NOS Nieuws - Algemeen

De politie in Lyon heeft negen mensen aangehouden in het onderzoek naar de dood van een Franse student, melden Franse media. De 23-jarige Quentin Deranque werd vorige week zwaar mishandeld en overleed aan zijn verwondingen.

Een van de verdachten die werd gearresteerd is een medewerker van de radicaal-linkse partij La France Insoumise (LFI). Het gaat om de assistent van parlementslid Raphaël Arnault. De parlementariër zegt dat hij zijn medewerker ontslaat.

Antifa

Arnault was voordat hij voor de LFI het parlement inging, vooral bekend als oprichter van La Jeune Garde. Dat is een antifascistische beweging die verboden is door de Franse regering.

Deze groep was volgens de minister van Binnenlandse Zaken betrokken bij het geweld. Ook twee andere verdachten zouden lid zijn van La Jeune Garde.

De fatale mishandeling vond donderdag plaats na een bijeenkomst van de LFI in Lyon waar Europarlementariër Rima Hassan sprak. Een andere groep, de radicaal-rechtse vrouwengroepering Collectif Némésis, hield een tegendemonstratie.

De 23-jarige wiskundestudent, die ook een rechtse activist is, was daar volgens Franse media bij om Némésis te beveiligen. Zijn familie ontkent dit.

Geschopt en geslagen

Op beelden is te zien hoe Deranque later op de avond werd aangevallen, terwijl hij met twee anderen is. Hij werd geschopt, geslagen en tegen de grond gewerkt, blijkt uit de beelden. De twee anderen wisten te ontkomen.

De drie zouden volgens de advocaat van Deranque's familie in een hinderlaag zijn gelokt. Het is nog niet duidelijk of dat klopt. De Franse justitie zei dat dat moet worden onderzocht.

Kort na de mishandeling werd de 23-jarige door iemand opgehaald. Nadat de twee een stukje hadden gelopen, zakte de student in elkaar. In het ziekenhuis werd hij vervolgens in een coma gebracht. Zaterdag overleed hij aan zijn verwondingen.

Ultralinks

Gisteren maakte de Franse justitie bekend dat de 23-jarige en de anderen door minstens zes mensen werden belaagd en dat het parket een strafrechtelijk onderzoek was gestart.

De dood van de student heeft tot grote verontwaardiging geleid in Frankrijk. Zo wijzen de binnenlandminister en de minister van Justitie beiden naar ultralinks als verantwoordelijk voor zijn overlijden.

Vanwege de spanning in het land riep president Macron zondag op tot kalmte, nadat in verschillende regio's partijkantoren van de LFI waren vernield.

Ook waren Fransen boos omdat het volgens hen te lang duurde voordat de politie verdachten had aangehouden. Justitie zei daarover dat de politie eerst voldoende bewijs moest verzamelen voordat er verdachten konden worden opgepakt.

Duitse chemiereus Bayer heeft in de Verenigde Staten een schikking ingediend om lopende en toekomstige rechtszaken over onkruidverdelger Roundup af te handelen. Daarmee is een bedrag gemoeid van 7,25 miljard dollar, meldt het bedrijf.

Volgens Bayer is de schikking een onderdeel van de strategie om het aantal rechtszaken en schadeclaims rondom Roundup "aanzienlijk te verminderen". In de VS zijn tienduizenden rechtszaken aangespannen door mensen die zeggen dat ze kanker hebben gekregen van de onkruidverdelger. Ze claimen dat het werkzame middel, glyfosaat, kankerverwekkend is.

Omstreden middel

Het middel is een van de meest gebruikte onkruidverdelgers in de landbouw. Glyfosaat werd ontwikkeld door het Amerikaanse bedrijf Monsanto, dat het onder de naam Roundup op de markt bracht. Bayer nam Monsanto in 2018 over.

Maar het middel is omstreden omdat het in wetenschappelijke onderzoeken in verband wordt gebracht met de ziekte van Parkinson en andere aandoeningen. Ook zijn er zorgen over de gevolgen van glyfosaat voor milieu en natuur. Volgens Bayer is het middel veilig.

In Europa is het gebruik van het onkruidverdelgingsmiddel toegestaan, al mogen EU-lidstaten het wel verbieden.

Eerdere schikking

In 2020 schikte het chemiebedrijf ook al de Roundup-zaken voor miljarden. Toen ging het om rechtszaken die tot 2020 waren aangespannen, met de vandaag voorgestelde schikking zullen ook toekomstige zaken worden afgekocht.

De schikking moet nog wel door een rechter worden goedgekeurd.

In Rotterdam en Vlaardingen zijn vanmiddag kades langs de Maas ondergelopen door hoogwater. Omroep Rijnmond meldt dat de hoogste waterstand in Rotterdam rond 16.00 uur werd bereikt. Het water stond toen 2,25 meter boven NAP (Normaal Amsterdams Peil).

Op het Noordereiland midden in Rotterdam liepen kades onder water. Fietsen op het fietspad langs de Nieuwe Maas bij de Willemsburg kan voorlopig niet; dit fietspad staat volledig onder water en is afgesloten.

Uit voorzorg sloot de gemeente Vlaardingen ook delen van de Westhavenkade, Oosthavenkade, Koningin Wilhelminahaven Zuidzijde, Noordzijde en Maasboulevard om 14.30 uur af. Vanavond konden de kades weer open omdat het water iets zakte.

Deventer

Ook Deventer kampt met hoogwater, maar dan van de IJssel. De rivier staat zo hoog dat de trappen in de uiterwaarden van de Wilhelminabrug en de trappen in de spoorbrug tijdelijk zijn afgesloten. De gemeente verwacht dat die afsluiting nog tot eind februari duurt.

De gemeente Deventer wijst erop dat de steden aan de grote rivieren vrijwel jaarlijks te maken krijgen met hoogwater, zeker nu de winter langzaam op z'n eind loopt, Dat heeft vooral te maken met regenval in het stroomgebied van de Rijn en de smeltende sneeuw in de Alpen.

Volgens Rijkswaterstaat is de waterstand in de Rijn en de IJssel nu "normaal" voor de tijd van het jaar. De afvoer van de Maas is "licht verhoogd" omdat er veel regen en sneeuw is gevallen in het stroomgebied in Frankrijk en België.

Drie mannen zijn veroordeeld voor de ontvoering en beroving van een man die dacht dat hij een afspraak had met een vrouw.

Een 23-jarige man uit Dodewaard die wordt beschouwd als het brein van de overval moet 48 maanden de cel in, waarvan acht voorwaardelijk. De twee andere mannen (18 en 19) waren nog minderjarig ten tijde van het incident en krijgen een voorwaardelijke celstraf en een taakstraf van 200 uur.

De drie benaderden hun latere slachtoffer via Snapchat onder de naam 'Sara'. Ze lokten hem op 14 maart vorig jaar voor een 'date' naar Huis Hemmen, meldt Omroep Gelderland. Huis Hemmen is een voormalig kasteel met een grote moestuin in de gemeente Overbetuwe.

Op het landgoed bedreigden de drie de man met een pistool en een boksbeugel en namen hem mee naar het huis van de 23-jarige in Dodewaard, Onderweg dwongen de mannen het slachtoffer om zijn telefoon en bankpas af te geven. Daarbij werd (opnieuw) een pistool op hem gericht. De ontvoerders tankten met de bankpas van het slachtoffer en pinden 5000 euro.

Betaallimiet

Ook moest hij via gezichtsherkenning zijn telefoon ontgrendelen en de inlogcode van zijn bank-app afgeven. Omdat er een betaallimiet was ingesteld en de ophoging daarvan pas de volgende ochtend inging, werd besloten om het slachtoffer een nacht op te sluiten in de bijkeuken in Dodewaard. Zijn polsen waren vastgebonden met tie-wraps.

De volgende ochtend werd er nog eens in totaal 25.000 euro gepind. Aan het eind van de ochtend lieten de mannen het slachtoffer met een nekkraag over zijn ogen in zijn eigen auto achter.

Bang en onzeker

Het slachtoffer is nog absoluut niet de oude, maakte hij tijdens de zitting duidelijk. "Ik heb last van angst en slapeloze nachten. Het zit nog steeds in mijn hoofd. Het was een vreselijke ervaring en ik voel me nog steeds bang en onzeker", aldus de man. Hij kreeg de diagnose PTSS in combinatie met een depressieve stoornis en zit ook bijna een jaar later in de ziektewet.

De 23-jarige en een van de twee jongere verdachten boden in de rechtszaal excuses aan. "Het had nooit mogen gebeuren. Ik hoop dat het slachtoffer begrijpt dat ik nooit de intentie had om hem zo lang vast te houden", aldus de man uit Dodewaard.

Maar de rechtbank vond dat met name de 23-jarige 'te lichtzinnig' over de zaak praatte. Er is "een zeer ernstige inbreuk gemaakt op de persoonlijke levenssfeer van het slachtoffer. Ontvoeringen en berovingen veroorzaken veel maatschappelijke onrust en leiden tot een toename van gevoelens van angst en onveiligheid in de maatschappij", aldus de rechter.

Er is nog een vierde verdachte in deze zaak, de broer van de 23-jarige. De rechtbank behandelt zijn zaak later.

Nederlandse ex-F-16-piloten maken deel uit van een Oekraïense eenheid die het luchtruim van Kyiv bewaakt, meldt het Franse platform Intelligence Online. In het squadron, dat sinds enkele weken actief zou zijn, zouden zowel Nederlandse als Amerikaanse veteranen zitten.

Het ministerie van Defensie zegt de berichten niet te kunnen bevestigen, noch te ontkennen. Wel zegt een woordvoerder dat er geen operationele F-16-piloten meer zijn bij de luchtmacht. Nederland heeft namelijk geen F-16's meer, sinds de gevechtsvliegtuigen aan Oekraïne gegeven zijn.

Joeri Ihnat, woordvoerder bij de Oekraïense luchtmacht, reageert op Facebook laconiek op het nieuws. "Ja, en het eskader wordt geleid door Tom Cruise", grapt hij met een verwijzing naar Cruise' hoofdrol in de film Top Gun. Het was wel nuttig om de Russische reacties te observeren, vervolgt hij. "Die weigeren nog altijd koppig om te geloven in het succes van de Oekraïense piloten en de ontwikkeling van de luchtmacht."

Verslaggever Wessel de Jong in Oekraïne:

"Het bericht van de woordvoerder van de luchtmacht laat ook zien dat dit verhaal wel heel goed in het Russische verhaal past. Dat is: 'Rusland vecht eigenlijk tegen de NAVO.'

Daarnaast is het vernederend voor Oekraïne, want het suggereert dat Oekraïense piloten zelf niet met de F-16 kunnen omgaan."

Het is niet verboden om te dienen in een ander leger. Wel kunnen Nederlanders hier worden vervolgd voor het begaan van oorlogsmisdrijven in een ander leger.

F-16-leveringen aan Oekraïne

Nederland heeft de afgelopen jaren 24 F-16's geschonken aan Oekraïne. De eerste werden in 2024 naar Oekraïne gestuurd, de laatste afgelopen zomer. Nog eens 18 F-16's zijn aan een trainingscentrum in Roemenië gegeven.

Deze week schreef demissionair minister Brekelmans van Defensie op X dat hij de Oekraïense president Zelensky had gezegd snel meer steun te leveren voor de luchtverdediging. Het is niet duidelijk om wat voor hulp het gaat.

Enkele dagen eerder maakte Brekelmans bekend dat Nederland F-16-simulatoren gaat sturen naar Oekraïne.

De Amerikaanse oud-president Barack Obama en zijn vrouw Michelle zijn diep bedroefd door het overlijden van Jesse Jackson, die zij "een echte gigant" noemen. De burgerrechtenactivist en predikant stierf vandaag op 84-jarige leeftijd.

Ze roemen Jackson voor het leiden van "een van de belangrijkste bewegingen voor verandering" in de geschiedenis. Michelle kende de predikant al sinds ze een tiener was, is ze te lezen in een verklaring van de Obama's. Zij kreeg aan de keukentafel van Jackson voor het eerst een inkijkje in de politiek.

De oud-president zegt dat de verkiezingscampagnes die Jackson voerde "het fundament hebben gelegd" voor de campagnes die hij zelf heeft gevoerd om president te worden. De Obama's beschrijven de burgerrechtenactivist als iemand die kansen heeft gecreëerd voor generaties afro-Amerikanen en "ontelbaar veel mensen" heeft geïnspireerd.

Ook de twee andere Democratische oud-presidenten, Bill Clinton en Joe Biden, prijzen Jackson voor de manier waarop hij "talloze mensen heeft geïnspireerd om de Verenigde Staten een gelijkwaardiger land te maken".

'Grote verbinder'

Jesse Jackson wordt door anderen in de VS geroemd als een grote verbinder, die onvermoeibaar vocht voor mensenrechten. "Een van Amerika's grootste patriotten", noemt Kamala Harris hem. Iemand die "een stem gaf aan mensen met een afstand tot macht en politiek".

Ze herinnert zich hoe ze, jaren voordat ze zelf presidentskandidaat was, een sticker op haar auto had met "Jesse Jackson for president" erop. "Ongelofelijk hoeveel mensen van allerlei pluimage me een duim omhoog gaven of toeterden als steunbetuiging. Kleine interacties die symbool staan voor hoe hij het volk waardigheid bood, coalities sloot en de democratie en ons land versterkte."

'Dienstbaar leider'

Zijn familie schrijft dat Jackson vanochtend vredig is overleden, omringd door familie. Hij leed aan de ziekte van Parkinson. Op een later moment worden details bekendgemaakt over zijn uitvaart in zijn Chicago.

Zijn vrouw en kinderen omschrijven Jackson als een "dienstbaar leider", die zijn stempel op de geschiedenis zette door "een stem te geven aan stemlozen". "Zijn niet-aflatende inzet voor rechtvaardigheid, gelijkheid en mensenrechten hielp een wereldwijde beweging voor vrijheid en waardigheid vormgeven."

"We deelden hem met de wereld en daardoor werd de wereld onderdeel van ons gezin", schrijven ze. "We vragen ter nagedachtenis de strijd voort te zetten voor de waarden waarin hij geloofde."

'Mentor'

Medestander Al Sharpton, als activist en politicus zelf een boegbeeld van de zwarte gemeenschap, zegt vanmorgen telefonisch te hebben gebeden met de familie. Hij verliest in Jackson een mentor, laat hij weten.

Het was dominee Jackson die Sharpton indertijd bij de burgerrechtenbeweging betrok. "Hij vertrouwde me, gaf me verantwoordelijkheid en zag iets in mij dat ik zelf nog niet doorhad."

"Geloof zonder actie is maar geruis", noemt Sharpton een van de lessen die hij leerde van Jackson. "Rechtvaardigheid bereik je niet met tussenpozen, het is dagelijks werk", somt hij verder op. "Hij leerde me dat proberen even belangrijk is als overwinnen."

Deuren geopend

Sharpton prijst Jackson als een wegbereider. "Hij meende dat Amerika beter kon zijn dan haar geschiedenis", zegt hij over diens pogingen president te worden. Dat mislukte twee keer, maar hij werd wel de eerste zwarte kandidaat met een levensvatbare campagne. Daarmee zette hij onderwerpen op de agenda die voor zwarte burgers belangrijk zijn.

"Door voor ons deuren te openen, konden wij in zijn voetstappen treden", meent Sharpton. "Je moet niet wachten tot je droom waarheid wordt: je moet eraan werken om het waar te maken."

De dochter van Martin Luther King plaatst een foto van haar vader met Jackson, die indertijd zijn medewerker was. "Ondanks onze rouw zijn we dankbaar voor een leven dat hoop bracht op moedeloze plekken", schrijft ze. Ze noemt Jackson "een moedig bruggenbouwer, die de mensheid diende door rust te brengen in kamers vol spanning en paden te banen waar die nog niet bestonden."

Donald Trump reageert op zijn eigen wijze op de dood van Jackson, met opvallend veel lof voor de Democraat maar ook borstklopperij en een sneer naar Obama. "Het was een goed man, met karakter, lef en street smarts", schrijft de president. "Hij deed - zonder dat hij daar erkenning voor kreeg - veel voor de verkiezing van Barack Hussein Obama, een man die hij niet kon uitstaan."

Elf dagen nadat Trump online een afbeelding had gedeeld van Barack en Michelle Obama als apen, gebruikt de president het bericht ook om te onderstrepen dat hij "door links-radicale schoften en gekken valselijk en consequent van racisme wordt beticht". Hij geeft daarnaast nog een opsomming van de vele keren die hij zegt te hebben bijgedragen aan het levenswerk van Jackson. "Het was een plezier Jesse te helpen."

In 2024 overleden 378 mensen van 15 jaar of ouder aan de gevolgen van drugsgebruik. Dat is drie keer zo veel als in 2014, toen er 123 sterfgevallen door drugs werden geregistreerd, blijkt uit cijfers van de Nationale Drug Monitor van het Trimbos Instituut.

De cijfers gaan alleen over mensen die zijn gestorven aan de directe gevolgen van drugs. Mensen die bijvoorbeeld sterven door het gebruik van een besmette naald, zijn niet in de cijfers meegenomen.

Opioïden

De stijging in het aantal sterfgevallen komt volgens onderzoekers vooral door een toename in het aantal mensen dat overleed aan het gebruik van opioïden en de categorie overige, niet gespecificeerde drugs. Opioïden zijn middelen die verdoven of pijn stillen en erg verslavend zijn, zoals heroïne of methadon en pijnstillers als oxycodon, morfine en fentanyl.

Dat aantal in tien jaar tijd verviervoudigd. Waar er in 2014 nog veertig mensen aan opioïden stierven, nam dat vanaf 2020 toe tot gemiddeld 165 doden per jaar.

Het aantal mensen dat aan heroïne of methadon stierf daalde, terwijl het aantal mensen dat stierf door sterke pijnstillers juist toenam. Dat aantal is sinds 2015 bijna verdubbeld.

Opvallende stijging

Het Trimbos Instituut noemt het opvallend dat het bij een op de drie sterfgevallen door opioïden gaat om een zelfdoding. Dat is meer dan bij andere drugs.

Trimbos-onderzoeker Lisa Davies heeft nog geen verklaring voor de stijging in het aantal sterfgevallen door opioïden en andere middelen. Volgens haar kan het komen doordat sterfgevallen door drugs beter worden geregistreerd, maar kan ook te maken hebben met de toename in opioïden die als medicijn worden gebruikt.

Designerdrugs

Ook zegt de Nationale Drugs Monitor dat er een "opvallende stijging" is in het aantal doden in de categorie "niet-gespecificeerde drugs". Onder deze categorie vallen drugs zonder bekende chemische samenstelling, zoals designerdrugs.

Het kan gaan om variaties van xtc, speed, lsd en kalmerende middelen. Van veel designerdrugs is de moleculaire structuur een klein beetje veranderd, waardoor de Opiumwet wordt omzeild. Het aantal sterfgevallen door deze drugs nam toe tot 135 in 2024.

Over designerdrugs is de laatste tijd veel te doen. Zo onderzoekt het Openbaar Ministerie sterfgevallen die verband houden met de website Funcaps, waar die drugs werden verkocht. Er worden nog 58 sterfgevallen onderzocht die mogelijk een link hadden met de website.

D66 was niet op de hoogte van de onwaarheden op het cv van Van Berkel "in de scherpte zoals dat nu naar buiten is gekomen". Dat zei beoogd premier en D66-leider Jetten nadat D66'er Nathalie van Berkel vandaag liet weten dat ze ook opstapt als Kamerlid.

Gisteren liet ze na onthullingen over fouten op haar cv al weten niet meer beschikbaar te zijn als staatssecretaris. Die fouten kwamen naar buiten door onderzoek van de Volkskrant: op het cv van Van Berkel stonden jarenlang studies die ze niet had afgemaakt of zelfs helemaal niet had gevolgd.

Gisteren zei Jetten nog dat Van Berkel tegen D66 altijd open was geweest over het niet afronden van haar studies. Maar "nieuwe vragen" en een "oppositie die zich ging roeren" leidden ertoe dat Van Berkel na een "goed gezamenlijk gesprek" tot de conclusie kwam dat ze geen staatssecretaris moest worden. Vandaag moest Jetten dus erkennen dat hij en zijn partij niet van alle onwaarheden op het cv op de hoogte waren.

Betere begeleiding?

De carrière van Van Berkel bij de partij is kort te noemen: ze was twee jaar lid en werd deze zomer op plek twee achter Jetten gezet voor de verkiezingen. Dat werd na ledenberaad over de kieslijst de zesde plek, nog altijd hoog voor een nieuwkomer van buitenaf.

Na een paar maanden als Kamerlid werd ze door D66 voorgedragen als staatssecretaris op Financiën. Op vragen of Jetten zich de gang van zaken aantrekt en of D66 Van Berkel beter had moeten begeleiden, zei hij dat het gebeurde "uiteraard nog met elkaar besproken gaat worden".

De procedures voor Kamerleden en kandidaten zijn al verbeterd, maar niemand doet iets foutloos, aldus Jetten. "Daarom is er juist deze week waarin de formateur dit soort gesprekken met kandidaten voert."

Volgens de aanstaande premier zal Van Berkel later zelf nog op haar besluiten ingaan. Een woordvoerder van D66 liet vandaag weten dat het voor Van Berkel "heel moeilijk was geworden om door te gaan als Kamerlid" en dat ze daarom besloot haar zetel op te geven.

Dat betekent doorgaans dat de volgende op de lijst van D66 haar plaats inneemt. Jetten moet nu ook op zoek naar een nieuwe kandidaat voor het kabinet. De tijd dringt, want het plan is om maandag op het bordes te staan.

Politiek verslaggever Eva Wiessing:

"Voor Nathalie van Berkel is het een persoonlijk drama en de vraag is: had D66 dit niet kunnen voorkomen? Door haar beter te screenen en beter te begeleiden. Dat gaan ze intern nog bespreken, zei Jetten. Maar dat de partij hier fouten heeft gemaakt, erkende hij al wel. En zo heeft de kwestie ook D66 zelf beschadigd."

Zowel gisteren als vandaag benadrukte Jetten dat het opstappen van Van Berkel haar "eigen keuze" is. Hij noemt het vandaag met "alles wat er speelde" ook "een logische uitkomst". In antwoorden op vragen van journalisten had hij het evenwel over "knopen die gezamenlijk" waren doorgehakt.

Jetten toonde in elk geval veel begrip voor het besluit van Van Berkel om zich nu helemaal terug te trekken. Ook als Kamerlid gaat het volgens hem om de vraag of de discussie over je persoon niet afleidt van "de dossiers waar je je wilt inzetten en de mensen voor wie je op wil komen". Van Berkel heeft daarover volgens hem na een nachtje slapen de conclusie getrokken dat ze ook die rol nu "niet meer goed kan vervullen".

Wat ging er mis met het cv van Van Berkel?

Uit onderzoek van de Volkskrant bleek maandag dat Van Berkel jarenlang een verhaal op haar cv had staan dat niet overeenkwam met haar studieverleden. Studies die op haar cv stonden op LinkedIn, rondde ze niet af. Ook studeerde ze op een lager niveau dan ze opschreef, en stond er een studie op die ze niet daadwerkelijk deed. Na vragen paste ze het vorige week op LinkedIn aan. Ook stuurde ze de krant meerdere keren een ander cv, aldus de Volkskrant.

Van de 115 slachtoffers die gewond raakten bij de brand in café Le Constellation worden er nog 67 behandeld in brandwonden- of revalidatiecentra in Zwitserland en andere Europese landen.

Vandaag zijn twee slachtoffers na behandeling in buitenlandse brandwondencentra overgebracht naar Zwitserse revalidatieklinieken omdat hun toestand is verbeterd.

Volgens een Zwitserse gezondheidsautoriteit keren er de komende dagen meer patiënten terug om in Zwitserland te revalideren. Ook is de verwachting dat sommige gewonden binnenkort worden ontslagen uit het ziekenhuis of revalidatiecentrum en terug naar huis kunnen.

Bij de fatale brand in het Zwitserse skioord Crans-Montana vielen in de nieuwjaarsnacht 40 doden. Daarnaast overleed ruim twee weken geleden een 18-jarige Zwitser aan zijn verwondingen.

Behandeling in het buitenland

38 gewonden werden naar het buitenland gebracht voor een behandeling in specialistische brandwondencentra. De meesten zijn daar nog: 16 mensen worden in Frankrijk behandeld, 5 in Duitsland, 12 in Italië en 3 in België.

Nog 31 patiënten worden behandeld in Zwitserland zelf: 22 gewonden liggen nog in het ziekenhuis, 9 worden behandeld in revalidatieklinieken.

Herstel van brandwonden

In een eerder interview met de NOS gingen twee brandwondenartsen in op het genezingsproces bij ernstige brandwonden. Ze legden uit dat de eerste paar dagen cruciaal zijn. Volgens hen overleven daarna de meeste mensen ernstige brandwonden mits er geen infecties optreden.

Volgens beide artsen hebben jonge mensen een hogere overlevingskans. Herstel duurt lang, maar veel mensen met brandwonden worden uiteindelijk weer zelfstandig.

Na meer dan twee weken noodweer is het in Portugal rustiger geworden, maar voor boeren begint de onzekerheid nu pas. Het noodweer heeft voor miljoenen euro's schade aangericht. Veel boeren vragen zich af of ze nog een toekomst hebben.

Wel weten ze zeker dat ze aanpassingen moeten doen, willen hun bedrijven overleven in het extremere weer van de toekomst.

De schade heeft twee grote oorzaken: de vele regen en de wind. Akkers staan onder water door de overstroomde rivieren en de hevige stormen met windstoten tot 200 kilometer per uur hebben veel constructies vernield. In sommige gebieden zijn boeren door allebei getroffen.

Ravage

Fabio Franco heeft een groot boerenbedrijf in Ortigosa, in het zwaar getroffen Leiria-district. Hij staat in een van zijn weggeblazen kassen tussen de verbogen constructie en de kroppen sla. "De ochtend na de storm wisten we dat ons leven totaal gaat veranderen", zegt hij terneergeslagen. "Sociaal en economisch wordt alles anders. We wisten niet wat we moesten zeggen tegen onze leveranciers, onze werknemers en onze klanten. De hele keten is verwoest."

Het is niet de eerste keer dat Franco zo'n ravage meemaakt. Het gebeurde al twee keer eerder. Hij schafte constructies aan die windstoten tot 140 kilometer per uur zouden moeten doorstaan. Maar met dit noodweer hielden ze het niet. Hij voelt zich verslagen en denkt eraan te stoppen met boeren. Hij heeft een verzekering, maar het is onduidelijk wat de dekking is. "Voor stevigere structuren zijn grote investeringen vereist, die veel bedrijven niet kunnen betalen."

De schade aan zijn bedrijf kan hij nog niet inschatten. "Er zijn delen van m'n bedrijf die ik nog niet eens heb kunnen bereiken. Hoor je die kettingzagen?", vraagt hij. "Ze maken de weg vrij van omgevallen bomen, zodat we ook op die plekken kunnen komen."

Eén ding is wel zeker, zegt hij: "Deze goederen zullen de tafels van de Europese consument niet bereiken. En er zullen leveringsproblemen ontstaan. Niet alleen in Portugal, maar in heel Europa." Franco weet dat die problemen uiteindelijk zullen worden opgelost door in andere landen in te kopen, maar behalve dat het de problemen voor de Portugese boeren nog groter maakt, denkt hij dat de consument dat ook in de kwaliteit van het voedsel gaat merken.

Waar de meeste verwoesting bij Franco vooral door de wind werd veroorzaakt, lopen boeren in andere gebieden tegen andere problemen aan. Bijvoorbeeld in de Mondego-vallei. Pedro Pimenta, president van de vakbond van boeren in Coimbra, laat zien hoe de rivier buiten zijn oevers is getreden. Een enorm stuk landbouwgrond met meerdere bedrijven staat onder water.

Hij wijst in de verte. "Zie je die silo daar?", vraagt hij. "Daar zit zeker 2000 ton aan mais in." De opslag lijkt een soort eiland omringd door water.

"We hebben hier enorm geleden!", zegt hij. "12.000 hectare landbouwgrond, een van de beste gronden van Europa, waar vooral rijst en mais wordt verbouwd. Tweeduizend gezinnen zijn afhankelijk van deze vallei en hun leven staat nu stil. Ze weten niet wat ze van dit landbouwseizoen kunnen verwachten, dat pas net begonnen is."

Pimenta ziet dat in de landbouw aanpassingen nodig zijn om ondanks klimaatverandering te kunnen blijven bestaan. "De overheid moet haar verantwoordelijkheid nemen en zorgen voor beter onderhoud van de dijken", stelt de vakbondsleider.

Hij hoopt dat de regering het initiatief neemt om bij de Europese Unie een fonds op te richten ter bestrijding van extreme klimaatgebeurtenissen als deze. "Zodat we aanpassingen kunnen doen met nieuwe, solide constructies om de sector weerbaarder te maken."

Kritiek op regering groeit

Waar de Mondego hier buiten z'n oevers is getreden, is ook een heel stuk snelweg ingestort. Het is een belangrijke verbinding tussen Porto en Lissabon. Het is niet de enige weg met schade en de Portugese overheid heeft gezegd dat de restauraties van sommige wegen tot volgend jaar kunnen gaan duren. De overheid sprak van minstens 700 miljoen schade door het noodweer.

De kritiek op hoe de regering het noodweer en de nasleep heeft aangepakt groeit. Afgelopen week trad zelfs de minister van Binnenlandse Zaken af. Veel Portugezen zijn onverzekerd. Er is financiële steun beloofd aan de getroffenen, maar velen vrezen dat dit niet voldoende zal zijn.

President Trump heeft in een gesprek met journalisten aan boord van het regeringsvliegtuig Airforce One gezegd dat toekomstige wapenverkopen aan Taiwan onderwerp van gesprek zijn tussen hem en de Chinese president Xi.

"Ik praat daar met hem over", zei hij onder meer tegen een journalist van Bloomberg News. "We hadden een heel goed gesprek en we nemen daar snel een beslissing over", zei Trump. De twee ontmoeten elkaar waarschijnlijk in april in China.

De Amerikaanse militaire, politieke en economische steun aan Taiwan is al decennia een doorn in het oog van China. Het eiland ging na de Japanse bezetting in de Tweede Wereldoorlog terug naar China, maar kwam in 1949 onder controle te staan van het leger van de nationalistische leider Chiang Kai-shek.

Die verloor de oorlog van de communisten onder leiding van Mao Zedong en vluchtte naar Taiwan.

Sindsdien is Taiwan de facto een onafhankelijke staat. China ziet Taiwan nog altijd als een afgescheiden provincie en dreigt voortdurend om het met geweld in te nemen.

Ontmoeting met Xi

De VS sloot in december nog een wapendeal met Taiwan ter waarde van 9 miljard euro. The Financial Times schreef eerder deze maand dat de VS tot ergernis van China nog zo'n deal voorbereidt. De ontmoeting tussen Xi en Trump, naar verwachting in april, zou daardoor in gevaar zijn gebracht.

De twee hadden begin deze maand telefonisch contact, schrijft Bloomberg. Xi zou Trump toen duidelijk hebben gemaakt dat hij de kwestie van wapenverkopen aan Taiwan "met wijsheid" moet afhandelen.

De Europese Commissie stelt een onderzoek in naar modeplatform Shein. Het Chinese bedrijf zou onvoldoende hebben gedaan om de verkoop van illegale producten te beperken of gebruikers te beschermen tegen het verslavende ontwerp van de website en app.

De Europese Commissie vermoedt dat Shein, wereldwijd de grootste online kledingwinkel, in Europa gevaarlijke en illegale producten verkoopt, zoals sekspoppen die op kinderen lijken. Die poppen, maar ook wapens, doken al in Frankrijk op. Toen dreigde de Franse regering de site uit de lucht te halen. Een rechtbank stak daar een stokje voor, maar Shein moest wel een boete betalen.

Shein zegde daarna toe te stoppen met de verkoop van de sekspoppen, die de webshop tegenover de Europese Commissie "onacceptabel" noemde. Maar volgens de Commissie gaat dat niet ver genoeg.

Verslavend ontwerp

Het ultrafastfashionbedrijf ligt al jaren onder vuur vanwege de spotgoedkope kleding, het misleiden van consumenten en de dubieuze reputatie op het gebied van arbeidsomstandigheden, uitbuiting, duurzaamheid en het plegen van plagiaat. Platforms als Shein en het eveneens Chinese Temu bieden volgens Europese consumentenorganisaties ook onveilige kleding en speelgoed aan.

"In de EU zijn illegale producten verboden, of ze nu in een winkel of op een online marktplaats te vinden zijn," zei Eurocommissaris Virkkunen bij de aankondiging van het onderzoek. "We zullen beoordelen of Shein zich aan deze regels en zijn verantwoordelijkheid houdt."

Het onderzoek richt zich ook op de risico's die voortkomen uit het mogelijk verslavende ontwerp van de webshop, schrijft de Commissie, zoals het geven van punten of beloningen aan consumenten en het teruglokken van gebruikers met spelletjes. In juni vorig jaar dienden 25 Europese consumentenorganisaties al een klacht in over de valse aftelklokken en misleidende voorraadinformatie van Shein.

Boete van 6 procent van de omzet

Het onderzoek moet vaststellen of het bedrijf Europese wetgeving overtreedt. Als dat zo is, moet Shein mogelijk een boete betalen die kan oplopen tot 6 procent van de omzet.

Wanneer de onderzoeksresultaten naar buiten komen, is nog niet duidelijk. De duur van het onderzoek hangt onder meer af vans de mate waarin Shein meewerkt en de complexiteit van de zaak. In juni 2024 heeft de Europese Commissie al om informatie bij Shein gevraagd.

Shein zegt in een reactie op het onderzoek zijn verplichtingen serieus te nemen en te hebben geïnvesteerd in het versterken van de naleving van de internetwet. Zo zegt de Chinese webwinkel zich voortdurend in te spannen om jonge gebruikers te beschermen. "De bescherming van minderjarigen en het verminderen van het risico op schadelijke inhoud en gedrag staan centraal in de manier waarop wij ons platform ontwikkelen en beheren."

Het onderzoek komt voort uit de Europese Digital Services Act (DSA), die grote online platforms zoals Amazon, Temu en Zalando verplicht om internetgebruikers te beschermen tegen dubieuze producten. Eerder kreeg X na drie overtredingen van die wet een boete van 120 miljoen euro opgelegd, onder meer vanwege misleidende blauwe vinkjes.

In Cuba moeten weggebruikers eindeloos wachten om te tanken. De overheid verplicht mensen sinds vorige week om zich aan te melden met een app waarmee ze zich kunnen inschrijven voor een tankbeurt. Maar die app leidt juist tot meer chaos.

Mensen die willen tanken moeten een account aanmaken in de app Ticket. Gebruikers kiezen hier een tankstation in de buurt en moeten vervolgens online wachten op hun beurt. De app bestaat al drie jaar en werd voorheen gebruikt om bijvoorbeeld een afspraak te maken bij een notaris.

Voor Cubanen is de app de enige manier om aan brandstof te komen, zonder uit te wijken naar de zwarte markt. Het land in het Caribisch gebied kampt al jaren met een groot brandstoftekort, maar de situatie is sinds begin dit jaar acuut.

7000e in de rij

"Toen ik eindelijk in de app zat, was mijn nummer ergens tussen de 200 en de 300. Dat was een paar dagen geleden, en nu ben ik aan de beurt", vertelt een gepensioneerde Cubaan aan persbureau AP. Hij vult zijn motor met benzine bij een tankstation in hoofdstad Havana. "Ik heb me alvast ingeschreven voor mijn volgende tankbeurt, maar ik ben nummer 7000 in de rij. Het is ongelooflijk."

Veel tankstations kunnen maar 50 tot 90 afspraken per dag maken, terwijl er dagelijks zo'n 10.000 tot 12.000 aanvragen binnenkomen. Inmiddels hebben 90.000 mensen zich aangemeld in de app.

Wanneer de weggebruikers eindelijk aan de beurt zijn, mogen zij slechts 20 liter tanken. Vervolgens moet er in dollars afgerekend worden, in plaats van in Cubaanse pesos. Normaal gesproken kan er in beide munteenheden betaald worden, maar door een subsidie werd benzine in pesos goedkoper gemaakt. Daar stopt de overheid nu mee, waardoor de benzine veel duurder is geworden.

Amerikaanse druk

Cuba zit al veel langer in problemen. Het land kreeg veel olie uit Venezuela. Nadat de Venezolaanse president Maduro begin dit jaar werd ontvoerd door de VS werd de olietoevoer naar Cuba stopgezet.

Cuba ontving ook olie vanuit Mexico, maar onder druk van de VS levert ook dat land geen olie meer. De VS dreigt met importtarieven tegen landen die wel brandstoffen aan Cuba leveren.

De lange wachttijd om te tanken is slechts een van de vele problemen in Cuba. De stroom valt dagelijks urenlang uit, culturele evenementen worden afgeblazen en het vuilnis op straat hoopt zich op omdat er geen vuilniswagens rijden.

Grote hervormingen in het communistische land, waar staatsbedrijven weinig productief zijn, blijven nog altijd uit.

Latijns-Amerika correspondent Boris van der Spek:

"De situatie op Cuba is al geruime tijd zeer schrijnend, maar nu Venezuela en Mexico geen olie meer kunnen sturen, komt het einde van de voorraad op het eiland steeds meer in zicht. Dan zullen de laatste voorzieningen ook tot stilstand komen. Tegelijk leven Cubanen al decennia in crisis, dus ze weten hoe ze moeten overleven. Maar de druk op het Cubaanse regime zal toenemen.

Er zijn signalen dat er wordt onderhandeld met de VS, maar wat er precies besproken wordt en wat de VS wil blijft onduidelijk. Hoe groter de nood op Cuba, hoe belangrijker het wordt voor het regime dat sancties verlicht worden.

Maar dat betekent: concessies doen. De vraag is of het regime bereid is dat te doen. Net als Cubanen zelf weet dit regime hoe het moet overleven. Maar de tijd tikt, en dat beseffen de autoriteiten in Havana ook."

De Arbeidsinspectie onderzoekt een dodelijk ongeluk met een tiny house in Giessenburg in Zuid-Holland.

Het huisje met een gewicht van veertien ton werd op 28 januari met een grote kraan op z'n plek gehesen. Tijdens het hijsen schoot het door nog onbekende oorzaak los en belandde op een 36-jarige man uit Tilburg. Hij raakte zwaargewond en werd in kritieke toestand naar het ziekenhuis overgebracht.

Vanmiddag maakte de Arbeidsinspectie bekend dat de man aan zijn verwondingen is overleden, meldt Omroep Brabant. Zoals gebruikelijk bij ongelukken op een werkplek, doet de Arbeidsinspectie onderzoek. Zolang dat onderzoek loopt, zegt de inspectie er niets over.

De politie kan ook niets zeggen over de toedracht van het ongeluk. Ook is nog onduidelijk of de omgekomen man een werknemer is van een bouwbedrijf.

Voor wie een kaartje wil bemachtigen voor festivals zoals Lowlands of Wildeburg, was het de laatste jaren dringen: tickets gingen binnen een paar uur of zelfs minuten de deur uit. Dit jaar is dat anders: ruim een week na de start van de kaartverkoop is Lowlands nog altijd niet uitverkocht.

Velen denken dat het ligt aan de programmering, maar volgens muziekjournalist bij 3voor12 Atze de Vrieze is het te vroeg om te zeggen dat het uitsluitend daardoor komt. Ook het aanbod van stadionshows in Europa, het grote aantal festivals op de markt en de hogere ticketprijzen spelen mogelijk een rol.

De kaartverkoop van Lowlands kent pieken en dalen. "In 2019 duurde het 28 dagen voordat het festival was uitverkocht, in 2018 zelfs drie maanden", zegt De Vrieze. In 2015 en 2016, toen nieuwe muziekfestivals als Best Kept Secret en Down the Rabbit Hole in trek raakten, raakte het festival in Biddinghuizen zelfs helemaal niet uitverkocht.

Na twee coronajaren waren de 60.000 tickets voor Lowlands 2022 binnen een halfuur weg. Voormalig festivaldirecteur Eric van Eerdenburg was daar niet zo verbaasd over: "Iedereen stond weer te popelen om wat te doen."

Meer alternatief

Camiel le Rutte heeft na 26 jaar het stokje overgenomen van Van Eerdenburg. In een interview met De Volkskrant laat hij weten een koerswijziging door te voeren en meer alternatieve artiesten te boeken. "Als je het publiek te veel zou geven wat ze willen, dus veel populair Nederlands en elektronisch feestelijk, zou het snel over zijn met het festival."

Rapper Tyler, the Creator, Lorde, New Wave, Kneecap, Nu Genea en Parcels zijn de eerste acts die door Lowlands zijn bevestigd. Vorig jaar waren de headliners Chappell Roan, Queens of the Stone Age, FKA Twigs, Ki/Ki en Job Jobse; een jaar eerder stond techno-dj Charlotte de Witte op het festival, en in 2022 maakte Stromae zijn comeback.

"Mensen die specifiek voor het nachtprogramma komen, zijn bij de eerste aangekondigde namen nog niet echt bediend", zegt De Vrieze. Het nachtprogramma op Lowlands staat al langer onder druk. "Een deel van het publiek komt er speciaal voor, maar de tenten zijn te vol en het gaat daardoor ten onder aan zijn eigen populariteit."

Volgens Berend Schans, directeur van de Vereniging Nederlandse Poppodia en Festivals, kan de koers van de nieuwe directie een rol hebben gespeeld bij het feit dat het festival niet meteen is uitverkocht. "De livemuziekindustrie heeft sinds de jaren 80 een enorme vlucht genomen. We zijn nu in een periode beland waarin programmeurs terug willen naar de basis of naar de tekentafel gaan."

Muziekjournalist De Vrieze merkt op dat een nieuwe trend de festivalmarkt verder onder druk zet. "Er zijn steeds meer grote stadionshows van artiesten zoals Tame Impala, FKA Twigs, Rosalía en Harry Styles. Die doen het goed, artiesten verdienen er veel meer geld mee dan met een festivalshow, en dat heeft directe gevolgen voor de markt."

Twintig jaar geleden was er een groot gat tussen Lowlands en Pinkpop, maar nu zijn er veel festivals en stadionshows bij gekomen. Ook 'concert residencies' raken steeds meer in trek, waarbij artiesten een concertreeks geven op één locatie, zoals Harry Styles. "Ook Lily Allen doet dat. Op een festival kun je een breed publiek bereiken, maar niet je hele productie meenemen."

Schans ziet die ontwikkeling ook. Dit jaar zijn er meer dan veertig stadionshows aangekondigd in Nederland, veel meer dan vorig jaar. "Je zou kunnen onderzoeken of dat elkaar beïnvloedt, maar ik ga ervan uit van wel. Vooral jongeren hebben een grens voor wat ze willen uitgeven aan tickets."

Bovendien worden festivals elk jaar duurder. Tien jaar geleden kostte een Lowlands-ticket 175 euro; dit jaar is dat meer dan het dubbele, 365 euro. "Na corona worstelen veel festivals met de stijgende prijzen. Alles is duurder geworden", zegt De Vrieze.

Denk aan wat artiesten verdienen, maar ook aan loonkosten en zaken zoals materiaal en het inkopen van bier. "Dat stapelt zich op voor festivals."

Sterk merk

Boris van der Ham, voorzitter van de Vereniging van Evenementenmakers (VVEM), wijst op nog een trend waardoor grote festivals met veel kaarten vaak later uitverkopen. "Je ziet breder dat mensen langer wachten met het kopen van tickets en hun beslissing vaak laten afhangen van bijvoorbeeld de weersverwachting of lastminute-programmawijzigingen."

De Vrieze en Schans gaan ervan uit dat Lowlands alsnog uitverkocht raakt. Ook Mojo Concerts, de organisator van Lowlands maakt zich geen zorgen. "Lowlands is zo'n sterk merk en kent een sterke fanbase. Het festival ontwikkelt zich elk jaar door, dat is onderdeel van hun succes", aldus Schans.

PFAS-vervuiling gaat Europese landen de komende jaren 440 miljard euro kosten als er niets verandert in de aanpak van deze gevaarlijke stoffen. Nederland is nu het land met het op één na grootste aantal vervuilde PFAS-locaties. Tot die conclusies komt een recent onderzoek dat is uitgevoerd in opdracht van de Europese Commissie.

PFAS zijn een groep stoffen die kunnen zorgen voor schade aan het immuunsysteem. Ook kunnen ze kankerverwekkend zijn.

De onderzoekers keken naar de kosten van gezondheidsschade en de opruimkosten van vervuilde gebieden. Ze benadrukken dat PFAS ook leiden tot schade aan de omgeving, waardoor natuurgebieden worden aangetast en bijvoorbeeld boeren en vissers in de problemen kunnen komen, maar die is niet goed in geld uit te drukken.

Geen verbod: 1700 miljard schade

In het onderzoek worden verschillende scenario's geschetst. Als er niets verandert in het beleid, lopen de maatschappelijke kosten op tot 440 miljard in 2050. Veruit het grootste deel van dit bedrag komt door schade aan de gezondheid en daarbij behorende kosten.

Wanneer PFAS niet verboden worden, maar Europese landen zich tegelijkertijd wel gaan houden aan strikte normen voor water en bodem, lopen de kosten op tot maar liefst 1700 miljard euro in 2050. Dat geld zou voor een groot deel gaan naar dure waterzuiveringsmethoden en bodemsaneringen.

In het scenario dat er zo snel mogelijk een totaalverbod op PFAS wordt ingevoerd, zouden de kosten het laagst liggen: 330 miljard euro. Dat dit bedrag nog altijd fors is, heeft ermee te maken dat PFAS niet afbreken en al in grote hoeveelheden in het milieu aanwezig zijn.

Wat zijn PFAS?

PFAS is een verzamelnaam voor duizenden niet afbreekbare giftige chemicaliën. De afkorting PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. GenX, PFOA en PFOS zijn de bekendste. Ze stapelen zich op in de voedselketen en tasten het immuunsysteem aan. Bij langdurige blootstelling zijn sommige soorten kankerverwekkend. Uit recent onderzoek van het RIVM bleek dat bijna iedereen in Nederland te veel PFAS in het bloed heeft.

De stoffen zitten sinds de jaren 50 in onder meer antiaanbaklagen van pannen. Maar ook in waterdichte regenkleding of verpakkingen en blusschuim.

De geraamde kosten zijn ruwe schattingen, benadrukken de onderzoekers. Want er is nog veel niet bekend over de gezondheidsschade. Wel geven ze een indruk van de maatschappelijke kosten. Datzelfde geldt voor de kosten van het opruimen van vervuilde locaties.

"Het ontbreekt op dit moment überhaupt nog aan goede methoden om dit te doen en de kosten inschatten is daarom enorm lastig", legt PFAS-onderzoeker Chiel Jonker van de Universiteit Utrecht uit. Hij was niet bij het onderzoek betrokken. "Daarnaast is er maar naar vier soorten PFAS gekeken, terwijl er in werkelijkheid duizenden varianten zijn."

Toch ziet hij wel de waarde van dit onderzoek. "Het laat vooral zien dat het uitmaakt welke actie de politiek neemt. Je ziet dat er grote verschillen zijn in de kosten per scenario. Sterker nog, nu actie ondernemen met een verbod op productie en lozingen geeft uiteindelijk de laagste kosten."

Alleen België heeft meer vervuilde plekken

Hoe hoog de kosten voor Nederland zijn, wordt niet duidelijk uit het onderzoek. Wel is het aannemelijk dat de kosten hoger zullen liggen dan in veel andere Europese landen. Zo hoort Nederland bij de landen waar de grootste hoeveelheid vervuilde locaties zijn geregistreerd: 4989. Alleen in België ligt dat met 6791 locaties hoger.

Ook waarschuwen drinkwaterbedrijven en waterschappen hier al jaren voor de oplopende zuiveringskosten. Dat komt deels door lokale PFAS-lozingen, maar ook door met PFAS vervuild water dat via de Rijn en Maas ons land binnenstroomt.

PFAS-verbod

De vervuiling door PFAS is de laatste jaren steeds hoger op de politieke agenda gekomen. In 2021 diende Nederland samen met onder meer Duitsland een voorstel in om de productie van PFAS in Europa grotendeels te verbieden. Het plan was om dat verbod in 2025 in te voeren, maar het besluit werd telkens uitgesteld. Op dit moment ligt het plan ter beoordeling bij het Europese Agentschap voor Chemische Stoffen (ECHA).

In het nieuwe coalitieakkoord staat opgenomen dat D66, VVD en CDA zich in Europa hard willen maken voor dit verbod. Hoe ze dat willen doen, is niet duidelijk.

Regionale milieuorganisaties die de Nederlandse Staat aansprakelijk wilden stellen voor PFAS-verontreiniging kregen vorige week ongelijk van de rechter. De organisaties wilden onder meer een direct verbod op het lozen van PFAS afdwingen, maar de rechter oordeelde dat de overheid genoeg doet om de verspreiding van de schadelijke stoffen tegen te gaan.

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft veertien jaar cel geëist tegen een 71-jarige man uit Den Haag. Hij wordt verdacht van betrokkenheid bij de moord op garagehouder Louis 'Loek' van Dam in januari 1992.

Volgens het OM is de garagehouder destijds van achteren neergeschoten. "Loek van Dam is geëxecuteerd zonder de moordenaar in zijn ogen te kunnen kijken", zei de officier van justitie vanmiddag.

De moord op garagehouder Van Dam (64) is een van de bekendste cold cases in Nederland. Van Dams lichaam werd op 28 januari 1992 in een grote plas bloed gevonden in zijn garage aan de Kritzingerstraat in Den Haag. Uit politieonderzoek bleek toen al dat hij zeer waarschijnlijk een dag eerder aan het einde van de middag van achteren op korte afstand met zes kogels was doodgeschoten.

Drie weken na de moord in 1992 werd de 71 jarige verdachte B. al opgepakt door de politie. Volgens het Openbaar Ministerie (OM) was hij jaloers en had hij zowel de garagehouder als zijn eigen vrouw meermalen bedreigd. B's vrouw zou regelmatig haar toevlucht hebben gezocht bij de garagehouder omdat B. haar mishandelde. Ze bleef ook wel eens bij hem slapen. Uiteindelijk kregen Van Dam en B's vrouw een relatie.

Wapenleverancier

Hoewel uit het onderzoek bleek dat B. contacten had met een wapenleverancier en hij geen sluitend alibi had voor die januaridagen in 1992, kwam het toen niet tot een rechtszaak. Er was niet genoeg bewijs, meldt Omroep West,

Ook de toen nog minderjarige zoon van B. en een derde verdachte werden destijds aangehouden voor de dood van Loek van Dam, maar ook zij werden weer vrijgelaten. De moord werd een cold case.

In november 2022 meldde zich een getuige bij de politie die anoniem nieuwe informatie gaf, mogelijk omdat er een beloning van 15.000 euro was uitgeloofd. De zaak werd nieuw leven in geblazen en B. kwam opnieuw als verdachte in beeld.

Afgeluisterde gesprekken

Maar het verhoren van B's familie verliep de afgelopen jaren uiterst moeizaam. "De zonen, dochters en zussen van B. willen niet praten"', zei het OM in juni 2025 tegen Omroep West. Terwijl uit door de politie afgeluisterde gesprekken bleek dat ze veel meer wisten over de moord op Van Dam.

Vanmiddag moest B. alsnog voor de rechtbank verschijnen. Hij wordt verdacht van betrokkenheid bij de moord op Van Dam, maar het OM denkt dat hij zijn toen 15-jarige zoon de opdracht heeft gegeven de trekker over te halen. Mogelijk dacht B. dat minderjarigen een minder hoge straf krijgen voor moord.

"Ik heb die meneer niet vermoord, ik heb geen wapen in mijn handen gehad", reageerde B in de rechtbank. "Ik heb ook niemand dat gevraagd."

De verdachte benadrukte ook dat hij zijn vrouw destijds niet mishandelde.

Twee vingerafdrukken

Vaststaat dat de zoon van B. die middag in 1992 een afspraak had met Van Dam in zijn garage. Na de moord zijn twee vingerafdrukken van de jongen gevonden. Hij is in het verleden ook opgepakt, maar de zaak tegen hem is verjaard.

De zoon van de Haagse garagehouder riep vanmiddag op tot gerechtigheid. "Ik moet weten dat deze daad niet zonder gevolgen blijft", schreef de zoon in een verklaring die werd voorgelezen in de rechtbank.

Het is nog niet bekend wanneer de rechtbank uitspraak doet.

Nathalie van Berkel, die zich na fouten op haar CV gisteren terugtrok als kandidaat-staatssecretaris van Financiën, stopt ook als Kamerlid. Dat laat ze op X weten. In de korte verklaring staat geen toelichting op het besluit.

Een woordvoerder van D66 laat weten dat het voor haar "heel moeilijk was geworden om door te gaan als Kamerlid" en dat ze daarom besloten heeft haar zetel op te geven. Dat betekent doorgaans dat een volgende op de lijst van D66 haar plaats inneemt.

Van Berkel stond bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen op plek zes van de kandidatenlijst van D66 en was sinds november Kamerlid.

Gisteren aan het begin van de avond liet Van Berkel weten zich terug te trekken als kandidaat-staatssecretaris van Financiën, nadat ze onder vuur was komen te liggen over een foutieve voorstelling van zaken op haar cv.

De Volkskrant berichtte maandagmorgen als eerste over de kwestie.

Uit onderzoek van de krant bleek dat Van Berkel jarenlang een verhaal op haar cv had staan dat niet overeenkwam met haar studieverleden. Studies die op haar cv stonden op LinkedIn, rondde ze niet af. Ook studeerde ze op een lager niveau dan ze opschreef, en stond er een studie op die ze niet daadwerkelijk deed.

In een verklaring gisteren liet Van Berkel weten dat "de discussie die is ontstaan afleidt van de belangrijke opgave waar dit kabinet voor staat". Ze benadrukte dat het nooit haar bedoeling was geweest om op haar cv een onjuiste voorstelling van zaken te geven.

Na vragen van de Volkskrant paste ze het vorige week op linkedin aan. Ook stuurde ze de krant meerdere keren een ander cv, aldus de Volkskrant.

Aankomend premier Jetten maakte het besluit van Van Berkel gisteren kenbaar aan de verzamelde pers op de plek waar hij gesprekken voert met beoogd bewindslieden.

Jetten sprak van een "dapper en moedig besluit" van Van Berkel, dat volgens hem na een goed gezamenlijk overleg was genomen.

Het is donker op Cuba. Grote delen van de dag en van de nacht zitten mensen op het eiland zonder stroom.

De oorzaak: een groot tekort aan olie. Het verouderde energienetwerk draait daar op. Cuba haalde veel olie uit Venezuela, maar de Amerikaanse president Trump blokkeert dat nu.

De olietekorten komen bovenop andere problemen, en maken die ook groter. In de winkels ligt minder eten, het openbaar vervoer rijdt niet meer, en de straten liggen vol met vuilnis dat niet meer wordt opgehaald.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

In deze podcast vertelt antropoloog Sanne Derks van de Wageningen Universiteit, die in Havana woont, wat zij meemaakt in haar wijk. Correspondent Boris van der Spek, die laatst nog op Cuba was, legt uit hoe het land in deze situatie terechtgekomen is.

Reageren? Mail: dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra

Redactie: Ulrike Nagel

Omwonenden van een asielzoekerscentrum in de Gelderse gemeente Lochem kunnen wat het college van burgemeester en wethouders betreft een subsidie aanvragen voor "preventieve maatregelen". Dat heeft het college bekendgemaakt in een brief aan de gemeenteraad.

Bewoners kunnen tot 1000 euro subsidie krijgen. Dat geld kunnen maximaal 24 aanvragers uitgeven aan camera's, extra verlichting in de buitenruimte of sloten. Sinds september vorig jaar verblijven er 65 minderjarigen op de opvanglocatie. Daar komen later nog maximaal 185 mensen bij, zegt de gemeente. Het zou vooral om gezinnen gaan.

Het voorstel is het gevolg van gesprekken met omwonenden en ondernemers in de buurt van het azc aan de Ampsenseweg. In die gesprekken gaven ondernemers en omwonenden aan dat zij zich zorgen maken over hun bedrijf of leefomgeving. Ook zeiden de omwonenden dat ze geld willen om zo preventieve maatregelen te kunnen treffen.

'Draagvlak vergroten'

In oktober werd de gemeente Lochem overvallen door een besluit van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) om tijdelijk nareizigers op te vangen in een hotel in de buurt van het opvangcentrum waar het nu om gaat.

"Met deze aanpak wil de gemeente zorgvuldig omgaan met de maatschappelijke impact van de komst van 250 nieuwe inwoners in een omgeving waar nu weinig mensen wonen en bijdragen aan het vergroten van draagvlak", staat in een verklaring van wethouder Michiel Rijsbergman.

Azc in Dordrecht

Lochem is niet de eerste gemeente waar bewoners aanspraak kunnen maken op een tegemoetkoming voor veiligheidsmaatregelen. In 2024 werd bekendgemaakt dat omwonenden van een azc op een bedrijventerrein in Dordrecht ook voor maximaal 1000 euro aan veiligheidsmaatregelen konden declareren bij de gemeente.