NOS Nieuws - Algemeen

In Venezuela is gisteren voor het eerst in lange tijd gedemonstreerd tegen het regime. Studenten riepen Venezolanen op om massaal de straat op te gaan, iets wat ondenkbaar was na de presidentsverkiezingen van 2024. Die protesten werden toen, net als voorgaande jaren, met harde hand neergeslagen.

Op sociale media sprak oppositieleider en Nobelprijswinnaar María Corina Machado haar lof uit voor de demonstranten. "Wat geweldig om te zien hoe jongeren, die nooit democratie hebben gekend, hun stem laten horen."

Opnieuw uitstel

Gisteren zou het parlement voor de tweede keer de voorgestelde amnestiewet bespreken. Het wetsvoorstel kan leiden tot de vrijlating van honderden gevangenen, maar de inhoudelijke behandeling werd opnieuw uitgesteld zonder duidelijke reden.

Op meer dan dertig plekken in het land werd vreedzaam geprotesteerd, met de eis dat alle politieke gevangenen worden vrijgelaten, onder wie mensenrechtenactivisten, leden van de oppositie en journalisten. "Ze zijn onschuldig, het zijn geen delinquenten," werd geroepen en gezongen.

Dat Venezolanen weer de straat op durven, is een grote stap. Tegengeluiden worden systematisch de kop ingedrukt door het regime. De VN oordeelde eind vorig jaar dat onder meer het leger een centrale rol speelt bij ernstige mensenrechtenschendingen, waaronder dodelijk geweld, martelingen en verkrachtingen.

Ook gelooft de VN dat militairen gericht op demonstranten hebben geschoten. In de afgelopen jaren werden bij protesten naar schatting honderden mensen gedood en duizenden anderen gevangengenomen.

Dag en nacht wachten

Met het uitstel van de amnestiewet blijft het afwachten voor Venezolanen. Buiten de gevangenissen in de hoofdstad Caracas staan sinds een aantal weken tenten opgesteld. Familieleden van gevangenen wachten daar dag en nacht op hun vrijlating.

Dat het wetsvoorstel weer vooruit wordt geschoven, voelt alsof er een spelletje met hen wordt gespeeld:

Sinds de ontvoering van oud-dictator Maduro zit het regime nog altijd stevig in het zadel. Maar onder het Amerikaanse vergrootglas zijn er toch langzame veranderingen te zien. De oppositie krijgt met mondjesmaat zendtijd op televisie, protesten lijken te worden toegelaten en prominente gevangenen worden onder strenge voorwaarden vrijgelaten. Ook het amnestie-wetsvoorstel ligt op tafel, een langgekoesterde wens van de oppositie en mensenrechtenorganisaties.

De Amerikaanse aanwezigheid in het land is ook op diplomatiek niveau te zien. Vorige maand arriveerde een nieuwe zaakgelastigde en gisteren ontving interim-leider Rodríguez de Amerikaanse minister van Energie Chris Wright. Hij zei in een interview met de zender NBC dat de Venezolanen wel "de baas" zijn, maar dat de VS een "aanzienlijke invloed" heeft.

Voedselpakketten

Ook Rodríguez verscheen in een interview met de zender, waar ze herhaalde dat ze Maduro nog altijd als de legitieme president ziet. Hij en zijn vrouw zouden onschuldig zijn, zei ze. Volgende maand wordt de rechtszaak tegen Maduro in New York vervolgd.

Als reactie op de studentenprotesten riep het regime aanhangers op om ook de straat op te gaan. Betrouwbare cijfers over het aantal betogers bij die bijeenkomsten zijn er niet. Bij de zogeheten Chavista-manifestaties, genoemd naar de voorganger van Maduro, worden bezoekers vaak beloond, onder meer met voedselpakketten.

Hij is ongetwijfeld een van de meest beruchte criminelen in de recente Amerikaanse geschiedenis: Jeffrey Epstein, zedendelinquent en verdachte van grootschalige meisjeshandel. Donald Trump, techmiljardairs, Europese politici, prinsen en prinsessen, wereldberoemde artiesten en intellectuelen. Allemaal wilden ze gezien worden op zijn feesten. Velen gingen gretig in op zijn uitnodigingen en bezochten zijn luxewoningen in Manhattan en Palm Beach, en op zijn privé-eiland in de Caribische Zee.

Epsteins imposante netwerk komt steeds beter in beeld nu er miljoenen documenten zijn vrijgegeven. Maar laten we terugkeren tot Epstein zelf. Wat deed hij? We zetten de belangrijkste feiten op een rij.

Waarvoor is hij veroordeeld?

Tegenover de vele aanwijzingen dat Epstein op grote schaal meisjes en vrouwen misbruikte en aanzette tot prostitutie, lijkt zijn ene veroordeling in het niet te vallen. Die was in 2008, na een omstreden geheime schikking tussen zijn advocaat en de staat Florida.

Epstein was beschuldigd van pedofilie en seksueel misbruik van tientallen meisjes. De aanklacht was omvangrijk en overtuigend, maar dankzij de schikking wist hij een jarenlange gevangenisstraf te ontlopen.

Hij hoefde slechts schuld te bekennen aan twee aanklachten van gedwongen prostitutie en kreeg in ruil daarvoor dertien maanden cel. Ook de gevolgen van die celstraf vielen in de praktijk mee: hij mocht zes dagen per week, twaalf uur per dag naar zijn kantoor aan huis om te werken.

Het is niet duidelijk waarom de openbare aanklager in Miami, Alex Acosta, akkoord ging met zo'n lichte straf. Afgaand op onlangs vrijgekomen documenten ziet het er niet naar uit dat zijn kantoor alles in het werk stelde om Epstein een passende straf te kunnen geven. Wel blijkt dat Acosta zich "gefrustreerd" voelde door de agressieve aanpak van Epsteins advocaten.

Waarvoor werd hij verder strafrechtelijk vervolgd?

Elf jaar na die veroordeling kreeg Epstein en veel omvangrijkere strafvervolging aan zijn broek. Dat gebeurde in 2019, nadat de Miami Herald uitgebreid had gepubliceerd over de geheime schikking. De krant liet ook een aantal slachtoffers aan het woord. Die bleken door justitie niet geïnformeerd te zijn over de schikking. Door alle ophef over de zaak kwam het Amerikaanse ministerie van Justitie in actie en stelde een aanvullend onderzoek in.

Dat leidde ertoe dat Epstein werd gearresteerd. In de aanklacht werd hem 'sekshandel' in minderjarige meisjes - soms net 14 jaar oud - ten laste gelegd. Huiszoeking in een van zijn huizen in Manhattan leverde duizenden naaktfoto's op van jonge meisjes.

De vermogensbeheerder zou tientallen meisjes naar zijn huizen hebben gelokt en hen hebben betaald voor naaktmassages, die vaak uitliepen op seks. Ook zou hij de minderjarigen hebben 'gedeeld' met rijke vrienden en bekenden.

Op 10 augustus 2019, nog voordat de rechtszaak van start kon gaan, werd Epstein dood aangetroffen in zijn gevangeniscel in New York. De autoriteiten stelden vast dat hij zichzelf van het leven had beroofd.

Hoeveel slachtoffers zijn er?

Niemand weet het precies. Maar als je alle beschuldigingen en bewezen gevallen van misbruik en gedwongen prostitutie optelt uit de federale aanklacht, het politieonderzoek in Florida, civiele rechtszaken en openbare interviews, kom je tot meer dan duizend vrouwen en meisjes. Het gaat dan om mensen die tot seks zouden zijn gedwongen met Epstein, met andere mannen of met Epsteins handlanger Ghislaine Maxwell.

Na een inventarisatie van alle bewijs bevestigden het Amerikaanse ministerie van Justitie en de FBI in een gezamenlijke verklaring, vorig jaar juli, dat het aantal van "meer dan duizend slachtoffers" strookt met hun eigen bevindingen.

Tot nu toe hebben enkele tientallen vrouwen in het openbaar over hun ervaringen gesproken. Zij zeggen er lang mee te hebben gewacht, omdat ze vreesden voor wraak door Epstein of zijn advocaten.

Het bekendste slachtoffer is Virginia Giuffre. Zij verklaarde dat Epstein haar tussen 2000 en 2002 verkrachtte en dwong tot seks met anderen. Een van de andere daders zou de toenmalige Britse prins Andrew zijn. Giuffre begon een civiele zaak tegen Epstein in 2009 en trad erover naar buiten in 2011. Ze daagde ook Ghislaine Maxwell en Andrew voor de civiele rechter. In april vorig jaar maakte ze een eind aan haar leven.

In 2022 werd ook Ghislaine Maxwell strafrechtelijk vervolgd voor het namens Epstein ronselen van meisjes voor seks. Zij zit nu een celstraf uit van twintig jaar.

Hoe kreeg Epstein zijn fortuin?

Hoewel Jeffrey Epstein vaak als miljardair wordt omschreven, had hij volgens schattingen niet meer dan 500 miljoen euro eigen vermogen op het moment dat hij overleed.

Toch is dat opmerkelijk veel voor iemand die bij zijn eerste baan als wiskundeleraar werd ontslagen vanwege slechte werkprestaties. Het toeval wilde dat hij op dat moment bijles gaf aan de zoon van de topman van investeringsbank Bear Stearns. Die nam hem in dienst bij de bank. Tegen de tijd dat Bear Stearns in 2008 ten onder ging tijdens de vastgoedkrach, was Epstein al voor zichzelf begonnen als vermogensbeheerder.

Epstein had twee bedrijven, Southern Trust en Financial Trust, allebei geregistreerd in de Amerikaanse Maagdeneilanden, die financiële diensten zoals nalatenschapsplanning verleende aan superrijke cliënten. Dat leverde hem tussen 1999 en 2018 meer dan 800 miljoen dollar op aan winst.

Tot zijn cliënten behoorden figuren als Les Wexner, voormalige eigenaar van lingeriemerk Victoria's Secret, wiens privévermogen wordt geschat op 7,4 miljard euro. Maar ook hedgefondsmiljardairs, vastgoedbarons en een erfgename van de beroemde bankiersfamilie Rothschild maakten gebruik van Epsteins diensten.

Via de datadumps van het Amerikaanse ministerie van Justitie wordt steeds meer duidelijk over Epsteins zakelijk handelen. Tegelijkertijd roepen de vrijgekomen documenten steeds meer vragen op, schrijft Forbes. Het blad citeert deskundigen uit de wereld van vermogensbeheer die zeggen niet te kunnen verklaren waarom Epsteins klanten buitenproportioneel hoge bedragen betaalden voor vrij gewone financiële diensten. "De reden voor de torenhoge tarieven die cliënten aan Epstein betaalden is onduidelijk. Maar de omvang roept de vraag op of ze hem ook voor iets anders betaalden."

Wie komen voor in de documenten van Epstein? Je leest er over in deze special:

In de Zeeuwse gemeente Veere worden binnenkort alle volkstuinen preventief gecontroleerd op PFAS. De gemeente doet dit nadat een maand geleden op meerdere plekken in een volkstuinencomplex in Koudekerke verhoogde PFAS-waarden waren gemeten.

Uit metingen bleek dat zes plekken in het complex in een zogeheten rode zone vallen. De GGD adviseerde de tuinders om niet dagelijks hun zelf gekweekte groenten te eten. Verdere maatregelen werden niet genomen, omdat de gemeten hoeveelheden PFAS volgens het onderzoek geen gevaar opleveren.

Maar voor de gemeente Veere, waar Koudekerke onder valt, was de ontdekking aanleiding om de hoeveelheid PFAS in alle ruim 300 volkstuinen binnen de gemeente te checken.

"We hebben tegen onze verwachtingen in toch verhoogde PFAS-waarden gemeten in Koudekerke, dus nu willen we toch alles voor de zekerheid controleren", zegt wethouder John de Jonge tegen Omroep Zeeland.

Verder van de kust

De grotere hoeveelheden PFAS in Koudekerke verrassen de gemeente. "We weten: hoe dichter bij de kust, hoe hoger de kans op PFAS in de grond. Dat komt door seaspray, dat zijn druppeltjes die vanuit de zee op het land terechtkomen", legt De Jonge uit.

"In Westkapelle waren de verhoogde PFAS-waarden al eerder vastgesteld, maar dat ligt ook dichter bij de kust. Koudekerke ligt wat verder van de kust, dus daar waren we niet van uitgegaan. De oorzaak van de verhoogde waarden heeft waarschijnlijk ook niet met seaspray te maken."

De gemeente denkt dat het versjouwen van grond, die tot veertig jaar geleden werd gebruikt voor het verhogen van terreinen, wellicht de oorzaak is van de grotere hoeveelheden PFAS in Koudekerke. "Die grond is mogelijk ook versjouwd over andere gedeeltes in de gemeente, vandaar dat we het de moeite waard vinden om de rest ook te laten controleren", aldus De Jonge.

Grondig onderzoek

Gisteravond zijn in een besloten vergadering alle tuineigenaren met een volkstuin in de gemeente op de hoogte gesteld. De gemeente hoopt over een of twee maanden de waarden te weten. "We willen dit onderzoek grondig uitvoeren, dus dat vraagt wat tijd. Maar we willen zo snel mogelijk helderheid", aldus De Jonge.

In de Braziliaanse deelstaat São Paulo is woensdag een wet aangenomen die het begraven van huisdieren bij hun baasje of baasjes toestaat. Dat is te danken aan de trouw van hond Bob, die na de begrafenis van zijn baasje in de voorstad Taboão da Serra weigerde om de begraafplaats te verlaten.

Bob werd een vaste waarde op deze begraafplaats. Hij kreeg daar een hondenhok, liep met begrafenisstoeten mee en bood troost aan mensen die een graf bezochten. Dat deed hij tien jaar lang. Hij dankte er zijn bijnaam Corveido aan, wat Doodgraver betekent.

Een aanrijding door een auto werd hem in 2021 fataal. Zijn laatste rustplaats is pal naast dat van zijn baasje. De lokale organisatie voor de opvang van zwerfhonden, Patre, zamelde geld in voor de oprichting van een standbeeld.

Dat kwam er. "Gisteren was het twee jaar geleden dat onze geliefde Bob de Doodgraver een prachtig sterretje aan de hemel werd", schreef Patre bij de onthulling. "De begraafplaats is niet meer hetzelfde zonder jou, grote vriend, jij die ons zoveel hebt geleerd met je trouw en liefde."

"We beleven een historische dag voor diegenen die hun huisdieren koesteren als deel van de familie", schreef de initiatiefnemer van de wet op Facebook. "Het is nu een wet in de staat São Paulo: huisdieren kunnen naast hun familie begraven worden. Een doorbraak waarmee de liefde, band en respect in een echte relatie worden erkend."

Elk jaar gaan er naar schatting 5800 mensen dood doordat ze stoppen met eten en drinken. Dat blijkt uit onderzoek van het Erasmus MC in Rotterdam, dat werd uitgevoerd op basis van een representatieve steekproef tussen 2019 en 2023. Het gaat om 3,5 procent van het totale aantal sterfgevallen per jaar.

Nog eens 2000 mensen kiezen er voor om te sterven door het zelfstandig innemen van dodelijke medicijnen of (slaap)middelen.

Vooral 30- tot 70-jarigen gebruiken medicijnen om te sterven. In veel van de onderzochte gevallen hadden zij psychische problemen en een deel van deze groep had al eerder een poging gedaan om zelf hun leven te beëindigen.

Ieder jaar sterven bijna 10.000 mensen door euthanasie door een arts, wat neerkomt op 5,8 procent van het totale aantal overlijdensgevallen. Voor een derde van de mensen was een afgewezen euthanasieverzoek de directe aanleiding om te stoppen met eten of drinken.

Niet belasten

Het merendeel (90 procent) van de mensen die er zelf voor kozen om te sterven noemt ondraaglijk lijden als reden van de overlijdenswens. Een grote groep zag vaak niet meer in hoe hun leven beter zou kunnen worden.

"Veel mensen die om verschillende redenen het gevoel hebben 'klaar met leven' te zijn, willen zelf de verantwoordelijkheid nemen en zelf het moment van overlijden bepalen", zegt Fenne Bosma, die betrokken was bij het onderzoek. "Sommigen willen een arts niet belasten of hebben principiële bezwaren tegen medische betrokkenheid bij het beëindigen van het leven", stelt ze.

Waardig sterven

Het helpen van mensen die stoppen met eten of drinken is niet strafbaar en wordt volgens de wet niet gezien als hulp bij zelfdoding. Een overlijden op deze wijze wordt nadien geregistreerd als natuurlijke dood.

Volgens de onderzoekers ervaart het merendeel van de mensen die ervoor kiezen om zo te sterven en hun naasten deze manier als "een waardig overlijden". Wel benadrukken ze het belang van goede voorbereiding en begeleiding daarbij.

De mensen die stoppen met eten of drinken worden daarin soms ondersteund door zorgverleners. Zo krijgen ze bijvoorbeeld slaapmiddelen of morfine. De meeste mensen die overlijden zijn ouder dan 80 jaar en hebben lichamelijke klachten. Sommigen van hen kampen ook met een ziekte die invloed heeft op hoe lang hun leven nog duurt.

Middel X

Een kwart van de groep die stierf door een combinatie van medicijnen gebruikt daarvoor het middel X. Dat is een zelfdodingspoeder waarvan het gebruik op zichzelf niet strafbaar is. Verspreiding ervan is dat wel, omdat dat geldt als hulp bij zelfdoding. Alleen artsen is het onder strenge voorwaarden toegestaan om mensen te helpen doodgaan.

Onderzoeker Bosma stelt dat de media-aandacht voor middel X niet heeft geleid tot een toename van het aantal mensen dat kiest voor de dood door het gebruik van medicijnen of het zelfdodingsmiddel. "Dat komt onder meer doordat het lastig is om aan de middelen te komen en er misverstanden en onduidelijkheid zijn over in hoeverre iemand mag worden geholpen door een naaste", zeggen de onderzoekers.

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Van Spanje tot het Verenigd Koninkrijk, en ook in ons land, zijn er plannen voor een verbod op sociale media voor jongeren. Wereldwijd zijn landen bezig met de gevaren van apps als Tiktok, Instagram en Facebook.

Jongeren voelen zich minder gelukkig door al het scrollen en de eenzaamheid groeit, zo blijkt uit onderzoeken. De sociale media hebben een duidelijk effect op de mentale gezondheid en de roep om daar wat aan te doen, klinkt luider.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je luisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

En precies daarom kozen ze er in Australië twee maanden geleden voor om sociale media te verbieden voor kinderen en jongeren onder de 16. Hoe gaat het nu het verbod even actief is?

Correspondent Meike Wijers sprak met kinderen, ouders en experts en maakt de balans op in deze aflevering van podcast De Dag. Wat kunnen we leren van het eerste land ter wereld dat sociale media verbood?

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Ulrike Nagel

Een Britse rechter heeft het verbod op de pro-Palestijnse actiegroep Palestine Action bestempeld als onwettig. Volgens de rechter was het besluit van het Lagerhuis om de groep tot terroristische organisatie te bestempelen buitenproportioneel.

Wel blijft het verbod op de groep in stand tot in ieder geval een hoorzitting later deze maand, waar eventuele vervolgstappen worden besproken en ook een mogelijk hoger beroep. Daarmee blijft het uiten van steun aan Palestine Action of deelname aan acties van de groep voorlopig strafbaar in het Verenigd Koninkrijk.

Verbod

Vorig jaar juli stemde een overgrote meerderheid van het Lagerhuis in met een voorstel van de regering om de antiterrorismewet aan te passen. Daarmee werd Palestine Action toegevoegd aan de lijst met terroristische organisaties.

De maatregel werd ingesteld nadat activisten van Palestine Action onder meer vernielingen hadden aangericht op een luchtmachtbasis in Oxfordshire. Ze besmeurden militaire vliegtuigen met verf en richtten voor miljoenen euro's schade aan.

De groep ging in beroep tegen het regeringsbesluit en begon een rechtszaak, en heeft nu dus gelijk gekregen. Volgens de rechter was het besluit om de groep als terroristische organisatie aan te merken een te zwaar middel en had het verbod "wel degelijk geleid tot een aanzienlijke inbreuk op het recht op vrijheid van meningsuiting en het recht op vrijheid van vergadering".

'Monumentale overwinning'

De overheid zegt tegen de BBC de uitspraak te betreuren. Minister van Binnenlandse Zaken Mahmood zegt dat het besluit om Palestine Action op de terrorismelijst te zetten het resultaat was van een langdurig, nauwgezet proces. "En ik ben het niet eens met de stelling dat het verbieden van deze terroristische organisatie buitenproportioneel is."

Huda Ammori, medeoprichter van Palestine Action, spreekt van een "monumentale overwinning". De regering kan nog wel in beroep tegen de uitspraak.

Het verbod op Palestine Action leverde forse kritiek op van onder meer de Verenigde Naties en mensenrechtenorganisaties. Experts van de VN voerden aan dat protestacties die alleen schade veroorzaken en geen menselijke slachtoffers maken, niet als terrorisme moeten worden beschouwd.

Correspondent Verenigd Koninkrijk Arjen van der Horst:

"Door het besluit van de regering om Palestine Action op de lijst van terroristische organisaties te zetten werd het ook strafbaar om openlijk steun aan deze groep te betuigen. Dat besluit werd door tegenstanders als buitenproportioneel gezien.

Daardoor zag je bij pro-Palestijnse demonstraties veel betogers die spandoeken droegen met teksten waarmee ze steun betuigden aan Palestine Action. Dat leidde afgelopen zomer bijna wekelijks tot arrestaties. De mensen die werden opgepakt waren vooral ouderen, niet bepaald het klassieke profiel van een terrorist."

Het noodweer dat gisteren delen van Spanje en Frankrijk teisterde, heeft meerdere levens geëist en veel schade veroorzaakt.

Zo vielen in Frankrijk twee doden. In de buurt van Toulouse is een man in zijn tuin om het leven gekomen, nadat hij van een ladder viel. Gisteren overleed een chauffeur nadat een tak op zijn vrachtwagen was gevallen. Volgens de Franse autoriteiten raakten 26 mensen gewond.

De weersdienst Meteo France heeft voor grote delen van het land code geel en oranje afgegeven.

In de buurt van Bordeaux zijn straten onder water gelopen. Een verslaggever van tv-zender TF1Info staat tot aan haar middel in het water.

450.000 huishoudens zitten nog steeds zonder stroom. Het zuiden van het land is het hardst getroffen. Gisteren meldde netbeheerder Enedis dat 850.000 huishoudens geen elektriciteit hebben.

Het departement Gironde meldt dat 135.000 mensen geen telefoonbereik hebben, doordat het mobiele netwerk is getroffen. Tientallen scholen in het zuiden van het land blijven uit voorzorg dicht.

Vluchten geannuleerd

In Spanje is de regio Catalonië het zwaarst getroffen. In Barcelona is een vrouw om het leven gekomen nadat een deel van een dak van een bedrijfspand op haar was gevallen. In totaal moesten negen mensen naar het ziekenhuis.

Op de luchthaven van Barcelona zijn ruim honderd vluchten geannuleerd vanwege de storm. Ook in grote delen van Spanje geldt nog steeds code geel en oranje voor harde wind en neerslag.

Dijk ingestort

Verder heeft Portugal te maken met noodweer. Bij Coimbra, in het noorden van het land, is een deel van een autoweg op een dijk ingestort. Volgens de autoriteiten moeten bijna 15.000 mensen worden geëvacueerd als het gebied overstroomt.

Veel wegen zijn afgesloten nadat ze onder water waren gelopen.

Het zuidwesten van Europa heeft al weken last van overlast door extreem weer. De storm Nils trok met windstoten tot 160 kilometer per uur over de landen.

Ook in Italië is een dode gevallen door het noodweer. In de buurt van Rome is een man in zijn woning om het leven gekomen door een aardverschuiving. Twee anderen raakten gewond en zijn opgenomen in het ziekenhuis.

Een 26-jarige man uit Helmond is veroordeeld tot acht jaar cel en tbs voor seksueel misbruik van kinderen onder de 12 jaar. Verdachte Wesley W. heeft in een periode van tien jaar twintig slachtoffers gemaakt. Justitie had vijftien jaar gevangenisstraf en tbs met dwangverpleging geëist.

De man werkte tot voor kort als leerkrachtondersteuner op een basisschool in zijn woonplaats. Ook was hij oppas bij mensen thuis. Het misbruik vond zowel op school als op de oppasadressen plaats. Het jongste slachtoffer was 2 jaar oud, het oudste 10, meldt Omroep Brabant.

W. werd in september 2024 aangehouden nadat meerdere ouders meldingen hadden gedaan over de leerkrachtondersteuner. De verdachte heeft vrijwel alles bekend. Hij had ook beeldmateriaal gemaakt van het misbruik.

Spelletje

W. betastte de kinderen tijdens een spelletje. Dat gebeurde eerst over de kleding, later raakte W. de kinderen ook over en in de onderbroek aan. Ook liet hij sommige kinderen hem aanraken. Volgens de rechter liet hij het na om hulp in te schakelen voor zijn stoornis, terwijl hij daar al lange tijd van wist.

De voormalige leerkrachtondersteuner kon al die tijd zijn gang gaan omdat hij een populaire meester was op de school, meldt Omroep Brabant. Ook werd hij door ouders als oppas aangenomen.

De rechter vindt het kwalijk dat de man de kinderen opdroeg om niets over het misbruik te vertellen en dat hij beelden van het misbruik had gemaakt. "De kinderen moeten leven met de vrees dat deze beelden ooit nog op het internet verschijnen", aldus de rechter.

De rechter acht de man verminderd toerekeningsvatbaar en de kans op herhaling groot. Daarom is behalve een celstraf van acht jaar ook tbs met dwangverpleging opgelegd. W. moet de slachtoffers ook een schadevergoeding van in totaal 125.000 euro betalen.

Salarissen voor politieke ambtsdragers moeten fors omhoog en andere arbeidsvoorwaarden moeten daaraan worden aangepast. Dat stelt het college voor de rechtspositie van politieke ambtsdragers ARPA in een advies aan het kabinet. De betere betaling is nodig om het werken in een politiek ambt voor iedereen die daarvoor gekwalificeerd is aantrekkelijk te houden, aldus het college.

De beloning moet volgens het college in lijn worden gebracht met de bestuurlijke zwaarte van het ambt en de secundaire arbeidsvoorwaarden in lijn met die van werknemers. "Gedurende jaren is dat al niet meer gebeurd. Er is alle reden een inhaalslag te maken."

Salarissen en vergoedingen

Concreet adviseert het college de salarissen van kabinetsleden drie jaar achtereen met 5 procent te verhogen. Dat heeft ook als voordeel dat ministers weer meer gaan verdienen dan de hoogste ambtenaren van hun ministerie. Leden van de Eerste en Tweede Kamer zouden er drie jaar lang 4 procent salaris bij moeten krijgen.

Wat betreft de overige politieke ambtsdragers pleit het college ook voor salaris- of vergoedingsverhogingen drie jaar achtereen.

Wat verdienen politici?

Tweede Kamerleden krijgen officieel geen salaris, maar een 'schadeloosstelling'. Die is, met vakantiegeld en eindejaarsuitkering, zo'n 141.000 euro per jaar. De voorzitter en ondervoorzitters van de Tweede Kamer krijgen daar nog een toelage op, net zoals de fractievoorzitters van de politieke partijen.

Het Eerste Kamerlidmaatschap is geen fulltime functie, daarom krijgen de leden van de senaat een lagere schadeloosstelling: 2867 euro per maand. Ook hier krijgen (onder)voorzitters en fractievoorzitters meer.

Alle ministers, dus ook de minister-president, verdienen 205.000 euro per jaar. Een staatssecretaris krijgt iets minder: zo'n 192.000 euro per jaar. Deze bedragen zijn inclusief vakantiegeld en eindejaarsuitkering.

Het salaris van burgemeesters, wethouders en gemeenteraadsleden hangt af van de grootte van de gemeente. Voor burgemeesters is dat maximaal 13.000 euro per maand, voor wethouders zo'n 11.000 euro per maand en voor raadsleden 2687 euro.

Die zou voor burgemeesters, wethouders en raadsleden van grote en middelgrote gemeenten 6 procent moeten zijn, voor gedeputeerden van provincies en leden van het dagelijks bestuur van waterschappen 5 procent en voor statenleden, leden van het algemeen bestuur van waterschappen en raadsleden van kleine gemeenten 3,3 procent.

Verzwaring en risico's

Het college wijst erop dat de taken van politieke ambtsdragers de afgelopen vijftien jaar "significant" zwaarder zijn geworden. "Maatschappelijke vraagstukken worden steeds complexer en de verwachtingen van burgers nemen toe: de overheid moet krachtig, wendbaar, transparant, dienstbaar, rechtvaardig én snel maatwerk leveren."

Daarnaast compenseren de vergoedingen voor ambtsdragers niet altijd het inkomensverlies dat ambtsdragers in hun hoofdberoep lijden omdat ze ook politiek werk doen.

Daarnaast voert het college aan dat ambtsdragers de afgelopen vijftien jaar meer met intimidatie te maken hebben gekregen. Verder staan ze meer in de schijnwerpers, waardoor ook het afbreukrisico toenam.

"Het is belangrijk dat politieke ambtsdragers hun rol goed kunnen (blijven) spelen", schrijft het college, "met voldoende ondersteuning, goede arbeidsvoorwaarden en voldoende ontwikkelmogelijkheden, zonder dat zij door overmatige werkdruk, laat staan door agressie en intimidatie worden gehinderd of zelfs voortijdig uitvallen."

Na volgende verkiezingen

Het is zeer de vraag of het komend kabinet iets met het advies zal doen, dat komt op een gevoelig moment. Het aankomende kabinet-Jetten wil juist grote bezuinigingen doorvoeren. Om die reden staan er flinke bezuinigingen voor rijksambtenaren op stapel. Zij krijgen bijvoorbeeld dit jaar geen salarisverhoging.

Als het kabinet-Jetten en de Eerste en Tweede Kamer instemmen en het advies overnemen, kunnen ze daar zelf niet meteen van profiteren. De maatregelen gaan dan pas in na nieuwe verkiezingen.

Schiphol denkt dat het aantal reizigers dit jaar verder zal toenemen. De luchthaven verwacht tussen de 68 en 72 miljoen passagiers, door de inzet van nieuwe grote vliegtuigen.

Het aantal reizigers zou daarmee voor het eerst uitkomen boven het niveau van voor de coronaperiode, dat op 71,7 miljoen ligt. Het afgelopen jaar vlogen bijna 69 miljoen mensen van, via of naar Schiphol.

Schiphol Group, waar naast de Amsterdamse luchthaven ook Eindhoven Airport, Rotterdam The Hague Airport en Lelystad Airport onder vallen, heeft een goed jaar achter de rug, blijkt uit de jaarcijfers. De winst kwam uit op 550 miljoen euro en ook het aantal vliegbewegingen nam toe. De luchthaven wil de komende jaren 10 miljard euro investeren in de kwaliteit van de luchthavens.

Belangrijk jaar

"2025 was een belangrijk jaar voor Schiphol Group", stelt de luchthaven. "De vliegtuigen op vluchten van en naar Schiphol worden stiller, we werkten hard aan achterstallig onderhoud en betere arbeidsomstandigheden voor medewerkers."

Vorig jaar waren er problemen op het vliegveld doordat het grondpersoneel van KLM een aantal keren het werk neerlegde. Dat had gevolgen voor het vliegverkeer. Onder het grondpersoneel vallen mensen die bagage in- en uitladen, vliegtuigen verplaatsen en reizigers te woord staan. Ze eisten een hoger loon en een betere regeling voor zwaar werk.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) begint een onderzoek naar PostNL vanwege de overname van concurrent Sandd. Er wordt al jaren gesproken over de samenvoeging van de bedrijven. Die had nooit mogen doorgaan, oordeelde het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) in december voor de tweede keer.

ACM heeft de afgelopen weken met verschillende partijen gesproken over die uitspraak, maar dat heeft nog niet geleid tot een oplossing. Het is nog niet bekend wanneer het onderzoek naar PostNL is afgerond.

Als de toezichthouder oordeelt dat er sprake is van tegenstrijdigheid met de mededingingsregels: de wettelijke regels die eerlijke concurrentie tussen ondernemingen beschermen, dan zal zij passende maatregelen opleggen aan PostNL in het belang van het herstel van de postmarkt.

Steeds duurder

PostNL zegt de rol van de toezichthouder te respecteren. Maar het bedrijf geeft ook aan dat nieuw onderzoek de postmarkt niet vooruit helpt. "De sector heeft juist behoefte aan stabiliteit en toekomstgerichte besluitvorming voor klanten en medewerkers."

Sandd werd in 2019 overgenomen omdat het bezorgen van brievenbuspost steeds minder lonend is, doordat er steeds minder brieven en kaarten worden verstuurd.

Bij PostNL gaat het nu ook niet goed met de briefpost. Er wordt nog steeds minder verstuurd. Daardoor wordt het voor het bedrijf steeds duurder om de verplichte postbezorging overeind te houden. De komende jaren krijgt het bedrijf ook meer tijd om de post te bezorgen.

President Trump heeft het grootste vliegdekschip ter wereld, de USS Gerald R. Ford, opdracht gegeven om naar het Midden-Oosten te varen. Dat melden Amerikaanse media.

Trump verhoogt daarmee de druk op Iran om een akkoord te sluiten over het Iraanse atoomprogramma. De onderhandelingen daarover worden volgende week hervat.

Een ander Amerikaans vliegdekschip, de USS Abraham Lincoln, is al meer dan twee weken in de regio, samen met drie begeleidende marineschepen. De USS Gerald R. Ford bevindt zich in het Caribisch gebied.

De Gerald R. Ford en zijn begeleidende marineschepen lagen tot afgelopen oktober in de Middellandse Zee. Toen kregen ze in de aanloop naar de aanvallen op Venezuela en de ontvoering van president Maduro opdracht naar het Caribisch gebied te gaan.

De VS en Iran spraken vorige week weer over het sluiten van een akkoord over het Iraans atoomprogramma. De VS wil voorkomen dat Iran atoomwapens ontwikkelt. Iran hoopt dat met een akkoord de economische sancties tegen dat land worden versoepeld.

Voor de VS gaan de onderhandelingen ook over het Iraanse raketprogramma en de Iraanse steun aan Hamas, Hezbollah in Libanon en de Houthi's in Jemen. Volgende week gaan de besprekingen verder.

Ultimatum

Trump dreigde woensdag opnieuw met militair ingrijpen als Iran zich niet naar de Amerikaanse eisen voegt. "Of we sluiten een deal, of we moeten iets stevigs doen, net als vorige keer." Met dat laatste doelde hij op de bombardementen op Iraanse nucleaire complexen in juni vorig jaar.

Woensdag zei Trump al dat hij over het sturen van een tweede vliegdekschip nadacht. Gisteren zei hij dat het voor Iran "heel traumatiserend" zou zijn als er geen akkoord komt. Gevraagd naar hoeveel tijd hij Iran nog geeft, zei hij "ongeveer een maand". "Het moet snel gaan. Ze moeten heel snel instemmen."

Met de komst van de Gerald R. Ford neemt de slagkracht van de Amerikanen voor een eventuele aanval op Iran fors toe. Het schip heeft 75 vliegtuigen en helikopters aan boord. Ook heeft het vliegdekschip meerdere marineschepen om zich heen.

De Franse politie heeft negen mensen gearresteerd op verdenking van grootschalige ticketfraude in het Louvre. Het gaat onder meer om twee medewerkers van het museum en twee gidsen, schrijft de Franse krant Le Parisien.

Grootschalig netwerk ontmanteld

De verdachten rekenden woekerprijzen voor groepsrondleidingen, waarbij ze meer dan de toegestane twintig personen toelieten. Ruim tien jaar lang kon het netwerk zijn gang gaan, waarbij volgens het museum voor meer dan 10 miljoen euro aan verliezen is geleden.

De politie heeft ook honderdduizenden euro's aan contant geld in beslag genomen, waarvan een deel buitenlandse valuta. Daarnaast zijn er drie voertuigen in beslag genomen en verschillende bankkluizen, schrijft Le Parisien.

Verdachte aanwezigheid

De arrestaties vonden deze week plaats, nadat eind 2024 een onderzoek was gestart na een klacht van het museum. Het Louvre sloeg alarm over twee Chinese gidsen die vaak aanwezig waren in het wereldberoemde museum. Ze zouden groepen Chinese toeristen het museum binnenlokken, terwijl ze dezelfde tickets meerdere keren voor verschillende bezoekers gebruikten.

Medewerkers van het museum werden vervolgens cash betaald om de ticketcontroles te omzeilen. Volgens het onderzoek ging het om tot wel twintig groepen bezoekers per dag. Met de opbrengst investeerden de verdachten in onroerend goed, zowel in Frankrijk als in Dubai.

Volgens het Franse Openbaar Ministerie is het Paleis van Versailles ook benadeeld in de fraudezaak, maar details daarover zijn nog niet bekendgemaakt.

Inbraak, lekkage, fraude

De fraudezaak komt boven op een steeds langere lijst aan tegenslagen voor het museum. In oktober werden op klaarlichte dag, in slechts enkele minuten, juwelen uit het Louvre gestolen ter waarde van meer dan 88 miljoen euro.

Na die roof kondigde het Louvre aan de toegangsprijzen te verhogen om de beveiliging te kunnen verbeteren. In de afgelopen maanden zijn verschillende verdachten aangehouden en ondervraagd, maar daar is nog niets uitgekomen.

Ook bleek vorig jaar dat honderden boeken beschadigd zijn door een lekkage. Het gebouw zou ernstig verouderd zijn. Bij het personeel van het museum bestaan grote zorgen over de bedrijfsvoering. In de drukste periode van het jaar besloten medewerkers te staken, waardoor het museum genoodzaakt was een aantal dagen te sluiten.

Het Louvre is een van de drukste musea in de wereld met dagelijks gemiddeld 30.000 bezoekers.

Klarna overtreedt mogelijk de wet. Dat zeggen deskundigen die de handelswijze van het bedrijf beoordeelden. De Zweedse online bank staat niet ingeschreven in een register waar ze wettelijk gezien wel in moeten staan.

Het gaat om het incassoregister, een plek waar incassobureaus en andere dienstverleners zich verplicht moeten inschrijven om bedragen bij particulieren te mogen innen. Klarna staat daar nog niet op, maar stuurt wel aanmaningen. Dat blijkt onder meer uit antwoorden op Kamervragen van vorige week, naar aanleiding van een artikel van Follow the Money.

Incassopraktijken uitvoeren zonder registratie is sinds 1 april 2025 een economisch delict. De Inspectie Justitie en Veiligheid moet erop toezien dat bedrijven zich aan de incassowet houden.

Die inspectie is al zeker sinds juli vorig jaar op de hoogte van de werkwijze van Klarna. Toen meldde schuldenexpert André Moerman van website Schuldinfo.nl de mogelijke overtreding, blijkt uit stukken die de NOS heeft ingezien.

Toch is Klarna na die melding doorgegaan met aanmaningen sturen.

Hoe werkt Klarna?

Als je ervoor kiest om bij een webwinkel achteraf te betalen via Klarna, ga ja eigenlijk een lening aan bij Klarna. Niet jij, maar Klarna betaalt de aankoop aan de webwinkel.

Daarna probeert Klarna de schuld die je hebt te innen. Als er niet betaald wordt, laat Klarna een incassobureau aanmaningen sturen, of de bank doet dat zelf. In dat laatste geval treedt Klarna eigenlijk op als incassobureau.

Het gebeurt ook dat Klarna de schuld doorverkoopt aan opkopers van schulden.

In augustus stuurde Klarna bijvoorbeeld nog een aanmaning voor een bestelling van ruim 1000 euro bij CheapTickets. De e-mail gaat om 22.56 uur de deur uit. Op dat moment staat Klarna niet ingeschreven bij het incassoregister.

"Dit zijn twee overtredingen ineen", zegt Moerman. "Het bedrijf mag geen aanmaningen sturen zonder registratie. En het mag ook geen contact opnemen met schuldenaren na 20.00 uur. Voor beide overtredingen kunnen ze boetes krijgen."

De Wet kwaliteit incassodienstverlening

De Wet kwaliteit incassodienstverlening (Wki) werd op 1 april 2024 ingevoerd om een einde te maken aan misstanden in de incassowereld. Incassobureaus werden verplicht om zich te registreren. Daarvoor moeten ze aan regels voldoen over duidelijke, eerlijke communicatie, inzicht in de opbouw van de vordering, zorgvuldige omgangsvormen en correcte behandeling van klachten.

Tot dan was de incassomarkt vrijwel niet gereguleerd. Dat leidde tot agressieve benaderingsmethoden van sommige incassobureaus, onterechte of torenhoge kosten en slechte communicatie.

Na een overgangsperiode is het uitvoeren van incasso-werkzaamheden zonder registratie vanaf 1 april 2025 verboden.

"De wet is klip en klaar. Klarna pleegt een economisch delict als het niet is geregistreerd als buitengerechtelijke incassodienstverlener," zegt Marco Loos, hoogleraar consumentenrecht aan de Universiteit van Amsterdam. "De wet geldt al vanaf 1 april 2024. De overtreding duurt dus al geruime tijd. Het zou niet vreemd zijn als de toezichthouder of het Openbaar Ministerie inmiddels tegen een zo duidelijke overtreding zou optreden."

Demissionair staatssecretaris Arno Rutte (Justitie en Veiligheid) is op de hoogte van de werkwijze van Klarna. "Ja, ik ben bekend met het versturen van dergelijke betalingsherinneringen en aanmaningen", antwoordde hij vorige week op Kamervragen, die tot nu toe onopgemerkt bleven.

Onderzoeksbelang

Rutte erkent ook dat Klarna zich 'in beginsel' moet registreren. En: "Klarna staat op het moment dat deze vragen worden beantwoord niet in het register van incassodienstverlening."

Toch durft hij niet te stellen dat Klarna de wet overtreedt. Rutte: "Ik hecht eraan te benadrukken dat het oordeel of het bedrijf voldoet aan de verplichtingen die de wet stelt bij de Inspectie Justitie en Veiligheid ligt en niet bij mij."

De inspectie doet geen uitspraken over eventuele stappen tegen Klarna. "Wij mogen geen uitspraken doen over individuele ondernemingen", mailt een woordvoerder. "Ook in het kader van onderzoeksbelang en bewijsvergaring kunnen we niets zeggen."

Tijd nodig

Klarna laat weten dat het tijd nodig had om goed te kunnen begrijpen hoe de incassowet op het bedrijf van toepassing is. "Wij erkennen dat dit te lang heeft geduurd en dat we sneller hadden moeten handelen," mailt een woordvoerder. "Onze aanvraag voor het incassoregister is nu klaar en zal de komende dagen worden ingediend."

Goedemorgen! Vandaag doet de rechter uitspraak in de Stint-zaak. Twee mannen worden verantwoordelijk gehouden voor een ongeluk in 2018 in Oss met een elektrische bolderkar, waarbij vier kinderen om het leven kwamen. En de Duitse bondskanselier opent de jaarlijke veiligheidsconferentie in München.

Eerst het weer: In het noorden valt nog enige tijd sneeuw en regionaal ontstaat een dun sneeuwdek. Het wordt er maximaal 1 graad. Elders is het grijs, vaak droog en 2 tot 7 graden.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De Noorse oud-premier Jagland is aangeklaagd voor "grove corruptie" vanwege zijn banden met de Amerikaanse zedendelinquent Jeffrey Epstein. Dat meldt de Noorse politie.

Uit recent vrijgegeven e-mails uit de zogenoemde Epstein-files blijkt dat Jagland meerdere keren contact had met Epstein en plannen maakte voor reizen naar diens huizen in Parijs, New York en Palm Beach.

Het onderzoek naar Jagland past in een bredere schokgolf in Noorwegen na de vrijgave van de documenten. Ook prinses Mette-Marit, diplomaat Mona Juul, haar partner Terje Rød-Larsen en WEF-topman Børge Brende zijn onder de loep genomen vanwege contacten met Epstein.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Schaatsers Xandra Velzeboer en Jens van 't Wout mogen zich sinds gisteren olympisch kampioen noemen. Velzeboer na winst op de 500 meter, Van 't Wout deed het op de 1000 meter.

Bekijk hun gouden races nog eens terug op muziek:

Fijne dag!

"Het telefonisch bankieren is nu begonnen", zei president van De Nederlandsche Bank Jelle Zijlstra toen hij op 13 februari 1986 de eerste overboeking met het programma Girotel deed. Maar eigenlijk begon daarmee het internetbankieren in Nederland.

Bijna ging de eerste overboeking nog mis. Voor een zaal genodigden zou Zijlstra namens de Postbank 100.000 gulden overmaken naar het comité dat de Olympische Spelen in 1992 naar Amsterdam wilde halen. Zijlstra tikte een nul te veel in, waardoor er een miljoen zou zijn overgeschreven. Een alerte bankier was er net op tijd bij om dat te corrigeren.

Girotel begon in 1986 met duizend gebruikers klein, maar kreeg daarna jaarlijks 10.000 nieuwe klanten. Dat kwam doordat steeds meer Nederlanders een pc in huis kregen, vertelt Bob Timmerman, hoofd digitaal bankieren van ING. "De computer sloot je aan op de televisie, en met een modem kon je direct inbellen bij de Postbank in Breda."

Op die manier konden consumenten en ondernemers voor het eerst vanuit huis hun saldo bekijken, geld overmaken en overzichten maken waar ze precies hun geld aan uitgaven.

De nieuwe vinding werd met een bedrijfsfilm aan de wereld gepresenteerd:

Halverwege de jaren 90 had Girotel een half miljoen gebruikers. Steeds minder vaak moesten ze inbellen om hun bankzaken te doen. "Vanaf midden jaren 90 kregen steeds meer huishoudens internet via de kabel. Zo ging Girotel over naar MijnPostbank, dat zich uiteindelijk doorontwikkelde naar de bankieren-app van vandaag."

Slimme jongens

Het toen nog maar net zelfstandige Postbank zag in Girotel een uithangbord om zich als vooruitstrevende bank te presenteren. "Midden jaren 80 moest je nog naar het postkantoor om geld op te nemen of een overboeking te doen", blikt Timmerman terug. "Soms moest je door de regen, vaak stond je in de rij. Je moest ook allemaal dingen invullen. De PTT bedacht in die tijd manieren om thuis op de pc dingen te doen. 'Waarom niet bankieren?', dachten een paar slimme jongens bij de Postbank."

In de apps van alle banken is volgens Timmerman nog altijd de basis van Girotel uit 1986 terug te zien: "Geld overmaken, saldo checken en inzicht in je uitgaven. Dat is eigenlijk wat we nog steeds met onze app doen."

Girotel kende ook al de tweestapsmanier van inloggen van nu, vult Timmerman aan: "Na het inbellen identificeerde je je met een zescijferig nummer en een geheime code, vergelijkbaar met de pincode. Geld overboeken moest je goedkeuren met een Transactie Autorisatie Nummer, een TAN-code. Die stond op een lijst die jij alleen had. Nu log je op de app in met een rekeningnummer en wachtwoord, en keur je overboekingen goed met je vingerafdruk of gezichtsscan."

Bij de eerste Girotel-gebruikers ontstond ergernis over de tijd die het duurde om de bankzaken te regelen. Timmerman: "Je was lange tijd in gesprek met je 14K4-modem. Dat vond niet iedereen thuis even leuk. Ook ging de telefoonrekening er flink door omhoog. Toen is een manier bedacht om eerst offline alle overschrijvingen klaar te zetten, om daarna in te bellen en snel alles te versturen en te ontvangen."

Die hard-gebruikers

Timmerman begon zijn carrière in het bankwezen bijna negentien jaar geleden bij de Postbank, de voormalige overheidsbank die later opging in ING.

Al dan niet toevallig was zijn eerste klus bij de Postbank het afsluiten van Girotel in 2005. "Een aantal die hard-gebruikers wilde er echt niet van af. We zijn toen met zijn allen naar de oude centrale computer, het mainframe, in Rotterdam gegaan. En hebben met een borrel die computer uitgezet. Toen moesten die klanten ook over op internetbankieren."

Met spanning kijken Europeanen naar de toon die de Amerikanen op de veiligheidsconferentie in München zullen aanslaan. Ze moeten nog even geduld hebben. Vanmiddag trapt de Duitse bondskanselier Merz af, morgen spreekt VS-buitenlandminister Rubio.

Vorig jaar liet vicepresident Vance de zaal in verbijstering achter. "Richt je niet teveel op Rusland of China, het gevaar in Europa komt van binnenuit", zei hij, waarbij hij sprak over "massamigratie" en "censuur".

Europese leiders luisteren met stijgende verbazing naar die toespraak van de Amerikaanse vicepresident:

De Europeanen werden overvallen door de keiharde kritiek. De voorzitter van de conferentie, Christoph Heusgen, barstte in zijn slotspeech zelfs in huilen uit. "Een Europese nachtmerrie", noemde hij de editie van 2025.

Bob Deen, onderzoeker bij instituut Clingendael, was erbij. "Het was een ijsemmer die uitgestort werd". Ook dit jaar is hij in München. Mensen zijn zenuwachtig over wat de Amerikaanse buitenlandminister gaat zeggen, merkt hij.

Zelf verwacht hij een wat gematigder toon. "Rubio is een meer klassieke diplomaat. Het zou kunnen dat we na afloop denken, 'deze viel mee'. Maar we moeten het afwachten, de Amerikanen blijven onvoorspelbaar."

Beter voorbereid

De Europeanen zijn na een jaar Trump beter voorbereid. "Er is echt wel wat veranderd in onze houding richting de VS", meent Deen. "Niemand hapt nog naar adem, we laten niet meer alles over onze kant gaan".

Hij is benieuwd naar Merz' toespraak. "Eerder liet hij zich stevig uit richting de VS. Doet hij dat vanmiddag ook of wordt het vooral meebewegen en proberen de Amerikanen aan boord te houden?"

Sloopkogelpolitiek

In een rapport ter voorbereiding op de conferentie staat harde taal over Trump 2 en de Europese opstelling. "In een tijdperk van sloopkogelpolitiek lopen degenen die passief toekijken voortdurend het risico ten onder te gaan. Gezien de hoeveelheid sloopwerk die al bezig is, is het niet genoeg alleen te reageren en te proberen de oude status quo te herstellen. Er staat te veel op het spel. Sterker nog, alles staat op het spel."

De veiligheidsconferentie in München is een echte netwerkbijeenkomst. Tal van staatshoofden en regeringsleiders komen erheen, uit alle hoeken van de wereld. Voor Nederland komen onder anderen demissionair premier Schoof en de ministers Brekelmans en Van Weel.

Er is genoeg te bespreken in het officiële gedeelte en in de wandelgangen. Iran, Venezuela, de oorlog in Oekraïne, allemaal vragen ze om aandacht, net als de breuk in de trans-Atlantische verhoudingen.

Extreemrechtse vrienden

Want de Amerikanen zegden de vriendschap met hun traditionele Europese bondgenoten op in München vorig jaar, maar daarvoor in de plaats zochten ze nadrukkelijk toenadering tot nieuwe vrienden, uiterst rechtse partijen op het continent. Vicepresident Vance bezocht na afloop van de veiligheidsconferentie Alice Weidel, de voorvrouw van de Alternative für Deutschland.

Ook andere radicaal- en extreemrechtse partijen die zich net als Trump verzetten tegen migratie en klimaatbeleid kunnen rekenen op steun van de VS. "Amerika moedigt zijn politieke bondgenoten in Europa aan om deze heropleving van de geestdrift te bevorderen, en de groeiende invloed van patriottische Europese partijen geeft reden tot groot optimisme', is te lezen in de Amerikaanse veiligheidsstrategie.

Bekoelde liefde

Maar de liefde tussen uiterst rechts in Europa en Trumps MAGA-beweging is inmiddels behoorlijk bekoeld. De Europese populistische partijen nemen steeds meer afstand van de Amerikaanse president. "In het begin wilden die de nieuwe vrienden van Trump zijn, maar nu wordt de Amerikaanse president ook een klein blok aan hun been", zegt Matthijs Rooduijn, hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam.

"Het is een dilemma voor uiterst rechts", vertelt Rooduijn. "Ze delen de kernboodschap van Trump. Ze zeggen op te komen voor hun eigen groep. Amerika voor de Amerikanen, Nederlanders in Nederland of Duitsers in Duitsland. Die groep staat altijd centraal en wordt volgens hen bedreigd door migranten, de 'elite' of klimaatbeleid."

"Maar nu zitten ze in een spagaat. Als Trump de VS wil beschermen met importheffingen hebben de kleinere landen daar last van. Dan staat het Amerikaanse 'eigen groep eerst' haaks op hun belangen. Dat zorgt voor spanningen."

De steun voor Amerika is in Europese landen flink afgenomen, ook onder de achterban van de radicaal- en extreemrechtse partijen. "Je ziet overal hetzelfde verschijnsel. Premier Meloni in Italië, Jordan Bardella van Rassemblement National in Frankrijk en zelfs Nigel Farage in het Verenigd Koninkrijk zijn er dubbel over. Ze hebben goed contact met Trump, maar ze proberen zich op de vlakte te houden en het niet te veel over hem te hebben omdat een steeds groter deel van hun achterban dat niet waardeert."

Europese middenpartijen én uiterst rechts, iedereen worstelt met een passend antwoord op Trumps 'sloopkogelpolitiek'. In München wordt opnieuw een poging gedaan het te formuleren.

De Zuid-Afrikaanse president Ramaphosa zet het leger in om de politie te ondersteunen bij de bestrijding van georganiseerde misdaad. Ramaphosa zei in zijn jaarlijkse 'state of the nation'-toespraak dat criminele bendes de meest directe bedreiging zijn voor "de democratie, de samenleving en de economische ontwikkeling" in het land.

Het leger wordt de komende dagen ingezet in de provincies West-Kaap en Gauteng, waar Kaapstad en Johannesburg liggen. In West-Kaap zijn schietpartijen tussen drugsbendes aan de orde van de dag. In Gauteng kampen autoriteiten vooral met gewelddadige groepen die actief zijn in de illegale mijnbouw.

Zuid-Afrika heeft een van de hoogste moordcijfers ter wereld. Gemiddeld worden er gemiddeld ongeveer zestig mensen per dag gedood. Vuurwapens zijn het meest gebruikte wapen bij geweldsdelicten, vaak gaat het om illegale wapens. In Kaapstad raken geregeld ook omstanders, onder wie kinderen, gewond bij schietpartijen tussen rivaliserende bendes.

Naast de inzet van het leger kondigde Ramaphosa aan dat er 5500 extra politieagenten worden aangenomen en dat de inlichtingendiensten worden versterkt. Ook worden bepaalde misdaadsyndicaten specifiek aangepakt.

Regering onder druk

De president erkende dat criminaliteit niet alleen levens kost, maar ook economische gevolgen heeft. Volgens hem zorgt het geweld voor angst in de samenleving en houdt het investeerders tegen.

Ramaphosa staat sinds 2018 aan het hoofd van Zuid-Afrika en leidt sinds juni 2024 een coalitieregering. De regering staat onder druk om de veiligheid en de dienstverlening te verbeteren, terwijl het land ook kampt met hoge werkloosheid en problemen met de watervoorziening.

De Noorse oud-premier Thorbjørn Jagland is aangeklaagd voor "grove corruptie" vanwege zijn banden met de Amerikaanse zedendelinquent Jeffrey Epstein. Dat meldt de Noorse politie.

Uit recent vrijgegeven e-mails uit de zogenoemde Epstein-files blijkt dat Jagland meerdere keren contact had met Epstein en plannen maakte voor reizen naar diens huizen in Parijs, New York en Palm Beach. Een familievakantie naar Epsteins privé-eiland in 2014 ging niet door omdat Epstein ziek werd. Ook zou Jagland Epstein hebben gevraagd om hulp bij een banklening voor een huis in Oslo.

De Noorse financiële opsporingsdienst doorzocht deze week drie woningen van Jagland. Het onderzoek moet uitwijzen of hij voordelen, zoals geschenken of reizen, heeft ontvangen.

Jagland was premier van 1996 tot 1997, oud-voorzitter van het Noorse Nobelcomité en van 2009 tot 2019 secretaris-generaal van de Raad van Europa. Die laatste functie gaf hem immuniteit, waardoor hij niet strafrechtelijk vervolgd of onderzocht kon worden.

De Raad van Europa had woensdag aangekondigd dat Jaglands diplomatieke immuniteit zou worden opgeheven vanwege de documenten.

Jagland heeft eerder al gezegd dat het contact met Epstein onverstandig is geweest, maar dat hij nooit op het privé-eiland of in de privéjet van Epstein is geweest. Ook heeft hij verklaard dat hij niet betrokken is geweest bij Epsteins privéleven en zijn misdaden.

Groter Noors onderzoek

Het onderzoek naar Jagland past in een bredere schokgolf in Noorwegen na de vrijgave van de documenten. Ook prinses Mette-Marit, diplomaat Mona Juul, haar partner Terje Rød-Larsen en WEF-topman Børge Brende zijn onder de loep genomen vanwege contacten met Epstein.

Prinses Mette-Marit bood eerder al een "welgemeende verontschuldiging" aan voor haar vriendschap met Epstein, die doorging nadat hij al was veroordeeld voor seksueel misbruik.

Wie was Jeffrey Epstein?

Jeffrey Epstein (1953-2019) was een steenrijke Amerikaanse zakenman die bekend werd door zijn invloedrijke contacten en ernstige (seksuele) misdrijven. Hij vergaarde zijn fortuin onder meer door investeringen en het beheren van vermogen van extreem rijke cliënten. Dankzij zijn rijkdom en netwerk had hij toegang tot politici, beroemdheden en royals over de hele wereld.

In 2008 werd Epstein veroordeeld voor gedwongen prostitutie. Hij werd toen ook verdacht van het misbruiken van tientallen minderjarige meisjes, maar daarvoor werd hij niet vervolgd vanwege een deal met de openbaar aanklager. Hierdoor ontliep hij een jarenlange gevangenisstraf.

In 2019 werd hij opnieuw gearresteerd op verdenking van seksueel misbruik van minderjarigen. Een maand later werd hij dood aangetroffen in zijn cel, vermoedelijk door zelfdoding, nog voordat zijn proces kon beginnen.

De vrijgegeven Epstein-files hebben wereldwijd tot onderzoeken geleid naar mensen met banden met Epstein, waaronder prominente politici en publieke figuren. Zijn zaak staat symbool voor machtsmisbruik en het uitbuiten van kwetsbaren door invloedrijke personen.