NOS Nieuws - Algemeen

Duizenden voormalige IS-strijders zijn de afgelopen weken overgebracht van Syrië naar Irak. Volgens de autoriteiten in Irak zijn daar ook Nederlanders bij. Het is nog niet duidelijk om wie het gaat. Advocaten hebben geen contact met hen kunnen leggen.

Jarenlang zaten de IS-strijders vast in gevangenissen in het noordoosten van Syrië, die werden gerund door de Koerdische SDF-militie. Vrouwen en kinderen zitten in andere Syrische detentiekampen.

Begin dit jaar braken er gevechten uit in het noordoosten van Syrië tussen de regeringstroepen en de SDF-militie. De Koerdische strijders zeiden daarna de gevangenissen niet langer onder controle te hebben. Beide partijen beschuldigden de ander ervan gevangenen te hebben laten ontsnappen.

61 nationaliteiten

Eind vorige maand zei het Amerikaanse leger te zijn begonnen met het verplaatsen van IS-gevangenen naar gevangenissen in Irak. Enkele dagen geleden zei de VS dat er meer dan 5700 IS-gevangenen zijn overgebracht.

De Iraakse autoriteiten bevestigden dit en meldden dat er 61 verschillende nationaliteiten onder de gevangenen zijn. Het liefst wil Irak dat deze landen hun burgers komen ophalen om in eigen land te vervolgen. Dat wilden de Koerden overigens ook.

Irak is bang dat IS-terroristen in Syrië vrij zouden komen en weer zouden hergroeperen. Tegelijkertijd zitten ze er niet op te wachten om alle gevangenen te moeten herbergen. Hun gevangenissen zitten al overvol.

'Geen voornemens om terug te halen'

Nederland heeft officieel geen diplomatieke banden met de Koerden. Dat geldt wel voor Irak. Het ministerie van Justitie en Veiligheid laat weten dat nu geen mensen worden teruggehaald naar Nederland.

"Het kabinetsstandpunt is dat berechting van uitreizigers en de tenuitvoerlegging van gevangenisstraffen in de regio moeten plaatsvinden", laat een woordvoerder van het ministerie weten.

"Ondanks de veranderende situatie in Syrië en Irak zijn er op dit moment geen voornemens om uitreizigers met een Nederlandse link terug te halen. Indien sprake is van verzoeken tot repatriëring zal het kabinet in iedere casus alle omstandigheden en factoren wegen, waarbij onder meer rekening wordt gehouden met de nationale veiligheid."

'Verantwoordelijkheid nemen'

"Europese landen moeten hun verantwoordelijkheid nemen voor hun burgers", zegt mensenrechtenadvocaat Hoshyar Malo. "Ze moeten vragen om hun uitlevering en ze laten veroordelen volgens hun rechtssysteem, niet volgens het Iraakse rechtssysteem." Het is ook de vraag of bijvoorbeeld de bewijslast en alle dossiers - in de chaos - zijn meegegaan naar Irak.

Het is ook belangrijk voor de slachtoffers van IS-strijders dat de daders veroordeeld worden, zegt Malo "Het idee is niet om wraak te nemen, rechtvaardigheid is het doel. Je kunt de zaak IS niet sluiten zonder rechtvaardigheid."

Hoeveel Nederlanders zitten er in Syrië?

Uit gegevens van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) blijkt dat er eind vorig jaar zo'n vijftien Nederlanders in Syrische gevangenissen zaten. Ze zaten vast op verschillende plekken in gevangenissen die door de Koerden werden bewaakt.

Ook waren er nog zo'n vijf vrouwen met 25 minderjarige kinderen in de opvangkampen in het noordoosten van het land. Uit het Al Hol-kamp zijn de afgelopen weken duizenden mensen ontsnapt, onder wie mogelijk Nederlandse vrouwen en kinderen.

De NOS sprak met de broers en vader van een van de Nederlandse Syriëgangers. De toen 21-jarige man vertrok ruim elf jaar geleden plotseling naar Syrië en zit sinds 2018 vast. Al jaren hebben ze niets van hem gehoord. Nog altijd tasten ze in het duister waarom hij vertrok.

Wat hij deed in Syrië weten ze niet. Wel weten ze dat hij in 2018 weg wilde. Hij werd gevangengenomen door de Koerden. Sinds 2019 hebben ze niets meer van hem gehoord.

Even was er hoop bij de familie, toen het regime van Assad viel. Maar sinds de chaos van begin dit jaar is er extra ongerustheid.

'Gevoelige kwestie'

Ze hopen dat de politiek in actie komt, nu hun broer en zoon waarschijnlijk in Irak zit. "Ik weet dat het een politiek gevoelige kwestie is, maar tegelijkertijd hebben we te maken met de Nederlandse rechtsstaat en de kernwaarden daarvan", zegt een van hen.

"Er kunnen contacten gelegd worden tussen onze regering hier en de regering daar", zegt een broer. Tegelijkertijd staat Irak niet bekend als land waar mensenrechten worden gerespecteerd, zegt hij.

Doodstraf

Mensenrechtenorganisaties wijzen erop dat Irak regelmatig gevangenen executeert. Een Nederlandse gevangene kan in Irak ook de doodstraf krijgen, zegt Malo. "Vooral als Nederland niet om uitlevering van de gevangene heeft gevraagd."

Bovendien is het de vraag wat de jarenlange opsluiting in gevangenissen voor negatieve gevolgen kan hebben (vrouwen zitten in kampen, mannen in gevangenissen). Eerder vertelde een gevangenebewaker tegen de NOS dat de kampen in feite een tijdbom zijn, waarin IS-strijders elkaar beïnvloeden.

Midden-Oosten-correspondent Daisy Mohr en cameravrouw Edmée van Rijn gingen eind vorig jaar naar het detentiekamp Al Hol in Syrië en spraken met de Nederlandse gevangene Yassin el M. uit Den Haag:

Het is belangrijk dat Nederland verantwoordelijkheid neemt, vinden ook de familieleden die de NOS sprak. Ze wijzen erop dat het niet gaat om grote aantallen. "We hebben een systeem dat ervoor kan zorgen dat mijn zoon en anderen kunnen re-integreren", zegt de vader.

"Het lijkt alsof we aan ons lot worden overgelaten", zegt een van de broers. Er wordt door de NCTV aangeraden om zelf af te reizen, familieleden uit de gevangenis te halen en naar de Nederlandse ambassade te brengen, zegt hij. "Maar dat klinkt bijna als een zelfmoordmissie, dat wij als jonge gasten die kant op moeten."

In aanloop naar de raadsverkiezingen van 18 maart is voor de meeste gemeenten de Stemwijzer online gegaan. Kiezers kunnen met behulp van stellingen over lokale thema's meer te weten komen over de standpunten van partijen die meedoen aan de gemeenteraadsverkiezingen.

Dit jaar is voor 258 van de 340 deelnemende gemeenten een Stemwijzer opgesteld. Dat zijn er veel meer dan vier jaar geleden toen de stemhulp voor kiezers in 55 gemeenten beschikbaar was. Een andere stemhulp, het Kieskompas, is gisteren voor inwoners van 49 gemeenten online gegaan.

Om voor meer gemeenten een Stemwijzer op te stellen is initiatiefnemer ProDemos dit jaar voor het eerst de samenwerking aangegaan met DPG Media. Lokale journalisten van de regionale titels, zoals Het Parool, Brabants Dagblad en Tubantia, dachten mee over actuele politieke onderwerpen. Per gemeente leverde dat 25 tot 30 stellingen op.

Technische fout

Wie de kieshulp wil invullen kan op Stemwijzer.nl een gemeente aanklikken en krijgt vervolgens de lokale stellingen te zien. Bedoeling was dat kiezers zouden worden doorverwezen naar de betrokken regionale krant, maar daar krijgen niet-abonnees van het AD en de regiotitels een inlogscherm te zien.

Dat is in strijd met de gemaakte afspraak dat de stemhulp voor alle gebruikers toegankelijk moet zijn. Volgens een woordvoerder van stichting ProDemos gaat het om een technische fout bij DPG en zullen de Stemwijzers "zo snel mogelijk" zonder inlog of betaalmuur beschikbaar worden op de krantenwebsites. Tot die tijd zijn de Stemwijzers op de site van ProDemos in te vullen.

Miljoenen keren ingevuld

Het is aan gemeenten om al dan niet een stemhulp op te laten stellen en een aanbieder te kiezen. Stemwijzer vergelijkt bij een opdracht vervolgens de standpunten van alle partijen die lokaal deelnemen aan de verkiezingen, tenzij een partij daar niet voor voelt. De kieshulp is beschikbaar in het Nederlands, Fries en Engels.

In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van november vulden ruim 8 miljoen bezoekers de Stemwijzer volledig in, meldt ProDemos op haar website. De 55 kieshulpen die de stichting voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 opstelde werden ruim 1,6 miljoen keer volledig ingevuld. Daarbij bleken de dag voor de verkiezingen en verkiezingsdag zelf het populairst.

Rusland heeft niet genoeg manschappen aan het front in de oorlog met Oekraïne en ronselt daarom steeds meer Afrikaanse mannen. Vaak worden ze onder valse voorwendselen naar Rusland gelokt en op de gevaarlijkste plekken ingezet.

In een buitenwijk van de hoofdstad Nairobi wordt gerouwd. Moeder Bibiana Wangari droogt haar tranen terwijl ze naar kinderfoto's kijkt van haar zoon Charles Waithaka. Hij kwam op 30-jarige leeftijd om aan het front in Oekraïne nadat hij op een landmijn stapte.

"Charles was een zachtaardige jongen die een goede baan had bij een fabriek. Maar hij kreeg veel geld aangeboden om in Rusland te gaan werken. Hij wilde een beter leven voor zichzelf en voor mij."

Eenmaal aangekomen in Rusland bleek de werkelijkheid anders. Hem wachtte geen baan in een fabriek, maar hij moest een contract in het Russisch ondertekenen dat hij niet kon lezen. In plaats van de beloofde baan als onderhoudsmonteur kreeg hij een korte militaire training en werd hij naar het front gestuurd. "Hij wist niet hoe hij moest schieten en had nog nooit een geweer vastgehad", zegt zijn moeder.

Wangari laat foto's zien die Charles stuurde. Hij heeft een uniform aan en zit in de sneeuw. Er zijn ook beelden met andere Afrikaanse mannen en met Russische militairen. "Ze vertelden hun dat ze video's en foto's moesten maken waarop ze lachten, zodat wij thuis zouden denken dat het goed met hem ging. Maar dat is een leugen." Ze laat een wanhopig voicebericht horen waarin Charles huilt en vraagt om terug naar huis te mogen. Maar dat was geen optie.

Steeds meer mannen

Charles is geen uitzondering. Een groeiend aantal Afrikaanse mannen vecht mee aan de Russische zijde tegen Oekraïne. Hun worden veelal banen met goede salarissen beloofd door Russische rekruteerders en Afrikaanse wervingsbureaus die met hen samenwerken.

Ook via campagnes op sociale media worden ze naar Rusland gelokt. Soms gaat het om mannen met een militaire achtergrond en weten ze wat ze gaan doen. Maar een groot deel van de mannen wordt voorgelogen dat het om civiele banen gaat, zoals chauffeur, kok of fabrieksarbeider, of om banen bij het leger, maar niet in een gevechtsfunctie.

Het onderzoekscollectief All Eyes On Wagner documenteert in zijn rapport The Business of Despair ruim 1400 Afrikaanse strijders uit 35 landen die tussen 2023 en medio 2025 voor Rusland gingen vechten. Het werkelijke aantal zou volgens ander onderzoek mogelijk tussen de 3000 en 4000 liggen.

De 31-jarige Keniaan Dancan Cheng wist uit Rusland te ontkomen. Volgens hem worden de Afrikaanse mannen slecht behandeld. Zo krijgen ze weinig te eten en moeten ze vaak naar gevaarlijke gebieden. Ook gaan op sociale media verschillende video's rond waarin Afrikaanse mannen racistisch worden bejegend door Russische stemmen.

"Ze offeren Afrikaanse mannen op", zegt Cheng in een parkje in Nairobi. "Ze beloven ons veel geld omdat ze weten dat we daar toch gaan sterven. Dan hoeven ze ons ook nooit te betalen. Ik heb zo veel dode lichamen gezien, ook van andere Afrikaanse mannen."

Rusland kampt na vier jaar oorlog met een tekort aan manschappen en wil de eigen zonen niet inzetten voor de gevaarlijkste missies. Daarvoor gebruiken ze niet alleen Kenianen, maar onder meer ook Nigerianen, Ugandezen, Gambianen, Kameroenezen en Ghanezen. De werkloosheid en uitzichtloosheid in veel van deze landen zijn groot, waardoor de belofte van een goede baan en een goed salaris aantrekkelijk is.

"Ga niet", roept de Keniaanse mensenrechtenactivist Fredrick Ojiro Odhiambo van de mensenrechtenorganisatie Vocal Africa. Hij zit in zijn kantoor in Nairobi en heeft printjes liggen van WhatsApp-berichten die Keniaanse mannen hem stuurden. "Kijk hier, deze man ligt nu gewond in een ziekenhuis in Rusland en is bang dat hij weer teruggestuurd wordt naar het front. Hij smeekt om hulp om terug naar huis te kunnen."

Zijn organisatie staat tientallen gezinnen bij wier zonen nog vechten, overleden zijn of vermist worden. "Dit gaat veelal niet om mannen die weten waar ze terechtkomen", zegt hij. "Dit is illegale rekrutering, slavernij, mensenhandel."

Beweging in politiek

Met zijn hulp spreken steeds meer Keniaanse gezinnen zich uit en is er beweging in de Keniaanse politiek. De minister van Buitenlandse Zaken heeft beloofd dat in maart een diplomatieke missie naar Moskou wordt gestuurd om hierover te praten. Ook zouden er al Kenianen zijn teruggehaald. Mensenrechtenactivist Odhiambo blijft sceptisch over de vraag of ze de Afrikaanse rekrutering echt kunnen stoppen.

Moeder Wangari blijft hoop houden. "Ik wil niet dat andere moeders dit door moeten maken." Ze hoopt niet alleen dat de levende zonen naar huis worden gehaald, maar ook de doden. Want zij kreeg het stoffelijk overschot van haar zoon niet terug. "Ik slaap niet, omdat ik alleen maar kan denken aan het lichaam van mijn zoon en dat niemand daar om hem geeft. Hoe hij is gestorven, ver weg van zijn moederland, in een oorlog die niet de zijne is."

In de veelbesproken Amerikaanse rechtszaak tegen socialemediabedrijven zijn alle ogen vandaag gericht op Mark Zuckerberg. De oprichter van Meta, het moederbedrijf van onder andere Facebook en Instagram, moet getuigen in de rechtbank in Californië.

De zaak is onderdeel van een grotere civiele procedure. Daarin stellen ruim 1600 eisers dat de platforms bewust mentale schade bij jongeren veroorzaken.

Zuckerbergs aanwezigheid wordt gezien als een belangrijk moment in het proces. Het komt niet vaak voor dat de baas van een groot techbedrijf persoonlijk getuigt in een civiele zaak van deze omvang.

Ouders die hun kind zijn verloren aan de gevolgen van sociale media, uiteenlopend van dodelijke drugsdeals tot pesterijen die uitliepen op zelfmoord, vliegen vanuit het hele land naar Californië in de hoop de Meta-topman in de ogen te kunnen kijken.

Online chantage

Mary Rodee is vanuit New York naar Los Angeles gekomen om Zuckerberg te zien getuigen. In 2021 verloor zij haar 15-jarige zoon aan zelfdoding nadat hij slachtoffer werd van sextortion. Dat is een vorm van online chantage waarbij daders dreigen intiem materiaal openbaar te maken.

Rodee verwijt de techbedrijven dat ze haar kind hebben blootgesteld aan een onveilig platform, waarvan ze wisten hoe schadelijk het was.

Omdat er maar een handjevol publieke plekken zijn, kunnen alleen de mensen die op tijd in de rij staan naar binnen. Eerder deze week stond Rodee samen met andere nabestaanden de hele nacht voor de rechtbank te wachten. Toen slaagde ze erin een plekje te bemachtigen, maar ze verwacht dat haar kans om Zuckerberg te zien vandaag kleiner is.

Toch vindt Rodee het haar plicht dat de tribune straks met ouders gevuld is. "We moeten onszelf laten zien", vertelt ze. "Het verandert de energie in de rechtszaal."

Ouders met foto's van hun kinderen die zelfmoord hebben gepleegd, buiten bij de rechtbank van Los Angeles:

Twee jaar geleden moest Zuckerberg getuigen in een hoorzitting in het Amerikaanse Congres. Hij verontschuldigde zich toen tegenover de rouwende gezinnen op de tribune die foto's hadden meegenomen van hun overleden kinderen.

Deze rechtszaak is baanbrekend, omdat de bedrijven niet worden aangeklaagd vanwege de inhoud maar juist vanwege het ontwerp van hun platforms. Zo zouden de oneindige scroll-functie of constante meldingen het haast onmogelijk maken niet verslaafd te raken.

'Groei snel'

Meta is het oneens met de beschuldigingen. "We hebben talloze beslissingen genomen om tieners veilig te houden", schrijft het bedrijf in een verklaring. Oorspronkelijk richtte de zaak zich ook tegen platforms TikTok en Snapchat, maar die bedrijven troffen een schikking.

In Europa volgen beleidsmakers het proces nauwgezet. Mogelijke juridische doorbraken in de Verenigde Staten kunnen invloed hebben op toekomstige regelgeving en aansprakelijkheidskwesties rond digitale platforms.

Het motto van Facebook was jarenlang: "Groei snel en breek dingen", een slogan die de werknemers verzekert dat de innovatie van het bedrijf vooropstaat, ook als die schade teweegbrengt.

'Pesten ging 24 uur per dag door'

Dat socialemediagebruik schade berokkent, daar twijfelt Erin Popolo niet over. Zij verloor haar 16-jarige dochter Emily aan zelfmoord tijdens de coronapandemie.

Emily's mentale gezondheid verslechterde sterk toen het gebruik van sociale media toenam, en het online pesten een grotere rol ging spelen dan voorheen. "Eerst kon ze nog ontsnappen aan pesten toen ze thuis was", vertelt haar moeder, "maar online ging het 24 uur per dag door".

Nu voert ze campagne tegen de gevaarlijke gevolgen van sociale media voor jongeren. Ook Popolo was afgelopen week in de rechtszaal in Californië.

Erin en haar dochter Emily:

Tijdens die hoorzitting kwam een interne e-mail uit 2016 aan bod, waarin Zuckerberg schreef over de introductie van de live-videofunctie op Facebook. Daarin stelde hij dat het informeren van ouders en leraren nadelig zou zijn voor het succes van het product.

Voor Popolo zijn de getuigenissen een pijnlijke gewaarwording. "Het is moeilijk om te horen dat deze mensen beslissingen namen terwijl ze al wisten welke schade het veroorzaakt bij kinderen."

Pesterijen tijdens uitvaart

Daarnaast stelt ze dat anonimiteit op sociale media verandert hoe mensen met elkaar omgaan. Zelfs tijdens de virtuele uitvaart van haar dochter, die vanwege coronamaatregelen werd uitgezonden, gingen de pesterijen door. Een minderjarige drong de Zoom-verbinding binnen en schreef beledigende teksten over haar dochter.

Het incident onderstreept de ernst van online geweld. "Ouders onderschatten vaak dat sociale media hun kind niet alleen toegang geeft tot de hele wereld, maar de wereld ook toegang krijgt tot hun kind."

In maart is de uitspraak in deze zaak. Popolo hoopt dat het een invloedrijke verandering teweeg zal brengen. Techbedrijven zijn alleen maar uit op winst. "Op snel groeien en iets breken", zegt Popolo. "En helaas zijn het onze kinderen die ze hebben gebroken."

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Meer dan tachtig VN-lidstaten waaronder Nederland hebben samen met verschillende internationale organisaties in een gezamenlijke verklaring de acties van Israël in de bezette Westelijke Jordaanoever veroordeeld. Die zijn volgens hen erop gericht om de "onwettige aanwezigheid" van Israël in het gebied uit te breiden.

De verklaring werd voorgelezen in het hoofdkantoor van de Verenigde Naties in New York door Riyad Mansour, de Palestijnse waarnemer bij de VN.

Naast Nederland hebben ook Europese landen als het Verenigd Koninkrijk Frankrijk, Duitsland, Italië en Spanje de verklaring ondertekend. Ook Rusland en de Arabische Liga, dat 22 Arabische landen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika vertegenwoordigt, scharen zich achter de verklaring. De Verenigde Staten ontbreken.

In de verklaring noemen de ondertekenaars de recente Israëlische besluiten onverenigbaar met het internationaal recht en dringen zij er bij de Israëlische regering op aan deze direct terug te draaien.

De Israëlische regering heeft onlangs besloten om de controle over de bezette Westelijke Jordaanoever uit te breiden. Ook wordt het voor Israëliërs makkelijker om er grond te kopen. Deze vergaande besluiten betekenen een grote stap op weg naar definitieve annexatie van de Westoever door Israël.

Palestijnse vertegenwoordigers en internationale critici zeggen dat de besluiten de tweestatenoplossing verder onder druk zetten. Volgens de landen ondermijnt de uitbreiding van nederzettingen in grote delen van de Westoever de mogelijkheden voor vrede en stabiliteit in de regio.

In de verklaring verzetten de ruim tachtig landen zich nadrukkelijk tegen alle maatregelen die de demografische samenstelling, het karakter en de status van Palestijns grondgebied veranderen.

Ook kritiek in Israël

In Israël zelf is ook kritiek op de kabinetsbesluiten. Vredesbeweging Vrede Nu verwijt premier Netanyahu dat hij "door Israël ondertekende verdragen schendt en feitelijk de Westoever annexeert, volledig in strijd met de wil van het volk, het Israëlische belang en de positie van president Trump". Vrede Nu spreekt van "een mega-landroof".

Verder verwijt de actiegroep de regering dat die had beloofd Hamas uit te schakelen, maar er "in de praktijk voor kiest de Palestijnse Autoriteit ten val te brengen".

Wat houdt de bezetting van de Westelijke Jordaanoever in, en wat betekent die voor Palestijnen die er wonen? Onze correspondent laat het zien in deze video:

Het parlement van Peru heeft opnieuw een president de deur gewezen. Vier maanden na zijn beëdiging is interim-president José Jerí afgezet omdat hij ontmoetingen met Chinese zakenlieden niet had gemeld. Jerí was de zevende president van het Zuid-Amerikaanse land in nog geen tien jaar tijd. In april zijn in Peru presidentsverkiezingen.

Jerí's positie kwam onder druk te staan nadat video's waren opgedoken van ontmoetingen met Chinese zakenlieden, onder wie een ondernemer die onder huisarrest staat om vermoedens van betrokkenheid bij illegale houtkap. De afspraken waren buiten de officiële agenda van Jerí gehouden en vonden laat op de avond plaats in een restaurant van een van de Chinezen. Te zien is hoe Jerí met een capuchon ver over z'n hoofd de zaak binnenkomt.

De 39-jarige Jerí bood vorige maand in een videoboodschap vanuit zijn presidentiële werkkamer excuses aan voor wat 'Chifagate' is gaan heten, verwijzend naar de Peruaanse term voor restaurants met Chinees eten. Daarbij bezwoer hij enkel over culturele festiviteiten te hebben gesproken en verweet hij rivalen een lastercampagne te voeren.

Inmiddels is justitie een onderzoek begonnen naar corruptie en beïnvloeding. Jerí is nog nergens schuldig aan bevonden. Desondanks voerden parlementsleden de beschuldigingen aan als een van de redenen om hem af te zetten. Daar stemden 75 parlementariërs voor, 24 waren tegen.

Derde afzetting op rij

Jerí is de derde president van Peru op rij die wordt afgezet. In oktober was het Dina Boluarte die het veld moest ruimen. Het parlement hield de eerste vrouwelijke president verantwoordelijk voor de toegenomen criminaliteit in het land. Boluarte kwam in 2022 aan de macht nadat het parlement haar voorganger Pedro Castillo had afgezet.

Castillo werd in november veroordeeld tot elf jaar cel wegens een couppoging. In diezelfde maand kreeg ook oud-president Martin Vizcarra een gevangenisstraf opgelegd; hij moet veertien jaar de cel in vanwege corruptie. Vizcarra trad in 2018 aan en moest twee jaar later aftreden toen justitie een fraudeonderzoek naar hem begon.

Het parlement in Lima wijst vandaag een lid aan dat het presidentschap tot aan de verkiezingen van april zal waarnemen. Daarmee krijgt Peru zijn achtste president in tien jaar tijd.

Het medicijn lecanemab tegen beginnende alzheimer werkt niet goed genoeg voor patiënten, concludeert het Zorginstituut. Mensen met de ziekte van Alzheimer gaan ondanks het gebruik van het medicijn nog steeds achteruit, terwijl er risico is op ernstige bijwerkingen.

Het Zorginstituut adviseert de minister van Volksgezondheid om lecanemab niet te vergoeden uit het basispakket. Vorig jaar gaf de Europese Commissie toestemming voor de handel in lecanemab in de Europese Unie.

Klein effect

Uit onderzoek blijkt dat het medicijn maar een klein effect heeft op de ziekte. Zelfs zo klein dat patiënten amper verschil merken na een behandeling. Daar komt bij dat een behandeling met lecanemab als zeer zwaar wordt ervaren, onder meer omdat er vele bezoeken aan het ziekenhuis voor nodig zijn. Ook komen maar weinig patiënten in aanmerking voor het medicijn.

In Nederland krijgt zo'n een op de vijf mensen dementie. De ziekte van Alzheimer is daarvan de meest voorkomende vorm. Ongeveer 217.000 Nederlanders hebben deze ongeneeslijke hersenziekte waarbij mensen informatie niet meer goed kunnen verwerken.

De oorzaken van alzheimer zijn nog niet helemaal duidelijk, maar wel bekend is dat patiënten eiwitophopingen hebben in de hersenen. Lecanemab hecht zich aan deze eiwitten, waardoor het lichaam ze gaat opruimen.

'Grote teleurstelling'

Voor bestuursvoorzitter Mark Janssen van het Zorginstituut is het een domper dat het medicijn niet goed werkt. "Het is voor patiënten en hun dierbaren een grote teleurstelling dat dit medicijn geen doorbraak is. Het is te hopen dat die doorbraak er wel komt in de komende jaren. Want er zijn meer medicijnen voor alzheimer in ontwikkeling."

Alzheimer Nederland is teleurgesteld in het advies van het Zorginstituut. "We hebben te maken met het eerste medicijn dat ingrijpt op de hersenschade bij alzheimer", vertelt Wiesje van der Flier, directeur-bestuurder bij Alzheimer Nederland. "En hoewel er maar een bescheiden groep is die hiervoor in aanmerking komt, en het effect ook bescheiden is, hadden wij gewild dat deze groep ook de kans heeft om samen met de dokter te besluiten of ze het medicijn aan willen gaan."

Van der Flier benadrukt dat dit medicijn een eerste stap is en dat men zich moet afvragen wat je ervan kan verwachten. "De vraag is of een eerste middel gelijk een hele ziekte moet oplossen. Dat is niet haalbaar."

In de bergen van de Amerikaanse staat Californië hebben reddingswerkers zes skiërs gered die in onherbergzaam gebied verbleven nadat zij werden meegesleurd door een lawine. Negen andere skiërs worden nog vermist. De hulpdiensten zoeken onder zware weersomstandigheden verder naar de groep.

Aanvankelijk werd gemeld dat het om zestien skiërs ging, maar dat aantal is later bijgesteld naar vijftien: elf toeristen en vier gidsen die op een meerdaagse tocht waren in de zogenoemde 'backcountry', buiten de geprepareerde skipistes.

De zes geredde skiërs hadden een geïmproviseerde schuilplaats gebouwd, deels van zeildoek, en stonden via noodsignaalzenders in contact met hulpdiensten door middel van sms-berichten en radiosignalen. Zij zijn inmiddels geëvacueerd. Ze hebben uiteenlopende verwondingen; twee van hen zijn naar een ziekenhuis gebracht voor behandeling.

Over de toestand van de negen vermisten is nog niets bekend. De sheriff wilde niet zeggen hoeveel van de vermisten gidsen zijn en hoeveel betalende klanten.

De lawine vond plaats in het Tahoe National Forest, in de bergketen Sierra Nevada.

De lawine werd rond 11.30 uur lokale tijd gemeld. Reddingsteams zijn ingezet om het lawinegebied te bereiken. De hulpdiensten opereren onder zware omstandigheden, met hevige sneeuwval, harde wind en aanhoudend lawinegevaar.

Er geldt een winterstormwaarschuwing voor grote delen van Noord-Californië, waarbij in de hoger gelegen delen van de Sierra Nevada zware sneeuwval wordt verwacht.

Het lokale lawinewaarschuwingscentrum had al vóór zonsopgang gewaarschuwd voor "hoog lawinegevaar" in het skigebied. Volgens de autoriteiten werd het risico verhoogd door een recente winterstorm die in korte tijd veel nieuwe sneeuw bracht. Nieuwe sneeuwlagen kunnen instabiel zijn, vooral bij harde wind en sterke temperatuurverschillen.

De sheriff noemde het besluit van een skitoerbedrijf om onder deze omstandigheden met klanten de backcountry in te trekken "mogelijk geen verstandige keuze", maar benadrukte dat nog niet alle details bekend zijn. De naam van het betrokken bedrijf is niet vrijgegeven.

Wegblijven uit risicogebieden

Persbureau Reuters meldt dat als alle negen vermisten het niet overleven, dit tot een van de dodelijkste lawine-ongelukken in de Verenigde Staten behoort. Volgens een organisatie die informatie verstrekt over lawines, zijn er in dit skiseizoen tot nu toe bij zes lawines in de VS mensen omgekomen. Gemiddeld eisen lawines de afgelopen tien jaar 27 levens per winter.

De reddingsoperatie wordt voortgezet zodra de omstandigheden dat toelaten. Volgens de sheriff wordt rekening gehouden met extra lawineactiviteit tot en met woensdag. Autoriteiten roepen wintersporters op om de adviezen over lawinegevaar strikt op te volgen en voorlopig weg te blijven uit risicogebieden.

Ondanks allerlei initiatieven voor het terugdringen van agressie in de zorg blijft het onverminderd vaak voorkomen. Bijna zes van de tien medewerkers in de zorg- en welzijnssector zeiden in 2024 dat ze te maken hadden gehad met agressie door patiënten of hun familie en vrienden, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Ten opzichte van een vorige meting uit 2020 is er nagenoeg geen verschil. Ook in 2019, het jaar voor de covid-pandemie uitbrak, lag dat percentage op zo'n 60 procent.

In 2024 legden zorgverleners door het hele land 2 minuten het werk neer uit protest tegen geweld tegen zorgverleners. Het was een reactie op een fatale steekpartij van een ggz-medewerker in Heerlen.

Ziekenhuizen zijn strenger gaan optreden bij agressie tegen hun personeel en er zijn meldpunten opgezet waar medewerkers agressie-incidenten kunnen melden. Ook zetten steeds meer zorginstellingen beveiligers in.

Deze zorgmedewerkers deelden vorige maand hun ervaringen met Nieuwsuur:

In de Tweede Kamer werden de afgelopen jaren diverse malen Kamervragen gesteld over agressie in de zorg. Zoals in 2023 over agressie in de jeugdzorg, in 2024 over agressie bij spoedeisende hulpartsen en in 2025 over agressie bij zorgmedewerkers in het algemeen. En in juni vorig jaar lanceerde de Rijksoverheid de campagne 'Blijf jezelf, tel even tot 11'. Maar het heeft dus allemaal niet geleid tot minder agressie tegen medewerkers in de zorg- en welzijnszorg.

Uit de enquête van het CBS onder zorgpersoneel blijkt dat bijna de helft van de medewerkers die agressie ervoer, te maken kreeg met verbale agressie, zoals schreeuwen en schelden. Een kwart van hen meldde pestgedrag en een op de vijf medewerkers in de zorg en welzijnssector had te maken met fysieke agressie. Bedreiging of intimidatie werd door zo'n 10 procent van de zorgmedewerkers genoemd.

Vooral sociaal werkers en groeps- en woonbegeleiders hebben vaak te maken met agressie. Bijna acht op de tien medewerkers in deze beroepsgroep melden dit. Sociaal werkers en groeps- en woonbegeleiders zijn vaak werkzaam in de gehandicaptenzorg en de geestelijke gezondheidszorg. Verzorgenden ervaren relatief vaak seksuele intimidatie en fysieke agressie. Specialisten, zoals maatschappelijk werkers en psychologen, vooral bedreiging en discriminatie.

Mannen vaker gestalkt

Het aandeel mannen en vrouwen in de sector zorg en welzijn dat te maken krijgt met agressie van patiënten of hun naasten is ongeveer even groot. Tussen de specifieke vormen van agressie bestaan wel verschillen tussen mannen en vrouwen. Zo krijgen mannen vaker te maken met bedreiging of intimidatie, zoals stalken, chanteren, dreigbrieven of dreiging naar gezinsleden.

Vrouwen hebben juist weer vaker te maken met seksuele intimidatie. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om nafluiten, seksueel getinte opmerkingen, blikken en handtastelijkheden tot aanranding of zelfs verkrachting. Verder hebben jongere werknemers vaker te maken met agressie door patiënten of hun naasten dan oudere collega's.

Ook hebben werknemers in zorg en welzijn die een te hoge werkdruk ervaren vaker te maken met agressie door patiënten dan collega's die hun werkdruk als goed ervaren: 68 procent tegen 54 procent.

Ook last van collega's

Niet alleen de patiënten en hun naasten kunnen lastig zijn, zo'n een op de drie medewerkers zegt ook last te hebben van collega's of leidinggevenden. Het gaat dan meestal om pestgedrag, zoals beledigen, treiteren, bespotten, roddelen of buitensluiten.

Toch zijn zorgmedewerkers die te maken hebben met agressie bijna net zo enthousiast over hun werk als hun collega's die hier niet mee te maken hebben. Wel hebben ze vaker last van psychische vermoeidheid: 19 procent zegt zich opgebrand te voelen door het werk, tegen 12 procent van werknemers die niet met agressie te maken hebben. Ook zeggen ze vaker gefrustreerd te zijn over hun werk.

Goedemorgen! Voor veel moslims begint vandaag de Ramadan en opnieuw zijn er medaillekansen voor Nederland op de Olympische Winterspelen.

Eerst het weer: Vandaag is het droog met een mix van zon en wolken. Maxima liggen tussen 2 en 5 graden, maar de stevige oostenwind maakt het voor het gevoel flink kouder. Vanavond neemt in het zuiden de kans op sneeuw toe.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Voor het eerst sinds de ontvoering van de Venezolaanse president Maduro is er een Europese commerciële vlucht geland in Venezuela. Het gaat om een vliegtuig van de Spaanse luchtvaartmaatschappij Air Europa dat was vertrokken vanuit Madrid.

Bij data van Flightradar24 is te zien dat het toestel om 21.00 uur lokale tijd op de internationale luchthaven Simón Bolívar, in de buurt van de hoofdstad Carácas, is geland.

Sinds de Verenigde Staten Venezuela 3 januari binnenvielen en president Maduro ontvoerden, stopten bijna alle internationale luchtvaartmaatschappijen met vliegen naar Venezuela. Veel maatschappijen waren eind november al gestopt met vliegen, na waarschuwingen van de VS.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

De Olympische sporters moeten hard werken, maar coach Benoit Richaud werkt zich langs de zijlijn ook in het zweet. Tijdens de Winterspelen begeleidt hij zestien kunstschaatsers van dertien verschillende nationaliteiten. Dat betekent dat hij dertien keer van jas moet wisselen.

Fijne dag!

Voor het eerst sinds de ontvoering van de Venezolaanse president Maduro is er een Europese commerciële vlucht geland in Venezuela. Het gaat om een vliegtuig van de Spaanse luchtvaartmaatschappij Air Europa dat was vertrokken vanuit Madrid.

Bij data van Flightradar24 is te zien dat het toestel om 21.00 uur lokale tijd op de internationale luchthaven Simón Bolívar, in de buurt van de hoofdstad Carácas, is geland.

Sinds 3 januari de Verenigde Staten Venezuela binnenvielen en president Maduro ontvoerden, stopten bijna alle internationale luchtvaartmaatschappijen met vliegen naar Venezuela. Veel maatschappijen waren eind november al gestopt met vliegen, na waarschuwingen van de VS.

Koud in Madrid

De Spaanse krant El País sprak op het Madrileense vliegveld Barajas een aantal passagiers die meegingen op die eerste vlucht naar Venezuela. Een vrouw van 84 is blij dat ze terug kan. "Ik ben ziek geweest, omdat ik niet tegen de kou kan. De lage temperaturen in Madrid waren ondraaglijk."

Een andere vrouw praat anoniem met de krant, omdat ze bang is voor represailles bij terugkomst. "In een echte democratie kunnen we overal praten. Maar ik wil wel zeggen dat de meerderheid van de Venezolanen het optreden van president Trump steunt.

Air Europa voert deze maand nog zeker vier vluchten uit vanuit Madrid naar Venezuela.

De douane in het Oost-Duitse Dresden heeft in een trein een Nederlander aangehouden die meer dan 100.000 euro contant geld bij zich had. Hij zei dat hij er twee dure auto's mee wilde kopen.

De 31-jarige man zat ruim een week geleden in een internationale trein tussen Dresden en Bad Schandau. Bij een controle bleek dat hij voor 98.000 euro bankbiljetten in zijn rugzak had.

Toen hij gefouilleerd werd, bleek hij ook nog duizenden euro's in zijn broek- en jaszakken te hebben. Met behulp van een geldtelmachine kwam de Duitse douane tot een totaalbedrag van 105.430 euro aan contant geld.

Onderweg naar Praag

De man zei dat hij uit Amsterdam was vertrokken en onderweg was naar de Tsjechische hoofdstad Praag. Met het geld wilde hij twee dure auto's kopen, maar tegenover de douane was hij niet in staat te vertellen om welke modellen het ging en hoeveel die precies moesten kosten.

30.000 euro zou van zijn eigen rekening komen, de rest zou hij overgemaakt hebben gekregen van vrienden uit Vietnam. Omdat de Duitse douane grote twijfels had bij dit verhaal en de herkomst van het geld, werd het hele bedrag in beslag genomen.

Bij een grote verkeerscontrole in het centrum van Eindhoven is een dronken taxichauffeur staande gehouden die acht mensen vervoerde. Drie van hen zaten in de kofferbak.

De politie controleerde tijdens carnaval in vijf dagen tijd 8928 automobilisten. Ze werden vanaf vier toegangswegen rond Eindhoven naar de controle geleid.

Naast de dronken taxichauffeur raakte ook een andere automobilist zijn rijbewijs kwijt. Hij was onder invloed en had op dat moment twee jonge kinderen op de achterbank zitten.

Poeder aan neus

Volgens Omroep Brabant liep ook een man tegen de lamp die de controle inreed terwijl hij wit poeder aan zijn neus had zitten. Hij is aangehouden voor rijden onder invloed en het bezit van harddrugs.

De politie gebruikte bij de controle een nieuw hulpmiddel, de zogeheten sniffer. Dat apparaat kan op een kleine afstand van de mond detecteren of een bestuurder heeft gedronken. Dat werkt sneller dan 'blazen'.

37 mensen kregen een bekeuring voor rijden onder invloed van alcohol of drugs. Zeven van hen raakten hun rijbewijs kwijt.

Het Amerikaanse leger heeft opnieuw drie vermeende drugsboten gebombardeerd in Latijns-Amerikaanse wateren. Daarbij zijn elf doden gevallen. Daarmee is het een van de dodelijkste aanvallen van de afgelopen tijd op bootjes die volgens de regering van president Trump drugs vervoeren.

Het Amerikaanse leger gaf deze beelden vrij:

In de Stille Oceaan werden twee boten met allebei vier mensen aan boord getroffen en in de Caribische Zee een bootje met drie opvarenden, is te zien op beelden die door het Amerikaanse leger zijn gedeeld. De bootjes zouden hebben gevaren op bekende drugssmokkelroutes.

145 doden

Voor zover bekend zijn er sinds september 42 van dit soort aanvallen geweest. Daarbij zijn tot nu toe 145 mensen gedood. De VS geeft doorgaans geen bewijs voor de claim dat er drugs aan boord van de boten zijn. Maar al is er wel bewijs, is het onduidelijk onder welk juridisch kader de VS opereert.

"De verdachten gewoon zomaar uitschakelen, dat doe je ook niet op straat", zei Fred Soons, emeritus hoogleraar internationaal recht eerder tegen de NOS.

President Trump zegt dat Amerika in oorlog is met drugskartels in Latijns-Amerika. Hij ziet de aanvallen als noodzakelijk om de toestroom van drugs naar de VS tegen te houden en lijkt zich daarmee te beroepen op een vorm van zelfverdediging.

"De onderbouwing is buitengewoon dun, om niet te zeggen afwezig", zegt politicoloog Friso Dubbelboer, gespecialiseerd in maritieme conflicten. "Het internationaal recht interesseert Trump niet, hij ondermijnt het zeerecht en de enige grens die hij heeft is zijn morele kompas", zegt Dubbelboer tegen de NOS.

Waar voorheen de pijlen direct leken gericht op de inmiddels ontvoerde Venezolaanse leider Maduro, lijkt Trump nu dezelfde lijn van de afgelopen maanden voort te zetten.

'Oorlogsmisdrijf'

De acties leidden eind vorig jaar binnen de Verenigde Staten tot grote verontwaardiging, bij zowel Democraten als Republikeinen.

Bij de eerste aanval in september zou de VS een gecamoufleerd vliegtuig hebben gebruikt, ontdekte The New York Times. Het vliegtuig, dat een boot met elf opvarenden beschoot, was volgens de krant overgeschilderd om eruit te zien als een normaal burgertoestel. Dat komt volgens experts neer op een oorlogsmisdrijf.

Bij een brand in een appartementencomplex in het Spaanse Manlleu, 60 kilometer ten noorden van Barcelona, zijn maandagavond vijf tieners omgekomen. De tieners zaten in een krappe berging op de bovenste verdieping en konden niet ontsnappen toen daar brand uitbrak.

Op andere verdiepingen van het complex raakten nog eens vier mensen lichtgewond. De brand ontstond rond 21.00 uur.

Bij de brand kwamen een 14-jarige, twee 15-jarigen, een 16-jarige en een 17-jarige om het leven. De precieze oorzaak van de brand wordt onderzocht, evenals waarom de kinderen niet konden ontsnappen. Lokale media schrijven dat een matras dat in de berging lag, vlam zou hebben gevat.

Volgens lokale autoriteiten is het aannemelijk dat de tieners zijn gestorven na het inademen van rook. Een explosie is uitgesloten, de politie heeft daar geen sporen van gevonden.

Rondhangen

Aanvankelijk schreven Spaanse media dat de ruimte werd gebruikt als woning, maar daar is de lokale brandweer van teruggekomen. In het appartementencomplex waren meerdere soortgelijke opslagruimtes, die allemaal al enige tijd leegstonden. Vrienden van de tieners zeggen tegen Spaanse media dat de jongeren er vaak rondhingen.

Een woordvoerder van de Catalaanse regering noemt de gebeurtenis tragisch. Vanmiddag werd er bij het stadhuis in Manlleu een minuut stilte gehouden voor de slachtoffers.

De burgemeester van het stadje met 21.000 inwoners heeft drie dagen rouw afgekondigd: "De vlaggen zullen halfstok hangen als teken van respect en herinnering aan de slachtoffers."

Voor veel moslims in de wereld begint morgen de ramadan. De vastenmaand begint na het verschijnen van de dunne sikkel van de nieuwe maan aan de avondhemel en die is volgens Saudi-Arabië vandaag waargenomen.

Toch zal een groot deel van de Nederlandse moslims pas donderdag aan de vastenmaand beginnen. Dat komt doordat de Vereniging Imams Nederland een andere benadering gebruikt om de begindatum te bepalen.

Deze benadering wordt ook door België en Turkije gebruikt en gaat niet uit van de visuele maanwaarneming in Saudi-Arabië, Ru'yah genoemd, maar van de astronomische berekening voor het verschijnen van de nieuwe maan, Hisaab genoemd. En volgens die berekening verschijnt de nieuwe maan dus een dag later.

Veel onduidelijkheid

Het gevolg is dat niet alle moslims op dezelfde dag aan de ramadan beginnen en dus ook niet op dezelfde dag klaar zijn. Door de openlijke afwijzing door de imams van de Saudische lijn is met name onder Marokkaanse Nederlanders onduidelijkheid ontstaan over wanneer ze aan de ramadan moeten beginnen. Zij volgden in het verleden altijd de Saudiërs en niet alle moskeeën hebben gecommuniceerd over welke methode ze nu voorschrijven.

Ook binnen families kan het tot problemen leiden. Volg je de lijn van je eigen moskee of sluit je je aan bij familie of vrienden die mogelijk een andere datum hanteren?

Eid al-Fitr

Tijdens de ramadan mogen moslims tussen zonsopgang en zonsondergang niet eten, drinken, roken of seks hebben. Het is verder een periode van samenzijn, liefdadigheid en bezinning. Het vasten tijdens de ramadan is een van de vijf religieuze plichten ('zuilen') van de islam.

De ramadan eindigt als de wassende maan opnieuw aan de hemel verschijnt. Dat wordt gevierd met Eid al-Fitr, in Nederland ook bekend als het Suikerfeest. Dat valt dit jaar, afhankelijk van de begindatum van de ramadan, op 19 of 20 maart.

De politie in Lyon heeft negen mensen aangehouden in het onderzoek naar de dood van een Franse student, melden Franse media. De 23-jarige Quentin Deranque werd vorige week zwaar mishandeld en overleed aan zijn verwondingen.

Een van de verdachten die werd gearresteerd is een medewerker van de radicaal-linkse partij La France Insoumise (LFI). Het gaat om de assistent van parlementslid Raphaël Arnault. De parlementariër zegt dat hij zijn medewerker ontslaat.

Antifa

Arnault was voordat hij voor de LFI het parlement inging, vooral bekend als oprichter van La Jeune Garde. Dat is een antifascistische beweging die verboden is door de Franse regering.

Deze groep was volgens de minister van Binnenlandse Zaken betrokken bij het geweld. Ook twee andere verdachten zouden lid zijn van La Jeune Garde.

De fatale mishandeling vond donderdag plaats na een bijeenkomst van de LFI in Lyon waar Europarlementariër Rima Hassan sprak. Een andere groep, de radicaal-rechtse vrouwengroepering Collectif Némésis, hield een tegendemonstratie.

De 23-jarige wiskundestudent, die ook een rechtse activist is, was daar volgens Franse media bij om Némésis te beveiligen. Zijn familie ontkent dit.

Geschopt en geslagen

Op beelden is te zien hoe Deranque later op de avond werd aangevallen, terwijl hij met twee anderen is. Hij werd geschopt, geslagen en tegen de grond gewerkt, blijkt uit de beelden. De twee anderen wisten te ontkomen.

De drie zouden volgens de advocaat van Deranque's familie in een hinderlaag zijn gelokt. Het is nog niet duidelijk of dat klopt. De Franse justitie zei dat dat moet worden onderzocht.

Kort na de mishandeling werd de 23-jarige door iemand opgehaald. Nadat de twee een stukje hadden gelopen, zakte de student in elkaar. In het ziekenhuis werd hij vervolgens in een coma gebracht. Zaterdag overleed hij aan zijn verwondingen.

Ultralinks

Gisteren maakte de Franse justitie bekend dat de 23-jarige en de anderen door minstens zes mensen werden belaagd en dat het parket een strafrechtelijk onderzoek was gestart.

De dood van de student heeft tot grote verontwaardiging geleid in Frankrijk. Zo wijzen de binnenlandminister en de minister van Justitie beiden naar ultralinks als verantwoordelijk voor zijn overlijden.

Vanwege de spanning in het land riep president Macron zondag op tot kalmte, nadat in verschillende regio's partijkantoren van de LFI waren vernield.

Ook waren Fransen boos omdat het volgens hen te lang duurde voordat de politie verdachten had aangehouden. Justitie zei daarover dat de politie eerst voldoende bewijs moest verzamelen voordat er verdachten konden worden opgepakt.

Duitse chemiereus Bayer heeft in de Verenigde Staten een schikking ingediend om lopende en toekomstige rechtszaken over onkruidverdelger Roundup af te handelen. Daarmee is een bedrag gemoeid van 7,25 miljard dollar, meldt het bedrijf.

Volgens Bayer is de schikking een onderdeel van de strategie om het aantal rechtszaken en schadeclaims rondom Roundup "aanzienlijk te verminderen". In de VS zijn tienduizenden rechtszaken aangespannen door mensen die zeggen dat ze kanker hebben gekregen van de onkruidverdelger. Ze claimen dat het werkzame middel, glyfosaat, kankerverwekkend is.

Omstreden middel

Het middel is een van de meest gebruikte onkruidverdelgers in de landbouw. Glyfosaat werd ontwikkeld door het Amerikaanse bedrijf Monsanto, dat het onder de naam Roundup op de markt bracht. Bayer nam Monsanto in 2018 over.

Maar het middel is omstreden omdat het in wetenschappelijke onderzoeken in verband wordt gebracht met de ziekte van Parkinson en andere aandoeningen. Ook zijn er zorgen over de gevolgen van glyfosaat voor milieu en natuur. Volgens Bayer is het middel veilig.

In Europa is het gebruik van het onkruidverdelgingsmiddel toegestaan, al mogen EU-lidstaten het wel verbieden.

Eerdere schikking

In 2020 schikte het chemiebedrijf ook al de Roundup-zaken voor miljarden. Toen ging het om rechtszaken die tot 2020 waren aangespannen, met de vandaag voorgestelde schikking zullen ook toekomstige zaken worden afgekocht.

De schikking moet nog wel door een rechter worden goedgekeurd.

In Rotterdam en Vlaardingen zijn vanmiddag kades langs de Maas ondergelopen door hoogwater. Omroep Rijnmond meldt dat de hoogste waterstand in Rotterdam rond 16.00 uur werd bereikt. Het water stond toen 2,25 meter boven NAP (Normaal Amsterdams Peil).

Op het Noordereiland midden in Rotterdam liepen kades onder water. Fietsen op het fietspad langs de Nieuwe Maas bij de Willemsburg kan voorlopig niet; dit fietspad staat volledig onder water en is afgesloten.

Uit voorzorg sloot de gemeente Vlaardingen ook delen van de Westhavenkade, Oosthavenkade, Koningin Wilhelminahaven Zuidzijde, Noordzijde en Maasboulevard om 14.30 uur af. Vanavond konden de kades weer open omdat het water iets zakte.

Deventer

Ook Deventer kampt met hoogwater, maar dan van de IJssel. De rivier staat zo hoog dat de trappen in de uiterwaarden van de Wilhelminabrug en de trappen in de spoorbrug tijdelijk zijn afgesloten. De gemeente verwacht dat die afsluiting nog tot eind februari duurt.

De gemeente Deventer wijst erop dat de steden aan de grote rivieren vrijwel jaarlijks te maken krijgen met hoogwater, zeker nu de winter langzaam op z'n eind loopt. Dat heeft vooral te maken met regenval in het stroomgebied van de Rijn en de smeltende sneeuw in de Alpen.

Volgens Rijkswaterstaat is de waterstand in de Rijn en de IJssel nu "normaal" voor de tijd van het jaar. De afvoer van de Maas is "licht verhoogd" omdat er veel regen en sneeuw is gevallen in het stroomgebied in Frankrijk en België.

Drie mannen zijn veroordeeld voor de ontvoering en beroving van een man die dacht dat hij een afspraak had met een vrouw.

Een 23-jarige man uit Dodewaard die wordt beschouwd als het brein van de overval moet 48 maanden de cel in, waarvan acht voorwaardelijk. De twee andere mannen (18 en 19) waren nog minderjarig ten tijde van het incident en krijgen een voorwaardelijke celstraf en een taakstraf van 200 uur.

De drie benaderden hun latere slachtoffer via Snapchat onder de naam 'Sara'. Ze lokten hem op 14 maart vorig jaar voor een 'date' naar Huis Hemmen, meldt Omroep Gelderland. Huis Hemmen is een voormalig kasteel met een grote moestuin in de gemeente Overbetuwe.

Op het landgoed bedreigden de drie de man met een pistool en een boksbeugel en namen hem mee naar het huis van de 23-jarige in Dodewaard, Onderweg dwongen de mannen het slachtoffer om zijn telefoon en bankpas af te geven. Daarbij werd (opnieuw) een pistool op hem gericht. De ontvoerders tankten met de bankpas van het slachtoffer en pinden 5000 euro.

Betaallimiet

Ook moest hij via gezichtsherkenning zijn telefoon ontgrendelen en de inlogcode van zijn bank-app afgeven. Omdat er een betaallimiet was ingesteld en de ophoging daarvan pas de volgende ochtend inging, werd besloten om het slachtoffer een nacht op te sluiten in de bijkeuken in Dodewaard. Zijn polsen waren vastgebonden met tie-wraps.

De volgende ochtend werd er nog eens in totaal 25.000 euro gepind. Aan het eind van de ochtend lieten de mannen het slachtoffer met een nekkraag over zijn ogen in zijn eigen auto achter.

Bang en onzeker

Het slachtoffer is nog absoluut niet de oude, maakte hij tijdens de zitting duidelijk. "Ik heb last van angst en slapeloze nachten. Het zit nog steeds in mijn hoofd. Het was een vreselijke ervaring en ik voel me nog steeds bang en onzeker", aldus de man. Hij kreeg de diagnose PTSS in combinatie met een depressieve stoornis en zit ook bijna een jaar later in de ziektewet.

De 23-jarige en een van de twee jongere verdachten boden in de rechtszaal excuses aan. "Het had nooit mogen gebeuren. Ik hoop dat het slachtoffer begrijpt dat ik nooit de intentie had om hem zo lang vast te houden", aldus de man uit Dodewaard.

Maar de rechtbank vond dat met name de 23-jarige 'te lichtzinnig' over de zaak praatte. Er is "een zeer ernstige inbreuk gemaakt op de persoonlijke levenssfeer van het slachtoffer. Ontvoeringen en berovingen veroorzaken veel maatschappelijke onrust en leiden tot een toename van gevoelens van angst en onveiligheid in de maatschappij", aldus de rechter.

Er is nog een vierde verdachte in deze zaak, de broer van de 23-jarige. De rechtbank behandelt zijn zaak later.