NOS Nieuws - Algemeen

Nieuwjaarsdag was het bewolkt, het regende en het waaide behoorlijk hard. Meerdere nieuwjaarsduiken werden afgelast door de wind, onder andere de nieuwjaarsduik in Scheveningen. Maar er waren ook plekken waar het wel doorging. In Hengelo bijvoorbeeld was het buiten 3 graden en ook het water had een temperatuur van 3 graden.

Vanavond en in de nacht naar vrijdag zijn er nog altijd veel buien. In eerste instantie valt er regen of natte sneeuw. De temperatuur ligt net boven het vriespunt. In de loop van de nacht koelt het verder af en is op steeds meer plaatsen sneeuw mogelijk.

In het binnenland is de grootste kans dat er door winterse buien een dun laagje sneeuw ontstaat.

Plaatselijk een witte wereld

Vrijdag blijven winterse buien vanaf de Noordzee over ons land trekken. Een bui waarbij het een tijdje harder sneeuwt, of meerdere buien die relatief dicht achter elkaar komen, kunnen een witte wereld opleveren.

Meerdere buien achter elkaar worden ook wel een 'buientrein' genoemd. Tussen de buien door wordt het 2 tot 6 graden. Aan de kust blijft de sneeuw minder lang liggen, maar is er wel kans op hagel of onweer. Op de meeste plaatsen gaat het waarschijnlijk om een relatief dun laagje sneeuw van enkele centimeters.

In sommige gevallen kan er meer vallen. De Utrechtse Heuvelrug, de Veluwe en de Limburgse Heuvels zijn meestal wel de hotspots als het om sneeuwval gaat. En meerdere buien achter elkaar kunnen plaatselijk ook voor een verrassing zorgen.

Komende dagen vaker sneeuwbuien

Voor iedereen die niet zo'n fan is van sneeuw, is er minder goed nieuws. De komende dagen blijft het een komen en gaan van winterse buien. Overdag ligt de temperatuur hooguit een paar graden boven het vriespunt en 's nachts vriest het.

Vooral op plekken waar de sneeuw blijft liggen, koelt het nog verder af en blijft het wit. Vanaf maandag komen er iets minder buien.

Politieagenten en hulpverleners werden tijdens de jaarwisseling doelbewust in hinderlagen gelokt waar ze werden beschoten met vuurwerk door groepen jongeren. Dit zegt plaatsvervangend korpschef Wilbert Paulissen.

Volgens Paulissen was een duidelijk patroon zichtbaar. "Je ziet dat er opzettelijk brand gesticht wordt. Dan gaan ze ervan uit dat de brandweer komt, die komt ook en dan gaan ze vol op de brandweer met vuurwerk. Dan komt de politie en dan worden we bestookt. Vervolgens is er geweld en volgt die confrontatie."

Vuurwerk als automatisch geweer

Op sociale media staan meerdere geverifieerde filmpjes waarop is te zien hoe mensen vuurwerk vanuit kokers afvuren op individuele agenten, politievoertuigen en brandweerwagens. In sommige gevallen stoppen ze potten met zwaar vuurwerk in een buis waarmee ze het vuurwerk als een volautomatisch geweer gebruiken.

In enkele seconden worden tientallen projectielen op agenten afgevuurd die in linie andere hulpverleners beschermen:

"Het is waanzin", zegt voorzitter Nine Kooiman van de Nederlandse Politiebond. Ze reed tijdens de jaarwisseling mee met de politie en werd naar eigen zeggen zelf drie keer met vuurwerk beschoten. "Er is ongekend veel geweld tegen politiemedewerkers en andere hulpverleners."

Inzet van honderden ME'ers

In Floradorp in Amsterdam-Noord, waar de bewoners een conflict hebben met burgemeester Femke Halsema over het verbieden van het traditionele vreugdevuur, werden deze geïmproviseerde snelvuurwapens vaak ingezet tegen hulpverleners.

Maar volgens de plaatsvervangend korpschef werd op meerdere plaatsen in het land geweld toegepast tegen hulpverleners. Naast Amsterdam moest de ME ook in Rotterdam, Leidschendam, Den Haag, Leiden, Heerhugowaard, Groningen, Arnhem en Breda ingrijpen. Uiteindelijk waren honderden ME'ers nodig.

Na dagen van protesten zijn in Iran meerdere mensen om het leven gekomen, melden Iraanse media en mensenrechtenorganisaties. Stijgende kosten voor levensonderhoud hebben in verschillende regio's geleid tot protesten en confrontaties tussen demonstranten en veiligheidsdiensten. Of de doden betogers of ordetroepen betreffen, wordt uit de eerste berichten nog niet duidelijk.

De doden vielen op verschillende plekken in Iran. Het aan de regering gelieerde persbureau Fars en mensenrechtengroep Hengaw maken melding van doden in Lordegan, een stad in het westen van Iran. De autoriteiten berichten ook over een dode in Kuhdasht, een andere stad in het westen. Volgens Hengaw kwam ook in de centrale provincie Isfahan iemand om het leven.

Escalatie

De confrontaties tussen demonstranten en veiligheidsdiensten wijzen op een escalatie van de onrust die zich over het land verspreidt sinds winkeliers in Teheran zondag begonnen te protesteren. Zij maken zich kwaad over de manier waarop de regering omgaat met de dalende waarde van de Iraanse munt en de tegelijk snel stijgende prijzen.

Bij protesten in de zuidelijke stad Fasa probeerden deelnemers gisteren een overheidsgebouw binnen te dringen:

Winkeliers elders in het land voegden zich de afgelopen dagen bij de protesten en hielden winkels en kramen dicht. Ook studenten sloten zich aan. Op beelden van eerder deze week was te zien dat demonstranten anti-regeringsleuzen riepen. De politie zette op meerdere plekken traangas in.

Het lijkt inmiddels te gaan om de grootste protesten in Iran in drie jaar tijd. In 2022 volgden grootschalige demonstraties na de dood van Mahsa Amini, die was opgepakt omdat ze zich niet aan de strenge kledingvoorschriften voor vrouwen zou hebben gehouden. Die protesten werden keihard neergeslagen.

Munt gekelderd

Iran kampt met een torenhoge inflatie door sancties die de Verenigde Naties in september na tien jaar weer hebben ingesteld. Het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland gaven daarvoor groen licht in de VN-Veiligheidsraad, omdat zij vinden dat Iran het atoomakkoord uit 2015 heeft geschonden en het land de ontwikkeling van een kernbom moet tegengaan.

Maandag, een dag na de eerste protesten in Teheran, nam de president van de centrale bank van Iran ontslag. President Pezeshkian wees meteen een oud-minister als opvolger aan en heeft zich bereid getoond in gesprek te gaan met de demonstranten. De vraag is of dat de onrust snel zal verminderen, nu 1 dollar inmiddels zo'n 1,4 miljoen rial waard is.

Door de brand in een bar in het Zwitserse Crans-Montana zijn ongeveer veertig mensen om het leven gekomen en raakten 115 anderen gewond, hebben de autoriteiten aan het einde van de middag bekendgemaakt. De meeste van de gewonden zijn er slecht aan toe.

"De brand is een van de ergste tragedies die ons land ooit gekend heeft", zei president Parmelin van Zwitserland op een persconferentie. Vijf dagen lang zullen de vlaggen bij het Bondspaleis in Bern halfstok gehangen worden, om de slachtoffers te herdenken.

De brand brak vannacht rond 01.30 uur uit in de bar Le Constellation, in het skiresort Crans-Montana. Dat ligt in het Franstalige deel van Zwitserland. In de loop van de dag is er langzaamaan meer informatie naar buiten gekomen over de ramp. Dit weten we nu:

Hoeveel mensen zijn er omgekomen?

De autoriteiten in Zwitserland spreken van ongeveer veertig doden, zeiden ze op de persconferentie. Een precies dodental is nog niet bekendgemaakt. Dat komt onder meer door de moeizame identificatie van de slachtoffers. De autoriteiten zijn daar druk mee bezig, maar het proces is ingewikkeld vanwege de zware brandwonden van de slachtoffers.

Het kan misschien wel weken duren voordat iedereen geïdentificeerd is. President Reynard van het kanton waar Crans-Montana ligt, noemt die onzekerheid verschrikkelijk voor de nabestaanden. Hij zei ook dat de hulpverleners alles doen wat ze kunnen.

Ongeveer 115 mensen zijn gewond geraakt, van wie de meesten er slecht aan toe zijn. "Er vechten nog steeds mensen voor hun leven", aldus president Parmelin. Veel slachtoffers zijn jongeren.

Omstanders in het ski-oord reageren geschokt op de brand:

Ondertussen zijn de ziekenhuizen in de buurt overbelast door de toestroom van patiënten. Sommige slachtoffers zijn overgebracht naar andere zorglocaties, bijvoorbeeld naar brandwondcentra in Zürich en Lausanne.

Ziekenhuizen uit andere landen, waaronder Nederland, hebben hun hulp aangeboden. Waarschijnlijk zullen sommige patiënten daarheen worden gebracht. Hoeveel en naar welke landen is niet bekend.

Ook is er een oproep gedaan aan Zwitsers om geen risicovolle activiteiten te ondernemen waarbij ze verwondingen kunnen oplopen, om te voorkomen dat het systeem nog zwaarder wordt overbelast.

Over de identiteit van de slachtoffers is nog weinig duidelijk. De Zwitserse politie zegt goed contact te hebben met de families van slachtoffers en met de verschillende betrokken ambassades. De Italiaanse minister Tajani van Buitenlandse Zaken zegt dat er tientallen Italianen gewond en vermist zijn. Frankrijk zegt dat zeker twee gewonden de Franse nationaliteit hebben.

Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat er vooralsnog geen verzoeken voor consulaire hulp zijn gekomen. Of dat betekent dat er geen Nederlanders onder de slachtoffers zijn, is nog niet te zeggen.

Hoe is de brand ontstaan?

De autoriteiten doen volop onderzoek naar de oorzaak van de brand. Vanochtend zeiden ze in elk geval niet uit te gaan van een aanslag, maar van een incident.

Er zijn berichten dat er een zogenoemde flashover was in de bar. Dat is een beginnende brand die vrij plotseling overslaat in een vuurzee, waarbij alle brandbare materialen in de bar ontvlammen. De aanklager noemt dat voor nu het meest aannemelijke scenario.

Ooggetuigen zeggen tegen een Franse zender dat de boosdoener een verjaardagskaars in een champagnefles was. Die fles zou omhoog zijn getild, maar zou te dicht bij het plafond zijn gekomen waarna de brand heel rap zou zijn uitgebroken. Er was erg veel hout in de bar, zeggen ze.

Er waren ook berichten over explosies, maar daar had een regionale veiligheidsfunctionaris vanochtend een verklaring voor. "Het is niet de ontploffing van een explosief dat de brand heeft veroorzaakt, maar het vuur zelf dat, naarmate het zich ontwikkelde, een explosie teweegbracht en daarmee het pand liet uitbranden."

De eerste melding van de brand kwam om 01.30 uur, toen er rookpluimen boven de bar te zien waren. Twee minuten later waren de hulpdiensten ter plaatse. De brandweer noemt de brand "een extreme situatie". Brandweerlieden uit de hele regio hebben geholpen met blussen.

Wat is er bekend over de bar?

Bar Le Constellation ligt in skiresort Crans-Montana, in het Franstalige deel van Zwitserland. De bar staat bekend als een plek waar jongeren - tieners, begin twintigers - komen om te feesten.

Op de bovenste verdieping staan tv-schermen waar bezoekers sport kunnen kijken. Beneden is het bar-gedeelte waar vaak 's nachts gedanst wordt, en buiten is een klein terras. In het pand was plek voor maximaal 300 mensen, maar het is onduidelijk of het ook helemaal vol zat. Dat is wel aannemelijk, juist omdat er nieuwjaar werd gevierd en omdat het nu hoogseizoen is.

Crans-Montana zelf ligt in het kanton Wallis in de Zwitserse Alpen. Het staat te boek als een luxe ski-oord, maar is ook bekend om de luxe winkels en de après-skifeestjes.

De uitgaansgelegenheden in het ski-resort blijven de rest van de dag gesloten. Ook enkele concerten die voor vandaag en morgen gepland stonden, zijn afgelast.

Een halve dag na de verwoestende brand in de Vondelkerk in Amsterdam zijn de eerste geëvacueerde bewoners teruggekeerd naar hun woningen. Zodra de schoonmaakwerkzaamheden in de straten rondom de kerk zijn afgerond, kunnen ook bewoners van panden dichter bij het monumentale gebouw naar huis.

Tientallen huishoudens werden in de loop van de nacht geëvacueerd nadat de kerktoren bij het Vondelpark vlam had gevat. Vanwege de vonkenregen bestond er een kans dat het vuur zou overslaan op woningen. Omwonenden weken uit naar vrienden, een hotel en een in allerijl ingerichte opvanglocatie.

Na uren blussen, waarbij ook de grootste hoogwerker van het land werd ingezet, kon de veiligheidsregio rond 08.30 uur melden dat er niet langer instortingsgevaar dreigde en de muren van de kerk zullen blijven staan.

Even na elven kon de brandweer het sein brand meester geven. Het onderzoek naar de oorzaak van de brand begint op z'n vroegst morgen.

Opeens een ruïne

Een bewoner die aan het eind van de ochtend kon terugkeren naar zijn appartement kijkt door zijn ramen uit op de ravage die de brand heeft aangericht. "Bizar uitzicht", zegt de man terwijl hij de schade opneemt. "Dit is onwerkelijk. Er staat opeens een ruïne in plaats van een mooie kerk."

Ook andere omwonenden zijn vol ongeloof na de brand in hun geliefde kerk, een vertrouwd baken in hun buurt, dat tot 1977 in gebruik was als katholieke kerk. Sindsdien vonden er in het rijksmonument concerten plaats, werden er huwelijken voltrokken en werden er op zondag kerkdiensten gehouden.

"Voor veel buurtbewoners was de kerk een oriëntatiepunt, een stille metgezel bij het opgroeien, wonen en ouder worden in de wijk", schrijft burgemeester Halsema. "Iedereen die er kwam raakte verkocht aan de akoestiek en de bijzondere sfeer. En zo zijn er vele generaties van Amsterdammers die dierbare herinneringen aan het kerkgebouw koesteren."

Originele tekeningen

Na het bekijken van dronebeelden en een ronde om de kerk heeft Stadsherstel Amsterdam, eigenaar van het gebouw, goede hoop dat het historische kerkgebouw in de toekomst weer in gebruik kan worden genomen. "Ik denk dat we de kerk in z'n oude luister kunnen herstellen", zegt directeur Onno Meerstadt. "Daar zal alles op gericht zijn."

Daarbij helpt het dat Stadsherstel, gespecialiseerd in de restauratie van monumentale panden, beschikt over de tekeningen van de architecten van de kerk. De beroemde bouwmeester Pierre Cuypers (1827-1921), bekend van onder meer het Rijksmuseum en het Centraal Station in Amsterdam, was als projectontwikkelaar betrokken bij de bouw. Vanuit zijn woning keek hij uit op de kerk. Zijn zoon Joseph ontfermde zich over de herbouw van de kerktoren na een brand in 1904.

"We hebben alle tekeningen ervan, dat is fijn", zegt Meerstadt. "Het is natuurlijk ook een belangrijk bouwwerk. Dus we gaan kijken of we volgens hun tekeningen de boel weer in orde kunnen brengen. We willen in elk geval heel graag dat de kerk weer gebruikt kan worden."

Herstel in enkele maanden

Meerstadt verwacht desgevraagd dat de kerk, die Cuypers zag als zijn mooiste, in enkele maanden kan worden hersteld. "Ik denk niet dat u aan jaren moeten denken. Het is ontluisterend om te zien, de kerk is zwaar beschadigd. Maar de muren staan nog sterk."

Daarbij hangt wel veel af van de financiering. "We moeten natuurlijk nog overleggen met de verzekeringsmaatschappij", zegt Meerstadt. "Het is altijd de vraag of het lukt om voldoende geld bij elkaar te krijgen. Misschien moeten we ook een beroep doen op de Amsterdamse bevolking. Dat gaan we zien."

Onder bewoners gaan de gedachten daarbij uit naar de Notre-Dame in Parijs, die in 2019 door een brand ernstig beschadigd raakte. Na een inzamelingsactie en uitgebreide restauratie werd de historische kerk een jaar geleden met veel ceremonieel weer geopend.

Beleggersvereniging VEB heeft een officieel verzoek ingediend bij de Ondernemingskamer over de problemen met apneu-apparaten bij Philips. De VEB meent dat de top van Philips al tien jaar wist dat de machines die mensen met slaapproblemen 's nachts helpen niet goed konden functioneren. De beleggersclub wil dat de rechter alle details boven water haalt.

Philips riep in 2021 miljoenen slaapapneu-apparaten terug omdat er schuimdeeltjes loskwamen, vooral in de Verenigde Staten. De VEB claimt bewijs te hebben dat Philips al in 2011 signalen kreeg over "systematische kwaliteitsproblemen" bij dochterbedrijven van Philips in de VS. Uiteindelijk betaalde Philips flinke boetes en schikkingen in de VS.

Maar volgens de VEB liet de Philips-top keer op keer na deze signalen op te pakken. Met dit vermeende wanbeleid zou Philips volgens de VEB niet alleen patiënten, maar ook aandeelhouders hebben misleid. De beleggersclub spreekt van "een van de grootste bedrijfsschandalen van de afgelopen decennia".

Philips laat in een reactie weten dat de Ondernemingskamer eerst nog moet beoordelen of het verzoek van de VEB gegrond is: "Het verzoek kan dus ook worden afgewezen. Wij zijn het niet eens met de standpunten die de VEB inneemt en Philips zal zich krachtig verdedigen."

Wie verantwoordelijk?

Afgelopen najaar kondigde de VEB al aan dat ze een gerechtelijk onderzoek naar de zaak wilden. Vandaag diende de beleggersclub hiervoor een officieel verzoek in bij de Ondernemingskamer in Amsterdam, naar eigen zeggen ondersteund door duizenden beleggers. De VEB wil opening van zaken omdat niet genoeg duidelijk zou zijn hoe de organisatie van Philips precies functioneert. Ook wil de VEB weten wie binnen Philips verantwoordelijk is geweest.

Volgens de VEB heeft het vermeende stilhouden van de problemen met de apneu-apparaten geleid tot misleidende jaarverslagen, persberichten en andere publieke uitingen. "Aan die zeer onwenselijke situatie moet een einde komen. Een onafhankelijk onderzoek, in opdracht van de Ondernemingskamer, is daarin een belangrijke stap", schrijft de VEB in een persbericht.

Topman buitenspel

Opvallend in de stukken die de VEB indiende bij de Ondernemingskamer is dat wordt gevraagd om onmiddellijk actie te ondernemen tegen Philips-topman Roy Jakobs en juridisch directeur Marnix van Ginneken. Jakobs volgde in 2022 Frans van Houten op bij Philips. Van Houten gaf bijna twaalf jaar leiding aan Philips, maar moest door de apneu-problematiek voortijdig vertrekken.

Toch heeft de VEB ook twijfels over zijn opvolger Jakobs. In de stukken aan de Ondernemingskamer vraagt de VEB aan de rechter om hem en medebestuurder Van Ginneken uit te sluiten van overleg over zaken met de apneumachines, zolang als het onderzoek loopt. Ook vraagt de VEB om het instellen van een extra commissaris en een onafhankelijke bestuurder met beslissende stem die specifiek toezicht houden op overleg binnen Philips over de apneuproblemen.

Geschreeuw, paniek en een heel onaangename brandgeur. Zo omschrijven ooggetuigen de brand in een bar in de Zwitserse wintersportplaats Crans-Montana. Tientallen mensen overleefden de brand van afgelopen nacht niet en ruim honderd mensen raakten gewond. Verschillende getuigen deelden hun verhaal, onder meer bij Radio Télévision Suisse (RTS).

Zo zegt een 18-jarige man tegen de Franstalige publieke omroep van Zwitserland dat hij nog in shock is. Samen met vrienden was hij onderweg naar een andere bar vlakbij. "Het was er druk en we zagen rook uit de bar opstijgen", omschrijft hij.

"Ik belde de politie. Terwijl ik dat deed, was er een explosie en er kwam een vlam naar buiten." Hij zag mensen naar buiten rennen. "Mensen binnen probeerden de ramen met stoelen te breken. De hulpdiensten waren er gelukkig heel snel."

Een andere ooggetuige (21) liep op straat en zag mensen rennen. Ook kwamen er mensen met brandwonden naar buiten. "We roken de geur van gas en verbrand plastic. Het was een heel nare geur." De man zag mensen om hulp roepen.

'Alles was van hout'

Twee Franse vrouwen vertellen aan Franse media dat zij in de bar aanwezig waren. Ze beschrijven de paniek toen de vlammen verschenen en de menigte elkaar verdrong om naar buiten te komen, schrijft het Franse BFM TV. "Het was pure paniek, iedereen schreeuwde."

"De uitgang was vrij klein voor het aantal aanwezigen", zeggen de Françaises. "Iemand heeft een raam ingeslagen zodat mensen naar buiten konden." De twee vrouwen vermoeden dat het plafond door een verjaardagskaars in een champagnefles vlam vatte. Een andere getuige omschrijft dat het plafond binnen enkele tientallen seconden in brand stond. "Alles was van hout."

Er zijn bloemen bij de bar neergelegd:

De twee slaagden erin om snel de bar te verlaten. Dat deden ze via een smalle trap die naar de begane grond leidde. Volgens hen bereikte het vuur binnen een aantal minuten ook de begane grond.

"Er waren mensen aan het schreeuwen, en toen lagen er mensen op de grond, waarschijnlijk dood", zag een bewoner van de wintersportplaats. "Ze hadden jassen over hun gezicht." Een andere ooggetuige was rond 02.00 uur onderweg naar huis, vertelde hij aan RTS, toen hij enorm veel ambulances en agenten zag. "Ze blokkeerden het kruispunt en de rotonde." Ook hij hoorde mensen schreeuwen.

Omstanders in het ski-oord reageren geschokt:

Ook de Zwitserse president Parmelin heeft gereageerd op het drama. "Een moment van plezier is veranderd in een tragedie", schrijft hij. De Zwitserse bondsraad is "met haar gedachten bij de slachtoffers, de gewonden en hun families en betuigt haar diepste medeleven".

Ook in andere landen wordt geschokt gereageerd. Zo zegt de Franse president Macron dat hij denkt aan de slachtoffers en de gewonden. "Aan Zwitserland, de bevolking en de autoriteiten betuig ik mijn medeleven en de steun van Frankrijk." Volgens het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken raakten minstens twee Franse burgers gewond.

De Italiaanse premier Meloni zegt ook mee te leven en de situatie nauwlettend te volgen. De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken heeft aangeboden om het brandwondencentrum van een ziekenhuis in Milaan en ambulancepersoneel uit de Aostavallei vlakbij ter beschikking te stellen.

Dat geldt ook voor Nederlandse brandwondencentra, meldt persbureau ANP. Het gaat om het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk, het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam en het Martini Ziekenhuis in Groningen.

In een aantal bedrijfshallen bij Noord-Scharwoude heeft urenlang brand gewoed. Het vuur is inmiddels onder controle. De brandweer is nog wel bezig met nablussen. Bij de brand is asbest vrijgekomen en zijn delen van zonnepanelen verspreid door de rook.

De eerste melding van de brand in het Noord-Hollandse dorp kwam rond 13.30 uur binnen bij de brandweer. De veiligheidsregio liet weten dat de regen een handje hielp. "We hebben kunnen voorkomen dat het vuur verder is verspreid naar andere gebouwen."

Er kwam veel rook vrij, daarom kregen omwonenden een NL-Alert. Volgens NH Nieuws trok de rook vooral richting Noord-Scharwoude zelf.

Bewoners werden opgeroepen om binnen te blijven, ramen en deuren te sluiten en het ventilatiesysteem uit te schakelen. "En help mensen in jouw omgeving om ook uit de rook te blijven", meldde de veiligheidsregio. "Wees na de brand alert op brokstukken en scherven van zonnepanelen." Verder bracht de veiligheidsregio in kaart waar asbest is neergedaald.

Hieronder is te zien waar asbest is gevonden:

Ga niet naar dit gebied toe, waarschuwde de veiligheidsregio. "Voorkom dat je asbestdeeltjes in je huis krijgt. We onderzoeken nog of de asbest nog verder verspreid is. De rook heeft ook delen van zonnepanelen en roetdeeltjes verspreid."

Het dringende advies is in dat gebied thuis te blijven en ervoor te zorgen dat er geen asbestdeeltjes in huis komen, en om schoenen goed schoon te spoelen.

De brand woedde volgens de veiligheidsregio bij een autobedrijf en een naastgelegen pand waarin kermisartikelen worden opgeslagen, waaronder pluche beren. Tijdens de brand waren explosies te horen, waarschijnlijk veroorzaakt door autobanden die door de hitte ontploffen. De brandweer wist een aantal gasflessen te verwijderen uit het pand waar het autobedrijf is gevestigd.

Flevoland, de jongste en twaalfde provincie van Nederland, bestaat vandaag precies 40 jaar. Met de vorming van één nieuwe provincie kwam op 1 januari 1986 een eind aan de bestuurlijke lappendeken in de polder. De eerste commissaris van de Koningin werd Han Lammers.

In de zomer van 1985 besloot de regering om wettelijk te regelen dat Flevoland een provincie zou worden, meldt Omroep Flevoland.

Op 1 januari 1986 was het op papier zover. Ruim een week later kwam koningin Beatrix naar de nieuwe hoofdstad Lelystad om de provincie ook officieel te proclameren. Ze liep daarbij samen met de eerste commissaris van de Koningin Han Lammers door de besneeuwde stad, toegejuicht door schoolkinderen met spandoeken 'Lelystad hoofdstad'.

Flevoland zelf is natuurlijk veel ouder dan 40 jaar, In 1891 presenteerde ingenieur Cornelis Lely zijn plannen voor inpoldering van de toenmalige Zuiderzee. Het duurde even, maar in het Staatsblad van 14 juni 1918 wordt de Wet tot afsluiting en droogmaking van de Zuiderzee (Zuiderzeewet) afgekondigd. Dat was het startschot voor de Zuiderzeewerken.

Afsluitdijk

In 1932 kwam de Afsluitdijk gereed, tien jaar later viel de Noordoostpolder droog. Daarna kwamen Oostelijk Flevoland (1957) en Zuidelijk Flevoland (1968). Lelystad werd in 1967 gesticht, Almere in 1976.

Juist omdat het in fases ging, werd ook het bestuur stap-voor-stap geregeld. Op een gegeven moment was er een Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders en een Dienst der Zuiderzeewerken, die allebei onder de minister van Waterstaat vielen en alles wisten van inpolderen en uitgifte van land maar nauwelijks bestuurlijke ervaring hadden.

Om het nog ingewikkelder te maken vielen de twee gemeenten in de toenmalige Noordoostpolder (Urk was nog een aparte gemeente) onder de provincie Overijssel. Aan de andere kant was er de provincie Noord-Holland die ook zeggenschap wilde in het nieuwe land.

Lobby

De zes gemeenten in Flevoland waren die bestuurlijke lappendeken zat. Onder leiding van Han Lammers, toen burgemeester van Almere, begonnen ze een lobby voor een eigen provincie. In 1985 bleek die succesvol, al was het een dubbeltje op z'n kant. Het regeringsvoorstel voor de provincie Flevoland werd door de Eerste Kamer aangenomen met 38 tegen 33 stemmen.

Volgens Ton Horrevorts, destijds ambtenaar bij het ministere van Binnenlandse Zaken, ging de politiek vooral akkoord omdat de nieuwe bestuursvorm goedkoper zou uitpakken dan de bestuurlijke lappendeken, zo zegt hij op de website Flevolands geheugen.

Ruim een half jaar na het sturen van de eerste soldaten naar verschillende steden, heeft president Trump bekendgemaakt deze speciale strijdkrachten terug te trekken uit Chicago, Los Angeles en Portland. De aankondiging volgt kort op een uitspraak van het Amerikaanse hooggerechtshof. Dat hoogste hof legde Trump beperkingen op bij de inzet van de Nationale Garde voor politietaken.

Amerikaanse staten en steden hebben zich de afgelopen maanden steeds verzet tegen de door Trump opgelegde komst van de Nationale Garde. Doorgaans komen deze troepen op verzoek van een gouverneur, bijvoorbeeld om hulp te verlenen na rampen. Dat Trump nu op eigen houtje soldaten stuurde om de in zijn ogen buitensporige criminaliteit te bestrijden, noemden lokale leiders overbodig.

In een bericht op zijn eigen sociale medium Truth Social voegde de Amerikaanse president toe dat de federale strijdkrachten "zullen terugkomen, misschien in een heel andere en sterkere vorm, als de misdaad weer toeneemt". Die terugkeer van de troepen is volgens hem "slechts een kwestie van tijd".

'Illegale tactiek'

Trump, zelf een Republikein, stuurde de Nationale Garde uitsluitend naar steden met een Democratisch bestuur. Die reageren nu opgetogen op Trumps aankondiging. Volgens gouverneur Newsom van Californië betekent het "dat er eindelijk een einde zal komen aan deze illegale intimiderende tactiek" en dat Californië zelf weer zeggenschap krijgt over de inzet van de strijdkrachten.

Het kantoor van burgemeester Johnson van Chicago deelde na Trumps bericht de lokale criminaliteitscijfers over 2025 en concludeerde dat de stad in tien jaar tijd niet zo weinig misdaad heeft gezien als afgelopen jaar. Mede vanwege die cijfers had het hooggerechtshof vorige maand bepaald dat de inzet van de Nationale Garde in Chicago niet gerechtvaardigd was.

Daarmee kwam Trumps juridische onderbouwing voor de inzet van troepen elders in het land ook aan het wankelen. Kort voordat een federaal hof van beroep bekendmaakte dat Trumps regering honderden gardisten weer onder het gezag van de staat Californië moet plaatsen, kwam de president zelf met zijn aankondiging dat hij de troepen uit Chicago, Los Angeles en Portland terugtrekt.

'Overwinning voor heel Amerika'

Burgemeester Johnson van Chicago toont zich opgelucht over het besluit van het hof en spreekt van "een overwinning voor steden in heel Amerika". De uitspraak voorkomt volgens hem dat de grondwet "wordt uitgehold door een autoritaire leider" en laat zien dat "er ten minste een andere tak van de overheid is die erkent dat de buitensporige bevoegdheden van de president een echte bedreiging vormen voor onze democratie".

Welke ondemocratische stappen heeft Trump de afgelopen maanden gezet? Nieuwsuur zet het op een rij in deze video:

Trump begon vorig jaar juni soldaten naar Democratische steden te sturen toen er protesten gaande waren tegen zijn migratiebeleid, en zijn pogingen om meer migranten uit te zetten. De strijdkrachten kregen de opdracht federale eigendommen en overheidspersoneel te beschermen tegen de betogers. Lagere rechters floten de president de afgelopen maanden al meermaals terug.

Of er nu een eind komt aan de opgelegde inzet in alle Amerikaanse steden, is de vraag. Over de strijdkrachten in steden als Washington en Memphis liet Trump zich niet uit. Ondertussen kwamen gisteren 350 leden van de Nationale Garde aan in New Orleans, met goedkeuring van Republikeinse én Democratische lokale politici. Dit met het oog op de dodelijke aanslag tijdens de nieuwjaarsnacht van vorig jaar.

Verwoestend, gewelddadig en intens. Zo typeren de Nederlandse hulpdiensten de jaarwisseling. Hulpverleners in Nederland hebben een pittige avond en nacht achter de rug. Van vrolijk het glas heffen en genieten van vuurwerk was geen sprake.

De politie laat weten dat afgelopen avond en nacht 250 mensen zijn aangehouden. "Het geweld tegen hulpverleners en de politie was wederom hevig", valt te lezen in een persbericht. De impact van het vuurwerk en branden was op sommige plekken "ronduit verwoestend".

Plaatsvervangend korpschef Paulissen blikt terug op een zware nacht. "Het begon anders dan andere jaren al vroeg: halverwege de avond moest de mobiele eenheid al op veel plekken ingrijpen." In Nijmegen en Aalsmeer vielen er doden als gevolg van zwaar vuurwerk, in Rotterdam en Bergen op Zoom kwamen mensen om het leven door andere oorzaken. "Collega's hebben soms verschrikkelijke dingen gezien en meegemaakt."

De nieuwjaarsnacht begon al met een landelijk NL-Alert met de boodschap om alleen 112 te bellen in het geval van levensbedreigende situaties vanwege extreme drukte op de hulplijn. De politie verklaart dat het 112-nummer overbelast raakte omdat er te veel meldingen van branden binnenkwamen.

Brandweer Nederland had het dit jaar opnieuw drukker dan voorgaande jaren. Er kwamen 4286 meldingen van brandincidenten. Een stijging ten opzichte van vorig jaar, toen er 4106 meldingen waren. Uit een eerste inventarisatie blijkt dat de belasting op de meldkamer groot was. Afvalbranden, containerbranden en autobranden voerden weer de boventoon.

Voorzitter Jolanda Trijselaar van Brandweer Nederland prijst iedereen voor "de coördinatie en inspanning op alle fronten". Ze spreekt haar afgrijzen uit over het buitensporige geweld waar hulpverleners gedurende de nieuwjaarsnacht mee te maken kregen.

Trijselaar: "Ook dit jaar hebben we te maken gehad met agressie tegen onze mensen, zijn we belaagd en is met vuurwerk en ander materieel naar de brandweer gegooid." Ze hamert erop dat brandweermannen en brandweervrouwen, zowel beroepsmedewerkers als vrijwilligers, veilig moeten kunnen uitrukken, maar ook weer veilig thuis moeten komen. "Dit moet stoppen, onze mensen zijn er om te helpen, niet om doelwit van geweld te zijn."

Veiligheidsregio's

Afzonderlijke veiligheidsregio's sluiten zich aan bij de woorden van zowel de politie als de brandweer. Regio Rotterdam-Rijnmond spreekt van een "krankzinnig drukke nacht" met een recordaantal meldingen.

Veiligheidsregio's zien hoe het geweld tegen hulpverleners "extreem is toegenomen". Zo laat de regio Midden- en West-Brabant weten dat in Tilburg, Breda, Roosendaal en Bergen op Zoom de politie en mobiele eenheid moesten ingrijpen.

Het complete overzicht van de verwondingen die de spoedeisendehulpafdelingen moesten behandelen heeft Yara Basta, voorzitter van de SEH-beroepsvereniging, nog niet. Maar de berichten die Basta van collega's uit het hele land ontvangt, bevestigen het beeld van een rumoerige nacht waarin geweld geen uitzondering was. "Zo lijkt het er in Amsterdam op dat er meer letsel moest worden behandeld als gevolg van mishandelingen in vergelijking met vorig jaar."

Ook uit andere delen van het land komt het bericht dat het drukker was op de SEH dan vorig jaar. Het Martini Ziekenhuis in Groningen heeft tijdens de jaarwisseling opvallend veel jongeren binnen zien komen in zijn brandwondencentrum.

Negentien patiënten werden daar behandeld, ongeveer twee keer zoveel als vorig jaar. Tien zijn jonger dan 15 jaar, onder wie drie 7-jarigen. Het Martini Ziekenhuis zegt dat veertien patiënten poliklinisch werden behandeld. Zij konden na de ingreep weer naar huis. Vijf patiënten moesten worden opgenomen.

Volendam herdenkt vandaag de nieuwjaarsbrand in café 't Hemeltje van 25 jaar geleden.

Na een kerkdienst waarin de dodelijke slachtoffers werden herdacht, is een speciale lindeboom 'onthuld' vlak bij de plek van de brand. Die boom was een idee van veel nabestaanden en staat volgens de gemeente "symbool voor samenzijn, met ruimte voor herinnering en bezinning".

Bij de brand in het volgepakte café op de eerste verdieping van een dijkpand in Volendam kwamen in de allereerste uren van 2001 veertien mensen om het leven en raakten 200 mensen gewond.

Bij het afsteken van sterretjes ontstond een steekvlam die in de uitgedroogde kersttakken terechtkwam. Vrijwel direct vatte alle kerstversiering aan het plafond vlam. Toen de brandende massa naar beneden kwam, ontstond paniek. Maar op één steile trap na was er geen vluchtroute. De nooduitgang bleek geblokkeerd.

Derdegraads verbrand

Een van de zwaargewonden van toen is Mark Lansen. Hij was destijds 17 jaar oud en was samen met zijn zusje en nichtje in café 't Hemeltje. "Het duurde zeker een kwartier voor we naar buiten konden komen. Mijn armen, nek en gezicht waren derdegraads verbrand en bij mijn zusje haar rug. Ze droeg nylon en haar laarzen waren in haar benen geplakt", blikt hij terug bij NH Nieuws.

Net als tientallen andere gewonden, werd Lansen in coma gebracht. Pas tien dagen later ontwaakte hij en hoorde hij hoe groot de ramp was.

Een andere getuige is Linda Koeman. Zij werkte als politieagent in 2001 en moest wanhopige ouders tegenhouden die wilden weten of hun kinderen veilig waren. Ze moest ook bijhouden welke kinderen met ernstige verbrandingen bij wie onder een lauwe douche stonden.

Koud en glad

Ze herinnert zich nu dat het een paar uur na de brand, rond 03.00 uur, begon te ijzelen. "Het was al koud. Zo koud. En toen werd het ook nog eens glad", vertelt ze.

Intussen werd de ene na de andere gewonde overgebracht naar een inderhaast opgezette tent voor een eerste medische check. De bedoeling was dat ze daarvandaan met ambulances verder werden vervoerd naar ziekenhuizen. Maar dat ging lang niet altijd goed. "Er konden veel ambulances niet gaan rijden. Ze konden niet weg", aldus Koeman. "Door die tent en door een paal. Ik weet nog goed dat er een verpleger naar me toe kwam, roepend dat hij moest vertrekken, anders ging er een jongen dood."

Zoals bij elke heftige gebeurtenis volgden na de brand de onderzoeken. Daarin kreeg vooral de gemeente ervan langs. Waarom was er geen toezicht geweest op het aantal (vrije) nooduitgangen? Waarom was de plafondversiering met kersttakken niet geïmpregneerd? Waarom verliep het afvoeren van de vele gewonden zo moeizaam?

Reorganisatie

De nieuwjaarsbrand heeft ook tot een reorganisatie van de brandweer geleid. Niet alleen in Volendam, ook landelijk.

In Volendam is zelfs sprake van een omslag bij de brandweer, zegt Mark Lansen, de zwaargewonde van toen die nu zelf brandweerman is. Het team is kleiner en hechter, zegt hij. "We proberen dingen echt beter te doen. Zeker in de begeleiding naar jongere gasten. We praten veel meer met elkaar. Over alles. Vroeger was er strijd tussen teams binnen een kazerne. Nu werken we samen."

Volgens Lansen pakt dat positief uit De brandweer van Volendam werd afgelopen september uitgeroepen tot het beste brandweerkorps van Nederland.

Kijk hier een terugblik op de brand in Volendam die we eerder maakten:

Bij de kerkdienst en de 'onthulling' van de lindeboom hadden Volendammers vandaag een bloem bij zich. De gemeente heeft die bloemen verzameld in manden en daarna naar de graven van de veertien overleden jongeren gebracht. Ook die bloemen vormen "een krachtig symbool van verbondenheid en respect", aldus de gemeente.

De politie in Nijmegen heeft iemand aangehouden in verband met de dood van de 16-jarige jongen afgelopen nacht. Het slachtoffer kwam kort na de jaarwisseling in het stadsdeel Lindenholt om het leven door vuurwerk.

De politie onderzoekt of de opgepakte persoon "een verwijtbare rol" heeft gespeeld, staat in een bericht op X. Over de identiteit van de arrestant wil de politie verder niets bekendmaken.

Ondertussen is de rouw massaal op gang gekomen in het stadsdeel en de voetbalclub waar het slachtoffer speelde. "Wij hebben om 10.00 uur de deuren geopend om een plek te bieden om het verlies van Shane gezamenlijk te kunnen verwerken", zegt Arthur Andringa, voorzitter van S.C.E. Nijmegen. "Al snel waren er ongeveer 300 mensen bij ons. Shane was écht een jongen die onderdeel was van de voetbalclub en ook de wijk."

De Gelderlander schrijft dat het slachtoffer met veel buren op straat stond toen het kort na middernacht misging. Volgens de krant gaan er in de buurt verschillende verhalen rond over wat er is gebeurd. De politie onderzoekt de toedracht.

Nederland heeft het jaar 2026 feestelijk ingeluid met veel vuurwerk, champagne en lichtshows. Er werd ondanks meerdere afsteekverboden voor een recordbedrag aan vuurwerk de lucht in geschoten. Dat leidde ook dit jaar weer tot een aantal ernstige ongelukken, in enkele gevallen met dodelijke afloop.

Zo kwam in Nijmegen een minderjarige om het leven bij een incident. Volgens de Gelderlander gaat het om een jongen van 16, de politie heeft dat nog niet bevestigd. In Aalsmeer kwam afgelopen nacht een 38-jarige man om het leven bij een ongeluk met vuurwerk. De politie doet onderzoek naar de toedracht. Ook wordt onderzocht of er sprake was van illegaal vuurwerk.

De hulpdiensten hadden hun handen vol aan de nieuwjaarsnacht in Nederland. Vlak na de jaarwisseling werd er een NL-Alert verstuurd met de boodschap alleen 112 te bellen in het geval van levensbedreigende situaties vanwege extreme drukte op de hulplijn.

Vondelkerk

In Amsterdam moest de koninklijke marine te hulp schieten bij het blussen van een grote brand in de monumentale Vondelkerk. Even voor 01.00 uur vannacht ontstond er brand in de toren van de kerk aan het Vondelpark.

Tientallen huizen in de directe omgeving werden ontruimd vanwege de flinke vonkenregen die vrijkwam. Eerder vreesden de hulpdiensten voor een totale instorting van het gebouw, maar inmiddels is het instortingsgevaar geweken.

Onder buurtbewoners gaat het gerucht dat er vuurwerk in de toren is beland, maar de brandweer kan daar nog niets met zekerheid over zeggen. Voor zover bekend is er niemand gewond geraakt.

Beelden van de brand in de Vondelkerk:

In het Oogziekenhuis in Rotterdam zijn afgelopen nacht opvallend veel minderjarigen met oogletsel door vuurwerk binnengekomen. In totaal kwamen tot nog toe veertien gewonden binnen; anders dan voorgaande jaren is 85 procent van de slachtoffers minderjarig. "Dat is echt een trendbreuk", zegt een kinderarts van het oogziekenhuis.

Later vandaag komt het Oogziekenhuis met een nieuwe update van het aantal slachtoffers dat is behandeld. De verwachting is dat zich in de loop van de dag nog meer slachtoffers zullen melden.

Hulpdiensten bekogeld

Niet alleen omstanders en afstekers van het vuurwerk raakten gewond. Ook de hulpdiensten hadden een zware nacht, bovenal omdat zij werden bekogeld en beschoten met vuurwerk. In Breda werd de politie bekogeld met onder meer molotovcocktails en stoeptegels. En in de Haagse wijk Transvaal werd een politiebusje met zwaar vuurwerk bekogeld.

Voorzitter Nine Kooiman van de Nederlandse Politiebond stelde om 02.00 uur al dat er "ongekend veel geweld is gebruikt tegen hulpverleners". Zelf zei ze ook drie keer te zijn bekogeld met vuurwerk tijdens haar dienst in Amsterdam.

In de Haagse wijk Transvaal werd een politiebusje bestookt door zwaar vuurwerk:

De politie had deze jaarwisseling al meer incidenten dan normaal verwacht vanwege het naderende landelijke vuurwerkverbod. Twintig gemeenten hadden een afsteekverbod voor vuurwerk afgekondigd, maar op veel plekken hebben de inwoners zich daar weinig van aangetrokken.

In 2025 werd er voor een recordbedrag aan vuurwerk ingeslagen. Volgens belangenvereniging Pyrotechniek Nederland werd er voor zo'n 129 miljoen euro aan vuurwerk gekocht door consumenten. Een jaar eerder was er eveneens een record; toen werd er voor 118 miljoen euro aan vuurwerk gekocht.

Bekijk hier een impressie van de jaarwisseling in Nederland:

Goedemorgen en gelukkig nieuwjaar! Op verschillende plekken in het land zijn nieuwjaarsduiken afgelast vanwege ijsvorming. Op andere plekken gaat de traditionele frisse duik wel door. En in Volendam wordt de brand in café 't Hemeltje herdacht.

Eerst het weer: Vanuit het noordwesten komen er buien aan. Later vandaag worden die vooral landinwaarts steeds vaker winters van karakter. Bij een flink aantrekkende westenwind wordt het 3 tot 6 graden. Aan zee is tijdens buien kans op zware windstoten tot 80 km/u.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Nederland heeft gevierd dat 2026 is begonnen. Op veel plekken was het gezellig, maar er waren ook incidenten. Aan het begin van de nacht werd een NL-Alert verstuurd met de boodschap dat 112 alleen gebeld mocht worden in levensbedreigende situaties. In Nijmegen en Aalsmeer kwamen twee mensen om het leven door vuurwerkongelukken. Lees alles terug in ons liveblog over de jaarwisseling.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Op Schiphol hebben huisdieren de jaarwisseling vuurwerkvrij doorgebracht. Veel huisdieren zijn angstig vanwege het vuurwerk. Het Hilton Hotel op Schiphol biedt de dieren en hun baasjes een angstvrije nacht. Bij het vliegveld mag namelijk geen vuurwerk worden afgeschoten.

De kamers zijn best prijzig zeggen de hotelgasten, maar dat hebben ze graag voor hun geliefde viervoeters over. "Als ik deze avond door kan komen zonder de stress, dan heb ik het er graag voor over."

Fijne dag en nogmaals een gelukkig en gezond nieuwjaar toegewenst!

De eurozone is weer een land rijker. Bulgarije ruilde om middernacht officieel zijn nationale munteenheid, de lev, in voor de Europese eenheidsmunt. Daarmee hebben nu 21 van de 27 EU-landen de euro als betaalmiddel.

De invoering is bepaald niet onomstreden in het armste land van de Europese Unie. Volgens een recente enquête is een krappe meerderheid van 51 procent van de 6,7 miljoen Bulgaren voorstander, terwijl 45 procent liever de lev had behouden.

Laatste charmeoffensief

De voorstanders voerden op het laatst nog een charmeoffensief om de twijfels weg te nemen. Ze wijzen op de economische voordelen: handel wordt makkelijker en goedkoper als er geen geld en tijd wordt verloren met het wisselen van valuta. Dat scheelt jaarlijks wel 500 miljoen euro aan wisselkosten, rekende president Lagarde van de Europese Centrale Bank in november voor, op bezoek in de hoofdstad Sofia.

"De euro maakt betalingen en reizen voor de Bulgaren makkelijker", zei voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie. "Er komen nieuwe kansen voor Bulgaarse bedrijven, zodat ze meer voordeel halen uit de gemeenschappelijke Europese markt." En voor toeristen geldt: wie komende zomer aan het populaire Zonnestrand aan de Zwarte Zee zijn drankje wil afrekenen, hoeft niet eerst levs te gaan pinnen.

Soevereiniteit opgeven

Tegenstanders vrezen vooral prijsstijgingen, iets wat Bulgaren er met een gemiddeld bruto-inkomen van 1300 euro niet bij kunnen hebben. Die vrees is niet geheel ongegrond: meerdere landen rapporteerden extra inflatie na de invoering van de euro, al bleek het effect achteraf gering.

Kroatië, dat drie jaar geleden als laatste toetrad, deelde boetes uit aan winkels en bedrijven die de komst van de euro aangrepen om hun prijzen extra te verhogen. De Bulgaarse autoriteiten willen dit voorkomen, onder meer door de dagelijkse publicatie van prijzen van 101 gangbare producten op een website. Dat gaat door tot augustus.

Veel Bulgaren zijn daarnaast bang dat hun land met de lev een deel van zijn soevereiniteit weggeeft. Het wantrouwen tegen de overheid zit bij veel van de bewoners diep. Dat komt onder meer door de politieke chaos waarin hun land al jaren verkeert.

De afgelopen vier jaar waren er maar liefst zeven keer landelijke verkiezingen, en de kans is groot dat de Bulgaren binnenkort voor de achtste keer naar de stembus mogen. Het lukt maar niet om een stabiele regering te vormen. Het centrale thema daarbij zijn beschuldigingen over en weer van corruptie en vriendjespolitiek. In november trad de regering af na massale protesten tegen de begroting, waarin extra geld voor overheidsfunctionarissen werd gevonden door de belastingen te verhogen. Een volwaardige nieuwe regering is er nog niet.

Economie groeit

Brussel hoopt dat de euro Bulgarije steviger in de EU verankert. Het land kent een pro-Russische stroming met bijbehorende politieke partijen die garen spinnen bij de politieke chaos. Onderzoeksjournalisten hebben aangetoond dat Rusland een desinformatiecampagne financierde om de verdeeldheid over de euro verder aan te wakkeren. In februari probeerden duizenden aanhangers van de pro-Russische partij Heropleving het kantoor van de Europese Unie in Sofia binnen te dringen, uit protest tegen de euro.

Die komt vanaf vandaag desondanks uit de geldautomaten, al is dat later dan gepland. Bulgarije zat sinds 2020 in de wachtkamer, maar toetreding werd meerdere keren uitgesteld, onder meer doordat de inflatie te hoog was. In juni concludeerden de EU-regeringsleiders dat Bulgarije aan alle criteria voldeed. Dat de politieke instabiliteit invloed heeft op de stabiliteit van de munt, is niet waarschijnlijk: de Bulgaarse economie groeit bovengemiddeld en de staatsschuld is met 24 procent van het bruto binnenlands product een van de laagste van de EU.

In de praktijk zat de lev al jaren vast aan de euro, aangezien de koers in 1999 gelijk werd gesteld aan die van de Duitse mark die vervolgens zelf in de euro opging. En zelfs al jaren voor de eurobiljetten officieel hun betaalmiddel werden, hadden de Bulgaren al invloed op hoe ze eruitzien. Nadat hun land in 2007 lid was geworden van de Europese Unie, werd op het briefgeld de cyrillische benaming "EBPO" toegevoegd aan "EURO" en het Griekse "EYP-omega". Geen enkel ander EU-land gebruikt het cyrillische schrift.

De 34-jarige Democraat Zohran Mamdani is vlak na middernacht beëdigd als burgemeester van New York. Hij is de jongste burgemeester van de Amerikaanse stad in meer dan honderd jaar tijd, en de eerste moslim in deze functie.

De ceremonie was in een verlaten metrostation onder het stadhuis. Die locatie springt in het oog vanwege een prachtige architectuur, maar heeft ook een symbolische betekenis. Een van de speerpunten van de campagne van Mamdani was betaalbaarheid, onder meer van het openbaar vervoer. "Dit is werkelijk de grootste eer en privilege van mijn leven", zei hij na de beëdiging in een kort statement.

Later op de dag zal Mamdani nog een keer geïnaugureerd worden in een grotere ceremonie. Daar is ook senator Bernie Sanders bij, een van de politieke voorbeelden van de nieuwe burgemeester.

Mamdani is de opvolger van Eric Adams, die in opspraak raakte door een corruptieschandaal. Adams zou in de tijd voor zijn burgemeesterschap steekpenningen hebben aangenomen van buitenlandse partijen, in ruil voor invloed in de grootste stad van de Verenigde Staten.

In de Zwitserse wintersportplaats Crans-Montana zijn tientallen doden gevallen bij een brand in een bar. Meer dan honderd mensen zijn gewond geraakt, zeiden de Zwitserse autoriteiten op een persconferentie. Veel van de gewonden zijn er slecht aan toe.

De oorzaak van de brand is nog niet bekend. Volgens de autoriteiten was het een incident waarbij alle brandbare materialen of gassen in een ruimte plots ontvlamden.

Sommige lokale media schreven dat er rond 01.30 uur een explosie was in de bar. Er werd niet gemeld of de explosie voorafging aan de brand, of andersom. De Zwitserse nieuwssite Blick schreef eerder dat er mogelijk vuurwerk werd afgestoken in de bar. Twee vrouwen vertellen aan Franse media dat zij in de bar aanwezig waren en zagen hoe een kaars in een fles het plafond in brand zette.

Omstanders in het ski-oord reageren geschokt:

Crans-Montana is een populaire toeristische bestemming. Sommige slachtoffers komen niet uit Zwitserland maar uit andere landen, zeggen de autoriteiten. Het is onbekend of er Nederlanders aanwezig waren. Het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt tegen persbureau ANP dat er nog geen verzoeken zijn gedaan voor consulaire hulp.

Het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken meldt dat er twee Franse staatsburgers gewond zijn geraakt bij de brand.

De Zwitserse autoriteiten onderzoeken hoeveel slachtoffers er precies zijn en wat er is gebeurd. In de bar kunnen maximaal zo'n 300 mensen zijn.

Brandwonden

Op foto's op sociale media is te zien dat er veel hulpdiensten ter plaatse zijn. Naar het gebied zijn tien helikopters en veertig ambulances gestuurd.

Lokale media schrijven dat er boven het gebied een vliegverbod is ingesteld en dat het gebied helemaal is afgezet. De brand zou inmiddels geblust zijn.

In ziekenhuizen in de omgeving zijn mensen binnengebracht met brandwonden. Hulpdiensten doen ondertussen een oproep aan mensen om risicovolle activiteiten te vermijden vandaag. Op die manier raken de ziekenhuizen niet overbelast.

Op de plek waar het gebeurde zijn hulpverleners druk bezig:

Er zijn een opvangcentrum en een hulplijn opgezet voor mensen die zijn getroffen door het incident.

Luxe ski-oord

Crans-Montana is een luxe ski-oord in het kanton Wallis in de Zwitserse Alpen. Behalve om het skiën staat de plek ook bekend om de luxe winkels en de après-skifeestjes.

Correspondent Midden-Europa Charlotte Waaijers:

"Dit is het hoogseizoen voor deze geliefde wintersportplek. Rond de jaarwisseling is het er druk, ook met bezoekers uit het buitenland.

De bar staat lokaal bekend als een plek waar vooral jongeren komen feesten, en volgens eerste berichten lijken er dan ook veel jongeren onder de slachtoffers te zijn. Maar de politie is nog terughoudend met informatie daarover, ook omdat de autoriteiten nog bezig zijn met de identificatie van de slachtoffers en hun naasten daar zo snel mogelijk over willen informeren.

Daarnaast is de aandacht nu gericht op het behandelen van de vele gewonden, die deels naar andere delen van Zwitserland gebracht zijn omdat de ziekenhuizen in Wallis het niet alleen aankunnen. De twee medische centra die gespecialiseerd zijn in het behandelen van brandwonden zitten in Zürich en Lausanne."

De bar waar de explosie was, is vaak drukbezocht. Jaarlijks is daar een oud-en-nieuwfeest. De bar heeft twee etages. Een trap naar beneden leidt naar een plek waar vaak 's nachts gedanst wordt.

Vanwege droogte in Crans-Montana was vuurwerk tijdens de jaarwisseling verboden in het gebied. Ooggetuigen vertellen aan lokale media dat er ondanks het verbod 's nachts wel veel vuurwerk was.

De Verenigde Staten hebben de afgelopen dagen weer meerdere aanvallen uitgevoerd op boten waarvan ze zeggen dat er drugs mee werden vervoerd. Daarbij zijn zeker acht mensen gedood. De aanvallen waren in internationale wateren, waar precies is niet bekendgemaakt door het leger.

De aanvallen op wat de VS "terroristische organisaties" noemt, werden uitgevoerd in opdracht van de Amerikaanse minister Hegseth, meldt het U.S. Southern Command op X.

Dinsdag werden drie boten vernietigd die volgens het Amerikaanse leger in konvooi voeren. "Drie drugscriminelen aan boord van het eerste schip kwamen om het leven bij de eerste aanval", schrijft het leger. "De overige drugscriminelen verlieten de andere twee schepen, sprongen overboord en zwommen weg voordat de daaropvolgende aanvallen die schepen tot zinken brachten."

Geen bewijs

Woensdag werden bij een vergelijkbare aanval op twee boten vijf mensen gedood. Het Amerikaanse leger voerde geen bewijs aan voor de bewering dat het ging om drugscriminelen die een georganiseerd drugstransport uitvoerden.

De regering van president Trump heeft sinds september vorig jaar meer dan 30 aanvallen uitgevoerd op vermeende drugsboten. Hierbij zijn volgens cijfers van de Amerikanen zeker 110 mensen gedood.

Eerder deze week claimde president Trump dat de Amerikanen een haven in Venezuela hebben aangevallen. Daar zouden drugs in boten worden geladen. Het zou voor het eerst zijn dat de VS een aanval doet op Venezolaans grondgebied.

De monumentale Vondelkerk in Amsterdam is vannacht voor een groot deel verwoest door brand. Het vuur ontstond iets voor 01.00 uur in de toren van de kerk aan het Vondelpark. Voor zover bekend is niemand gewond geraakt.

Tientallen huizen in de directe omgeving zijn ontruimd omdat er brandende deeltjes door de wind werden verspreid. De bewoners zijn opgevangen in een yogastudio in de buurt.

Gevreesd werd dat het gebouw zou instorten, maar vanochtend meldde de veiligheidsregio dat dat gevaar is geweken. De muren van de kerk zijn blijven staan.

De brandweer heeft in de loop van de ochtend het sein brand meester afgegeven. De veiligheidsregio verwacht dat bewoners later vandaag terug kunnen naar hun huis.

De Amsterdamse burgemeester Halsema kwam vannacht naar de plek van de brand:

De oorzaak van de brand is nog niet bekend. Onder buurtbewoners gaat het gerucht dat er vuurwerk in de toren is beland, maar de brandweer kan daar nog niets met zekerheid over zeggen.

Veel kijkers

Er kwamen veel mensen kijken naar de brand. Daardoor hadden de hulpdiensten het soms moeilijk om bij het vuur te komen, zegt de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland.

Het gebouw, eind negentiende eeuw ontworpen door architect Pierre Cuypers, was tot 1977 een katholieke kerk. Tegenwoordig werd het rijksmonument onder meer gebruikt voor speciale gelegenheden en door kleine bedrijven. Ook hield de geloofsgemeenschap Liberty Church er op zondag kerkdiensten.