NOS Nieuws - Algemeen

De Britse komiek Russell Brand spreekt de twee nieuwe aantijgingen van verkrachting en aanranding tegen. Hij verklaarde in de rechtbank in Londen onschuldig te zijn. Het Openbaar Ministerie besloot in december Brand te vervolgen voor nieuwe zaken van twee vrouwen uit 2009.

De aantijgingen komen boven op eerdere aantijgingen tegen Brand. In 2023 stapten vier vrouwen anoniem naar de media en opende de Britse politie een onderzoek naar de komiek. Er was volgens de politie genoeg bewijs en het OM besloot Brand te vervolgen: tweemaal voor verkrachting en driemaal voor aanranding in de periode 1999 tot 2005.

Brand spreekt ook die beschuldigingen tegen. Hij plaatste eerder een video op Instagram waarin hij zegt in zijn jongere jaren een sukkel en seksverslaafde te zijn geweest, "maar wat ik nooit ben geweest, is een verkrachter". In juni gaat de zaak over de eerdere aantijgingen van start.

In de VS loopt daarnaast nog een zaak over een beschuldiging van seksueel wangedrag.

Bij een golfclub ten noorden van Sydney is het lichaam gevonden van een 85-jarige man, die elf dagen geleden werd gekidnapt. De politie vermoedt dat de bejaarde man voor iemand anders is aangezien.

Chris Baghsarian werd op 13 februari rond 05.00 uur ontvoerd uit zijn huis in een buitenwijk van Sydney. Drie mannen gingen zijn huis binnen en namen hem in een auto mee. De politie ging er al snel van uit dat zij de verkeerde persoon hadden ontvoerd. Volgens de Australische omroep ABC wilden de mannen een familielid van de veroordeelde zakenman Dimitri Stepanyan ontvoeren, die ook in de buitenwijk woont.

"Deze grootvader had op geen enkele manier banden met de criminele wereld", zei een politiechef. Hij stelde voor dat de ontvoerders de tachtiger konden afzetten bij een winkelcentrum, een afdeling van de spoedeisende hulp of een verpleeghuis.

Zondag kwam er schot in de zaak toen de politie twee uitgebrande auto's vond in een buitenwijk van Sydney. Die werden gelinkt aan de vergisontvoering van Baghsarian. Uit onderzoek bleek dat een van de auto's op 13 februari was gestolen. In de kofferbak werden ook bloedsporen teruggevonden.

Vanochtend meldde de politie dat agenten menselijke resten hadden gevonden bij een golfbaan in de periferie van Sydney. Uit onderzoek blijkt dat Baghsarian daar al 40 uur na zijn ontvoering werd gedumpt. De politie doet verder onderzoek naar hoe de tachtiger is overleden.

"Ik heb met de familie gesproken en zoals je kunt begrijpen, zijn ze enorm van streek", zei de politiecommandant tegen de BBC. "Ik spreek niet alleen namens de politie, maar ook namens het publiek in het algemeen. We zijn verontwaardigd over de roekeloosheid van deze mensen."

Volgens een verklaring van de familie was Baghsarian een toegewijde vader, broer, oom en grootvader. "Hij was zeer geliefd, zachtaardig en de aardigste persoon die we kennen. Iemand die nooit een vlieg kwaad zou doen." Er is nog niemand opgepakt voor de ontvoering.

Een 96-jarig slachtoffer van een woningoverval in Almere afgelopen november, is overleden. De dood van de man werd gisteravond in Opsporing Verzocht bekendgemaakt. De politie onderzoekt of de overval "direct heeft bijgedragen" aan zijn dood.

In het tv-programma is een compositietekening van een van de twee verdachten gedeeld. Het Openbaar Ministerie heeft een beloning van 8500 euro uitgeloofd voor de gouden tip.

De politie zegt sinds de overval veel contact te hebben gehad met het slachtoffer en zijn familie. Ook kon de politie nog met de hoogbejaarde man delen dat er werd gewerkt aan de tekening, schrijft Omroep Flevoland.

De zaak in Opsporing Verzocht:

De woningoverval aan de Lotusbloemweg in Almere Buiten vond op 12 november plaats. Toen er op het voorraam van de woning werd getikt, deed het slachtoffer nietsvermoedend de deur open. Twee mannen drongen vervolgens met geweld de gang van het huis binnen.

De mannen eisten geld van het slachtoffer, die door een harde duw al op de grond lag. Een van de overvallers haalde een aantal keer hard uit met zijn vuist op het hoofd van het slachtoffer. Binnen een minuut gingen de overvallers er zonder buit vandoor.

De woningoverval is door de deurbelcamera van buren aan de overkant van de straat vastgelegd. Ook zijn de verdachten vlak voor de overval wandelend in de straat gefilmd.

Interview in december

Volgens de politie herstelde de man redelijk na de overval, ondanks zijn zware verwondingen. "Ik heb veel in mijn leven meegemaakt, maar laffer dan dit kan het toch niet?", vertelde het slachtoffer anoniem in een interview, toen het opsporingsprogramma eind januari ook al aandacht besteedde aan de zaak.

"Mijn gebit in gruwelen, ik proefde bloed en alles deed pijn", zei de man toen over wat hem was overkomen. Het interview was al half december opgenomen.

Nederland moet meer opkomen voor vrouwenrechten, stellen onderzoekers van de Verenigde Naties. Zij bekeken in hoeverre Nederland voldoet aan het VN-Vrouwenverdrag. Dat verplicht overheden om alle vormen van discriminatie van vrouwen tegen te gaan.

In het rapport worden op achttien gebieden aanbevelingen gedaan, zoals gezondheid, onderwijs en geweld tegen vrouwen. De VN vindt dat Nederland op vier deelgebieden dringend actie moet ondernemen: huiselijk geweld, prostitutie, zorg door vaders en abortus.

Zo wil de VN dat wettelijk erkend wordt dat huiselijk geweld een gender-gerelateerd probleem is. Ook zou Nederland economisch geweld, waarbij vrouwen financieel onderdrukt worden door hun partner, moeten opnemen in de definitie van huiselijk geweld. Daarnaast moet er betere financiële steun komen voor vrouwen die uit een gewelddadige relatie stappen.

Ook moet Nederland er een schepje bovenop doen bij het voorkomen en aanpakken van gedwongen prostitutie en sekswerk onder minderjarigen. Voor vrouwen en meisjes die dit willen ontvluchten, moet er meer ondersteuning zijn en de meldingsprocedures bij de politie moeten "toegankelijk, vertrouwelijk en slachtoffergericht" zijn, stelt de VN.

Vaders zouden gestimuleerd moeten worden om in gelijke mate voor hun kinderen te zorgen. De overheid zou moeten voorkomen dat vaders ontmoedigd worden door hun werkgever om vaderschapsverlof te nemen. Ook benadrukt de VN het belang van gratis kinderopvang, iets wat in Nederland steeds wordt uitgesteld.

Ook Aruba, Curaçao en Sint Maarten

Hoewel de focus van het rapport op Nederland ligt, gelden de aandachtspunten voor het gehele Koninkrijk der Nederlanden. Op Aruba, Curaçao en Sint Maarten is abortus verboden en daar moet volgens de VN verandering in komen. In het rapport staat dat abortus op zijn minst legaal moet zijn voor vrouwen die zijn verkracht, gezondheidsrisico's lopen of een foetus dragen met ernstige afwijkingen.

Het verdrag is voor het eerst in tien jaar weer getoetst in Nederland. Een comité heeft zich gebogen over informatie over de situatie voor vrouwen in Nederland. Ook zijn ambtenaren geïnterviewd. De VN verwacht binnen twee jaar plannen van Nederland om de situatie te verbeteren.

De Nederlandse gasvoorraad is historisch laag. Met nog slechts 11,7 procent van de gasopslag gevuld was de voorraad niet eerder zo klein en heeft ons land de kleinste buffer van heel Europa. Toch hoeven we ons volgens de Gasunie, het overheidsbedrijf dat aardgas transporteert en opslaat, niet direct zorgen te maken.

Er wordt namelijk nog voldoende gas aangevoerd. Zo komt er vloeibaar gas (lng) per schip binnen, onder meer uit de Verenigde Staten en het Midden-Oosten. Ook wordt gas aangevoerd via Noorwegen en buurlanden. Nederland levert daarnaast zelf nog een beperkte hoeveelheid. Ook komen er weer wat warmere dagen aan.

Wel laat de Gasunie aan de NOS weten dat "er geen onverwachte dingen moeten gebeuren". "Er moet niet opeens een blokkade komen van de Straat van Hormuz, bijvoorbeeld", aldus de woordvoerder. Die zeestraat bij Iran is cruciaal voor de aanvoer van olie en gas uit het Midden-Oosten.

Winterweer

Dat de voorraad nu daalt, is te wijten aan het winterweer van de afgelopen weken. Er is daardoor meer gas verbruikt voor verwarming. Ook gaat er meer gas naar elektriciteitscentrales, omdat zon en wind deze winter minder elektriciteit opwekken.

Nederland staat wat betreft voorraad in Europa helemaal onderaan. De gemiddelde gasvoorraad op het continent is zo'n 30 procent, blijkt uit cijfers van het Europese platform AGSI.

De Gasunie is bezig met een onderzoek wat er moet gebeuren als we te maken zouden krijgen met langdurige gasuitval. Binnenkort wordt een advies aan het kabinet uitgebracht over het aanhouden van strategische gasreserves.

De Amerikaanse acteur Robert Carradine, bekend van de Revenge of the Nerds-films en de tv-serie Lizzie McGuire, is overleden. Hij heeft op 71-jarige leeftijd een einde aan zijn leven gemaakt.

Carradine kampte al jaren met een bipolaire stoornis. Zijn familie brengt dat naar buiten in de hoop meer begrip te kweken voor de aandoening. "Het is niets om je voor te schamen."

"Bobby was altijd een zonnetje in een wereld die soms zo duister voelt", schrijven zijn nabestaanden in het overlijdensbericht. "We hopen dat zijn verhaal een lichtpunt zal zijn, dat het bevordert om te praten over het stigma dat aan psychische problemen kleeft."

Acteursgeslacht

Carradine stamde uit een familie van acteurs. Zijn vader John speelde in Hollywoodklassiekers als The Grapes of Wrath en Stagecoach. Zijn oudere broer Keith was bekend van tv-series als Dexter, zijn in 2009 overleden halfbroer David speelde in films als Kill Bill en de serie Kung Fu.

Zelf begon Carradine als tiener met kleine rolletjes in Kung Fu, Bonanza en The Cowboys, tegenover John Wayne. Hij gooide ook hoge ogen in het Oscarwinnende Vietnamdrama Coming Home, waarin hij een getroebleerde veteraan speelde.

Zijn grootste bekendheid kreeg hij als Lewis Skolnick in Revenge of the Nerds, over een groep kneusjes die aan de universiteit hun meer populaire rivalen weet te overtroeven. Carradine speelde ook in alle drie vervolgfilms van de populaire reeks.

Lizzie McGuire

Na de eeuwwisseling dook hij in tientallen afleveringen op als de vader van Lizzie McGuire, in de gelijknamige tv-serie met Hillary Duff in de hoofdrol. De actrice denkt met weemoed terug aan die tijd.

"Mijn tv-ouders zorgden altijd zo goed voor me", schrijft ze in reactie op de dood van Carradine. "Het is enorm verdrietig om te ontdekken dat Bobby zo leed. Mijn hart bloedt voor hem, zijn familie en iedereen die van hem hield."

Hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten over zelfdoding helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

De ANWB Alarmcentrale heeft dit wintersportseizoen al 20 procent meer medische hulpverzoeken binnengekregen van wintersporters in Europa, vergeleken met vorig jaar. Dat meldt de organisatie aan NOS.

"We hadden wel verwacht dat het drukker zou gaan worden, omdat ook het aantal boekingen was gestegen", zegt de directeur, Victor Geskes. "Maar we hadden niet gedacht dat het 20 procent drukker zou worden."

Omdat het drukker is op de piste skiën meer mensen tegen elkaar, zegt hij. De ANWB verwacht dat de toename van letsel vooral te wijten is aan de toenemende drukte, in combinatie met wisselende sneeuwcondities en regelmatig ijzel op de piste.

De meeste letselmeldingen, die vanaf november worden bijgehouden, komen uit Oostenrijk, gevolgd door Frankrijk, Duitsland, Italië en Zwitserland.

Flink prijskaartje

Volgens de directeur hadden mensen in voorgaande jaren vooral botbreuken en last van hun knieën. "Knieproblemen kunnen bij wintersport ontstaan bij natte en papperige sneeuw." Dit jaar ziet de ANWB met name een toename in armletsel, waaronder veel armbreuken, zonder daar een goede verklaring voor te hebben.

Geskes ziet dit jaar opnieuw veel mensen die medische hulp nodig hebben, zonder dat ze daar voor verzekerd zijn. "Bijvoorbeeld mensen met een doorlopende reisverzekering, die vergeten het 'schuifje' open te zetten voor wintersport." Het prijskaartje daarvoor is hoog. "Als je met een helikopter van de piste wordt gehaald zonder verzekerd te zijn, dan krijg je echt een rekening tussen de 4000 en 6000 euro."

Gipsvlucht bestaat niet meer

De ANWB Alarmcentrale helpt mensen weer terug te komen naar huis als dat door letsel niet op de geplande manier lukt. "Soms regelen we ambulances of ligtaxi's. Heel af en toe worden mensen naar Nederland gebracht op een stretcher in een vliegtuig. Zo'n stretcher wordt dan op een rijtje van drie stoelen gelegd."

De gipsvlucht van vroeger bestaat niet meer. Geskes zegt dat die niet meer rendabel was. Tot nu toe zijn 238 wintersporters gerepatrieerd, van wie 73 per vliegtuig.

Ook bij de Wegenwacht ziet de ANWB iets meer meldingen binnenkomen van wintersporters. Het aantal (auto-)pechmeldingen uit wintersport- en doorreislanden ligt 3 procent hoger dan vorig jaar. Volgens de organisatie gaat het vaak om startproblemen, lekke banden en brandende dashboardlampjes. "Dat blijven de meest voorkomende oorzaken van autopech".

Lawinegevaar

Er zijn dit skiseizoen in Europa al meer dan honderd mensen omgekomen in skigebieden. Dat heeft voornamelijk te maken met de vele lawines. Dat zijn er meer dan anders en dat komt weer door een zwakke onderlaag onder de sneeuw dit jaar en zware sneeuwval. Volgens de Oostenrijkse en Franse autoriteiten blijft het lawinegevaar hoog.

Alarmcentrale-directeur Geskes waarschuwt dat off-piste skiën, waar lawines vaker voorkomen dan op geprepareerde pistes, "levensgevaarlijk" is. "We raden als ANWB echt af om dat te doen, en je te houden aan de aanwijzingen van de lokale autoriteiten daar." Vaak ben je voor off-pisten skiën ook niet standaard verzekerd, zegt Geskes.

Inwoners van de regio Noord-Nederland hebben nog een paar dagen vakantie. Het zou kunnen dat de hulpverzoeken van de ANWB nog verder oplopen, bijvoorbeeld als de sneeuwkwaliteit in wintersportgebieden de komende dagen verslechtert.

De nieuwe BBB-fractieleider Henk Vermeer is niet verrast door het vertrek van Mona Keijzer uit de partij. Maar hij vindt de gang van zaken "volstrekt waardeloos".

Volgens Vermeer heeft Keijzer "er tientallen keren mee gedreigd" om op te stappen "op momenten dat iets niet ging zoals zij het wilde, of in het tempo dat zij het wilde". "Dat geeft geen vertrouwen in haar als iemand die leiding kan geven aan de fractie", zegt de opvolger van Caroline van der Plas.

Hij zegt dat het vertrouwen "echt geknakt" is, nadat er meerdere dingen waren gebeurd. Zo zou Keijzer gesprekken hebben gevoerd met de Groep Markuszower, die zich onlangs heeft afgesplitst van de PVV. Waar die gesprekken over gingen, weet hij niet.

Vermeer zegt dat binnen de BBB is besproken "dat we zouden onderzoeken of konden samenwerken" met de zeven voormalige PVV-Kamerleden. Maar er is volgens hem nooit sprake geweest van een eventuele fusie. "Daarvoor zijn de verschillen te groot", vindt hij. "En we laten BBB niet overnemen."

Dat Keijzer zonder overleg met de fractie en met een onduidelijk doel toch toenadering zou hebben gezocht met Markuszower, was de druppel die de emmer deed overlopen.

Keijzer neemt zetel mee

Gisteren liet oud-minister en -vicepremier Mona Keijzer weten dat zij afhaakt bij BBB. Zij neemt haar zetel mee en gaat zelfstandig verder. "Mijn missie is nog niet ten einde", zegt zij in een verklaring op X.

Keijzer is het er niet mee eens dat Vermeer de nieuwe fractieleider is. Ze zegt dat haar een dag na de verkiezingen van 29 oktober is beloofd dat zij Caroline van der Plas zou opvolgen. Dat zou in een gesprek met Van der Plas en Vermeer zijn gebeurd, waarin Van der Plas liet weten dat zij wilde terugtreden als partijleider en fractievoorzitter. "Afgesproken werd dat ik haar zou opvolgen", zegt Keijzer.

Vermeer zegt dat het na de verkiezingen inderdaad logisch leek als Van der Plas te zijner tijd het stokje zou overdragen aan Keijzer, die de nummer 2 op de kandidatenlijst was. Maar de toenmalige partijleider durfde dat volgens hem niet meer aan na onder meer Keijzers gesprekken met de Groep Markuszower.

De BBB'er begrijpt "dat het voor Keijzer een teleurstelling is en dat het haar rauw op het dak is gevallen." Hij vindt het zelf ook vervelend: "Ik baal hier enorm van."

Vermeer is vanmorgen in de fractievergadering van BBB officieel de nieuwe fractievoorzitter geworden, nadat Van der Plas vrijdag weten een stap terug te doen, maar nog wel door te gaan als Kamerlid.

Hij is een vertrouweling van zijn voorganger. Hij was samen met haar een van de medeoprichters van BoerBurgerBeweging (BBB) en is sinds december 2023 Kamerlid voor die partij. Hij was ook secondant van Van der Plas bij de coalitieonderhandelingen die leidden tot het net afgetreden kabinet-Schoof, waarin ook PVV, VVD en NSC zaten.

BBB verloor bij de verkiezingen drie van de zeven Tweede Kamerzetels. Door het vertrek van Keijzer houdt de partij er drie over. Naast Vermeer en Van der Plas zit oud-minister Femke Wiersma voor de partij in de Kamer.

In de Eerste Kamer is BBB met twaalf zetels de tweede partij en daarmee een factor van belang voor het huidige minderheidskabinet.

De regering van Canada heeft OpenAI op het matje geroepen. Het moederbedrijf van ChatGPT nam geen contact op met de Canadese politie na verdachte interacties van een tiener die twee weken geleden acht mensen doodschoot. OpenAI had haar account vorig jaar zomer al als verdacht aangemerkt omdat het werd "ingezet voor gewelddadige activiteiten", bleek zaterdag.

Bij de aanslag van 10 februari werden in de provincie Brits-Columbia vijf leerlingen en een lerares op een middelbare school gedood. Eerder had de 18-jarige schutter, Jesse Van Rootselaar, al haar moeder en stiefbroer gedood. Zeker 25 anderen raakten gewond. Na de schietpartij maakte de schutter een einde aan haar leven.

Teken van potentieel geweld

Al maanden voor de massamoord sloegen medewerkers van OpenAI intern alarm over de interactie van de tiener met ChatGPT. Zo zou ze meerdere scenario's met wapengeweld hebben besproken en voorgelegd aan de populaire bot, zeggen bronnen aan The Wall Street Journal.

Een automatisch beoordelingsmechanisme merkte haar interactie met ChatGPT op en markeerde die als 'gewelddadig'. Daardoor werden medewerkers van OpenAI op de hoogte gebracht. Sommige werknemers zagen haar interactie met ChatGPT als een teken van potentieel geweld in de echte wereld en drongen er bij hun leidinggevenden op aan de Canadese autoriteiten te waarschuwen.

Uiteindelijk besloot OpenAI dat niet te doen. Volgens het bedrijf was de dreiging voor ernstig lichamelijk geweld voor anderen niet reëel genoeg. Na de aanslag brachten OpenAI-medewerkers de Canadese politie alsnog op de hoogte.

Hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten over zelfdoding helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

De Canadese AI-minister Solomon zegt dat hij "diep verontrust" is dat de politie niet is geïnformeerd. "Ik heb de veiligheidsverantwoordelijken van OpenAI opgedragen om naar Ottawa te komen om hun veiligheidsprotocollen toe te lichten." Ook wil Solomon in gesprek over hoe hoog de dreiging moet zijn om naar de politie te stappen. OpenAI is gevestigd in San Francisco en heeft geen kantoor in Canada.

Premier Eby van Brits-Columbia noemt de berichten dat OpenAI relevante informatie zou hebben gehad zeer verontrustend voor de families van de slachtoffers en voor inwoners van de provincie. OpenAI zegt in een reactie het politieonderzoek te steunen en spreekt het medeleven uit naar de nabestaanden.

Chatbots liggen al langer onder vuur. Zo vinden privacywaakhond Autoriteit Persoonsgegevens en ook openbaar aanklagers in de VS dat ChatGPT snel aanpassingen moet doen die het risico op mentale schade verkleinen. Vorig jaar werd OpenAI aangeklaagd door de ouders van een 16-jarige Amerikaanse jongen die zelfmoord pleegde. Ook andere AI-bots, zoals Character AI, worden beschuldigd van het aanzetten van gebruikers om zichzelf of anderen iets aan te doen.

Nieuwsuur maakte eerder deze reportage over de keerzijde van chatbots:

Bij een legkippenbedrijf in Ede is een uitbraak van vogelgriep vastgesteld. De 23.000 worden afgemaakt, meldt het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Het ministerie sprak in eerste instantie over vleeskuikens, maar het blijkt om leghennen te gaan.

In een straal van 10 kilometer geldt een vervoersverbod om verdere verspreiding van de ziekte te voorkomen. Binnen die zone zijn 130 pluimveebedrijven gevestigd, schrijft Omroep Gelderland.

Binnen een straal van 3 kilometer zijn acht andere pluimveebedrijven gevestigd. Die bedrijven worden onderzocht op aanwezigheid van het virus.

Het vogelgriepvirus steekt vrijwel elk jaar de kop op, maar dit seizoen verloopt heviger dan de afgelopen jaren. Na een uitbraak in het Drentse Gasselternijveenschemond in oktober werd een landelijke ophok- en afschermplicht ingesteld. Sindsdien zijn er nog tientallen gevallen van vogelgriep vastgesteld en zijn al meer dan twee miljoen dieren afgemaakt.

Vier jaar na het begin van de Russische invasie in Oekraïne roept president Zelensky op de offers die zijn land heeft gebracht niet te verkwanselen aan de onderhandelingstafel. In een opgenomen videoboodschap prijst hij de enorme moed, het harde werk en het uithoudingsvermogen van zijn landgenoten en moedigt hen aan de Russische agressie te blijven weerstaan.

"Mijn belangrijkste boodschap is altijd: laat al deze jaren niet voor niets zijn geweest", zegt hij over de opdracht die hij de Oekraïense onderhandelaars meegeeft in de vredesgesprekken met Rusland. "Doe recht aan de strijd, de moed, de waardigheid, alles wat Oekraïne heeft moeten doorstaan. Dit mag je niet opgeven, vergeten of verraden."

Zelensky had het filmpje deels opgenomen in het hoofdkwartier onder het presidentiële paleis waar hij de eerste dagen van de oorlog doorbracht. "Ons volk heeft toen niet de witte vlag gehesen - we hebben ons achter de blauw-gele geschaard", keek hij terug op die tijd. "We hebben bewezen: je kunt ons in bunkers dwingen, maar we blijven niet eeuwig ondergronds. We herrijzen en blijven vechten."

Opsomming van menselijk leed

Onder beelden van die strijd somde hij ruim een halve minuut lang Russische wandaden op: het bloedbad onder burgers in Boetsja, de aanval op een theater vol vluchtelingen in Marioepol, de verwoesting van de Kachovka-stuwdam, de raket die treinreizigers doodde in Kramatorsk. "Rusland heeft al onze gezinnen pijn gebracht, in elk Oekraïens hart."

Volgens Zelensky voert Poetin een terreurcampagne omdat Rusland op het slagveld niet kan winnen. "Het 'tweede leger van de wereld' vecht tegen flatgebouwen en energiecentrales. Ook nu Oekraïners de strengste winter in de geschiedenis beleven. Bijna elke nacht is er terreur. Ik weet niet wie dit kan doorstaan. Maar Oekraïners doen het."

Het Kremlin legt vanmorgen de schuld voor het conflict bij de landen die Oekraïne steunen. "Omdat het Westen zich ermee bemoeide, is dit een breder conflict geworden met landen die ons willen verpletteren", zegt een woordvoerder over de 'speciale militaire operatie', zoals Rusland de oorlog noemt. Doel van de strijd noemt Moskou "de veiligheid van de bevolking in Oost-Oekraïne".

Europees bezoek

Voor de herdenking van vier jaar totale oorlog is Europese Commissievoorzitter Von der Leyen vanmorgen aangekomen in de hoofdstad Kyiv. Ook zeven Europese premiers en ministers van Buitenlandse Zaken gingen daar bij Zelensky langs, onder wie premiers Frederiksen (Denemarken) en Stubb (Finland).

In een herdenkingstoespraak op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel benadrukte secretaris-generaal Rutte het belang van voortdurende steun aan het land. "Met beloftes van hulp alleen eindig je geen oorlog", zei hij. "Het is hoogstnoodzakelijk dat Oekraïne de militaire, financiële en humanitaire hulp die het nodig heeft blijft ontvangen."

De nieuwe premier Jetten belde gisteren kort na zijn beëdiging al met Zelensky. Die zei hem dat Oekraïne niet alleen voor het eigen land vecht, "maar ook voor Europese waarden en daarom onze steun verdient". Jetten zei snel Kyiv zelf te willen bezoeken.

In Den Haag waren vanmorgen een tiental mensen bijeengekomen bij de Russische ambassade om te protesteren tegen de oorlog. Daarbij hield kunstenaar Teun Castelein een lawaaiprotest met draaiorgels, zoals altijd op de dag dat de inval wordt herdacht. Dit jaar had hij er vier laten aanrukken, die door elkaar continu het Oekraïense volkslied spelen.

Castelein had kort met de Russische ambassadeur gesproken, die vanwege het lawaai naar buiten was gekomen. "Ik vroeg hem wat hij ervan vond en toen zei hij: 'Ik wil dat het direct stopt'. Toen zei ik dat ik dat ook graag zou willen, dat het direct stopt."

Vereniging Eigen Huis (VEH) heropent een meldpunt voor klachten over makelaars. Dat loket werd vijf jaar geleden juist gesloten, maar is volgens de belangenvereniging nu opnieuw nodig omdat klachten en signalen over misstanden bij het kopen en verkopen van huizen blijven bestaan.

Aanleiding is onder meer onderzoek van consumentenprogramma Radar, waaruit blijkt dat veel kopers zich tijdens het biedproces onder druk gezet voelen.

Volgens VEH-directeur Cindy Kremer worden prijzen gemanipuleerd door makelaars omdat ze misbruik maken van hun informatievoorziening. Daarvan zouden zowel kopers als verkopers de dupe zijn. "Een verkoper kan worden benadeeld omdat de makelaar de woning gunt aan een koper van een bevriende relatie, waardoor niet iedereen de volle gelegenheid krijgt om de woning te bezichtigen en een bod te doen."

Daarnaast zegt ze dat de koper ook kan worden benadeeld als de makelaar zegt dat iemand het bod moet verhogen, terwijl je niet weet of dat echt zo is.

Makelaarsvereniging NVM laat aan de NOS weten zich maximaal in te spannen om misverstanden te voorkomen en het biedproces zo eerlijk mogelijk te laten verlopen. Dat gebeurt via een verplichte biedprocedure voor aangesloten makelaars, met een duidelijke uitleg voor consumenten. "Ook hebben we een onafhankelijke klachtenprocedure en tuchtrecht", aldus een woordvoerder.

'Zelfregulering werkt niet'

In de rondgang onder 2500 panelleden van Radar die de afgelopen vijf jaar een bod deden op een woning, gaf 43 procent van hen aan sturende informatie te hebben gekregen van een verkoopmakelaar. Bijna twee derde paste daarna het bod aan, meestal door meer te bieden of voorwaarden te laten vallen.

Ook ontvangt VEH zelf meldingen over onduidelijke regels en een gebrek aan transparantie. De zelfregulering waar de afgelopen jaren op werd ingezet, werkt volgens VEH niet.

Met het meldpunt wil VEH opnieuw actuele ervaringen verzamelen van kopers en verkopers. Zo moet zichtbaar worden dat structurele problemen nog altijd niet zijn opgelost.

Ook politiek wil verandering in biedproces

De NVM heeft een eigen biedprotocol met richtlijnen voor het verzamelen en verwerken van biedingen. Daarin wordt gewerkt met open inschrijving, waarbij biedingen niet openbaar zijn. Volgens Vereniging Eigen Huis blijft daardoor ruimte bestaan voor beïnvloeding en misbruik.

Ook in de politiek groeit de roep om verandering. De Tweede Kamer nam unaniem een motie aan waarin betrokken partijen worden opgeroepen om met een landelijk en transparant biedsysteem te komen. Als dat niet lukt, wil de politiek zelf met wetgeving komen.

Onlangs in een biercafé in Kyiv: de kelner deelt er dekentjes uit aan de bezoekers omdat de verwarming het niet doet. Maar klachten hoor je er hier niet over. Want stel je voor hoe deze bittere winter is voor de mannen en vrouwen aan het front die posities moeten verdedigen tegen aanvalsgolf na aanvalsgolf.

Tussen gesprekken over gepekelde haring en de ijzige voetgangerspaden in Kyiv, valt het licht uit vanwege een zoveelste black-out door de aanvallen op energiecentrales. Er wordt een paar keer gescholden op Rusland, cafégangers halen hun telefoon uit de zak als alternatieve lichtbron en gaan weer over tot de orde van de dag.

Want dat is de oorlog geworden die vandaag het vijfde jaar ingaat: de orde van de dag. Shahed-drones en raketten onderweg? Dan kijk je in de app hoe groot de aanval is voordat je besluit of je gaat schuilen. Valt de stroom weg? Dan gebruik je een kaars of oplaadbaar nachtlampje. Flatgebouw geraakt? Dan zijn de opruimdiensten de volgende ochtend de glasscherven aan het opvegen.

Killzone

Toen de Russen binnenvielen, dachten ze dat Oekraïne in korte tijd zou vallen. Maar het werd een uitputtingsslag waarin de innovatie op het slagveld zo snel ging dat de oorlog inmiddels radicaal veranderd is. Een tankoorlog werd een drone-oorlog, waarbij de frontlinie nauwelijks verschuift.

Veroveringen gaan per vierkante kilometer. In plaats van een frontlinie wordt gesproken van een 'killzone', een gebied van zo'n 20 kilometer breed aan beide kanten waar het onduidelijk is wie welke positie vasthoudt. Waar drones van beide kanten jagen op prooi.

Oekraïners zijn ervan overtuigd dat dit een existentiële strijd is, waar het voortbestaan van de eigen democratische toekomst, van het eigen land, van het Oekraïense volk op het spel staat. Ze weten van de landgenoten die verdwenen in bezet gebied, van de Oekraïense kinderen die naar Russische heropvoedingskampen worden gestuurd.

Gebied opgeven lijkt onvermijdelijk

Dat neemt niet weg dat mensen doodmoe zijn en snakken naar vrede. Voorheen onbespreekbare concessies, zoals het opgeven van bezet gebied, lijken onvermijdelijk te zijn geworden. Maar wel alleen als dat gepaard gaat met veiligheidsgaranties die in steen gehouwen zijn. En in alle onderhandelingen is voor de Oekraïners steeds één ding duidelijk: Rusland wil helemaal geen vrede.

De pijnlijkste ontwikkeling is wat velen toch voelen als verraad van de belangrijkste bondgenoot, Amerika. Onder president Trump werd alle steun volledig stopgezet. Ja, Oekraïne krijgt nog Amerikaanse wapens zoals de cruciale rakketten voor Patriot-luchtverdedigingssystemen, zolang die door Europese bondgenoten worden ingekocht .

Trump beloofde beide kanten aan tafel te dwingen om tot een snelle vrede te komen. Dat eerste lukte, dat tweede is na meerdere onderhandelingsrondes nog even ver weg. Waar de Amerikaanse leider bereid is om Oekraïne te dwingen tot vergaande concessies, werd voor Poetin letterlijk een rode loper uitgerold in Alaska.

Behalve ontgoocheling over Amerika is er ook groeiende desillusie over Europese bondgenoten. De Europeanen hebben het gat zo goed als ze konden gevuld. Maar doorpakken wanneer het ertoe doet, bijvoorbeeld door Russische bevroren tegoeden te confisqueren, lukt niet.

In de tussentijd misbruiken Poetins Europese vrienden, zoals de Hongaarse premier Orbán, hun veto in Brussel om financiële steun en nieuwe sancties tegen te houden. Commissievoorzitter Von der Leyen is vandaag bij de herdenking in Kyiv. De bedoeling was een duidelijk signaal af te geven aan Moskou, maar ze komt met lege handen.

En dat terwijl deze strijd, zo geven bondgenoten van Kyiv steeds toe, niet alleen om Oekraïne gaat, maar om de toekomst van het hele Europese continent. "Sommigen zeggen dat Oekraïne dankbaar moet zijn voor alles", zei de Poolse premier Tusk eerder deze maand. "De waarheid is het tegenovergestelde: wij moeten allemaal Oekraïne dankbaar zijn."

Voor elke Oekraïner die sneuvelt of gewond raakt, verliest Rusland volgens westerse schattingen twee of drie mensen. Rusland zou per maand net zoveel manschappen verliezen als tijdens de hele Sovjetinvasie van Afghanistan - zo'n 35.000 doden en gewonden. De oorlog duurt al langer dan de strijd tussen de Sovjet-Unie en nazi-Duitsland, al worden de dodentallen uit die oorlog bij lange na niet gehaald.

Bussificatie

Toch ziet Kyiv een vijand die niet wil stoppen en blijft Oekraïne een kleiner land met minder mensen en middelen. Om verliezen aan te vullen, zijn de autoriteiten overgegaan tot de controversiële 'bussificatie', oftewel mannen van straat plukken en in een bus stoppen naar het front.

Maar er zijn geen aanwijzingen dat de verdediging binnenkort kan instorten. Sterker nog, Oekraïne heeft er de afgelopen weken van geprofiteerd dat Russische troepen hun Starlinks niet meer kunnen gebruiken. In het zuiden heeft Kyiv meerdere plaatsjes heroverd.

Het grotere plaatje blijft wel somber: het is een uitputtingsslag waarin beide kanten nog niet zijn uitgeput. Toch merk je dat Oekraïners met humor het alledaagse van de oorlog tegen proberen te gaan.

Een Oekraïense kennis in Kyiv vertelde dat het natuurlijk vermoeiend is om elke dag alle trappen van haar flat op en neer te lopen omdat er geen stroom is. "Rusland probeert ons uit te putten, maar door al dat traplopen zijn we fitter dan ooit."

Ook wordt er op straat gedanst om de moed erin te houden:

In India zijn alle zeven inzittenden van een ambulancevliegtuig om het leven gekomen bij een crash. Het toestel, een tweemotorige Beechcraft C90, was vanuit de oostelijke deelstaat Jharkhand onderweg naar de hoofdstad New Delhi toen het neerstortte in bebost gebied.

Het ongeluk gebeurde kort na het opstijgen. De autoriteiten vermoeden dat turbulentie door slecht weer daar de oorzaak van was. De piloten hadden kort voor de crash aangekondigd van hun koers te willen afwijken wegens turbulentie.

Het vliegtuig werd gebruikt om een patiënt met ernstige brandwonden naar een gespecialiseerd ziekenhuis in de hoofdstad te vervoeren. Behalve deze persoon en de twee bemanningsleden kwamen twee medici en twee familieleden van de patiënt om.

NASA's Marsrover Perseverance rijdt sinds 2021 op de planeet rond, maar nu pas krijgt het wagentje de beschikking over een soort gps-navigatie om zijn weg door de rode zandwoestijn te vinden.

De robotwagen had tot nu toe dagelijks instructies van de aarde nodig om erachter te komen waar hij precies was. Het wagentje kon zijn eigen positie wel een beetje bijhouden door om de zoveel tijd een foto te maken van zijn omgeving en op basis van het verschil zo goed mogelijk in te schatten hoeveel meter er was afgelegd, maar die methode werkt foutjes in de hand.

Over langere tijd kon het ertoe leiden dat de rover tientallen meters uit de route raakt. Om dat te voorkomen, moest er vanaf de aarde regelmatig een signaal worden gestuurd om Perseverance te vertellen waar hij zich bevond.

"Stel je voor, je bent alleen in een uitgestrekte woestijn, zonder wegen en zonder kaarten, en je mag maar één keer per dag bellen om te vragen: 'Waar ben ik?'", legde ruimtevaartrobotica-ingenieur Vandi Verma afgelopen week uit. "Dat is wat Perseverance vijf jaar lang op Mars heeft moeten doen. Mensen moesten steeds zeggen: je bent niet verdwaald, je bent veilig. Ga door."

Uren wachten

Soms moest de rover vele uren op die bevestiging wachten, want Mars staat tientallen miljoenen kilometers ver weg en de communicatie verloopt via sondes in een baan om de planeet. Die staan niet altijd in de juiste positie.

Nu hoeft dat dus niet meer. De rover heeft op afstand een software-upgrade gekregen. Niet om contact te kunnen maken met gps-satellieten, want zo'n netwerk is er niet rond Mars, maar dat is ook niet nodig.

Met zijn nieuwe Mars Global Localization-upgrade kan de rover zijn eigen panoramische foto's matchen met kaarten van het Marslandschap op zijn eigen boordcomputer. Op die manier kan Perseverance zijn exacte locatie berekenen en kan de rover doorrijden zonder op bevestiging vanaf de aarde te hoeven wachten.

Daardoor kan de rover nu op een dag veel grotere afstanden afleggen. "We hebben de rover een nieuwe vaardigheid gegeven", aldus Jeremy Nash, robotica-ingenieur bij JPL, NASA's instituut dat de onbemande missies in het zonnestelsel leidt. "Dit was al tientallen jaren een probleem en het is geweldig spannend om deze oplossing voor het eerst echt in de ruimte uit te testen."

Meer dan de helft van de bushaltes in Nederland is niet of slecht toegankelijk voor mensen met een beperking. Vooral mensen met een visuele beperking hebben ermee te maken.

Zes van de tien haltes hebben geen of onvoldoende hulpmiddelen om blinden en slechtzienden te ondersteunen bij het busvervoer. Voor mensen met een motorische beperking, die afhankelijk zijn van bijvoorbeeld een rolstoel, is iets minder dan de helft van de bushaltes niet goed uitgerust.

Dit blijkt uit onderzoek van RTV Oost in samenwerking met de andere regionale omroepen, die cijfers van ov-samenwerkingsverband DOVA hebben geanalyseerd.

Jurre Siebert uit Arnhem gaat dagelijks met de bus. Hij is slechtziend en loopt moeilijk. "Ik ben afhankelijk van het openbaar vervoer. Ik heb geen fiets en geen rijbewijs. Het ov is voor mij de enige optie."

Hoewel het vaak goed gaat, zijn Sieberts reizen met het ov niet altijd zonder problemen. "Voor mij is het belangrijk dat een bushalte goed zichtbaar is. Ik heb het liefst een bushokje. Maar regelmatig staat er alleen maar een haltepaal langs de weg."

Voor Siebert is het belangrijk dat een rit met de bus van deur tot deur soepel verloopt. Dat is niet altijd het geval. Hij is daar niet de enige in, merkt Peter Waalboer, lid van de ledenraad van de Oogvereniging. Soms liggen er bij een halte wel geleidelijnen, maar sluiten die niet op de omgeving aan. "Dan heb je een toegankelijk eiland in een ontoegankelijke omgeving. Daar heb je dan niets aan."

Zelfs als een bushalte in principe goed is, dan nog is soepel reizen niet gegarandeerd, merkt Siebert. "Buschauffeurs moeten je wel zien staan, en ook willen helpen. Als ze een slechte dag hebben, is dat niet altijd het geval." Toch maakt hij ook regelmatig mee dat de buschauffeur welwillend is, vraagt of hij veilig staat, en aan andere passagiers vraagt om ruimte te maken.

Verschillen stedelijk en landelijke gebieden

Veruit de meeste bushaltes zijn gemeentelijk eigendom. Gemeenten met veel ontoegankelijke bushaltes liggen vaak in plattelandsgebieden. Een voorbeeld is Lopik, waar 95 procent van de haltes ontoegankelijk is.

Volgens Lopik zijn het buurtbushaltes in "de typisch landelijke lintstructuur" van de gemeente. Voetgangers, fietsers en auto's maken er gebruik van dezelfde weg. "De halteplaatsen zijn dan ook zelden meer dan enkel een haltebord. Het zijn niet zozeer de bushaltes die ongeschikt zijn maar de hele infrastructuur is niet ingericht voor doelgroepen."

Omdat het aantal gebruikers van deze haltes klein is, is de gemeente niet van plan de bushaltes toegankelijker te maken.

Wat maakt een bushalte toegankelijk?

Om te bepalen of een bushalte toegankelijk is, gebruikt DOVA meerdere criteria. Bijvoorbeeld: heeft de bushalte geleidelijnen? Sluiten die aan op de omgeving van de bushalte? Sluit de hoogte van het perron aan op de instaphoogte van de bussen? Is er een lift aanwezig, en is het perron breed genoeg voor iemand die in een rolstoel zit?

Waalboer hoort dit argument vaker. Hij wijst erop dat Nederland het VN-verdrag Handicap heeft ondertekend. Daarin is afgesproken dat mensen met een beperking, net als anderen, vrij toegang moeten hebben tot vervoer. "Het ov is een publieke voorziening. Het is niet aan de overheid of aan belangenorganisaties om te bepalen welke haltes wel en niet toegankelijk moeten zijn. Alles moet toegankelijk zijn, daar kun je geen discussies over voeren."

Veel grotere, stedelijke gemeenten hebben een relatief goede toegankelijkheid. Van de grotere gemeenten scoren Hengelo en Amersfoort het best. Meer dan 90 procent van de bushaltes daar is toegankelijk voor mensen met een motorische en een visuele beperking.

Ondanks alles is Siebert blij dat hij met het ov kan. In het verleden maakte hij gebruik van een taxi, maar sinds hij het ov heeft ontdekt, is zijn wereld een stuk groter. "Ik voel vrijheid. Mijn omgeving is een stuk groter geworden, ik hoef niet meer binnen mijn eigen regio te blijven."

Verantwoording van het onderzoek

Voor dit verhaal zijn de cijfers gebruikt zoals die op 13 januari beschikbaar waren. Ze zijn afkomstig van DOVA, een samenwerkingsverband van de ov-autoriteiten, die bestaan uit de twaalf provincies, de Vervoerregio Amsterdam, de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, en het OV-bureau Groningen Drenthe.

Deze ov-autoriteiten hebben een Halteviewer gemaakt, en zijn verantwoordelijk voor de data, maar sommige besteden het aanleveren van de haltedata uit aan de wegbeheerders. Daardoor kan het zijn dat data verouderd zijn, omdat wegbeheerders de actuele situatie nog niet hebben verwerkt, of na 13 januari aanpassingen hebben gedaan.

Goedemorgen! Het is vier jaar geleden dat Rusland Oekraïne binnenviel. Wereldwijd wordt er vandaag bij de oorlog stilgestaan. En koning Willem-Alexander, koningin Máxima en prinses Amalia ontvangen 's middags de olympische medaillewinnaars.

Eerst het weer: het is bewolkt en af en toe valt wat regen. De droge momenten overheersen echter en er waait niet meer dan een zwakke tot matige zuidwestenwind, kracht 2 tot 4. Het wordt 10 graden in het noorden tot 13 graden in het zuiden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De nieuwe coalitie doet grote beloftes waarvan niet zeker is of ze kunnen worden waargemaakt, schrijft het Sociaal en Cultureel Planbureau, dat een analyse maakte van de plannen van D66, VVD en CDA.

De partijen willen bijvoorbeeld in de zorg de gevolgen van het verhogen van het eigen risico verzachten door in te zetten op preventie. Maar volgens het planbureau is dat onvoldoende voor de problemen die nu spelen. Ook noemt het SCP het streven van het minderheidskabinet om het aantal asielzoekers te verminderen op korte termijn "niet reëel".

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Waar komt Sinterklaas eind dit jaar aan met de Pakjesboot? Officieel komt het antwoord op die vraag pas halverwege het jaar, maar volgens Omroep Brabant heeft een aantal hints de locatie nu al verklapt: Sinterklaas komt dit jaar aan in Grave.

Het Sinterklaasjournaal geeft de afgelopen dagen allerlei aanwijzingen door middel van korte filmpjes op hun website. Op een van de hints is een ambtsketting te zien. Deze lijkt erg op de ketting van de burgemeester van de gemeente Land van Cuijk, waar Grave onder valt.

Als Omroep Brabant vervolgens belt naar Peter Linders van Stichting Vestingstad Grave en vraagt naar de mogelijke komst van Sinterklaas, valt hij even stil. "Ik moet even overleggen", zegt hij. En even later: "Ik weet niet wat ik moet zeggen. Ik ga niet ontkennen, maar ook niet bevestigen."

Fijne dinsdag!

De Britse politicus Peter Mandelson is op borgtocht vrijgelaten. Hij werd gisteren aangehouden op verdenking van wangedrag in een publiek ambt en meegenomen naar een politiebureau voor verhoor.

De voormalige Britse ambassadeur voor de Verenigde Staten had banden met Jeffrey Epstein. De afgelopen maanden kwamen daar steeds meer details over naar buiten. Uit Epstein-documenten die zijn vrijgegeven zou blijken dat Mandelson mogelijk marktgevoelige informatie heeft gedeeld met Epstein.

Dat zou vijftien jaar geleden zijn gebeurd. Op dat moment was Epstein al een keer veroordeeld voor gedwongen prostitutie. Epstein zou ook 75.000 dollar aan Mandelson hebben overgemaakt. De politie had eerder al een onderzoek geopend naar het mogelijke ambtsmisdrijf.

Huiszoekingen

De 72-jarige Mandelson werd maandagmiddag meegenomen voor verhoor nadat de politie begin februari huiszoekingen had gedaan op twee adressen van de voormalige ambassadeur. Volgens de BBC negeerde hij de pers toen hij om 02.00 uur lokale tijd weer terug bij zijn woning in Londen kwam.

Mandelson had halverwege januari gezegd spijt te hebben van zijn banden met de pedoseksueel en bood diens slachtoffers excuses daarvoor aan. Hij benadrukte daarbij echter ook zelf niets verkeerd te hebben gedaan. Sinds de publicatie van miljoenen nieuwe Epstein-documenten later die maand, heeft hij niet meer met de pers gesproken.

Vorig jaar werd Mandelson vanwege die banden al ontslagen als Britse ambassadeur in de Verenigde Staten. Ook verloor hij zijn zetel in het Hogerhuis en besloot hij zelf zijn lidmaatschap op te geven van de Labourpartij. Premier Starmer kwam de afgelopen weken onder vuur te liggen omdat hij Mandelson ondanks die banden met Epstein ambassadeur in de VS had gemaakt.

Oud-president van Zuid-Korea Yoon Suk-yeol gaat in beroep tegen zijn veroordeling tot levenslang voor zijn poging tot een staatsgreep in 2024. Dat heeft de 65-jarige Yoon via zijn advocaten bekendgemaakt.

Als reden voor het hoger beroep worden onder meer vermeende juridische fouten in het vonnis van de rechtbank aangevoerd. Ook noemen de advocaten de aanklacht tegen Yoon buitensporig.

"Wij geloven dat wij de verantwoordelijkheid hebben om de problemen met deze uitspraak duidelijk uiteen te zetten, niet alleen in de gerechtelijke dossiers, maar ook voor het oordeel van de geschiedenis in de toekomst", schrijft het juridische team van Yoon in een verklaring.

Staat van beleg

In december 2024 riep de voormalige Zuid-Koreaanse leider de militaire noodtoestand uit in een poging het parlement buitenspel te zetten. Hij mobiliseerde troepen om te voorkomen dat het parlement zou stemmen over de opheffing van de noodtoestand. Dat lukte niet en 6 uur later was de crisis voorbij.

De rechtbank achtte Yoon vorige week schuldig aan het leiden van een opstand en misbruik van zijn autoriteit. De rechters achtten bewezen dat de oud-president met het afkondigen van de staat van beleg de democratische grondwet wilde ondermijnen.

Er was volgens hen niet voldoende bewijs dat Yoon al een jaar van tevoren was begonnen met het plannen van een machtsgreep, zoals de aanklagers hadden betoogd.

Een zeldzaam walviskaakbot dat een jaar geleden uit de Oosterschelde werd opgevist, blijkt van een museum in Amsterdam afkomstig te zijn. Dat heeft de duiker die het bot vond zelf achterhaald, meldt de krant PZC.

Bas van der Sanden vond het stuk kaakbeen van bijna drie meter in februari vorig jaar bij de Zeelandbrug. Gedacht werd dat het ging om de kaak van een vinvis, die mogelijk de Oosterscheldekering had getrotseerd.

Van der Sanden had meteen argwaan, vertelt hij nu aan de PZC. De botten waren wit en schoon. "Dat kon eigenlijk niet voor botten die lang onder water hebben gelegen."

Alarmbellen

Toen bij het conserveren bleek dat het bot al een keer eerder was geconserveerd groeide de argwaan. En toen bij een DNA-test bleek dat het niet om een gewone vinvis ging maar om een omurawalvis, een soort die hier helemaal niet voorkomt, gingen bij Van der Sanden alle alarmbellen af.

De waarheid kwam uiteindelijk boven water toen een museummedewerker contact met Van der Sanden zocht na diens lezing over het mysterie tijdens een duikexpo. De walviskaak bleek afkomstig uit het in 2011 gesloten Zoölogisch Museum Amsterdam. Na de sluiting had dat de botten overgedaan aan Naturalis, maar dat museum had er geen belangstelling voor en gaf de opdracht de botten af te voeren.

De museummedewerker vond dat zonde en nam ze mee naar huis. Daar zette hij het kaakbeen achter de bank, maar toen hij ging verhuizen was er geen plaats meer voor de enorme kaak. Toch weer naar een museum was geen optie, omdat de officiële papieren ontbraken.

Nieuwe papieren

De medewerker besloot daarop, samen met een collega, het bot ergens in het water te dumpen op een plek waar het zeker zou worden gevonden. Op die manier zou het weer geldige papieren krijgen, omdat het dan officieel opnieuw geborgen zou zijn.

Van der Sanden kan er wel om lachen, zegt hij tegen de PZC. "Er zijn sec gezien geen strafbare feiten gepleegd. Het was geen diefstal. In de museumwereld zal dit worden afgedaan met een bestraffend: foei! Uiteraard met een glimlach."