenden banen schrappen'

2 hours 53 minutes ago

Volkswagen wil de komende jaren nog eens tienduizenden banen schrappen. Dat melden meerdere media op basis van bronnen binnen het bedrijf. Het gaat al langer niet goed met de autobouwer.

Bij het Duitse concern, met naast Volkswagen de merken Seat, Audi en Porsche, werken 657.000 mensen. Het bedrijf had vorig jaar, onder luid protest van de bonden, een reorganisatie aangekondigd waarbij tot 2030 50.000 banen zouden verdwijnen.

Het bestuur van het bedrijf werkt volgens het Duitse zakenblad Manager Magazin nu aan een plan om dat aantal te verdubbelen. De Frankfurter Allgemeine Zeitung spreekt zelfs van 60.000 banen extra die moeten verdwijnen. Wanneer de ontslagronde plaatsvindt, is nog niet duidelijk.

Stevige onderhandelingen

Onderdeel van de nieuwe ontslagronde is de sluiting van vier fabrieken. Het gaat om drie fabrieken waar Volkswagen-auto's worden gemaakt en een fabriek waar Audi's worden geproduceerd. De productie zou geleidelijk worden afgebouwd. Of er alleen bij deze fabrieken ontslagen vallen of er ook daarbuiten, is niet duidelijk.

Duitsland-correspondent Charlotte Waaijers

"Het is al langer duidelijk dat Volkswagen het moeilijk heeft. Fabrieken draaien niet op vol vermogen, de kosten om auto's te produceren zijn relatief hoog en het is door de toenemende concurrentie en bijvoorbeeld ook handelstarieven lastiger om ze verkocht te krijgen.

Er loopt daarom al een reorganisatie, en die was het resultaat van een harde strijd tussen de bedrijfstop, werknemers en de deelstaat. Een van de gevoelige punten daarbij was, naast het verlies van banen, ook de mogelijke sluiting van fabrieken. Dat bleef uiteindelijk beperkt.

Het plan dat nu op tafel lijkt te liggen, waarbij mogelijk twee keer zoveel banen verdwijnen en nog eens vier fabrieken zouden sluiten, zorgt opnieuw voor grote onrust bij werknemers. De vakbond en ondernemingsraad zullen zich fel verzetten, en er alles aan doen om het af te zwakken.

En ze hebben nog altijd veel macht: na de Tweede Wereldoorlog kon het door de nazi's opgerichte bedrijf in het algemeen belang verder draaien, maar werd wel wettelijk vastgelegd dat de deelstaat en werknemersorganisaties veel inspraak hebben. Ook dat zou volgens de berichten afgezwakt kunnen worden in het nieuwe plan."

De nieuwe reorganisatieplannen van Volkswagen zullen naar verwachting stevige onderhandelingen met de vakbonden ontketenen. De bond IG Metall heeft samen met de ondernemingsraad van Volkswagen een verklaring uitgegeven. Daarin schrijven ze dat ze met "alle macht" het plan willen tegenhouden. Ze vinden dat het bestuur "eindelijk zijn werk moet doen" en zich moet concentreren op het bieden van werkzekerheid en het maken van concurrerende producten.

De winst kwam vorig jaar 5 miljard euro lager uit dan een jaar eerder. Het bedrijf zit met name in de knel door de concurrentie van Chinese auto's. Ook Amerikaanse importheffingen op Europese auto's speelden mee.

Niet OpenAI, maar het Witte Huis bepaalt wie zijn nieuwste AI mag gebruiken

3 hours 12 minutes ago

De Amerikaanse regering wil bepalen welke bedrijven en organisaties toegang krijgen tot het nieuwste AI-programma van OpenAI, melden meerdere Amerikaanse media. Het gaat om een AI-programma dat gebruikt kan worden om veiligheidsproblemen in computerprogramma's te vinden.

Dit AI-programma heeft de naam GPT-5.6. In verkeerde handen zou een hacker er een veiligheidsprobleem mee kunnen ontdekken en dat vervolgens kunnen misbruiken, bijvoorbeeld om bij een bedrijf binnen te dringen. Ook andere bedrijven bieden vergelijkbare AI-programma's aan.

De overheid zal "klant voor klant" beoordelen of die toegang mag krijgen tot het nieuwste AI-programma, schrijft de Amerikaanse nieuwssite The Information op basis van een intern bericht bij OpenAI. Het zou voor het eerst zijn dat niet OpenAI zelf, maar de overheid bepaalt wie toegang krijgt tot een AI-programma van het bedrijf.

Controle van Amerikaanse overheid

De afgelopen weken laat de Amerikaanse overheid merken meer controle te willen over de beschikbaarheid van dit soort AI-programma's. Zo publiceerde het Witte Huis begin deze maand een plan waarbij Amerikaanse AI-bedrijven hun beste AI-programma's dertig dagen voordat ze worden uitgebracht beschikbaar stellen aan de overheid.

Twee weken geleden bepaalde de Amerikaanse overheid dat het bedrijf Anthropic een vergelijkbaar AI-programma niet beschikbaar mocht maken buiten de VS en voor niet-Amerikanen binnen de VS. Omdat Anthropic de nationaliteit van klanten niet altijd weet, besloot het bedrijf om het AI-programma Fable wereldwijd ontoegankelijk te maken.

Ook schakelde het bedrijf de toegang tot AI-programma Mythos uit. Anthropic maakt dit programma niet openbaar beschikbaar, maar geeft alleen toegang aan bedrijven en organisaties die het zelf goedkeurt.

Andere AI-programma's

Het is onduidelijk waarom de Amerikaanse overheid bij OpenAI alleen inspraak wil over GPT-5.6, en bijvoorbeeld niet voorgaande versies die ook veiligheidsproblemen kunnen ontdekken. Ook OpenAI bepaalt voor sommige versies van zijn AI-programma zelf wie ze mag gebruiken.

Bedrijven die zich bezighouden met cybersecurity gebruiken dit soort AI-programma's om veiligheidsproblemen in allerlei computerprogramma's te vinden. Daarmee kunnen makers van computerprogramma's de gaten dichten voordat een aanvaller dezelfde veiligheidsproblemen vindt en misbruikt.

Chemische fabriek Rusland geraakt bij Oekraïense aanval, ook Krim bestookt

4 hours 57 minutes ago

Bij een grote droneaanval vannacht heeft Oekraïne een chemische fabriek ten zuiden van Moskou geraakt, melden Russische en Oekraïense Telegramkanalen. Het zou gaan om de Azot-fabriek in de stad Novomoskovsk in de westelijke regio Toela, waar volgens Oekraïne explosieven voor het Russische leger worden gemaakt.

De aanval zou de grootste droneaanval van Oekraïne zijn sinds de Russische invasie van dat land. De Russische luchtverdediging zou vannacht 660 Oekraïense drones hebben onderschept in twaalf regio's. Dat gebeurde onder meer boven de Zwarte Zee, de Zee van Azov en de door Rusland bezette Krim. Volgens de burgemeester van Moskou zijn ook 47 drones die onderweg waren naar de Russische hoofdstad uit de lucht gehaald.

De gouverneur van Toela zegt dat een industriecomplex beschadigd raakte bij een Oekraïense aanval, maar hij verduidelijkt niet of het gaat om de Azot-fabriek. Wel is bekend dat in de Azot-fabriek met ammoniak wordt gewerkt. Bewoners uit de omgeving zeggen dat zij een ammoniakgeur hebben geroken na de aanval. Eerder deze maand had Oekraïne de fabriek ook al bestookt met drones, waardoor er brand uitbrak.

Ook zegt de gouverneur dat een vrouw gewond is geraakt bij de aanval. Verder is er weinig bekendgemaakt over eventuele schade of slachtoffers.

Aanvallen op Krim

Op de Krim werden onder meer explosies gehoord bij de haven van Kertsj, waar Oekraïne eerder een olieterminal wist te raken.

Gisteren kondigde de Oekraïense president Zelensky een operatie van veertig dagen aan, die volgens hem bedoeld is om Rusland ertoe te dwingen de oorlog te beëindigen. De aanval van vannacht lijkt de eerste zet van deze wekenlange operatie.

De droneaanval past eveneens in de strategie van Kyiv om de Krim te isoleren door verbindingen met het Russische vasteland aan te vallen. Onder meer bruggen worden geregeld door Oekraïne bestookt; zo werd deze week een belangrijke spoorbrug op het schiereiland opgeblazen bij een droneaanval.

Op het schiereiland, dat Rusland in 2014 annexeerde, zijn daarnaast veel olie- en energiefaciliteiten. Door aanvallen op deze doelen was deze week een tekort aan brandstof ontstaan waarop alleen overheidsdiensten benzine konden afnemen. Vanwege de grote hoeveelheid Oekraïense droneaanvallen op Russische olieraffinaderijen waren al verkoopbeperkingen opgelegd in Rusland.

Noodtoestand op Krim

De Russische autoriteiten hebben vanochtend de noodtoestand voor de Krim uitgeroepen, naar eigen zeggen "om economische problemen aan te pakken". Wat daarmee wordt bedoeld, wordt niet verduidelijkt, maar de noodmaatregel lijkt te wijzen op de aanhoudende brandstoftekorten in Rusland, die met name op de Krim nijpend zijn.

Toch beweert de Russische vicepremier Novak dat Rusland voldoende brandstofvoorraden heeft. Wel erkent hij tegen het Russische staatsbureau TASS dat de Russische brandstofmarkt "uitdagend" is. Over de Oekraïense aanvallen op de Russische energie- en oliefaciliteiten op de Krim en de rest van Rusland, melden Novak en het staatspersbureau niets.

Ook aanvallen op Charkiv

In de afgelopen 24 uur zijn bij Russische aanvallen op de noordoostelijke regio Charkiv twee mensen gedood. Volgens de Oekraïense luchtmacht heeft Rusland vannacht 198 drones afgevuurd, waarvan er 174 door de luchtafweer zijn neergehaald. Vier Russische ballistische raketten braken door de luchtafweer en troffen volgens de Oekraïense luchtmacht meerdere locaties. Er wordt schade gemeld aan energiecentrales en woningen.

Kabinet akkoord over ingrijpend stikstofplan, steeds meer details bekend

5 hours 29 minutes ago

Het kabinet is het vannacht na lange onderhandelingen eens geworden over een ingrijpend plan om de stikstofstuitstoot te verminderen. Dat melden bronnen aan de NOS. Een definitief akkoord moet er vandaag in de minsterraad gegeven worden. De grote lijnen van het pakket lekten vorige week al uit, de afgelopen week zijn daar nog wijzigingen in aangebracht.

In eerste instantie wilde het kabinet rond twintig grote natuurgebieden, zoals de Veluwe en de Peel, zones van 1 kilometer maken waarin veel minder stikstof mag worden uitgestoten. In het definitieve plan zijn dat uiteindelijk vijftien zones geworden.

Rondom 85 andere natuurgebieden komt een kleinere zone, van 500 meter. Voor veel boerenbedrijven in deze zones betekent het dat ze moeten verdwijnen, verhuizen of innoveren om minder stikstof uit te stoten.

Het kabinet heeft er lang over nagedacht om ook een strengere norm voor grondgebonden veehouderij in deze zones in te voeren. Het gaat dan om het maximum aantal koeien per hectare dat op de grond gehouden mag worden. Uiteindelijk is er toch gekozen voor één landelijke norm. In plaats daarvan komen er in de zones rond natuurgebieden wel stevigere eisen voor de stikstofuitstoot.

Vandaag stikstofplannen kabinet naar buiten

Minister Van Essen (Landbouw) presenteert vandaag samen met minister Karremans (Infrastructuur) en staatssecretaris De Bat (Klimaat en Groene Groei) alle plannen om de stikstofneerslag in Nederland om laag te brengen. De verwachting is dat zij die om 15.00 uur presenteren.

Er is ook lang gesproken over de 'stok achter de deur': hoe wordt ervoor gezorgd dat bedrijven de stikstofuitstoot echt omlaagbrengen? Het kabinet wil daarvoor een landelijke generieke korting invoeren. Dat ligt gevoelig: als de beloofde vermindering van stikstofuitstoot er niet komt, betekent dat in het uiterste geval dat alle bedrijven in Nederland minder koeien mogen houden.

Er komt daarnaast een rekenkundige ondergrens voor de stikstofuitstoot per provincie. In de ene provincie zal die eerder ingevoerd kunnen worden dan in de andere, afhankelijk van hoe de staat van de natuur is. Het betekent dat provincies waar minder stikstofgevoelige natuur is of waar de natuur al is hersteld al eerder de ondergrens mogen gebruiken dan provincies waar de opgave groter is.

Om de boeren tegemoet te komen, wordt de kritische depositiewaarde uit de wet gehaald. Dat is het mechanisme waarmee wordt bekeken hoeveel stikstofneerslag een natuurgebied aankan. Het kabinet moet dan wel op zoek naar een andere manier om het effect van de uitstoot op de staat van de natuur te meten.

Landelijk moet de stikstofuitstoot in de landbouw met 42 tot 46 procent verlaagd worden ten opzichte van 2019, zo is afgesproken. Daarvan is de afgelopen jaren al 18 procent behaald, zo berekende de Algemene Rekenkamer deze week. Vooral in de kippen- en varkenssector is de uitstoot al verlaagd, rundveebedrijven bleven daar tot nu toe bij achter.

Waarom zitten we op een stikstofslot?

Nederland is volgens Europese afspraken verplicht om ruim 160 natuurgebieden te beschermen. Maar dat lukt niet, doordat de stikstofuitstoot hoog is. Daardoor verdwijnen planten, insecten en vogels.

In 2015 werd een oplossing bedacht: het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Bedrijven die stikstof wilden uitstoten, bijvoorbeeld om meer koeien te houden of een weg aan te leggen, kregen alvast toestemming om dat te doen. De compensatie voor de natuur zou later komen.

Alleen werd die laatste belofte niet nagekomen want de stikstofneerslag bleef te hoog. De Raad van State zette daarom in 2019 een streep door de PAS-regeling, waardoor in één klap duizenden bedrijven illegaal werden. Ook vergunningen voor nieuwe projecten zijn sindsdien lastig te krijgen: rechters oordelen vaak dat daarvoor de stikstofuitstoot te hoog is.

Nederland zit daardoor al jaren grotendeels op slot: bedrijven kunnen niet uitbreiden, woningen kunnen niet worden gebouwd en wegen kunnen niet worden aangelegd. Volgens verschillende schattingen loopt de schade voor de economie intussen in de miljarden tot tientallen miljarden per jaar.

Limburgers met minimuminkomen kunnen gratis met Arriva reizen in Limburg

5 hours 34 minutes ago

Meer Limburgers kunnen voortaan gratis reizen met het openbaar vervoer tijdens daluren in hun provincie. Vanaf 14 juli kunnen inwoners met een inkomen tot maximaal het sociaal minimum een digitale aanvraag doen daarvoor.

De provincie startte vorig jaar al met de regeling 'Arriva Dal Vrij Limburg', waardoor Limburgers met een bijstandsuitkering aanspraak kunnen maken op gratis reizen in de regio tijdens de weekenden en daluren. De regeling geldt alleen voor bussen en treinen van Arriva.

Volgens de provincie maken veel inwoners met een bijstandsuitkering daar al gebruik van: er zijn bijna 27.000 passen aangevraagd. De provincie schatte eerder dat zo'n 60.000 mensen in aanmerking komen voor de regeling.

"Er is nog een kleinere groep inwoners met een inkomen dat ook binnen de gestelde grens valt, maar die geen bijstandsuitkering hebben. Zij kunnen het product vanaf nu ook aanvragen", schrijft de provincie in een persbericht.

Vanaf maandag kunnen inwoners van de gemeente Maastricht gebruikmaken van het digitale loket. Twee weken later opent het loket voor de rest van Limburg.

Gebruikers moeten bij hun aanvraag wel een digitale inkomenstoets doen. De aanvraag via het digitale loket en de toets worden beide uitgevoerd door een extern bedrijf. "De inkomensgegevens komen niet bij de provincie of Arriva terecht en worden alleen gebruikt voor deze toets", zegt de provincie daarover.

Experimenten op allerlei plekken

Door het land lopen verschillende proeven. Zo kondigde de NS in mei een tijdelijke proef aan in Amersfoort, waardoor inwoners van de stad met een laag inkomen met een zogenoemde Vooruitpas een halfjaar gratis met de trein kunnen reizen. Ook Nijmegen is inmiddels bij de proef aangesloten.

De provincie Zuid-Holland startte begin dit jaar een soortgelijke proef voor mensen met een minimuminkomen. Amsterdammers met AOW en weinig geld kunnen al gratis reizen in Amsterdam en Weesp met openbaar vervoer van het GVB, Connexxion en EBS.

Porsche-telg zet villa in de verkoop na kritiek op plan voor privétunnel

5 hours 51 minutes ago

Wolfgang Porsche heeft zijn villa in het Oostenrijkse Salzburg in de verkoop gezet na aanhoudende kritiek op een plan om een privétunnel aan te leggen. Die tunnel moest volgens Oostenrijkse media dwars door een berg lopen richting de villa van de voorzitter van de raad van commissarissen van automerk Porsche.

De 83-jarige automiljardair kocht het Paschinger Schlössl, zoals de villa heet, in 2020 voor 8,4 miljoen euro. De Porsche-telg wilde er een ondergrondse tunnel aanleggen, omdat de smalle toegangsweg naar de villa in de winter moeilijk begaanbaar was, schrijft de Oostenrijkse krant Der Standard.

Vergunning

Het plan voor de 500 meter lange tunnel kreeg groen licht van de gemeente. Porsche betaalde eenmalig 48.000 euro voor het gebruik van de grond. Milieuactivisten en sommige politici waren boos dat de gemeente het plan toestond en vonden het bedrag te laag. Een petitie tegen de tunnel werd 19.000 keer ondertekend.

Sinds een paar dagen staat de villa te koop op een Franse vastgoedsite. Het pand, inclusief tuin van 7800 vierkante meter, wordt voor 12,7 miljoen euro aangeboden. In de woonadvertentie staat ook vermeld dat er nog een bouwvergunning ligt voor de aanleg van een tunnel. De nieuwe eigenaar van de villa heeft nog tot 2028 de kans om een tunnel te graven.

Levenslang voor dader aanslag kerstmarkt Maagdenburg

6 hours 4 minutes ago

De man die in 2024 zes mensen doodde bij een aanslag op de kerstmarkt van Maagdenburg moet levenslang de gevangenis in. De rechter acht Taleb al-Abdulmohsen (51) onder meer schuldig aan moord.

Abdulmohsen reed op 20 december 2024 met een auto in op bezoekers van de kerstmarkt in de Oost-Duitse stad. Hij gebruikte daarbij een zware huurauto en reed zeker 48 kilometer per uur.

Zes bezoekers kwamen om het leven. Zo'n 300 mensen raakten gewond. Abdulmohsen werd ter plekke gearresteerd. De aanslag leidde tot nog strengere veiligheidsmaatregelen op kerstmarkten in Duitsland.

Psychiater met persoonlijkheidsstoornis

Abdulmohsen is afkomstig uit Saudi-Arabië. Hij woont al lang in Duitsland en werkte tot kort voor de aanslag als psychiater voor gedetineerden. Het Duitse Openbaar Ministerie zegt dat Abdulmohsen de aanslag lang van tevoren had gepland en handelde uit persoonlijke motieven, niet uit ideologische.

Volgens een deskundige heeft de dader een zware persoonlijkheidsstoornis. Tijdens het proces ging hij tijdelijk in hongerstaking. Vanuit de cel stuurde hij ook brieven naar slachtoffers, wat tot grote verontwaardiging bij hen leidde.

Ruim 200 overlevenden en nabestaanden waren mede-aanklager bij het proces. Vanwege de enorme belangstelling is voor de zaak een tijdelijke rechtbank gebouwd, waarin meer mensen konden worden gehuisvest.

Abdulmohsen kan tegen de uitspraak in beroep gaan.

Kort na de aanslag, toen er nog sprake was van vijf doden, maakten we deze reconstructie:

Podcast De Dag: het geheim van een succesvolle ochtendshow

6 hours 35 minutes ago

Het was een rumoerige week in radioland. Mattie en Marieke stoppen met hun ochtendshow op Qmusic en Jan-Willem Roodbeen en Jeroen Kijk in de Vegte verhuizen hun ochtendshow naar Radio 10. Dat die transfers het nieuws halen, laat zien hoe belangrijk de ochtenduren nog altijd zijn voor radiostations.

"Het mooie van ochtendradio is dat de mensen met je opstaan. Je trekt de mensen naar je zender en krijgt een band", zegt radio-dj Gerard Ekdom, die zelf een ochtendshow maakt voor Veronica.

Met Ekdom kijken we naar wat een ochtendshow succesvol maakt. Hoe maak je elke ochtend de beste uitzending voor honderdduizenden mensen die onderweg zijn naar werk of school?

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Volgens de dj is humor een belangrijk ingrediënt voor ochtendradio. En is het belangrijk dat je vaste rubrieken op vaste tijdstippen hebt. "Je bent heel aanwezig op de bijrijdersstoel of aan de ontbijttafel. Als je op vaste tijdstippen altijd hetzelfde doet, heb je als luisteraar een referentiekader. Dan weet je: ik ben op tijd." Of Gerard Ekdom ook een scoop te delen heeft in deze transferweek? "Mijn scoop is: ik ben dolgelukkig!"

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Bart Tuinman
Redactie: Lars Hulshof en IJsbrand Terpstra
Eindredactie: Rosanne Sies

Voormalige first lady Zuid-Korea veroordeeld tot zeven jaar cel voor omkoping

6 hours 50 minutes ago

Kim Keon Hee, de vrouw van de afgezette Zuid-Koreaanse president Yoon Suk Yeol, is veroordeeld tot zeven jaar cel voor omkoping.

De voormalige first lady werd in augustus 2025 gearresteerd. Ze werd beschuldigd van aandelenfraude, omkoping en het illegaal beïnvloeden van ondernemers, religieuze personen en politieke machthebbers.

Chanel-tassen en een ketting

De rechter acht bewezen dat Kim twee Chanel-tassen en een diamanten ketting van religieuze groepen heeft aangenomen in ruil voor politieke wederdiensten.

Kim werd ook beschuldigd van aandelenfraude en schending van de Koreaanse wet op politieke fondsen. Van die aanklachten is ze vrijgesproken.

Levenslang voor oud-president

Twee weken geleden werd Kims man, oud-president Yoon, veroordeeld tot 30 jaar cel voor droneprovocaties boven Noord-Korea. De rechter achtte bewezen dat hij in 2024 opdracht had gegeven tot dronevluchten boven de hoofdstad Pyongyang om de spanningen op het Koreaanse schiereiland op te voeren.

De straf kwam boven op de levenslange gevangenisstraf die Yoon al had gekregen voor een poging tot een staatsgreep. Yoon probeerde eind 2024 het parlement buitenspel te zetten door deze aan te kondigen. Hij zei dat de oppositiepartijen dwarslagen en dat zij sympathiseerden met Noord-Korea.

Er volgden grote protesten in de hoofdstad Seoul, waarop Yoon na enkele uren de staat van beleg weer introk. De voormalig president werd in januari 2025 opgepakt en afgezet.

Ruim twee miljoen mensen in Japan moeten evacueren om orkaan Mekkhala

7 hours 41 minutes ago

In Japan hebben de autoriteiten 2,2 miljoen mensen opgeroepen te evacueren vanwege orkaan Mekkhala. Het weeragentschap van het Oost-Aziatische land waarschuwt dat deze gepaard kan gaan met hevige regenbuien en windstoten tot 144 kilometer per uur. Dat kan overstromingen en aardverschuivingen tot gevolg hebben.

In verschillende regio's in het land is het op een na hoogste waarschuwingsniveau afgegeven. Ruim 200 vluchten zijn tot dusver geannuleerd. Ook zijn wegen afgesloten en werden tientallen treinen opgeschort.

De afgelopen dagen kampte het zuidwesten van Japan al met zware regenval door een storm. In Nagasaki viel in 72 uur tijd meer dan 540 millimeter regen, wat een record is. In de stad Sasebo stortte een helling in vlak bij een woonhuis, meldt omroep NHK. Daarbij raakten een schuur en auto's in de buurt beschadigd, maar de woning liep geen schade op.

Aardverschuivingen en overstromingen

De orkaan hangt nu boven de regio Okinawa en nadert de Ryukyu-eilanden in de Stille Oceaan. In Okinawa en de Amami-regio moeten mensen alert zijn op zware wind en hoge golven. In het zuiden en westen van het land is gewaarschuwd voor aardverschuivingen, overstromingen en rivieren die uit hun oevers treden.

In steden in de prefecturen Kochi en Kumamoto is al tot 64,5 millimeter regen gevallen. In de regio's Tokai, Kinki en Shikoku wordt tot 200 milimeter regen verwacht. In Nederland wordt regenval van 100 milimeter in een dag als "redelijk extreem" gezien door het KNMI.

De vrees is dat de huidige storm samensmelt met Mekkhala, waardoor ze in kracht toenemen en moeilijk voorspelbaar zijn. Het weerinstituut waarschuwt ook dat de orkaan gepaard kan gaan met tornado's en bliksem.

Gisteren was in het noorden van Japan een zware aardbeving op 50 kilometer diepte voor de kust van het prefectuur Iwate. De beving met een kracht van 7,2 had geen tsunami tot gevolg, wel raakten acht mensen gewond doordat ze waren gevallen of doordat ze waren geraakt door vallende objecten.

Regenseizoen

Eerder raasde de orkaan over Taiwan. Daar heeft het hevige weer geleid tot de sluiting van scholen en bedrijven, waardoor zo'n zes miljoen mensen uit voorzorg thuisbleven. Er vielen voor zover bekend geen slachtoffers. Naar verwachting houdt de zware regenval nog een week aan voordat de neerslag afneemt.

In juni en juli is het in Japan regenseizoen. Tijdens deze periode regent het niet constant, maar is het vochtig en broeierig weer. In 2018 kwamen door de gevolgen van "historisch" zware regen tientallen mensen om het leven en moesten bijna vijf miljoen mensen evacueren.

Onderzoek naar 'freeze-reactie' krijgt hoogste wetenschappelijke beurs

8 hours 55 minutes ago

Een onderzoek naar hoe brein en lichaam reageren op stressvolle situaties krijgt de hoogste wetenschappelijke beurs van Nederland. Neurowetenschapper Karin Roelofs (Radboud Universiteit) doet onder meer onderzoek naar het nut van die 'freeze-reactie' en krijgt dankzij de Spinozapremie 1,5 miljoen euro voor meer research.

De freeze-reactie blijkt heel belangrijk in het goed omgaan met stressvolle situaties. Mensen die goede beslissingen nemen onder druk hebben een heel lage hartslag, terwijl de rest van het lichaam wel 'aan' staat. Alsof je tegelijk het gas- en rempedaal indrukt. Dit geeft de tijd om een goede beslissing te nemen, voordat er wordt overgegaan tot actie.

Het onderzoek leidde ook tot een concrete toepassing. Met een VR-game kunnen politieagenten in hun opleiding deze nuttige freeze-reactie trainen.

De 1,5 miljoen wil Roelofs gebruiken voor fundamenteel onderzoek. "Ik wil kijken hoe we het brein zelf kunnen beïnvloeden om mensen beter te laten reageren op stress."

Eiwitten beïnvloeden

Ook chemisch bioloog Hermen Overkleeft krijgt de Spinozapremie. De hoogleraar bio-organische chemie aan de Universiteit Leiden krijgt de beurs voor het ontwikkelen van methodes om menselijke eiwitten te kunnen beïnvloeden. Wetenschapsorganisatie NWO, die de premies jaarlijks uitdeelt, schrijft dat Overkleeft behoort tot de absolute wereldtop.

Door het onderzoek van Overkleeft konden nieuwe medicijnen voor kanker en zeldzame stofwisselings- en auto-immuunziekten gemaakt worden. Hij wil de Spinozapremie gebruiken om zijn onderzoek een "nieuwe richting te geven en te vertalen naar praktische en klinische toepassingen".

Roelofs en Overkleeft maken deel uit van een groep van vier wetenschappers die de hoogste Nederlandse wetenschappelijke beurzen krijgen. De NWO deelde niet alleen de Spinozapremies uit, maar ook de Stevinpremies.

De Stevinpremies zijn voor wetenschappers die met hun onderzoek maatschappelijke impact hebben gemaakt. Deze gaan naar hoogleraar psychiatrie Iris Sommer en mediawetenschapper Claes de Vreese. Ook zij krijgen 1,5 miljoen euro voor verder wetenschappelijk onderzoek.

Via spraak psychoses herkennen

Sommer is hoogleraar psychiatrie aan het UMC Groningen. Ze ontwikkelde onder meer een AI-applicatie die aan de hand van spraak een psychische terugval kan herkennen.

Daarnaast zet Sommer zich in voor psychiatrische behandelingen voor vrouwen. Ze onderzoekt wat de invloed van hormonen zijn op psychoses. Ook roemt de NWO haar boek Het vrouwenbrein, waarmee Sommer een "brug slaat tussen wetenschap en samenleving".

Sommer wil met deze premie jonge onderzoekers in haar team helpen. "Die kan ik nu voor jaren zekerheid geven", zegt ze. Ook wil ze zich de komende jaren nog meer gaan richten op de mentale gezondheid van vrouwen.

AI en de democratie

De andere Stevinpremie gaat naar hoogleraar AI en samenleving De Vreese van de Universiteit van Amsterdam. In zijn onderzoek kijkt hij naar de opkomst van AI, de macht van Big Tech en de toekomst van de democratie.

NWO zegt dat hij deze premie krijgt omdat hij zich ook inzet voor de communicatie van zijn onderzoek. Daarmee heeft hij een maatschappelijke impact. De Vreese ziet de premie als een aanmoediging voor zijn werk. "Het ontvangen van de Stevinpremie is overweldigend en eervol."

Deze hittegolf was vrijwel onmogelijk zonder klimaatverandering, zeggen wetenschappers

9 hours 23 minutes ago

Een hittegolf zoals de huidige die Europa teistert, was vrijwel onmogelijk geweest zonder klimaatverandering. Sterker nog: klimaatwetenschappers zien dat vijftig jaar geleden deze extreme temperaturen in juni nog bijna niet voorkwamen. Dat blijkt uit een nieuwe analyse van World Weather Attribution (WWA), een internationaal netwerk van wetenschappers die onderzoeken hoe klimaatverandering extreem weer beïnvloedt.

Het nieuws is aan de ene kant absoluut geen verrassing, erkent KNMI-onderzoeker Sjoukje Philip, die meewerkte aan het rapport. "Maar toch ook weer wel. We zien nu dat de hittegolf zo wijdverspreid is en we zien dat de temperaturen de afgelopen jaren heel hard omhoog zijn gegaan."

Mensenleven

Zo keken de onderzoekers eveneens naar 2003, het jaar met de eerste grote hittegolf van dit millennium. Volgens de modellen van de wetenschappers zou een hittegolf zoals die nu voorkomt, toen overdag zo'n 2 graden koeler zijn geweest. Ook de nachten warmden iets minder snel op. Die zouden ruim twintig jaar geleden 1,3 graden koeler zijn geweest in een soortgelijke situatie.

"Dat verschil met 2003 is opmerkelijk", vindt Philip. "De meeste mensen hebben 2003 meegemaakt. Je kunt dus in een mensenleven zien wat het verschil is tussen toen en nu."

De zinderende hitte in de nacht komt tegenwoordig ongeveer honderd keer vaker voor dan tijdens de hittegolf van 2003, berekenden de onderzoekers. "Dat is heel bezwaarlijk voor de menselijke gezondheid natuurlijk", zegt Philip daarover. "Als je 's nachts niet kan afkoelen, wordt het effect van de hitte steeds erger."

Natteboltemperatuur

De luchtvochtigheid is deze hittegolf hoog, signaleren de onderzoekers. Dat in combinatie met de warmte is bijzonder gevaarlijk voor de gezondheid. De zogeheten natteboltemperatuur geeft aan hoe zwaar de hittestress is en hoe die temperatuur aanvoelt voor het menselijk lichaam. In 90 procent van de steden in Nederland is de natteboltemperatuur deze periode hoger dan ooit gemeten.

Dat deze records worden verbroken, verbaast Philip niet. "Maar soms lijkt het alsof we alleen nog maar aanslaan bij records", merkt de KNMI-onderzoeker op. "Maar een bijna-record is bij deze temperaturen net zo erg."

World Weather Attribution onderzoekt van veel extreme weersomstandigheden of deze zijn veroorzaakt of verergerd door klimaatverandering, veroorzaakt door het gebruik van fossiele brandstoffen. Deze keer hebben de wetenschappers ook gekeken of El Niño enig effect heeft op de hitte.

Meteorologen verwachten dat dat weerfenomeen vanaf het najaar voor een hogere gemiddelde temperatuur kan zorgen. De onderzoekers konden in de analyse vaststellen dat El Niño bij de huidige hitte in Europa geen enkele rol heeft gespeeld.

Heter in Europa

Het effect van klimaatverandering op deze hittegolf is geen verrassing, herhaalt Philip. "Maar het is wel belangrijk om het steeds opnieuw te zeggen." Zij schrikt geregeld van de hoge temperaturen. "Daaraan kun je zien dat de maximumtemperatuur in West-Europa drie keer zo snel omhoogschiet als het wereldgemiddelde."

Dat komt onder meer doordat land sneller opwarmt dan oceaan en beide worden meegenomen in het wereldgemiddelde. Daarnaast waait de wind in de zomer vaker uit het zuiden, waardoor warmere lucht wordt aangevoerd.

Wekdienst 26/6: Code rood in groot deel van het land • Coronaverhoren gaan verder

9 hours 38 minutes ago

Goedemorgen! Nederland ontwaakt als groepswinnaar op het WK voetbal, na een 3-1 winst op Tunesië. En vanwege de extreme hitte geldt in een groot deel van het land code rood.

Eerst het weer: het wordt opnieuw een snikhete dag, met temperaturen van 36 tot mogelijk 40 graden. In de avond is er een kleine kans op een lokale onweersbui. Op de Wadden is het iets minder heet. In het weekend neemt de kans op een onweersbui toe en koelt het geleidelijk wat af.

Ga je vandaag ondanks code rood op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Hardstylefestival Defqon.1 in Biddinghuizen is voortijdig beëindigd. Alle bezoekers zijn om middernacht ingelicht door de organisatie en moeten in de loop van de dag de camping verlaten.

De maatregel is genomen vanwege code rood die door het KNMI is afgekondigd. Die hoogste weerwaarschuwing geldt ook voor Flevoland. De organisatie had eerder al besloten minder bezoekers toe te laten, maar nu gaat er dus een streep door het hele festivalweekend.

Oranje groepswinnaar

Het Nederlands elftal gaat door een 3-1 overwinning op Tunesië als groepswinnaar verder op het WK. Na een droomstart was de druk er al vroeg af en werd het alleen na rust nog even spannend.

Kijk hieronder de korte samenvatting. De lange samenvatting is hier te zien.

Ander nieuws uit de nacht En dan nog even dit:

Dat het warm is, is bekend. Maar is het ook warm genoeg om een eitje te bakken op de motorkap van een auto? Omroep West nam de proef op de som:

Fijne dag!