NOS Nieuws - Algemeen

De Commissie Mijnbouwschade is het niet eens met het bedrag dat ze gaat uitkeren aan inwoners van het Drentse Ekehaar en Hooghalen, die schade hebben door gaswinning in het nabijgelegen gasveld Eleveld. De commissie pleit in een eigen onderzoek voor een ruimere schaderegeling.

Het voorstel gaat in tegen het huidige, door de commissie zelf opgestelde beleid voor het afhandelen van aardbevingsschade buiten de provincie Groningen. De commissie stelt nu voor om schade aan gebouwen en woningen als gevolg van gaswinning in de toekomst volledig te vergoeden, ook als die gedeeltelijk door een recente aardbeving is ontstaan, schrijft RTV Drenthe.

440.000 euro

De dorpen Ekehaar en Hooghalen werden in oktober 2023 getroffen door drie aardbevingen. Bij de commissie kwamen 67 schademeldingen binnen, van wie 29 melders nu een schadevergoeding krijgen toegekend.

Aan de 29 melders wordt gezamenlijk 80.000 euro toegekend, terwijl het in kaart brengen van alle schade door een schadebureau ruim 440.000 euro kostte. Daarvan komt twee ton uit de zak van de belastingbetaler, de rest is voor rekening van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM).

Commissie Mijnbouwschade

De Commissie Mijnbouwschade behandelt schademeldingen die zijn ontstaan door mijnbouwactiviteiten in andere gebieden dan de Groningse aardbevingsregio.

Na beoordeling van de schade brengt de commissie een bindend advies uit aan het betrokken mijnbouwbedrijf, dat verplicht is om een eventuele toegekende schadevergoeding te betalen.

In het Groningse aardbevingsgebied is het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) verantwoordelijk voor schademeldingen door gaswinning.

De commissie is kritisch over de hoge kosten voor het externe schadebureau, die volgens de commissie niet in verhouding staan tot de schadevergoeding die bewoners krijgen. Voor het herstel van alle schade in Ekehaar en Hooghalen is ruim 300.000 euro nodig.

Ook de gemeente Aa en Hunze, waar Ekehaar onder valt, en de Nationale ombudsman reageerden kritisch op de wijze van de schadeafhandeling. De kritiek leidde vorige maand tot een bezoek van demissionair minister Hermans van Klimaat aan het dorp. Hermans zei naar een oplossing te willen kijken, maar deed geen beloftes.

Regels aanpassen

Onder de huidige schaderegeling wordt het herstel van een scheur in de muur vaak slechts gedeeltelijk vergoed. Volgens de commissie is het duurder, maar rechtvaardiger om in de toekomst alle herstelwerkzaamheden te vergoeden. Het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG), dat in het Groningse aardbevingsgebied actief is, kent doorgaans ruimere schadevergoedingen toe.

Ook herhaalt de commissie een eerdere wens dat ze af wil van de regel dat een schademelding uiterlijk een jaar na een aardbeving moet worden gedaan.

Met de minister om tafel

Mocht de schadevergoeding in de toekomst ruimhartiger worden, dan wil de commissie dat de nieuwe regels ook met terugwerkende kracht voor de bewoners in Ekehaar en Hooghalen moeten gelden.

Het aanpassen van de schaderegeling kan echter niet zomaar. Minister Hermans zal daarvoor om tafel moeten met mijnbouwondernemingen, zoals de NAM.

Goedemorgen! EU-leiders komen bijeen voor een extra top over de Groenland-kwestie. En in Davos wordt gepraat over Trumps vredesraad.

Eerst het weer: het is vrij zonnig met maximaal 1 graad in het noorden. In het midden wordt het 6 graden en in het zuiden 9 graden. Vanavond trekt regen vanuit het zuiden over. In het noorden ijzelt het en wordt het glad.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Volgens NAVO-leider Rutte is de kwestie of Groenland bij Denemarken blijft niet ter sprake gekomen tijdens zijn gesprek met president Donald Trump. Rutte zei dat vannacht in een interview op de Amerikaanse zender Fox News.

Europese leiders reageren voorzichtig optimistisch op de raamovereenkomst voor een deal over Groenland en de intrekking van Amerikaanse importheffingen voor landen die een verkenningsmissie stuurden naar het eiland, waaronder Nederland. Wel gaat een extra EU-top in Brussel vanavond door.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Hitmachine Sienna Rose staat met twee nummers in de Viral 50 Netherlands op Spotify en heeft miljoenen luisteraars per maand. Maar er wordt sterk getwijfeld aan haar bestaan.

Fijne donderdag!

Nederland is onvoldoende voorbereid op veiligheidsrisico's door extreme regen, terwijl dergelijk weer door klimaatverandering vaker voorkomt. Daarvoor waarschuwt de Onderzoeksraad voor Veiligheid. De OVV is bezorgd, omdat de maatregelen achterblijven bij het tempo waarmee extreme regen toeneemt.

Nederland is zowel op huidige als toekomstige veiligheidsrisico's onvoldoende voorbereid, klinkt het. De OVV spreekt van onderschatting van de gevaren van extreme regen, waardoor de bestuurlijke en politieke prioriteit laag blijft. Overheden, burgers en bedrijven moeten zich meer bewust worden van de risico's, en meer doen om die te beheersen.

De OVV benadrukt dat maatregelen nu nog te vaak kleinschalig zijn. Centrale sturing door de Rijksoverheid is beperkt, er gebeurt te veel "in informeel en vrijblijvende setting" en concrete doelstellingen ontbreken. Ook wetgeving waarmee het KNMI vroegtijdig lokale weerwaarschuwingen mag geven, blijft uit.

Klimaatverandering

En dat terwijl het probleem niet nieuw is. De mogelijkheden om water af te voeren nemen al jaren af door de verstedelijking, terwijl de opwarming van het klimaat leidt tot meer weersextremen zoals heel zware buien. Volgens de OVV blijkt steeds vaker dat extreme regen de vitale infrastructuur kan verstoren en maatschappelijke ontwrichting en onveiligheid kan veroorzaken, helemaal in gebieden die daar kwetsbaar voor zijn.

"Het is nu al een probleem", zegt plaatsvervangend voorzitter Erica Bakkum van de OVV. "Het komt vaker voor, er is echt een duidelijke stijging. Het is niet allemaal te voorkomen, maar we moeten hard aan de slag als we dit willen bijbenen."

Uitgebreid analyseerde de OVV de overstroming van de spoedeisende hulp van het Slingeland Ziekenhuis in Doetinchem, op 21 juli 2024. Die afdeling moest ruim zeven uur dicht, regenwater liep de spoedeisende hulp binnen en toiletten overstroomden. Alle ruimtes moesten eerst droog worden gemaakt en worden ontsmet voordat patiënten er weer behandeld konden worden.

Hoewel de impact meeviel, ziet de OVV hierin risico's: als een ziekenhuis met eerste hulp niet bereikbaar is door een regenbui, heeft dat potentieel grote gevolgen voor patiënten bij een calamiteit. "Dit had het geval kunnen zijn vanwege de gelijktijdige Zwarte Cross en vanwege het door de regen bezwijken van een dak van een bedrijfspand in Doetinchem, waarnaast een indoor speeltuin gevestigd was", schrijft de OVV.

Ook de uitval van een stroomverdeelstation bij Nijverdal, eind 2023, heeft de OVV geanalyseerd. Bij ruim 11.000 elektriciteitsaansluitingen viel de stroom uit, ruim vijf uur lang. Nu blijkt dat de netbeheerder de risico's van extreme regen laag inschatte, en weinig wist van de klimaatrisico's op die plek.

Een ander voorbeeld dat uitgebreid is onderzocht is een zware bui die eveneens op 21 juli 2024 viel in Enschede. De laaggelegen wijken Pathmos en Stadsveld kwamen blank te staan en bij ruim tachtig huizen liep er water naar binnen. In de dagen erop werd duidelijk hoe immens de gevolgen waren: rioolwater had veel schade aangericht aan de huizen en bewoners kregen gezondheidsklachten door optrekkend vocht.

De NOS maakte afgelopen zomer met Pathmos-inwoner Floris Penders de schade op, een jaar na de overstroming van zijn huis:

Uiteindelijk moesten 57 huishoudens elders worden ondergebracht. Tijdelijk, was de bedoeling, maar in april vorig jaar stelde de gemeente vast dat er op korte termijn eigenlijk geen mogelijkheden zijn om herhaling te voorkomen. De huizen worden daarom de komende jaren niet hersteld en bewoners kunnen er niet meer wonen.

De OVV stelt vast dat Nederland 47 wijken telt die net zo kwetsbaar zijn als Pathmos. Ze hebben een combinatie van een kwetsbare locatie, kwetsbare woningen en bewoners in kwetsbare posities. Extreme regen kan ook hier grote gevolgen hebben, waarschuwt de OVV.

De kwetsbare buurten, vaak op een lager gelegen plek, stelde de OVV hier vast:

Voor de kwetsbaarste wijken moet volgens de raad een aanpak komen om de risico's van extreme regen te beperken. Voorbeelden van maatregelen die genomen kunnen worden, zijn het vergroten van de rioolcapaciteit, het aanleggen van meer opvangmogelijkheden voor water en het beschermen van de stroomvoorziening en de toegang tot ziekenhuizen.

Ook moet het kabinet zorgen dat het makkelijker wordt om vroegtijdige weerwaarschuwingen af te geven, en informatie over (grond)waterstanden en stresstesten moet breder worden gedeeld. Het kabinet wordt verder geadviseerd om nu wel met concrete eisen voor klimaatbestendige woningen en belangrijke infrastructuur te komen.

In de Amerikaanse staat Texas is een voormalig politieagent door een jury vrijgesproken voor zijn afwachtende houding tijdens de dodelijke schietpartij op een basisschool in de plaats Uvalde. Agent Adrian Gonzales kwam op 24 mei 2022 als een van de eerste agenten ter plaatse in Robb Elementary School, waar een schutter negentien jonge kinderen en twee leraren doodschoot.

Volgens de aanklagers had Gonzales onmiddellijk moeten ingrijpen toen hij bij de school arriveerde. Vanuit de school waar de schutter zich in een klaslokaal had verschanst kwamen verschillende telefoontjes binnen bij het alarmnummer 911. De politie had volgens het Openbaar Ministerie moeten weten dat er haast geboden was, maar agenten wachtten lange tijd in de gang buiten het lokaal voordat er ingegrepen werd, ook toen er steeds meer politiemensen arriveerden.

Uiteindelijk ging na 77 minuten een zwaarbewapend interventieteam het klaslokaal binnen en schoot de schutter dood. De jongeman, Salvador Ramos, zou tot zijn daad zijn gekomen na een ruzie met zijn oma bij wie hij woonde.

'Onoverzichtelijke chaos'

De advocaten van agent Gonzales betoogden dat hun cliënt zich in een chaotische en onoverzichtelijke situatie bevond toen hij bij de school arriveerde. Drie andere agenten die even later aankwamen, zouden bovendien een betere kans hebben gehad om de schutter te stoppen voor hij het lokaal betrad.

De juryleden hadden ruim zeven uur nodig om tot een unaniem oordeel te komen. Over hun overwegingen is niets bekendgemaakt.

Europese leiders reageren voorzichtig optimistisch op de raamovereenkomst voor een deal over Groenland en de intrekking van Amerikaanse importheffingen voor landen die een verkenningsmissie stuurden naar het eiland, waaronder Nederland. Wel gaat een extra EU-top in Brussel vanavond door.

Demissionair buitenlandminister Van Weel is opgelucht dat er een einde lijkt te komen aan de rel rondom Groenland. "Dit zat in de weg in de trans-Atlantische relatie", zei Van Weel in Nieuwsuur.

"Die steen is nu uit de schoen en dat betekent dat we vandaag hopelijk een succesvolle ontmoeting tussen president Zelensky en president Trump kunnen hebben. Want we kwamen eigenlijk hier naar Davos om te praten over een echte oorlog op ons continent tegen Rusland. En daar moet ook een einde aan komen."

Eerder woensdagavond noemde demissionair premier Schoof het "positief dat de weg naar de-escalatie is ingeslagen".

Samen verdedigen

De NAVO-landen zullen gezamenlijk Groenland en het Noordpoolgebied gaan verdedigen en dat is de basis voor komende gesprekken tussen Amerika en Denemarken, verduidelijkte NAVO-topman Rutte nadat president Trump melding had gemaakt van een raamwerk voor "een toekomstige overeenkomst met betrekking tot Groenland".

Dit wilde Trump kwijt over dat raamwerk na afloop van zijn gesprek met Rutte:

De Deense minister van Buitenlandse Zaken Lars Løkke Rasmussen reageerde ook opgelucht. "De dag is beter geëindigd dan hij is begonnen", zei Rasmussen in een interview met de Deense publieke omroep DR. Eerder liet hij zich ontvallen "dat het nieuws zich sneller ontwikkelt dan ik kan bijhouden."

De Duitse minister van Financiën, Lars Klingbeil, temperde de verwachtingen. "Het is goed dat Denemarken en de VS met elkaar in dialoog zijn, maar we moeten nog even afwachten en niet te snel te hoopvol worden", zei hij tegen de ZDF.

De VS en Denemarken gaan volgens NAVO-chef Rutte nu "onderhandelingen voeren die ertoe moeten leiden dat Rusland en China nooit een voet aan de grond krijgen in Groenland, economisch noch militair." Volgens Rutte is de kwestie of Groenland bij Denemarken blijft niet ter sprake gekomen tijdens zijn gesprek met president Donald Trump.

Wat we tot nu toe weten

De ingelaste EU-top over Groenland gaat gewoon door, zegt de woordvoerder van António Costa, de voorzitter van de Europese Raad. De top met de leiders van de EU-landen is vanavond in Brussel.

Trump heeft vaak gezegd dat hij Groenland wil hebben. Hij stelt dat hij het eiland nodig heeft voor de verdediging van de VS, vanwege de strategische ligging en omdat het eiland belaagd zou worden door China en Rusland.

Ook zijn er belangrijke vaarroutes rond Groenland en is het rijk aan zeldzame grondstoffen zoals uranium. Dit is volgens deskundigen een belangrijke reden waarom Trump het land wil inlijven. Groenland is een autonoom gebied van het koninkrijk Denemarken.

'Deal is afgestemd met Denemarken' Kysia Hekster, correspondent NAVO en Europese Unie:

"We weten vooral nog heel veel niet over de inhoud van dit raamwerk dat moet leiden tot een oplossing voor de kwestie-Groenland, maar voorlopig zijn de gemoederen weer even tot bedaren gebracht. Trump is mogelijk toch geschrokken van het verzet binnen zijn eigen partij, de Amerikaanse bevolking en van de negatieve reactie op de beurs.

En wat er ook in het raamwerk staat: vast staat dat Rutte dit van tevoren met de Denen heeft afgestemd. Dus hij spreekt ook namens hen. Tegelijk blijft Trump onvoorspelbaar, omdat hij een paar uur eerder nog fel van leer trok tegen de Denen en de NAVO en nu dus weer lijkt in te binden. Maar dit klinkt wel als goed nieuws voor Denemarken, Groenland en de NAVO."

In Nederland zijn vorig jaar iets minder boeken verkocht dan in 2024. Dat blijkt uit cijfers van boekenkoepel CPNB en KVB Boekwerk. 2024 was volgens CPNB met 46 miljoen (e-)boeken nog een "uitzonderlijk goed jaar", in 2025 werden er twee miljoen minder verkocht. De omzet bleef met 697 miljoen euro vrijwel gelijk, doordat boeken duurder werden.

2025 was vooral een jaar waarin streamingdiensten van luister- en e-boeken een vlucht namen. Die zagen hun omzet met ruim een derde groeien.

Dat betekent volgens CPNB en de Koninklijke Boekverkopersbond nog niet dat de streamingdiensten "kannibaliseren" op de fysieke boekhandels. Het lijkt er eerder op dat deze platforms vooral nieuwe lezers bereiken.

De boekenbranche is dan ook positief over de nieuwe doelgroepen die mogelijk worden bereikt. Wel wordt benadrukt dat streamingdiensten weinig inzage geven in hun downloadcijfers, dus dat eerst moet worden onderzocht of dat echt zo is.

Nieuwe lezers

Voor de bibliotheek is de toegenomen interesse in in e- en luisterboeken ook goed nieuws. Uit voorlopige cijfers van de nationale bibliotheek KB blijkt dat vorig jaar bijna 6 miljoen e-books en 2,9 miljoen luisterboeken werden geleend bij de online bibliotheek. Dat is 5 procent meer dan een jaar eerder.

"Dat er een verbreding van de manier van lezen komt, is onvermijdelijk", zegt Sanne Muijser, directeur van de Boekverkopersbond. Hij legt het verband met het groeiende aantal beluisteraars van podcasts. Behalve op platforms als Storytel en Bookbeat kunnen mensen sinds eind 2024 voor het luisteren van boeken ook terecht op Spotify, terwijl dat platform eerder alleen podcasts en muziek aanbood.

Mizzi van der Pluijm van uitgeverij Pluim merkt ook dat de streamingplatforms groeien, maar ziet dit niet als een bedreiging. Volgens haar kan het een toevoeging zijn op het huidige aanbod van fysieke en e-boeken, maar wel ziet ze dat platforms de schrijvers vaak ondermaats betalen.

"Ik denk altijd vanuit de auteur, die enorm veel tijd en werk heeft zitten in een boek", zegt ze. Bij de meeste uitgeverijen krijgt de schrijver rond de 10 procent van de verkoopprijs, maar bij luisterboeken verschilt dat per platform. Van der Pluijm legt uit dat auteurs bij sommige streamingdiensten betaald krijgen per afgeluisterde minuut, waardoor ze soms slechts een paar cent krijgen per boek.

Ze vindt dat de boekenbranche daartegen in opstand zou moeten komen. "Want als je wil dat de literatuur blijft bestaan, kun je de schrijvers niet zo uitknijpen."

Zorgen bij boekhandelaren

Voor uitbaters van boekenwinkels was 2025 een minder jaar. Zij verkochten ruim 5 procent minder boeken dan het jaar ervoor. "En het is niet dat het voor de boekhandel tegenwoordig een vetpot is", zegt Muijser. "We hebben te kampen met veel gestegen kosten."

Een directe verklaring is er niet voor de dalende verkoopcijfers van boekenwinkels, zegt CPNB-directeur Evelien Aendekerk. 2024 was volgens haar een heel goed jaar. Dat kwam mede door het effect van de actie die uiteindelijk mede wist te voorkomen dat er een btw-verhoging voor onder meer boeken kwam. In 2025 verschenen er volgens Aendekerk ook minder "echt grote kaskrakers" die de markt opstuwen.

Vertrouwen in de leescultuur

Toen er in 2024 wel meerdere absolute bestsellers verschenen, was dat effect goed te merken, zegt Muijser. "Dan worden er niet alleen meer boeken verkocht, maar gaan ook meer mensen naar (digitale) boekhandels." Daar doen ze volgens hem inspiratie op om ook andere boeken te kopen.

Onder Nederlandstalige boeken is volgens CPNB sprake van "een duidelijke dip". Het afgelopen jaar werden er 4 procent minder van verkocht in alle genres. Aendekerk tekent daarbij aan dat dat de markt voor Engelstalige boeken ook niet echt gegroeid is.

Over de gehele linie is ze positief over de boekenmarkt. En dat komt mede door de omzetgroei van de streamingplatforms en de uitleningen door de online bibliotheek. "Al met al geeft dit vertrouwen in de Nederlandse leescultuur", aldus Aendekerk.

In Chili is een man opgepakt die meerdere bosbranden zou hebben aangestoken. De minister van Justitie spreekt van een "ernstige situatie". Het Zuid-Amerikaanse land wordt al dagen geteisterd door bosbranden.

Volgens Chileense media zijn er zeker 35 brandhaarden, verspreid over het midden en zuiden van het land. Zeker twintig mensen zijn om het leven gekomen en 50.000 mensen zijn geëvacueerd.

De zwaarst getroffen regio's zijn Biobío en Nuble, op ongeveer 500 kilometer ten zuiden van de hoofdstad Santiago. Daar is zondag de noodtoestand uitgeroepen. In de twee regio's zijn meerdere woonwijken en tienduizenden hectares aan natuur verwoest.

De autoriteiten in het land zeggen dat de harde wind en de hoge temperaturen het vuur hebben aangewakkerd. Het is nu zomer in Chili en er werden dit weekend temperaturen gemeten tot bijna 40 graden.

De man die nu is opgepakt, wordt beschuldigd van het aansteken van bosbranden in de regio La Araucanía, zo'n 700 kilometer ten zuiden van Santiago. Volgens de Chileense minister van Justitie is bij die branden vier hectare aan natuur verwoest.

Bij zijn arrestatie had de man lucifers en een jerrycan met ruim vijf liter brandstof bij zich, zo melden lokale autoriteiten. Die spullen zijn in beslag genomen.

Het zilvermuseum in Doesburg (Gelderland) is afgelopen nacht overvallen. In een persbericht meldt het museum dat "de gehele collectie antiek zilver is gestolen".

De inbraak in het museum, dat zich in de Doesburgse Martinikerk bevindt, was rond 04.30 uur vannacht. Volgens het museum drongen twee mannen de kerk binnen via de toreningang. Vervolgens zouden ze met een koevoet de deur naar het museum hebben geforceerd en alle vitrines hebben ingeslagen.

Volgens het museum zijn meer dan 300 voorwerpen meegenomen:

De waarde van de gestolen objecten wordt geschat op tienduizenden euro's, schrijft Omroep Gelderland. "Wij zijn voorlopig gesloten. We hebben ook bijna niks meer. Alleen wat keramiek, dat tijdelijk werd tentoongesteld, is achtergebleven", zegt voorzitter Ernst Boesveld. Het museum is wel verzekerd.

Een woordvoerder van de politie zegt tegen de NOS dat in de omgeving van de kerk camerabeelden worden opgevraagd.

Antiek zilver

"Dit is niet alleen een diefstal van zilver, maar van verhalen, vakmanschap en geschiedenis", zegt Martin de Kleijn, oprichter van het Zilvermuseum. "Objecten die decennialang met zorg zijn verzameld, zijn in één nacht verdwenen. Dat raakt mij persoonlijk, maar ook de stad Doesburg."

De collectie antiek zilver in het museum is afkomstig uit meer dan twintig landen. De meest waardevolle items zijn onder meer zilveren mosterdpotjes, lepeltjes en voorwerpen uit de boter-, azijn- en tabaksindustrie.

Speciale zilveren mosterdpot

Een zilveren mosterdpot met lepel, die speciaal voor het museum in Doesburg is ontworpen, is ook gestolen. Hij is gemaakt door zilversmid Marcel Blok. "Het object symboliseert de meanderende IJssel van vóór 1950, draagt het stadswapen van Doesburg en bestaat nergens anders ter wereld", schrijft het museum.

In de afgelopen maanden is de zilverprijs fors gestegen, zeker sinds de jaarwisseling. Vanwege geopolitieke dreigingen heerst onzekerheid bij beleggers. Om die reden wordt er meer geïnvesteerd in edelmetalen zoals goud en zilver.

"Hoewel de culturele en historische waarde van de collectie niet in geld is uit te drukken, vergroot deze ontwikkeling (de stijgende zilverprijs) de financiële schade aanzienlijk", aldus het museum.

Een meerderheid in de Kamer wil dat er meer gebeurt om hulpverleners en politie beter te beschermen tegen geweld. Een voorstel van GroenLinks-PvdA dat het Openbaar Ministerie oproept om vaker zwaardere straffen te eisen, krijgt waarschijnlijk een meerderheid.

De politiek vroeg al eerder om strengere straffen tegen deze geweldplegers en dat werd in 2006 mogelijk. Maar daar doet het OM volgens partijen vooralsnog te weinig mee. GroenLinks-PvdA komt daarom met een plan dat veel steun krijgt: het OM moet bij geweld tegen hulpverleners een drie keer zo hoge straf eisen.

Doet het OM dat niet, dan moet goed worden uitgelegd waarom niet. GroenLinks-PvdA-Kamerlid Mutluer: "Juist omdat we zien wat voor impact dat geweld heeft voor hulpverleners, is het belangrijk dat het OM beter uitlegt waarom het soms niet met die hogere strafeisen komt."

VVD-Kamerlid Michon vindt dat demissionair minister Van Oosten opnieuw het gesprek met het OM moet aangaan waarom de hogere straffen niet vaker worden opgelegd. Volgens Van Oosten is het beeld dat het OM er niets om geeft onterecht, en is justitie zich wel degelijk bewust van de opties om zwaardere straffen te kunnen eisen. Hij is bereid de zorgen van de Kamer met het OM te bespreken, maar uiteindelijk gaat het OM erover, aldus Van Oosten.

Een voorstel van het CDA om te onderzoeken of geweldplegers boven op hun straf verplicht kunnen worden om na te denken over hun gedrag via een eductieve maatregel haalt waarschijnlijk ook een meerderheid. Bij rijden onder invloed bijvoorbeeld kan zo'n maatregel al worden opgelegd.

Zorgen om tekorten bij politie

Veel partijen in de Kamer spraken in het debat hun afschuw uit over het toenemende geweld tegen politieagenten en hulpverleners.

Politieagenten en hulpverleners werden volgens plaatsvervangend korpschef Wilbert Paulissen de afgelopen jaarwisseling zelfs doelbewust in hinderlagen gelokt, waarbij groepen jongeren hen beschoten met vuurwerk. Volgens Paulissen was een duidelijk patroon zichtbaar. "Je ziet dat er opzettelijk brand gesticht wordt. Dan gaan ze ervan uit dat de brandweer komt, die komt ook en dan gaan ze vol op de brandweer met vuurwerk. Dan komt de politie en dan worden we bestookt."

In het debat ging het ook over het aanstaande vuurwerkverbod dat er mede op verzoek van hulpverleners is gekomen. Partijen hebben nog wel veel vragen over de handhaving van het verbod en wat er dan uiteindelijk wel en niet mag. Sommige partijen betoogden dat het verbod niet gaat helpen. "Van 1 januari 02.00 uur tot 31 december 18.00 uur is er al een verbod, maar ook dan worden agenten en hulpverleners belaagd", betoogde BBB-leider Van der Plas. Toch wil een meerderheid dat het verbod er komt, maar dan wel met duidelijke afspraken.

Grote zorgen zijn er verder over het dreigende miljoenentekort bij de politie . Demissionair minister Van Oosten schreef eerder vandaag dat de Nationale Politie voor dit jaar al een tekort van 46 miljoen euro ziet aankomen en dat de korpsleiding niet ontkomt aan bezuinigingen op het personeel. Maandag spreekt de Kamer over een voorstel van GroenLinks-PvdA om die tekorten aan te vullen.

De Iraanse staatstelevisie meldt dat bij de felle protesten in het land de afgelopen weken 3117 mensen zijn omgekomen. Het is voor het eerst dat de Iraanse autoriteiten een exact dodental noemen.

De staatstelevisie baseert zich naar eigen zeggen op informatie van de Iraanse Stichting voor Martelaren en Veteranen, een door de overheid gefinancierde organisatie. Onder de doden zijn zeker 2427 "onschuldige slachtoffers", zo meldt de staatstelevisie. Over de anderen wordt niets gezegd.

Zo werd het dodental bekendgemaakt op de Iraanse staatstelevisie:

Het door Iran genoemde dodental is ruim een kwart lager dan het aantal slachtoffers volgens de Iraanse mensenrechtenorganisatie HRANA. De in de VS gevestigde organisatie spreekt van 4519 doden. Daarnaast onderzoekt HRANA nog ruim 9000 meldingen van doden.

Vrees voor executies

De protesten in Iran begonnen op 28 december uit onvrede over de stijgende prijzen, maar groeiden al snel uit tot protesten tegen de autoritaire leiding van het islamitische land.

Het Iraanse regime treedt hard op tegen demonstranten. Volgens HRANA zijn zeker 26.000 mensen gearresteerd en er wordt gevreesd dat een deel van hen wordt geëxecuteerd. Iran behoort al jaren tot de landen met de meeste executies ter wereld.

Zaterdag erkende ayatollah Khamenei, de geestelijk leider van Iran, dat er duizenden doden waren gevallen. Hij legde de schuld vooral bij de Verenigde Staten. De betogers zouden "terroristische vertegenwoordigers" zijn van aartsvijanden de VS en Israël.

'Iran zal terugslaan'

President Trump waarschuwde het Iraanse regime eerder om te stoppen met het doden van betogers en af te zien van executies van arrestanten. De VS was er klaar voor om in te grijpen, luidde zijn boodschap. Alle opties, waaronder een militaire aanval op Iran, liggen volgens de Amerikanen op tafel.

De Iraanse minister Araghchi van Buitenlandse Zaken heeft de VS gewaarschuwd dat Teheran "met alles wat we hebben zal terugslaan als we opnieuw worden aangevallen", verwijzend naar de twaalfdaagse oorlog die Israël vorig jaar met Iran voerde.

"Dit is geen bedreiging, maar een realiteit die ik expliciet moet overbrengen", zei minister Araghchi. "Een confrontatie zal de hele regio in haar greep nemen en gevolgen hebben voor mensen over de hele wereld."

De afgelopen dagen lijkt het aantal demonstraties in Iran af te nemen, maar dat is lastig te controleren. In veel gebieden is het internet platgelegd door de overheid. Daardoor is het niet mogelijk om een volledig beeld te krijgen van wat er nu in Iran gebeurt.

Het is donker rond de Vrijheidsboog, een titanium monument in het centrum van Kyiv. Ondanks de strenge kou en wind maken een paar stelletjes een wandeling. Wat jongeren roken een sigaret en kijken uit over de rivier naar de zwaar getroffen linkeroever. Aan de horizon zijn donkere vlekken te zien. Hele woonwijken van de Oekraïense hoofdstad hebben geen stroom, en daardoor ook vaak geen verwarming of stromend water.

Terwijl alle ogen gericht zijn op Davos en de diplomatieke crisis tussen Europa en de VS, maakt Kyiv de zwaarste winter mee sinds het begin van de oorlog. Russische luchtaanval na luchtaanval op de energie-infrastructuur leidt ertoe dat schade vaak nauwelijks hersteld is, wanneer herstelploegen opnieuw aan de slag moeten.

Na vier jaar oorlog weten Oekraïners hoe ze zich moeten aanpassen. Op sociale media delen ze hoe ze binnen warm blijven met dekentjes, mutsen, jassen en kaarsen. Ze verzamelen sneeuw als alternatief voor kraanwater. Het gasfornuis is een populaire alternatieve warmtebron geworden.

'Half miljoen inwoners gevlucht'

In het Desnjansky-district aan de linkeroever zitten sommige flats al twaalf dagen bijna zonder verwarming of stroom. Voor veel inwoners is het niet meer vol te houden, ze zoeken naar andere plekken om te logeren. Zo ook de gepensioneerde Natalja, die buiten met haar hond aan de riem spullen inlaadt in de auto van haar zoon.

Natalja heeft de problemen met de energievoorziening sinds het begin van de oorlog vaker meegemaakt, maar nog niet eerder heeft ze het zo zwaar gehad, vertelt ze. Los van de kou en duisternis, kon ze bijna niet naar buiten omdat ze op de veertiende verdieping woont en de lift meestal niet werkt.

"Mijn zus heeft mij aangeboden om bij haar te blijven. Daar moet het warmer zijn", zegt ze hoopvol. Volgens burgemeester Klytsjko hebben de afgelopen weken al een half miljoen inwoners de stad verlaten.

Wat verderop buiten het hoge flatgebouw is een groep vrouwen met elkaar in gesprek. Sommige van hen wonen er nog, andere hebben de kinderen naar de grootouders gestuurd. Ze gaan naar binnen om te laten zien hoe de flat er binnen aan toe is.

Een paar dagen eerder is de verwarming in de gang kapotgegaan. Het systeem draaide weer even, en toen de druk werd opgebouwd en kokend water door de leidingen werd gepompt, sprongen de radiatoren. Inwoners konden het gebouw niet uit omdat de vloer onder heet water stond.

Irina, met een hoge wollen muts en lange jas, neemt de leiding. Ze is met haar gezin voorlopig bij familie ingetrokken, maar komt elke dag kijken hoe het met haar flat gaat. "Ik ben bang dat de radiatoren bij ons straks ook kapotvriezen." In haar woning op de derde verdieping reageert ze met heel voorzichtig optimisme als ze ziet dat de temperatuur binnen 8 graden is, toch een graad meer dan eerder.

Door de ramen is verderop een van de energiecentrales te zien die Rusland steeds onder vuur nemen. Uit de schoorstenen komt wel stoom. Maar deze centrales zijn zo vaak aangevallen dat ze zeker niet op volle capaciteit werken, ook doordat het steeds moeilijker wordt om ze te repareren.

Een van de belangrijkste problemen is dat Oekraïne niet genoeg reserveonderdelen heeft, zegt Oleksiy Povolotskiy. Hij is verantwoordelijk voor alle herstelwerkzaamheden bij het energiebedrijf Dtek. "Dit is heel erg nodig. We zoeken transformatoren, stroomonderbrekers, kabels en andere onderdelen."

-20 graden

Bondgenoten helpen Oekraïne hiermee, maar de verwoesting de afgelopen weken is volgens Povolotskiy zo groot dat het niet meer bij te houden is. Dit in combinatie met de vrieskou van tot wel -20 graden, leidt ertoe dat de problemen zich na elke aanval verder opstapelen. Zo raken stroomkabels beschadigd als te veel mensen overstappen naar elektrische verwarming en het stroomnet overbelast raakt.

In de tussentijd probeert Oekraïne alternatieven te vinden. Zelensky riep vorige week de noodtoestand uit in de energiesector. Vanuit het buitenland wordt extra stroom ingekocht. Ze zoeken naar grote generatoren die bijvoorbeeld op korte termijn ziekenhuizen en scholen draaiende moeten houden.

"Ze zeggen dat het nog erger zal worden. Dat de situatie de komende maanden kritiek blijft", zegt de gepensioneerde Natalja voordat ze in de auto stapt. "De Russen zullen blijven bombarderen." Ze maant haar hond om tussen haar benen te komen zitten en rijdt weg. Ze hoopt in het voorjaar, als het warmer wordt, weer naar huis te kunnen.

President Trump zegt dat hij de heffingen intrekt die hij aan NAVO-landen wilde opleggen voor hun steun aan Denemarken in het Groenland-conflict. Die heffingen zouden op 1 februari ingaan.

De aankondiging op Trumps Truth Social-kanaal volgt op een ontmoeting met NAVO-secretaris-generaal Rutte op het World Economic Forum in het Zwitserse Davos. Daarin is een "raamwerk" afgesproken voor een akkoord over Groenland en het hele Noordpoolgebied, aldus Trump.

Rutte bevestigde het bericht even later tegen een verslaggever van CNN. "Het klopt precies", zei hij.

Trump schrijft ook dat er aanvullende gesprekken volgen over zijn toekomstige raketschild Golden Dome die van belang zijn voor Groenland. Die worden van Amerikaanse kant gevoerd door vicepresident Vance, minister Rubio van Buitenlandse Zaken en speciaal gezant Witkoff. "Ze rapporteren direct aan mij", aldus Trump.

Kysia Hekster, correspondent NAVO en Europese Unie:

"We weten vooral nog heel veel niet over de inhoud van dit raamwerk dat moet leiden tot een oplossing voor de kwestie-Groenland, maar voorlopig zijn de gemoederen weer even tot bedaren gebracht. Trump is mogelijk toch geschrokken van het verzet binnen zijn eigen partij, de Amerikaanse bevolking en van de negatieve reactie op de beurs.

En wat er ook in het raamwerk staat: vast staat dat Rutte dit van tevoren met de Denen heeft afgestemd. Dus hij spreekt ook namens hen. Tegelijk blijft Trump onvoorspelbaar, omdat hij een paar uur eerder nog fel van leer trok tegen de Denen en de NAVO en nu dus weer lijkt in te binden. Maar dit klinkt wel als goed nieuws voor Denemarken, Groenland en de NAVO."

Na het gesprek met Rutte bleef Trump nog kort staan om vragen van journalisten te beantwoorden. Hij wilde desgevraagd geen details delen, omdat de deal volgens hem op dit moment nog "uitgewerkt" wordt.

"Maar het is een goede deal, voor iedereen", zei hij. "Het geeft ons alles wat we wilden. Nationale veiligheid en internationale veiligheid. Het is een overeenkomst waar iedereen erg blij mee is."

NAVO-woordvoerder

Een woordvoerder van de NAVO zei dat de veiligheid in het Noordpoolgebied het belangrijkste gespreksonderwerp was. NAVO-landen gaan bespreken hoe ze die veiligheid gezamenlijk kunnen vormgeven, met name de zeven NAVO-landen die in het Noordpoolgebied liggen.

Gesprekken tussen Denemarken, Groenland en de VS moeten als resultaat hebben dat Rusland en China op Groenland nooit voet aan de grond zullen krijgen, militair noch economisch.

Deal voor altijd

Trump gaf niet direct antwoord op de vraag of de VS met de deal ook eigenaar wordt van Groenland. "Het is een akkoord voor de lange termijn", zei hij. "Het is de ultieme langetermijndeal. Het is oneindig."

Dit zei Trump na afloop van het gesprek met Rutte

De Deense minister Rasmussen van Buitenlandse Zaken verwelkomt het schrappen van de heffingen door Trump. Er is nog geen Deense reactie op de afspraak over het "raamwerk" voor een akkoord over Groenland en het hele Noordpoolgebied.

Geen onderhandelingen

Groenland is een autonoom gebied van het koninkrijk Denemarken. Rasmussen herhaalde eerder vanavond dat Denemarken Groenland niet kwijt wil en dus niet bereid is om te onderhandelen. "Dat zullen we nooit doen." De Groenlanders zelf wijzen een overname door de VS ook af.

Rasmussen reageerde op de toespraak van Trump eerder vandaag in Davos. Trump herhaalde dat de VS Groenland absoluut nodig heeft voor de veiligheid van de VS. Denemarken zou niet in staat zijn om het eiland te verdedigen tegen eventuele aanvallen van China of Rusland.

Trump zei in zijn toespraak dat de onderhandelingen over de voorwaarden van de overdracht onmiddelijk moeten beginnen. Anders dan het Witte Huis suggereerde sloot hij een militaire actie om Groenland in handen te krijgen uit.

Beurzen

Op de beurzen is positief gereageerd op de aankondiging van Trump. Nadat hij eerder vandaag zei geen geweld te willen gebruiken om Groenland te krijgen gingen de beurskoersen in de VS al omhoog. Direct na zijn bericht op Truth Social dat er geen heffingen komen stegen ze verder.

De toezichthouder Bureau Toetsing Investeringen (BTI) onderzoekt de overname van Solvinity, het bedrijf dat ervoor zorgt dat DigiD beschikbaar is. De directeur Digitale Economie van het ministerie van Economische Zaken heeft dat gezegd in de Tweede Kamer.

Tweede Kamerleden werden vanmiddag bijgepraat omdat zij zich zorgen maken over de overname van Solvinity. Dat bedrijf beheert het digitale platform waarop de overheidsdienst DigiD draait, waarmee miljoenen Nederlanders bijvoorbeeld hun belastingaangifte doen. Een Amerikaans bedrijf wil Solvinity overnemen.

Daarom zijn Kamerleden bang dat DigiD-gegevens in handen komen van de Amerikaanse overheid, of dat de VS de toegang tot DigiD blokkeert. In dat land gelden wetten waarmee de Amerikaanse overheid gegevens kan opvragen, of ervoor kan dat zorgen mensen geen gebruik meer kunnen maken van DigiD.

Onderzoek kan maanden duren

Het Bureau Toetsing Investeringen is een onafhankelijke toezichthouder die kan beoordelen of de overname inderdaad ernstig nadelig kan uitpakken voor de toegankelijkheid van DigiD. Dit onderzoek kan maanden duren.

DigiD is in handen van overheidsorganisatie Logius, dat tot 2028 een contract heeft met Solvinity. Maar Solvinity heeft geen rol in de ontwikkeling of het beheren van DigiD, zei de directeur van Logius in de Tweede Kamer. Wel heeft het bedrijf toegang tot het e-mailadres van mensen met een DigiD-account. "Dat is nodig om DigiD te laten werken", aldus de Logius-directeur.

Overname verbieden gebeurt niet vaak

Toezichthouder BTI kan een overname niet zelf verbieden, maar geeft een advies aan de minister van Economische Zaken, legde de directeur Digitale Economie van het ministerie uit.

Het BTI kan bijvoorbeeld adviseren dat een overname alleen mag doorgaan als bepaalde maatregelen worden genomen om de risico's te verkleinen, zei hij. Maar de toezichthouder kan ook aanraden om de overname tegen te houden.

Dat gebeurt niet vaak. In 2024 beoordeelde het BTI 52 gevallen van bedrijven die een andere eigenaar zouden krijgen, blijkt uit het jaarverslag. Drie keer werden voorwaarden gesteld. Slechts één keer verbood de minister van Economische Zaken een overname.

De Deense regering weigert om met de Amerikanen te onderhandelen over de verkoop van Groenland. Dat heeft minister Rasmussen van Buitenlandse Zaken gezegd in een interview met de Deense publieke omroep. "We beginnen niet aan onderhandelingen waarin we onze principes moeten opgeven", zei hij. "Dat zullen we nooit doen."

Groenland is een autonoom gebied binnen het koninkrijk Denemarken. President Trump herhaalde vandaag op het World Economic Forum dat de VS Groenland voor zijn verdediging absoluut nodig heeft en het per se in handen wil krijgen. Het gebruik van geweld sloot hij ditmaal uit, maar zijn taal was wel degelijk dreigend. "Je kunt 'ja' zeggen en je kunt 'nee' zeggen, en dat zullen we onthouden", zei hij.

Rasmussen noemt het positief dat Trump afziet van militaire middelen, "maar dat lost het probleem niet op". Eerder deze maand spraken hij en zijn Groenlandse collega Motzfeldt in Washington met de Amerikaanse minister Rubio. De uitkomst was toen dat een gezamenlijke werkgroep naar een oplossing gaat zoeken.

Rolien Créton, correspondent Scandinavië:

"Met afgrijzen hebben de Denen en de Groenlanders naar de toespraak van de Amerikaanse president voor het World Economic Forum in Davos geluisterd. Hij beschreef Groenland als 'een stuk ijs, koud en slecht gelegen'. De Denen schilderde hij af als zwakkelingen, die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Groenland niet meer dan zes uur stand zouden hebben gehouden tegen de Duitsers. Alleen dankzij de Amerikanen werd Groenland volgens Trump niet door de Duitsers ingelijfd.

Na de ontmoeting vorige week in Washington kwam Rasmussen blij naar buiten en deed hij een fist bump met de Deense ambassadeur. Hij vertelde toen enthousiast dat er 'werkgroepen op hoog niveau' waren opgericht om oplossingen in kaart te brengen. En ja, verzekerde Rasmussen de Deense journalisten: hij had de rode lijn overgebracht. Groenland heeft zelfbeschikkingsrecht en Denemarken zal Groenland nooit verkopen of aan de VS afstaan.

Heel even dachten de Denen dat dit hoogoplopende geopolitieke conflict was geklaard. Maar daarna vertelde de woordvoerder van het Witte Huis dat de werkgroepen waren opgericht om Groenland over te nemen. Het was de wake-upcall voor de Denen dat ze geen enkele invloed op de Amerikaanse president hebben."

De Nederlandse minister Van Weel van Buitenlandse Zaken reageerde licht opgelucht op de toespraak van Trump. "In ieder geval hebben we een president gezien die na de afgelopen dagen met AI-plaatjes, met dreigen dat het binnen een paar weken zal gebeuren, nu toch een iets constructievere toon aansloeg."

Hij zei ook dat dat misschien het gevolg is van de reacties in Amerika zelf. "Er is heel weinig steun onder de Amerikaanse bevolking voor de plannen met Groenland." Ook op de effectenbeurzen en in Trumps eigen partij waren de reacties negatief.

Het conflict om Groenland raakt de hele NAVO. Denemarken heeft de steun van de Europese NAVO-landen en NAVO-lid Canada. President Trump spreekt vanavond ook met NAVO-secretaris-generaal Rutte.

Kysia Hekster, correspondent NAVO en Europese Unie:

"Trump sprak dreigende taal tegen de Europeanen. Hij noemde ze meerdere malen zwak. Wat hem betreft is er geen enkele andere uitkomst bij de onderhandelingen dan dat hij Groenland krijgt. Het leek wel of er alleen over de hoogte van het bedrag onderhandeld moet worden.

Ook over de NAVO waren Trumps woorden hard: 'Daar hebben we nooit iets aan gehad. We geven zo veel en we krijgen zo weinig terug.' Als je er positief naar kijkt, zei hij niet dat hij uit de NAVO wil stappen, maar het is wel duidelijk dat de NAVO moet doen wat hij zegt. Secretaris-generaal Rutte spreekt Trump vanavond. Hij zal al zijn onderhandelingstalent moeten gebruiken om Trump op andere gedachten te brengen, want voor Denemarken staat vast dat Groenland niet te koop is."

Er is grote onrust binnen het gemeentelijk apparaat van Lelystad. Een meerderheid van het college van burgemeester en wethouders trekt de vakbekwaamheid van een deel van de ambtenaren in twijfel, meldt Omroep Flevoland.

De ambtenaren zouden de uitvoering van beleid tegenwerken, waardoor onder meer de jeugdhulp en woningbouw vertraging oplopen. Het college heeft de gemeentesecretaris opdracht gegeven voor een onderzoek.

Dat blijkt uit interne documenten van de gemeente, die Omroep Flevoland in handen heeft. Bronnen bevestigen dat er een zogeheten bestuursopdracht aan gemeentesecretaris Carla Swart is gegeven.

Het college bestaat uit vier wethouders en de burgemeester. Drie van hen zouden voor de bestuursopdracht hebben gestemd, twee tegen.

Memo van wethouders

Enkele dagen na haar aantreden in september kreeg Swart van haar voorganger een memo, dat was opgesteld door twee wethouders. In het stuk werd gesproken van "ernstige, structurele problemen" binnen de gemeente.

Het zou bij de ambtelijke directie aan leiderschap en sturing ontbreken. Ook zou sprake zijn van een "gebrek aan vakbekwaamheid" en "een cultuur van vrijblijvendheid."

Het gemeentebestuur verwijt ambtenaren bovendien "structureel ondermijnend gedrag en weerstand" en spreekt van "de afwezigheid van structurele processen en discipline." Ambtenaren zouden geweigerd hebben om opdrachten uit te voeren of die hebben genegeerd.

'Aanpak onvoldoende'

Volgens het college hebben de ambtelijke directie en de gemeentesecretaris na de kritiek onvoldoende actie ondernomen. Het college noemt voorstellen als leiderschapstrainingen en het instellen van een taskforce "cosmetisch", "onsamenhangend" en "volstrekt onvoldoende".

Ook stelt het college dat niet wordt opgetreden tegen niet-functionerende leidinggevenden en tegen teams waar "systematische stagnatie of ongewenst gedrag plaatsvindt."

De bestuursopdracht van het college aan de gemeentesecretaris maakt veel los binnen de ambtelijke organisatie. Vooral het negatieve beeld van de samenwerking tussen college en ambtelijke organisatie wekt wrevel. "Wij herkennen ons niet in dit beeld", schrijven 23 teamleiders aan hun medewerkers in een interne memo.

Geen reactie

Omroep Flevoland heeft de gemeente om een reactie gevraagd. Ook na aandringen blijft een inhoudelijke reactie uit.

De Britse prins Harry zegt dat de Daily Mail het leven van zijn vrouw Meghan Markle "absoluut ellendig" heeft gemaakt. "Het is walgelijk om hier te zitten en dit allemaal opnieuw te moeten doorstaan", zei hij in de rechtszaak tegen de uitgever van de krant.

Harry en zes medeaanklagers, onder wie Elton John, beschuldigen uitgever Associated Newspapers Ltd. van onwettige informatievergaring. Journalisten zouden tussen 1993 en 2011 hun privacy hebben geschonden om met sensationele onthullingen de verkoop van de krant te laten stijgen.

"Net als bij anderen werd mijn leven al vanaf mijn tienerjaren op deze manier gecommercialiseerd. Ze drongen door tot in elk detail van mijn privéleven, luisterden telefoongesprekken af, regelden vluchten zodat ze konden achterhalen waar ik naartoe ging", zei Harry geëmotioneerd.

'Bang en paranoïde'

De zaak draait om veertien artikelen die de journalisten volgens Harry alleen hebben kunnen schrijven met illegaal verkregen informatie. In zijn getuigenverklaring noemde hij dat "angstaanjagend", zowel voor hem als voor zijn dierbaren.

Hij zei dat de artikelen hem "ongelooflijk paranoïde" maakten en hem het gevoel gaven dat hij overal werd achtervolgd. "Ik was echt bezorgd dat er iets ergs zou gebeuren." Volgens Harry probeerde de uitgever hem waarschijnlijk aan te zetten tot drugs- en alcoholgebruik.

Associated Newspapers stelt dat de artikelen zijn geschreven op basis van loslippige vrienden van de prins. Journalisten zouden nauwe banden hebben met zijn sociale kring. Volgens Harry klopt dat niet. Op de vraag waarom de prins niet eerder naar de rechtbank is gestapt, zei hij dat hij als lid van de koninklijke familie "niet mocht klagen".

De advocaten van de uitgever zeggen dat Harry en zijn medeaanklagers te laat zijn, omdat de verjaringstermijn van zes jaar is gepasseerd. De rechter is daar niet van overtuigd. Hij wil eerst het bewijs horen, voordat hij beslist of de zaak verjaard is.

Eerdere zaken

De rechtszaak in Londen is Harry's derde zaak in zijn strijd tegen de roddelpers. Vorig jaar liep een zaak tegen de uitgever van de The Sun en News of the World uit op een schikking. Ongeveer een jaar eerder oordeelde een rechtbank in het voordeel van Harry in een zaak tegen de uitgever van de Daily Mirror en Sunday Mirror. De uitgever moest een schadevergoeding betalen, omdat de kranten artikelen hadden geschreven op basis van illegaal verkregen informatie.

De verwachting is dat de behandeling van deze zaak negen weken gaat duren.

Het Amerikaanse leger zegt te zijn begonnen om IS-gevangenen over te brengen van gevangenissen in Syrië naar Irak. De VS wil er op die manier voor zorgen dat de gevangenen op een juiste manier worden bewaakt, nu de Koerdische SDF-groepering zich steeds verder terugtrekt.

De gevangen leden van terreurgroep Islamitische Staat werden vastgehouden in het noordoosten van Syrië, in de provincie Hassakeh. Gevangenissen in het gebied vielen eerder onder het gezag van de SDF-strijdkrachten. Nu de SDF zich onder druk van gevechten met het regeringsleger verder naar het oosten heeft teruggetrokken, maakt het leger weer de dienst uit in het gebied.

De afgelopen dagen werd er rond gevangenissen in de regio gevochten, ondanks een afgesproken staakt-het-vuren. Zo beschuldigde SDF "aan de regering gelieerde milities" van een aanval op de Shaddadi-gevangenis. De SDF en de regering beschuldigden elkaar over en weer ervan dat ze te maken hadden met de ontsnapping van IS-leden uit de gevangenis.

Ook bij andere gevangenissen is gevochten. Op de dag dat het staakt-het-vuren werd ondertekend, zouden er ook al IS-gevangenen zijn vrijgelaten.

150 IS-gevangenen

Het Amerikaanse militaire commando in de regio zegt te zijn begonnen met de overplaatsing van 150 IS-gevangenen. Volgens de verklaring kunnen er uiteindelijk tot 7000 IS-gedetineerden vanuit Syrië naar Iraakse faciliteiten worden overgebracht.

De SDF heeft al jaren goede banden met de Verenigde Staten, en de nieuwe regering in Damascus sinds kort ook. Ondanks dat lijkt de militaire steun van de VS aan de SDF inmiddels voorbij. "Het oorspronkelijke doel van de SDF als belangrijkste anti-IS-macht op de grond is grotendeels verlopen", zei de Amerikaanse ambassadeur van Turkije, Tom Barrack.

Al-Hol

Gisteren werd de controle over een detentiekamp in het noordwesten van Syrië, genaamd al-Hol, overgenomen door het Syrische regeringsleger. In het kamp verblijven vele duizenden mensen, voornamelijk vrouwen en kinderen van IS-verdachten. Er zitten ook Nederlandse vrouwen en kinderen vast.

Het kamp biedt nog steeds onderdak aan zo'n 24.000 mensen. Onder hen bevinden zich ongeveer 14.500 Syriërs en bijna 3000 Irakezen.

Spanje werd deze week opgeschrikt door twee dodelijke treinongelukken in drie dagen. De machinisten slaan alarm met een oproep tot een algemene spoorwegstaking.

Er zijn al langer zorgen. Vorig jaar stuurde de machinistenvakbond al een brief naar spoorbeheerder Adif met waarschuwingen over de veiligheid op het spoor. Inmiddels rijst de vraag: is dit toeval of wijst het op een structureel probleem in de infrastructuur?

Vakbond SEMAF noemde meerdere trajecten van het hogesnelheidsnet en stelde dat machinisten dagelijks stuiten op "talloze gaten in het spoor, losse rails en oneffenheden in de bovenleiding".

Volgens SEMAF hebben machinisten deze problemen herhaaldelijk bij Adif gemeld, kennelijk zonder dat er maatregelen volgden.

Het belangrijkste verzoek van de vakbond was een tijdelijke snelheidsverlaging naar 250 kilometer per uur. "Deze maatregel moet van kracht blijven totdat het spoornetwerk in een geschikte staat verkeert om hogere snelheden veilig mogelijk te maken", schreef SEMAF.

Het is onduidelijk of Adif op deze brief heeft gereageerd en maatregelen heeft genomen. Na het ongeluk van zondagavond is de maximumsnelheid op verschillende trajecten wel tijdelijk verlaagd.

Hoe is het Spaanse spoornetwerk georganiseerd?

Net als in veel Europese landen is het Spaanse spoor in twee delen gesplitst. Het staatsbedrijf Adif is verantwoordelijk is voor beheer, uitbreiding en onderhoud van de spoorinfrastructuur. Ook draagt Adif de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van het spoor.

Renfe is het nationale spoorwegbedrijf, dat sinds 1941 treinen exploiteert. Tot 2005 beheerde Renfe ook het spoor, maar door een hervorming werd het beheer afgesplitst en kwam Adif tot stand.

Op het Spaanse spoor rijden treinen van verschillende bedrijven. Er wordt onderscheid gemaakt tussen hogesnelheidstreinen, het regionaal en forensennetwerk en het goederenvervoer.

Spanje heeft bijna 4000 kilometer spoor voor hogesnelheidstreinen. Na China is dat het meeste aantal kilometers ter wereld. Op dat net zijn drie aanbieders actief: Renfe, Ouigo en Iryo.

Minister van Transport Óscar Puente zei in de media dat de staking vooral wordt aangewakkerd door de "emotionele staat van de machinisten", na het overlijden van collega's deze week. De grootste oppositiepartij, Partido Popular, reageerde fel en noemde de uitspraak van de minister "moreel verwerpelijk".

Ook regionale politici voeren de druk op de centrale overheid op. Met name Catalaanse bestuurders stellen dat te weinig wordt geïnvesteerd in regionale trajecten en dat de infrastructuurpolitiek onevenwichtig is.

In de dagen na het ongeluk bij Córdoba verschenen online video's en foto's van reizigers die problemen op het spoor documenteerden. De meeste beelden tonen trillingen en onregelmatige bewegingen in de trein. Een van de meest gedeelde video's is die van María Urbaneja, die ongeveer 24 uur voor het ongeluk een TikTok-video plaatste waarin ze de hevige trillingen in de trein filmt. In haar bericht noemt ze het "een schande" dat zij praktisch de hele reis op deze manier heeft moeten reizen.

Waar de eerste dagen na het ongeluk bij Adamuz vooral gericht waren op slachtoffers en hulpverlening, is er nu een bredere discussie ontstaan: kunnen twee dodelijke ongelukken binnen enkele dagen nog worden gezien als toeval, of wijzen ze op structurele tekortkomingen in onderhoud en toezicht?

De komende periode zal moeten uitwijzen of gebrekkig onderhoud en infrastructuurproblemen hebben bijgedragen aan de ongevallen. Ondertussen moeten reizigers rekening houden met hinder, vertragingen en mogelijk langdurige snelheidsbeperkingen op het spoor.

Er is afgelopen jaar zeker 2,5 miljard euro geïnvesteerd in beginnende en groeiende bedrijven in Nederland. Dat blijkt uit cijfers van onder meer brancheorganisatie Dutch Startup Association (DSA).

Investeerders stoppen vaak veel geld in zo'n start-up, in ruil voor een relatief klein deel van de aandelen. Ze vinden het dat waard, omdat ze verwachten dat die bedrijven nog flink zullen groeien. Zulke durfinvesteringen waren in 2025 samen goed voor het op twee na hoogste bedrag ooit. Alleen in 2021 en 2022 werd meer geld opgehaald.

Het grootste bedrag ging afgelopen jaar naar online-supermarkt Picnic; die wist 430 miljoen euro op te halen bij investeerders. Een jaar daarvoor ging het bedrijf ook al aan kop met 355 miljoen.

Afgelopen jaar lukte het 349 start-ups en andere 'groeibedrijven' om geld op te halen. De top 10 was goed voor bijna de helft van het totaal geïnvesteerde bedrag.

Kansen

Een investering zo omvangrijk als in Picnic is uitzonderlijk, maar "grote deals, tussen de 15 en 100 miljoen, komen steeds vaker voor", zegt DSA-voorzitter Lucien Burm.

Dat komt volgens hem onder meer doordat Europa meer op zichzelf is gaan focussen; in lijn met het Europese rapport van Mario Draghi en de Nederlandse variant van oud-ASML-topman Peter Wennink. Die rapporten benadrukken dat Europa moet investeren in digitale infrastructuur, waaronder AI.

Dat biedt kansen voor bedrijven in Europa, denkt Burm. "Nieuwe bedrijven die chips willen ontwikkelen kunnen investeringen ophalen. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor bedrijven die drones maken of dat willen doen."

Opvallend is dat Nederland weinig geld stopt in AI, zegt Thomas Mensink van start-up-marktanalist Golden Egg Check. "In andere Europese landen zijn er inmiddels bepalende spelers opgestaan, zoals Mistral in Frankrijk en Lovable in Zweden." Mistral is het bedrijf achter de Franse ChatGPT-concurrent Le Chat. Met Lovable kunnen gebruikers websites en apps bouwen met een chatapp.

Coronajaar 2021 was piekjaar

In 2021 werd er nog veel meer geld gestoken in dit soort bedrijven; meer dan 5 miljard. "Dat had te maken met corona", zegt Burm van DSA. "Bedrijven gingen op zoek naar nieuwe manieren om rendement te kunnen blijven maken." Dat had te maken met de negatieve rente van toen. "Als de rente negatief is, betaal je om je geld op de bank te laten staan."

Het aantal bedrijven dat toen geld kreeg, was niet opmerkelijk hoog. Het ging om 373 bedrijven. In 2024 en 2025 waren dat er maar iets minder, respectievelijk 342 en 349.

De Amerikaanse president Trump heeft opnieuw hard uitgehaald naar Denemarken. Voor een volle zaal bij het World Economic Forum in het Zwitserse Davos sprak Trump een dik uur over zijn zelfverklaarde successen, maar ging hij ook uitgebreid in op zijn wens om Groenland in te lijven.

Hij blijft erbij dat het Deense land Amerikaans moet worden. De onderhandelingen daarover moeten onmiddellijk beginnen, zei hij. Anders dan in eerdere uitspraken sluit Trump het gebruik van geweld uit.

"We krijgen waarschijnlijk niets, behalve als ik beslis om extreme druk en geweld in te zetten", aldus Trump. "Dan zouden we niet te stoppen zijn. Maar dat ga ik niet doen."

Wat hij dan wel gaat doen als Denemarken blijft weigeren om Groenland af te staan, zei hij niet. Wel dat dit gevolgen zal hebben: "Je kunt 'ja' zeggen en je kunt 'nee' zeggen, en dat zullen we onthouden."

Trump zei dat de VS Groenland nodig heeft om zich te kunnen verdedigen:

Trump herhaalde dat de VS Groenland - dat hij een grote berg ijs noemde - nodig heeft voor zijn "strategische verdediging" tegen eventuele Chinese of Russische aanvallen.

Volgens hem is in de Tweede Wereldoorlog bewezen dat Denemarken niet in staat is om Groenland te verdedigen. De Duitsers namen Denemarken in 1940 binnen een dag in. "Zonder ons spraken jullie Duits en een beetje Japans", zei Trump. De Amerikanen namen toen de verdediging van Groenland op zich.

Trump bestrijdt dat een vreedzame overdracht niet zou kunnen, omdat landen dat in het verleden vaker hebben gedaan. De kwestie-Groenland is volgens hem dan ook "geen bedreiging voor de NAVO".

Correspondent Rudy Bouma vanuit Washington:

"Trump zegt Groenland weliswaar niet te gaan aanvallen, maar de extra importheffingen voor Europese landen waarmee hij heeft gedreigd zijn niet van tafel. Trump haalde in zijn speech voorbeelden aan van landen die voor hem zijn gezwicht door importheffingen, zoals WEF-gastheer Zwitserland.

Trump haalde de geschiedenis aan om zijn claim op Groenland kracht bij te zetten: tijdens de Tweede Wereldoorlog verdedigde de VS Groenland omdat Denemarken daar niet meer toe in staat was. Hij vindt het maar 'ondankbaar' dat de VS daarvoor niets heeft teruggekregen.

Dat klopt niet, want Denemarken en de VS hebben in 1951 een verdrag gesloten dat de stationering van Amerikaanse militairen toestaat. Op het hoogtepunt van de Koude Oorlog waren er zo'n 10.000 manschappen gestationeerd op Groenland en waren er 10 bases en nog eens 10 weer- en radarstations, maar de VS heeft dat zelf teruggebracht naar zo'n 150 manschappen op één basis."

De VS is het belangrijkste lid van de NAVO. De afspraak binnen de NAVO is dat de andere NAVO-landen hun bondgenoten te hulp komen als die worden aangevallen. Bij een militaire aanval van de VS op Groenland zouden alle andere NAVO-landen dus op basis van artikel 5 van het NAVO-verdrag tegenover de VS komen te staan.

De Amerikaanse aandelenmarkten reageerden voorzichtig positief op Trumps belofte dat hij geen geweld zal gebruiken. De S&P 500 and Dow Jones stegen zo'n 0,3 procent. Gisteren daalde de S&P 500 nog 2,1 procent vanwege de Groenland-kwestie, de Dow Jones 1,8 procent.

Europees Parlement

Het Europees Parlement heeft vandaag vanwege de kwestie-Groenland formeel besloten om de behandeling van het handelsverdrag met de VS stil te leggen. De Europese Commissie en de VS kwamen eind juli overeen dat de EU geen belasting meer zou heffen op de import van Amerikaanse goederen en dat over de Europese goederen die naar de VS gaan 15 procent belasting moet worden betaald.

Dit akkoord moet door het Europees Parlement en de lidstaten worden goedgekeurd. Veel Europarlementariërs vonden al dat de afspraken onevenwichtig waren, maar leken bereid om er onder voorwaarden mee akkoord te gaan. Eind deze maand zou in het parlement de stemming plaatsvinden. Dat gaat nu voorlopig niet door, omdat de VS in verband met het conflict opnieuw met heffingen dreigt.

Canada

Trump haalde ook nog uit naar Canada. De Canadese premier Mark Carney kreeg gisteren na zijn speech in Davos een staande ovatie. Zonder Trump te noemen, zette hij zich af tegen internationale grootmachten die andere landen importheffingen opleggen als ze hun zin niet krijgen. Volgens hem is een nieuw tijdperk aangebroken waarin "de geopolitiek van de grootmachten op geen enkele manier wordt beperkt".

Vandaag zei Trump in Davos dat Canada de VS "dankbaarder" moet zijn. "Canada krijgt veel cadeautjes van ons. Ze zouden dankbaar moeten zijn, maar dat zijn ze niet." Hij wees erop dat de VS aan een raketscherm werkt waar ook Canada van zal profiteren. "Canada leeft dankzij de VS. Onthoud dat Mark de volgende keer dat je iets zegt."

Kysia Hekster, correspondent NAVO en Europese Unie:

"Trump sprak dreigende taal tegen de Europeanen. Hij noemde ze meerdere malen zwak. Wat hem betreft is er geen enkele andere uitkomst bij de onderhandelingen dan dat hij Groenland krijgt. Het leek wel of er alleen over de hoogte van het bedrag onderhandeld moet worden.

Ook over de NAVO waren Trumps woorden hard: 'Daar hebben we nooit iets aan gehad. We geven zo veel en we krijgen zo weinig terug.' Als je er positief naar kijkt, zei hij niet dat hij uit de NAVO wil stappen, maar het is wel duidelijk dat de NAVO moet doen wat hij zegt. Secretaris-generaal Rutte spreekt Trump vanavond. Hij zal al zijn onderhandelingstalent moeten gebruiken om Trump op andere gedachten te brengen, want voor Denemarken staat vast dat Groenland niet te koop is."