NOS Nieuws - Algemeen

Een team van onderzoekers heeft met hulp van AI achterhaald waarvoor een bijna 2000 jaar oude witte steen diende die in het bezit is van Het Romeins Museum in Heerlen. In het ovalen stuk kalksteen is een rechthoek gekerfd met daarbinnen vier schuine strepen. Onduidelijk was wat daarvan de bedoeling was.

Onderzoekers hebben nu ontdekt dat het om een strategiespel gaat dat met pionnen van glas, bot of aardewerk werd gespeeld. Doel van het spel is het blokkeren van de pionnen van de andere speler. Zulke spellen waren al bekend uit de middeleeuwen. De vondst in Heerlen bewijst dat ze eeuwen eerder werden gespeeld dan tot nu toe aangenomen, aldus de onderzoekers.

Het onderzoek begon met het maken van zeer gedetailleerde 3D-scans. "Die scans maken de sporen op de steen goed zichtbaar", zegt Luk van Goor van restauratieatelier Restaura in Heerlen.

"Sommige ervan zijn een fractie van een millimeter dieper dan andere. Die sporen werden dus intensiever gebruikt. Ook zien we dat de randen van de steen mooi afgewerkt zijn, wat erop wijst dat dit een eindproduct is en niet een steen die nog verder bewerkt moest worden."

Slijtagepatroon

Voor het achterhalen van de spelregels werd AI ingezet. Dat gebeurde bij de Universiteit Maastricht waar een project loopt dat strategiespellen onderzoekt die in de loop der eeuwen zijn gespeeld. Medewerkers trainden AI-model Ludii met spelregels van zo'n honderd middeleeuwse of oudere spellen uit hetzelfde culturele gebied.

"We vonden tientallen mogelijke spelregels", zegt onderzoeker Dennis Soemers. "Met die regels speelde Ludii tegen zichzelf en ontdekte zo een paar varianten die voor mensen leuk zijn om te spelen."

Vervolgens keken de onderzoekers of de bewegingen van de pionnen overeenkwamen met de slijtage op de steen in het museum. Het spelen met één set regels leidt inderdaad tot het met de 3D-scans ontdekte slijtagepatroon.

Geen twijfel mogelijk

Volgens conservator Karen Jeneson van Het Romeins Museum is er geen twijfel mogelijk. "We hebben natuurlijk ook naar andere mogelijkheden voor het gebruik van de steen gekeken, zoals een decoratief element in de architectuur, maar we konden geen andere verklaring vinden. Het gaat dus echt om een onbekend spel uit de Romeinse tijd."

Op de site van de Universiteit Maastricht staan de spelregels voor wie het spel zelf wil proberen.

De prominente Venezolaanse oppositiepoliticus die uren na zijn vrijlating opnieuw werd opgepakt is onder huisarrest geplaatst. Dat meldt zijn zoon. Juan Pablo Guanipa (61) werd afgelopen zondag na ruim acht maanden gevangenschap vrijgelaten.

Volgens zijn zoon, Ramon Guanipa, is hij thuis in Maracaibo, de tweede stad van Venezuela. "Mijn vader blijft onterecht vastzitten, want huisarrest is nog steeds gevangenschap", schrijft hij. "We eisen zijn volledige vrijheid, evenals de vrijheid van alle politieke gevangenen."

Guanipa werd vorig jaar opgepakt omdat hij een "terroristische organisatie" zou leiden die van plan was regionale verkiezingen te saboteren. Bewijs daarvoor blijft uit. Het regime bestempelt critici steevast als "terroristen". Voor zijn arrestatie zat Guanipa tien maanden ondergedoken.

'Respecteer de spelregels'

De vrijlating van Guanipa werd zondag groots gevierd. Achter op een motor werd hij rondgereden door Caracas, samen met andere vrijgelaten oppositieleden. Daarbij sprak hij zich uit over het regime.

"Als het volk samenkomt en een keuze maakt, respecteer dat", zei hij. "Als politieke partijen als een eerlijk gekozen autoriteit worden gezien, respecteer dat. Respecteer de spelregels en Venezuela wordt een land waar we allen van hebben gedroomd", zei Guanipa tegen lokale journalisten.

Hij refereerde aan de presidentsverkiezingen van 2024, waarbij het regime volgens de oppositie grootschalige fraude heeft gepleegd. Enkele uren na zijn uitspraken werd Guanipa ontvoerd.

Vervolgens gingen mensen op verschillende plekken in het land de straat op, ondanks de angst dat het regime de protesten met harde hard zou neerslaan:

Op staatstelevisie gaf minister van Binnenlandse Zaken Cabello gisteren als verklaring voor Guanipa's arrestatie dat de voorwaarden van zijn vrijlating waren geschonden. "De domheid van sommige politici, dat ze denken te kunnen doen wat ze willen", voegde hij eraan toe. Cabello wordt gezien als de ijzeren vuist van het regime, die onder meer aan het hoofd staat van de propagandamachine, de oproerpolitie en de inlichtingendiensten.

Ondertussen sprak oppositieleider en Nobelprijswinnaar Machado gisteren in Washington met journalisten. Ze liet een foto zien van Perkins Rocha, een vrijgelaten advocaat die met enkelband ook onder huisarrest staat. "Noem je dit een vrijlating?" zei ze. "Het regime is bang voor een kracht die niet te stoppen is." Machado eiste opnieuw de vrijlating van alle politieke gevangenen.

Minister Cabello claimt dat het regime inmiddels 897 mensen heeft vrijgelaten. "Dat is er dus nu een minder", zei hij, verwijzend naar Guanipa's arrestatie. Volgens mensenrechtenorganisatie Foro Penal ligt het werkelijke aantal vrijgelaten gevangenen veel lager, op minder dan de helft.

'Voorlopig geen verkiezingen'

Vandaag zou het Venezolaanse parlement de nieuwe amnestiewet, waarvan details nog altijd onduidelijk zijn, voor een tweede keer behandelen en in stemming brengen. Die wet zou kunnen leiden tot de vrijlating van een groot aantal politieke gevangenen, maar de stemming is uitgesteld.

Parlementsvoorzitter Jorge Rodríguez liet ook weten dat er voorlopig geen verkiezingen zullen worden uitgeroepen. In een interview met de Amerikaanse conservatieve nieuwszender Newsmax riep hij op tot "nationale verzoening".

Ondanks de oproepen van het regime tot verzoening en stabiliteit lijkt het vooralsnog terug te vallen op oude gewoontes, waarbij afwijkende meningen de kop in worden gedrukt. Tegelijkertijd lijkt het verzet weer groter te worden, wat zorgt voor onverminderde spanningen in het Latijns-Amerikaanse land.

Wie trekt er nu aan de touwtjes in Venezuela? Nieuwsuur maakte er deze reportage over:

Nog geen twee weken geleden gingen alle alarmbellen af bij de Britse marine. Een Russisch vrachtschip was plotseling van koers veranderd en ging vlak voor de kust bij Bristol voor anker. Het schip lag vlak bij trans-Atlantische kabels die het Verenigd Koninkrijk met New York verbinden.

Volgens de Russische bemanning hadden ze een noodstop gemaakt om een reparatie uit te voeren. Maar de Britse autoriteiten geloofden daar niets van. De Royal Navy gelastte de kaptein te vertrekken. Toen de marine een helikopter stuurde, lichtte het schip het anker en ging er vandoor.

Die Britse zorgen zijn niet voor niets. In de Oostzee zijn al meerdere incidenten geweest waarbij schepen onder verdachte omstandigheden kabels kapottrokken. Volgens Londen is dit onderdeel van de hybride oorlogsvoering van de Russen in Europese wateren.

Het Britse ministerie van Defensie constateert dat de Russische aanwezigheid in de exclusieve economische zone (EEZ) van het Verenigd Koninkrijk met 30 procent is toegenomen de afgelopen twee jaar. De EEZ is een gebied van bijna 700.000 vierkante kilometer aan zeeoppervlak, dat de Britten mogen claimen voor economische activiteiten als grondstofwinning en visserij.

Spionageschip

Een vaak geziene bezoeker is het Russische schip de Yantar, dat ook voor de Nederlandse kust is gesignaleerd. Volgens minister Healey van Defensie is het doel van de Russische activiteiten evident. "Dit schip verzamelt inlichtingen en brengt onze onderwaterkabels in kaart. Het is ontworpen om sabotageacties uit te voeren in tijden van conflict."

Die toegenomen Russische aanwezigheid leidt soms tot gevaarlijke confrontaties. Toen Britse gevechtsvliegen in november de Yantar volgden voor de Schotse kust, richtte de bemanning laserstralen op de toestellen om de piloten te hinderen.

Het Kremlin houdt vol dat dit schip enkel diepzeeonderzoek doet, maar volgens marine-expert Kevin Rowlands, die verbonden is aan de militaire denktank Royal United Services Institute, is dit onzin.

"De Russen zullen natuurlijk altijd ontkennen dat ze spionageactiviteiten uitvoeren. Maar hun onderzoek lijkt zich altijd te focussen op plaatsen waar onderwaterkabels liggen. Is dat toeval? Natuurlijk niet. We weten wat de Yantar voor schip is. We hebben een goed idee wat ze aan het doen zijn."

Kwetsbaar netwerk

Werp een blik op de kaart en je snapt meteen waarom de Russen zo geïnteresseerd zijn in de Britse wateren. Het Verenigd Koninkrijk is een knooppunt van onderzeese elektriciteitskabels en olie- en gasleidingen die de Noordzeelanden met elkaar verbinden.

Ten westen van het VK liggen op de oceaanbodem zeventien telecomkabels die het internetverkeer tussen Noord-Amerika en Europa mogelijk maken. Het overgrote deel van die kabels loopt door Britse wateren.

Naast telecomkabels (groen) zijn er ook veel stroomkabels (rood) en olie- en gasleidingen (lichtblauw) rondom het Verenigd Koninkrijk:

"We hebben het vaak over de cloud, maar de cloud zit niet in de lucht maar onder water", constateert Rowlands. "Alle communicatie- en dataverkeer tussen Noord-Amerika en Europa gaat grotendeels door deze onderwaterkabels."

Volgens hem is dit een bijzonder kwetsbaar netwerk, zeker na jaren van bezuinigingen op de Britse marine. "Het zeegebied rond de Britse eilanden is gigantisch. We kunnen onmogelijk elke vierkante meter in de gaten houden. Dat maakt het relatief eenvoudig voor de vijand om schade aan te richten."

Atlantic Bastion

De Britse regering is zich wel degelijk bewust van deze kwetsbaarheid en heeft daarom onlangs de operatie Atlantic Bastion gelanceerd. Zo experimenteert de Britse marine sinds kort met SG-1 Fathoms, volledige geautomatiseerde onderwaterdrones die uitgerust zijn met kunstmatige intelligentie en volgepropt met sensoren. Die moeten Russische schepen en onderzeeërs in de gaten gaan houden.

In Atlantic Bastion gebruiken de Britten hypernieuwe technieken in combinatie met klassieke militaire middelen, zoals satellietwaarnemingen en patrouilles van fregatten, onderzeeërs en vliegtuigen. "Zo willen ze een netwerk van sensoren bouwen die de Noord-Atlantische Oceaan, de Noordzee en het Kanaal in de gaten gaan houden", aldus Rowlands.

Minister Healey van Defensie komt dan ook met een waarschuwing voor Moskou. "Mijn boodschap aan Poetin en Rusland is deze: we zien wat jullie doen. Als jullie de Yantar weer deze kant uitsturen, zijn we er klaar voor."

Dit zijn de SG-1 Fathoms, onderwaterdrones die zijn uitgerust met kunstmatige intelligentie en sensoren:

Inlichtingendienst FBI heeft beelden vrijgegeven van een gemaskerde en bewapende persoon die voor de deur staat van het huis van Nancy Guthrie, de ontvoerde moeder van de Amerikaanse NBC-presentator Savannah Guthrie.

De zwart-witbeelden zijn gemaakt met een voordeurcamera. Daarop is te zien hoe de persoon, met een bivakmuts en handschoenen aan, in het donker naar de voordeur loopt. Ook draagt de persoon een rugzak bij zich en een holster met een pistool.

Op de beelden is te zien hoe de persoon met takken de voordeurcamera wil afschermen:

Volgens de politie werd de voordeurcamera in de loop van de nacht uitgeschakeld. Ook werd de verbinding tussen de pacemaker van Guthrie en haar telefoon verbroken.

Losgeld

De 84-jarige Nancy Guthrie verdween in de nacht van 31 januari op 1 februari uit haar huis in Tucson in de staat Arizona. Haar familie ontdekte de ontvoering toen ze bij een kerkdienst niet verscheen.

In een losgeldbrief werd 6 miljoen dollar in bitcoins geëist in ruil voor haar vrijlating. De familie van Guthrie zei afgelopen zaterdag toe het bedrag te willen betalen.

Guthrie's dochter Savannah deelde de beelden op haar sociale media met als onderschrift dat ze nog steeds gelooft dat haar moeder in leven is.

In Noorwegen komt een onafhankelijk onderzoek naar banden van mensen van het ministerie van Buitenlandse Zaken met Jeffrey Epstein. Een commissie van het Noorse parlement heeft besloten tot zo'n extern onderzoek naar mogelijke corruptie. Wie dat onderzoek gaat doen, hoe het eruit gaat zien en wat er precies zal worden onderzocht is niet bekend.

Noorwegen is al ruim een week in de ban van de laatste documenten over de veroordeelde pedoseksueel en zedendelinquent die in de Verenigde Staten zijn vrijgegeven. Bijna iedere dag zijn er nieuwe onthullingen over de banden die vooraanstaande Noren hadden met Epstein. De beschuldigingen van corruptie maken diepe indruk in Noorwegen, dat de naam heeft een land te zijn waar omkoping nauwelijks voorkomt.

Vreselijk

Er lopen al politieonderzoeken naar mogelijk strafbare feiten van oud-premier Thorbjorn Jagland, diplomate Mona Juul en haar man, oud-minister Terje Rod-Larsen, maar de politiek wil nu ook een overkoepelend onderzoek. "Als maar de helft van wat er de laatste weken naar buiten is gekomen waar is, is het vreselijk", zegt een parlementariër van de Arbeiderspartij na het parlementaire overleg.

Jagland was behalve premier ook jarenlang voorzitter van het Nobelcomité en chef van de Raad van Europa. Hij zou Epstein om financiële hulp hebben gevraagd bij de aankoop van een appartement in de Noorse hoofdstad Oslo. Dat was in 2014, zes jaar nadat de Amerikaan was veroordeeld voor het aanzetten tot prostitutie en het hebben van seks met minderjarigen. Jagland zou ook bij de zedendelinquent hebben gelogeerd.

Diplomate Juul bood zondag haar ontslag aan als Noors ambassadeur in Irak en Jordanië, nadat ook haar naam was opgedoken in de documenten. Ook zij had nog na Epsteins veroordeling contact en wordt verdacht van corruptie. Haar man Rod-Larsen wordt als medeplichtige gezien. Net als Jagland spreken ze alle beschuldigingen tegen en hebben ze laten weten aan het politieonderzoek mee te werken.

Daarnaast komt ook de Noorse kroonprinses kroonprinses Mette-Marit in de documenten voor. Zij had vriendschappelijke banden met Epstein, maar wordt niet verdacht van strafbare feiten.

Amerikaanse minister

Niet alleen in Noorwegen blijven de Epstein-onthullingen de gemoederen bezighouden. In de Verenigde Staten moet minister van Handel Lutnick zich verantwoorden.

Hij had eerder verklaard dat hij de banden met Epstein al voor diens veroordeling had verbroken, maar dat bleek een leugen te zijn. In een ondervraging door Democratische parlementsleden heeft Lutnick nu toegegeven dat er ook na 2008 nog ontmoetingen zijn geweest.

Zo blijkt hij in 2012 met zijn gezin op het Caribische eiland van Epstein te zijn geweest en een jaar eerder bij hem thuis. Hij zei dat die contacten niet veel voorstelden: "Ik stond eigenlijk in geen enkele relatie tot hem. Ik had nauwelijks iets met hem te maken."

Zowel Democraten als Republikeinen hebben om het aftreden van Lutnick gevraagd. President Trump, die Lutnick heeft aangesteld, steunt hem vooralsnog.

Op dag 108 van hun 'mars voor vrede' is een groep boeddhistische monniken aangekomen op hun eindbestemming in de Amerikaanse hoofdstad Washington. Hun tocht van ruim 3700 kilometer door de Verenigde Staten stond in het teken van vrede en hoop, en ging al snel viraal.

"Dit is geen protest. Dit is een levende uiting van hoop", staat te lezen op de Facebookpagina van de mars, waar de monniken nauwgezet konden worden gevolgd op hun tocht, via kaarten, foto's en livestreams.

Eind oktober vertrok de groep van zo'n twintig monniken vanuit een boeddhistisch centrum in Fort Worth in Texas. Ze liepen zo'n 35 kilometer per dag, in een rij, in een tempo dat ze zelf "een mindful tempo" noemden, maar wat volgens toeschouwers een behoorlijke vaart was.

Kou en sneeuw

Ze doorkruisten acht staten, en hielden onderweg 'vredesbijeenkomsten' voor iedereen die maar wilde komen. Vaak liepen ze in barre omstandigheden; regelmatig moesten ze door kou, regen en sneeuw. In november raakten twee monniken gewond bij een verkeersongeluk.

Veel omstanders putten hoop uit de actie van de monniken:

Geleidelijk werden de monniken - en hun hond Aloka - een hit. Ze trokken hoe langer hoe meer bekijks en kregen steunbetuigingen van over de hele wereld. In talloze berichten op de Facebookpagina plaatsen mensen de mars in schril contrast met de diepe polarisatie en de verharding van de maatschappij die ze zien.

Hoewel de monniken alleen een "boodschap van harmonie, vriendelijkheid en veerkracht" verspreidden en zich op geen enkele manier uitlieten over politiek, zagen veel mensen de mars als daad van verzet tegen wat er in het land en in de wereld gaande is.

Cadeautjes

Veel mensen zochten de monniken op en gaven hen eten, drinken of bloemen, of vroegen hen om samen te bidden. Aan het einde van de tocht stonden overal mensen langs de kant om de groep te onthalen. In Washington begeleidde de politie de intocht met een rijdende wegafzetting.

In Washington is de komende dagen nog een heel programma rond het einde van de mars. De monniken lopen morgen nog naar een aantal bezienswaardigheden in de stad zoals het Lincoln Memorial en Capitol Hill en houden nog meer vredesbijeenkomsten. Ook kan iedereen meedoen aan een meditatiesessie en er is nog een officiële slotceremonie. Donderdag keren ze weer terug naar Fort Worth. Met de bus.

4,6 miljoen Nederlanders zagen Jutta Leerdam gisteravond olympisch goud winnen op de 1.000 meter. Een overwinning waar media wereldwijd lovend over schrijven. Want ze is een topsporter maar ook een ijzersterk merk. Met miljoenen volgers op Instagram en TikTok heeft ze een enorm bereik.

En dat heeft ook effect op de schaatssport. "De winst van Jutta is nieuws op CNN en ik vraag me af of de verwachte winst morgen van Jordan Stolz (Amerikaanse schaatser, red.) net zoveel effect op de Amerikaanse media zal hebben", vertelt Jeroen Kraaij, commercieel directeur van de schaatsbond KNSB. "Wij omarmen dit enorm."

Ook oud-schaatskampioen Marianne Timmer is heel enthousiast. Volgens haar zet Leerdam de schaatssport internationaal op de kaart. "Er wordt nieuw publiek aangetrokken. Ze stimuleert jonge mensen.

Dat Leerdam er soms voor kiest om haar 5,5 miljoen volgers op Instagram direct te informeren en daarmee de traditionele media te passeren levert haar kritiek op. Ze geeft ook geregeld een inkijkje in haar luxueuze leven met de Amerikaanse influencer Jake Paul.

De olympische overwinning van Leerdam met Amerikaanse commentaar:

"Als je anders bent dan anderen, ben je een hoge boom en hoge bomen vangen veel wind", zegt Timmer. "Als zij Duitser was geweest, was het geen probleem. Die houden wel van glamour. Het is echt Nederlands van 'doe maar gewoon'."

Eigen plan

Timmer had tijdens haar schaatscarrière ook te maken met opmerkingen over haar uiterlijk. Ze droeg make-up tijdens wedstrijden terwijl dat niet gebruikelijk was. Leerdam gaat daarin nog een stap verder. Critici vragen zich soms af of ze zich niet meer op de sport moet concentreren in plaats van met mode en make-up bezig zijn.

Het lijkt Leerdam niets te doen. "Ze trekt haar eigen plan en weet wat ze kan", zegt Timmer. "Als zij niet had gewonnen, dan had ze zoveel kritiek gekregen, dat wil je niet weten. Maar zij kan tegen die druk. Ze zoekt het ook op en gaat goed op die energie. Dat is niet voor iedereen weggelegd."

De KNSB denkt dat Leerdam door haar socialemediagebruik een nieuwe, jongere doelgroep aantrekt. De kijkcijfers van gisteravond laten dat ook zien. Toen Leerdam even na 18.30 uur over de finish ging, keken er in totaal 4,6 miljoen kijkers van 6 jaar en ouder. 16 procent was jonger dan 35 jaar. Normaal is dat op dat tijdstip op een maandag 6 procent.

Op de Vechtsebanen, de schaatsbaan in Utrecht, merk je het effect al. De vierde klas van de Rientjes Mavo uit Maarssen heeft er schoolschaatsen. Een groep vriendinnen staat naast de baan met de schaatsen nog aan. Julie (16) keek gisteravond voor het eerst naar het schaatsen. "Normaal zou ik niet kijken, maar nu wel omdat ik haar ook ken van TikTok. Met die iconische eyeliner. Zo knap dit."

Maud denkt ook dat er meer jonge meiden naar het schaatsen zijn gaan kijken omdat ze Leerdam kennen van sociale media. De kritiek op haar levensstijl snapt ze niet. "Ik denk dat ze lekker moet doen waar ze zich goed bij voelt. Ik vind het niet raar. Ze houdt van make-up en ze reist met een privéjet. Dat is toch allemaal niet zo'n probleem?"

Maureen (16) schaatste tot voor kort in de selectie van de Utrechtse schaatsvereniging SVU. Ze denkt dat Leerdam zich niets aantrekt van al die haat. "Ze heeft heel hard getraind en terecht gewonnen. Ze heeft gewoon helemaal een eigen team opgezet. Daardoor kan ze nu op haar best presteren. Ze promoot de sport met haar 5,5 miljoen volgers."

Ondernemerschap

Jezelf als merk en mediapersoonlijkheid neerzetten is steeds normaler aan het worden voor jonge sporters. Op de Johan Cruyff Academy in Groningen kun je topsport combineren met een hbo-opleiding sportmarketing. Jutta Leerdam studeerde daar zelf ook een tijdje.

Docent Bert Volders laat een foto uit 2019 zien waar hij met Leerdam op staat. "Ik wist meteen: dit wordt een hele grote. Ze was toen ook al veel met ondernemerschap bezig." In de lessen is er ook aandacht voor de negatieve kanten van sociale media, iets waar de olympische kampioene geregeld mee te maken heeft.

Een van de huidige studenten is schaatser Remo Slootergraaf. Hij ziet ook dat sociale media steeds belangrijker worden, maar je moet er wel tegen kunnen. "Door de haat die erbij komt kijken. Ja, dan denk ik soms wel eens aan de tijd dat sociale media er nog niet waren."

Het Openbaar Ministerie maakte vandaag bekend dat verspreid over Nederland zestien verdachten zijn aangehouden omdat ze anderen tot het plegen van terroristische aanslagen zouden hebben aangezet.

Dat zouden ze gedaan hebben door het verspreiden van propaganda van de terreurorganisatie Islamitische Staat (IS). Die propaganda bestaat uit filmpjes waarop onder meer terroristen te zien zijn, onthoofdingen, oproepen om mee te doen aan de gewapende jihadistische strijd en preken van IS-leiders.

Terrorismedeskundige Bibi van Ginkel van het International Centre for Counter-Terrorism in Den Haag is niet verbaasd. "We weten dat er heel veel online materiaal verspreid wordt dat aan radicalisering kan bijdragen. Dat zien we bij heel veel verschillende vormen van extremisme en dus ook in de jihadistische hoek."

Codetaal

TikTok en andere platforms zijn wettelijk verplicht om geautomatiseerde detectiemethoden te hebben die voorkomen dat dit soort content wordt geplaatst. Als er dan toch iets doorheen glipt, is er in Nederland altijd nog de Autoriteit online Terroristisch en Kinderpornografisch Materiaal (ATKM) die meekijkt en het platform opdracht kan geven om dat materiaal te verwijderen.

Daarom proberen extremistische groepen steeds vaker de ware betekenis van hun propaganda te verhullen, aldus Van Ginkel. Dat doen ze door codetaal te gebruiken, bepaalde symbolen, bepaalde muziek of door 'hondenfluitjes' in te bouwen. Dat zijn opmerkingen of toespelingen die vooral ingewijden begrijpen.

Fuik

Van Ginkel ziet ook hoe mensen door nog redelijk onschuldige of wel grappig lijkende posts steeds meer in een extremistische gedachtewereld worden gelokt.

"Dan is het misschien nog net niet strafbaar, maar wordt het wel gemakkelijk gedeeld. Terwijl het wel al een beetje problematisch is en mensen verlokt om door te klikken op een andere link die naar een iets heftiger bericht gaat. Zo worden ze op dat pad van radicalisering steeds vaker in een fuik getrokken." Dat pad leidt hen naar veel kleinere platforms dan TikTok waar ze vooral gelijkgestemden vinden.

Het OM zei vandaag dat filmpjes die via accounts van de verdachten zouden zijn verspreid soms ondertiteld zijn. Van Ginkel weet niet om welke filmpjes het precies gaat, maar weet dat er ook filmpjes worden verspreid met Nederlandssprekende figuren.

Zeer zorgelijk

De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid noemt in het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland van december vorig jaar de online radicalisering van een nieuwe generatie jihadistische jongeren zeer zorgelijk. De afgelopen jaren zijn "zeer jonge" personen aangehouden voor het voorbereiden van een aanslag of vanwege andere terroristische misdrijven, zoals het verspreiden van jihadistische propaganda.

De AIVD acht IS en al-Qaida minder goed in staat om in Europa aanslagen te plegen dan voorheen, maar dat kan in het geval van IS snel veranderen als de militaire operaties tegen IS afnemen.

Het is al dagenlang onrustig in de Friese zeilwereld nadat de organisatie van het Open Fries Kampioenschap Skûtsjesilen (IFKS) vorige week een deelnemer diskwalificeerde. Het skûtsje mag komende zomer niet meedoen omdat het historische zeilschip niet meer aan de regels voldoet.

De onrust ontstond toen 38 leden van de vereniging IFKS de schipper van het skûtsje Ut en Thús er in een brief van beschuldigden dat hij een bijna volledig nieuw skûtsje had laten bouwen. Hij zou 'kop en kont' van het oude schip (gebouwd in 1910) hebben gehaald om die weer aan een volledig nieuw middenschip vast te plakken.

Dat is in strijd met de regels van het zeilevenement. Die bepalen dat de schepen zo origineel mogelijk moeten blijven. Ook moet een restauratie of verbouwing vooraf worden goedgekeurd door het IFKS. De leden die de brief ondertekenden, riepen het bestuur op tot actie.

Kampioenschappen Skûtsjesilen

Het Open Fries Kampioenschap Skûtsjesilen (IFKS) is een kampioenschap dat jaarlijks in augustus op Friese wateren wordt gehouden. In principe kan iedereen aan het toernooi meedoen. Een absolute voorwaarde is wel dat de deelnemers een skûtsje hebben dat is goedgekeurd door het IFKS.

Het IFKS is een ander kampioenschap dan de Sintrale Kommisje Skûtsjesilen (SKS). Dit is een gesloten kampioenschap met een vaste groep van veertien skûtsjes. Bij de SKS mogen alleen schippers meedoen die afstammen van een Fries die in de vorige eeuw minimaal tien jaar zijn brood heeft verdiend op een zeilend vrachtschip in Friesland.

Het IFKS-bestuur bepaalde dat het skûtsje meteen moest worden geïnspecteerd. Na die inspectie concludeerde het bestuur dat het schip "onrechtmatig" was verbouwd. Het nieuwe middenstuk zou volgens "een moderne, niet-traditionele methode" zijn gemaakt zijn en niet aan de regels voldoen.

Volgens het IFKS had de schipper wel aangegeven dat hij werkzaamheden wilde uitvoeren aan het schip, maar had hij daarbij geen gedetailleerde beschrijving aangeleverd. De werkzaamheden konden daarom ook niet van tevoren worden goedgekeurd.

Het bestuur besloot daarop dat het schip niet meer mag meedoen met wedstrijden van het IFKS. "Een triest, maar onontkoombaar besluit", zo noemde voorzitter Jaap Jelle Feenstra het besluit eerder. Hij sprak van een unieke situatie en zei dat hij zoiets nog nooit had meegemaakt. "Je mag verbouwen en repareren, maar je moet voldoen aan de regels."

'Onbeschrijfelijk boos en verdrietig'

Schipper Luuc Elzinga van het skûtsje Ut en Thús heeft laten weten zich niet bij het besluit neer te leggen. "We zijn onbeschrijfelijk boos en verdrietig over welk onrecht ons wordt aangedaan", schrijft hij volgens Omrop Fryslân in een bericht aan de supporters van het zeilschip.

"We zijn trots op wat we hebben gedaan", zo is te lezen. In het bericht benadrukt Elzinga dat ze het skûtsje grondig hebben willen restaureren, om het schip voor de komende generaties veilig te stellen. De Ut en Thús werd in 1910 gebouwd in Franeker en is sinds 1993 als wedstrijdskûtsje aangesloten bij de IFKS.

Elzinga laat weten dat hij zich nog gaat buigen over het besluit van het IFKS-bestuur. "We gaan zorgvuldig kijken hoe we de volgende stappen zetten om dit ongedaan te maken."

Michael Ruperti stopt als advocaat. Dat maakte hij bekend in een bericht op LinkedIn, nadat hij maandag voor vier weken werd geschorst.

De 53-jarige strafpleiter kreeg de schorsing opgelegd omdat hij in 2024 volgens het Hof van Discipline niet naar de regels van de advocatuur heeft gehandeld in de zaak van Ali B.

Ruperti nam contact op met advocaat Ruth Jager, die een van de slachtoffers van Ali B. vertegenwoordigde. Officieel had hij geen rol in de zaak. Naar eigen zeggen diende hij een verzoek tot mediation in namens Ali B. Deze wilde volgens Ruperti daarmee voorkomen dat tijdens de zittingen "de nodige nare dingen" over het slachtoffer naar buiten zouden komen.

Het Hof oordeelt hierover dat Ruperti "op intimiderende wijze de druk op een slachtoffer/getuige opvoerde" en probeerde haar te ontmoedigen om een verklaring af te leggen, zo valt te lezen in de uitspraak. Volgens het Hof is dat "voor een advocaat volstrekt ontoelaatbaar".

'Voel me niet meer veilig in de Orde van Advocaten'

Ruperti herkent zich niet in de uitspraak van het Hof. Volgens hem zei de deken van de Orde van Advocaten tijdens de zitting dat hij geen kwade opzet had en geen slecht persoon is. "Toch komt het hof met dit oordeel. Ik voel me niet meer veilig in deze Orde van Advocaten, en stop dus als advocaat", zegt hij tegen de Volkskrant.

Ruperti overwoog naar zijn zeggen al langer om te stoppen. "Ik ervaar de advocatuur steeds meer als een mijnenveld. Toewijding, passie, hulpvaardigheid, het ontploft in je gezicht waar je het niet ziet aankomen", schrijft Ruperti in zijn post op LinkedIn.

Lopende zaken wil Ruperti nog afhandelen; uiterlijk 16 maart 2027 stopt hij als advocaat. "Dan heb ik er 20 jaar als advocaat op zitten. Het is dan goed en genoeg geweest." Wel zegt hij jurist te blijven.

Ruperti stond in het verleden onder meer Ridouan Taghi kort bij als advocaat, vertegenwoordigde een militair die werd gearresteerd in een onderzoek rond Taghi en stond activist Willem Engel bij toen die werd verdacht van opruiing.

De interesse in de Koninklijke Landmacht is toegenomen sinds koningin Máxima zich als reservist heeft aangemeld. Volgens het ministerie van Defensie zijn meer mensen online op zoek gegaan naar informatie over werk bij Defensie.

Vorige week dinsdag werd bekend dat Máxima na een korte militaire training parttime aan de slag gaat bij de krijgsmacht. Die dag werd de site werkenbijdefensie.nl 48.000 keer bezocht, twee keer zo veel als normaal. Een dag later, toen Máxima officieel aan haar opleiding begon, keken 51.000 bezoekers op de website.

De koningin meldde zich net op tijd als reservist aan. Ze is 54, en je kunt je opgeven als reservist tot en met 55 jaar.

Máxima-effect

Op dinsdag en woensdag werd de vacaturepagina voor reservisten ruim 22.700 keer bezocht, terwijl dat in januari gemiddeld 1870 keer per dag was. Gisteren was het 'Máxima-effect' nog merkbaar en is volgens Defensie een toename van 40 procent in het aantal bezoekers van de site gemeten.

Het aantal aanmeldingen voor sollicitaties, voorlichtingsbijeenkomsten en contactaanvragen lag vorige week 30 procent hoger dan gemiddeld.

Het ministerie kan nog niet zeggen of de toegenomen interesse in de krijgsmacht ook daadwerkelijk reservisten zal opleveren. "Dat is iets voor de langere termijn. De extra aandacht voor reservisten door de aanmelding van de koningin is voor Defensie een mooie bijkomstigheid", aldus Defensie.

Moeder en dochter

Ook prinses Amalia is werkzaam bij de krijgsmacht. Zij heeft eind januari de Algemene Militaire Opleiding (AMO) afgerond aan het Defensity College en is bevorderd tot korporaal. Amalia combineert de opleiding tot reservist met haar bachelor Nederlands recht aan de Universiteit van Amsterdam.

Na de inschrijving van Amalia verdubbelde het aantal nieuwe studenten bij het Defensity College. Er werd toen gesproken van een 'Amalia-effect'.

Koningin Máxima was aanwezig bij de afronding van Amalia's militaire basisopleiding:

Al meer dan een half jaar lukt het de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) niet of nauwelijks om gas te winnen uit het gasveld bij het Groningse Warffum. Door technische problemen ligt de productie stil, bevestigt een woordvoerder van het gasbedrijf bij RTV Noord.

Volgens de NAM zit er te veel water in de productieput, waardoor het moeilijk is om gas te winnen. De oorzaak van het waterprobleem kan te maken hebben met een langere periode van stilstand. Volgens de NAM is het een probleem dat vaker voorkomt wanneer een put te lang niet in productie is.

Al een jaar amper gaswinning

Dat de put lang niet gebruikt is, heeft ermee te maken dat de vergunning voor gaswinning op 1 januari 2025 afliep. De NAM wilde de vergunning voor gaswinning met acht jaar verlengen en diende daar een verzoek voor in. Demissionair minister Hermans van Klimaat en Groene Groei steunde die aanvraag, maar de vergunning kon niet op tijd worden afgegeven.

Hermans wilde daarom in de tussentijd de gaswinning gedogen, maar het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), de toezichthouder op de gasvelden, ging daar niet mee akkoord en wees het verzoek om de gaswinning te gedogen af.

In maart gaf Hermans alsnog toestemming aan de NAM om de gaswinning tot en met 2031 en 2032 op beide plekken te hervatten. Maar tegen dat besluit gingen het college van Gedeputeerde Staten van Groningen, de Vereniging voor Dorpsbelangen Warffum en de Groninger Bodem Beweging in beroep.

In juni bepaalde de Raad van State dat de gaswinning bij Warffum weer mocht worden opgestart.

Put aan de praat krijgen

Maar het opstarten van de productie gaat stroef. "Sinds de uitspraak van de Raad van State zijn wij bezig met het heropstarten van de put, maar dit is tot op heden helaas nog niet gelukt", aldus de woordvoerder van de NAM.

Volgens de woordvoerder zullen er in april weer werkzaamheden plaatsvinden aan de put. "Hoe langer de put stilligt, hoe moeilijker het naar verwachting zal zijn om de put weer producerend te krijgen", zegt de woordvoerder. "Mogelijk kan dit zelfs ertoe leiden dat de put helemaal niet meer opgestart kan worden."

Juridische strijd

De juridische strijd gaat ondertussen verder. Er liggen nog verschillende verzoeken bij de Raad van State over het gasveld in Warffum. Deze gaan over het definitief sluiten van het gasveld en het stilleggen van de gaswinning totdat er een definitief besluit ligt.

Actiegroepen Warffum Alert, de Groninger Bodem Beweging en Dorpsbelangen Warffum krijgen hierbij steun van de provincie, de gemeente Het Hogeland en Waterschap Noorderzijlvest.

Het verzoek om de winning stil te leggen wordt donderdag besproken bij de Raad van State. Erik de Graaf van actiegroep Warffum Alert ziet de technische problemen bij het gasveld als een steuntje in de rug. "Wij zullen het niet betreuren als hierdoor de verdere gaswinning niet mogelijk is. Maar ik heb liever een duidelijk besluit van de Raad van State."

Een zaak over miljoenen aan witwasgeld uit Suriname is na een lange juridische strijd afgerond. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat de inbeslagname van een verdachte geldzending van 19,5 miljoen uit Suriname in stand blijft.

In 2018 stuurde de Surinaamse Centrale Bank een lading contant geld via Hongkong naar Nederland, om het in te wisselen voor Amerikaanse dollars. De douane vond de zending verdacht. Ten eerste vanwege de route, maar ook was het geld op een ongebruikelijke manier verpakt en zaten er duizenden briefjes van 500 euro bij, die in het normale betalingsverkeer niet worden gebruikt.

Het Openbaar Ministerie vermoedde witwaspraktijken en liet de zending van 19,5 miljoen euro in beslag nemen. Volgens het OM was het al de vijfde grote geldzending in korte tijd en was er op deze manier binnen een half jaar ruim 75 miljoen euro aan cash uit Suriname verscheept.

Twee dagen, een miljoen cash

Uit onderzoek bleek dat van het overgrote deel van het geld "geen legale herkomst" kon worden vastgesteld. Het was gestort bij banken en wisselkantoren, die volgens het OM nauwelijks controleren waar het geld vandaan komt. Zo was er een man die binnen twee dagen een miljoen naar de bank bracht, maar hoe hij daaraan was gekomen was onduidelijk.

De inbeslagname van het geld leidde tot problemen in Suriname, omdat er veel met contant geld gehandeld wordt. Banken raakten in de problemen en de Amerikaanse dollar moest op rantsoen.

Juridisch gevecht

Het leidde tot een jarenlang juridisch gevecht. De Centrale Bank van Suriname vocht de inbeslagname aan, noemde het buitenproportioneel en eiste het geld terug. De bewering van het Nederlandse OM dat het transport gebruikt zou worden om crimineel geld wit te wassen, deed de Surinaamse Centrale Bank af als belachelijk en ongegrond. De bank stelde dat er in Suriname nu eenmaal veel contant wordt betaald.

Twee keer oordeelde een rechter dat het geld moest worden teruggegeven, en twee keer stapte het OM daarover naar de Hoge Raad, die de uitspraken vernietigde.

Daarna verklaarde het gerechtshof in Den Haag het beklag van de Surinaamse bank ongegrond. Daarop ging de bank in cassatie bij de Hoge Raad, maar ook dat heeft dus niks opgeleverd. De zaak is hiermee definitief beslist.

Muziekstreamingdienst Spotify heeft vorig jaar 76 miljoen nieuwe gebruikers gekregen. In totaal maken maandelijks 751 miljoen mensen gebruik van de muziekdienst. Bijna twee derde (63 procent) doet dat zonder ervoor te betalen.

De gratis versie van Spotify is al jarenlang populairder dan de betaalde variant. Het belangrijkste verschil tussen de twee opties is dat mensen die niet betalen tussen hun muziek door advertenties te horen krijgen. Op die manier verdient Spotify alsnog geld aan die gebruikers.

Maar het Zweedse bedrijf verdient vooral geld door de 290 miljoen accounts die wel voor Spotify betalen. Vorig jaar leverde dat 15,4 miljard euro omzet op. Dat is 11 procent meer dan in 2024. Dat komt onder meer doordat het aantal betalende gebruikers in 2025 ook steeg: met 27 miljoen.

Spotify verhoogde de prijs van zijn abonnementen vorig jaar. Een abonnement voor één account ging van 11 euro per maand naar 13 euro per maand. Een gezinsabonnement (voor maximaal zes accounts) ging van 18 naar 22 euro per maand.

Streamingdiensten als Spotify en concurrenten Apple Music en Deezer zijn de grootste inkomstenbron voor de Nederlandse muziekindustrie. Daarnaast heeft vinyl een trouwe basis fans, volgens brancheorganisatie NVPI.

Een groot deel van de Tweede Kamer wil dat het kabinet meer doet om te voorkomen dat kinderen spelen met speelzand dat mogelijk verontreinigd is met asbest. De kankerverwekkende stof is aangetroffen in speelzand dat is verwerkt in speelgoed.

In het vragenuur werd demissionair staatssecretaris Tielen (Jeugd, Preventie, Sport) gevraagd waarom het speelzand niet uit voorzorg uit de schappen wordt genomen. Volgens de bewindsvrouw kan dat alleen als vaststaat dat het zand gevaarlijk is.

Daar doet de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) nu onderzoek naar. Ook zijn importeurs en verkopers erop gewezen dat ze geen speelgoed op de markt mogen brengen dat niet aan alle veiligheidsnormen voldoet. Scholen, kinderdagverblijven en ouders zijn op de mogelijke gevaren gewezen.

Het AD liet een laboratorium twaalf stuks speelgoed met speelzand onderzoeken. In zes daarvan zat asbest, bleek vorige week. Aanleiding waren berichten uit Australië, waar ook zand met de kankerverwekkende stof is aangetroffen. De risico's zijn moeilijk in te schatten, maar onderzoekers zijn geschrokken. Mogelijk komt het zand uit China.

België

Kamerlid Beckerman van de SP had Tielen naar de Kamer geroepen. Ze noemde de staatssecretaris "heel laconiek" over het mogelijk gevaarlijke speelzand. Ze wees op België, waar het kabinet een "crisiscel" heeft ingesteld met vier ministers, die de verkoop heeft stilgelegd.

Maar volgens Tielen heeft ze eigenlijk precies hetzelfde gedaan als België. "Alleen praat ik er misschien iets minder hard over." Die strategie heeft ze gekozen om geen onnodige paniek te veroorzaken, zei ze.

Ook GroenLinks-PvdA, CDA en de Groep Markuszower toonden zich bezorgd over de berichten over asbest in speelzand. Zij beklemtoonden dat aan speelgoed niet voor niets de strengste veiligheidseisen worden gesteld. Kinderen stoppen speelgoed vaak in hun mond.

Begin volgende maand praat de Tweede Kamer over de begroting VWS. Daar komt het onderwerp opnieuw aan de orde.

Een meerderheid in de Tweede Kamer is tegen het voorstel van D66, VVD en CDA om te onderzoeken of er een hogere kiesdrempel moet worden ingevoerd. Dit voorstel staat in het coalitieakkoord in het hoofdstuk 'Een sterke democratie'.

Alle dertien oppositiepartijen stemden tegen. Samen hebben ze 84 van de 150 zetels. De coalitiepartijen hebben er 66. Het laat zien dat als alle oppositiepartijen het met elkaar eens zijn, zij voorstellen van de coalitiepartijen kunnen wegstemmen.

Op dit moment is de kiesdrempel gelijk aan het percentage kiezers dat nodig is voor één Kamerzetel, ongeveer 0,67 procent. De drie coalitiepartijen willen onderzoeken of het beter is dat een partij pas in de Tweede Kamer komt als zij meerdere zetels heeft behaald.

De oppositiepartijen onder leiding van de ChristenUnie zien daar niets in en dienden een motie tegen het onderzoek in, nog voordat het nieuwe minderheidskabinet een voorstel kon doen.

Zonde van het geld

De oppositiepartijen vinden het onderzoek zonde van het geld en wijzen op eerdere conclusies van de staatscommissie-Remkes, die in 2018 onderzocht of er veranderingen nodig zijn in de Nederlandse parlementaire democratie.

Die staatscommissie kwam tot de conclusie dat een hogere kiesdrempel niet past bij de representatieve democratie in Nederland.

In 2024 stelde de VVD al voor een kiesdrempel in te voeren van 2 procent, wat neerkomt op drie zetels. Daar was toen ook al weinig steun voor.

Jaimi van Essen (34) krijgt een van de moeilijkste posten in het nieuwe kabinet. Van Essen zal het land van het stikstofslot moeten halen, én tegelijkertijd de boeren weer perspectief moeten geven.

luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je luisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

In Den Haag is Jaimi van Essen nog een grote onbekende, maar Leo van Raaij van Dagblad Tubantia volgt hem al jaren. In de podcast vertelt hij wat de bestuursstijl van de nieuwe minister is.

Lars Geerts van de politieke redactie van de NOS legt uit hoe D66 bij hem uitkomt, wat voor ministerie hij aantreft en welke keuzes hij zal moeten maken.

Roy Meijer van het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt, belangenbehartiger van jonge boeren kende Jaimi van Essen ook nog niet, maar hij heeft goede hoop dat de nieuwe minister samen met de agrarische sector eindelijk een oplossing gaat brengen in het vastgelopen en gepolariseerde conflict over stikstof.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Mattijs van de Wiel

Redactie: Ulrike Nagel

De woonwinkelketens Kwantum en Leen Bakker worden overgenomen door een Europese investeringsmaatschappij. Daarmee lijkt er een einde te komen aan een periode van financiële onzekerheid voor de winkels. Een overnamebedrag is niet bekendgemaakt.

Kwantum en Leen Bakker verkopen interieur- en badkamerinrichting en vloeren aan consumenten. Homefashion Group, het moederbedrijf achter de winkels, bezit zo'n 200 vestigingen in Nederland en België en heeft ongeveer 3325 medewerkers in dienst.

De woonwinkels zaten al geruime tijd in de problemen. Vorig jaar ging de Belgische tak van Leen Bakker failliet waardoor 29 winkels hun deuren moesten sluiten. Het FD meldde in september vorig jaar dat een eventuele verkoop dreigde.

De winkelketens worden nu inderdaad verkocht. Toekomstig eigenaar Orlando Capital V laat weten dat Kwantum en Leen Bakker zelfstandige merken blijven, "elk met behoud van hun eigen identiteit, strategie en klantfocus." De Europese investeringsmaatschappij zegt ook dat alle medewerkers van Kwantum en Leen Bakker in dienst blijven.

Orlando verklaart verder de winkels financieel te kunnen ondersteunen - nu en op de langere termijn. De overname moet nog worden goedgekeurd door de Ondernemingsraad en de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Waarschijnlijk gebeurt dat volgende maand.

Het huidige moederbedrijf, Homefashion Group, is eigendom van Gilde Equity Management, een Nederlandse investeringsmaatschappij.

Rabobank, ING en ABN Amro willen hun afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven zoveel mogelijk verminderen. Dat bevestigen zij aan de NOS. De drie Nederlandse grootbanken zijn hiervoor in overleg met andere Europese banken.

Banken leunen nu nog vooral op Amerikaanse technologie, zoals clouddiensten en kunstmatige intelligentie (AI). "Wij zijn afhankelijk van Amerikaanse techgiganten, daar ga ik niet omheen draaien", zegt bestuursvoorzitter Stefaan Decraene van Rabobank tegen de NOS. "Onze belangrijkste it-leveranciers zitten in Amerika."

Hij reageerde op zorgen bij de Europese Commissie en toezichthouders als de Europese Centrale Bank (ECB) over de afhankelijkheid van Amerikaanse big tech.

Die zorgen groeiden sinds president Trump in april een wereldwijde handelsoorlog dreigde te ontketenen, ook met de Europese Unie. De afgelopen maanden kwam daar de dreiging van een invasie van Groenland nog bij. De afhankelijkheid van Amerikaanse technologische bedrijven zou kunnen worden ingezet als drukmiddel, vreest de EU.

Europese soevereiniteit

Hoewel er volgens Rabo-topman Decraene geen concrete signalen zijn dat Amerikaanse techbedrijven de systemen uit kunnen zetten waardoor bijvoorbeeld klanten geen geld meer kunnen overmaken, is Rabobank zich wel van dit risico bewust. "We werken daarom met een aantal partijen aan oplossingen. Want dit kunnen we als Rabobank niet alleen doen."

Volgens Decraene hebben de Europese banken zelf het initiatief genomen, en doen zij dit niet onder druk van toezichthouders als de ECB of De Nederlandsche Bank (DNB): "We kijken of we hier cloud- en datastructuren kunnen opzetten om de Europese soevereiniteit te bewaren."

ING bevestigt dat het in hetzelfde verband werkt aan manieren om minder afhankelijk te worden van Amerikaanse techbedrijven. De bank noemt concreet clouddiensten. Topman Steven van Rijswijk zei twee weken geleden bij de presentatie van de jaarcijfers tegen de NOS dat ING een eigen cloudomgeving heeft: "Maar laten we ons niet voor de gek houden. Veel onderdelen van deze infrastructuur worden geleverd door Amerikaanse ondernemingen."

Europese iDeal

Decraene van Rabobank wijst als voorbeeld naar de manier waarop zestien grote Europese banken momenteel samenwerken in Wero, de Europese versie van de Nederlandse betaaldienst iDeal. Dat moet een alternatief worden voor de Amerikaanse betaaldiensten Visa, Mastercard, PayPal, Apple en Google.

Bij dit European Payments Initiative zijn naast Rabobank, ING en ABN Amro ook grote Europese banken als Deutsche Bank, het Belgische KBC en het Franse BNP Paribas, Crédit Agricole en Société Générale aangesloten.

Decraene benadrukt dat Europese alternatieven voor Amerikaanse technologie er niet vandaag of morgen zullen zijn. "Het gaat tijd in beslag nemen. Ik denk dat we hier toch praten over drie, vijf jaar."

Rabobank boekt wat minder winst na recordjaar

Rabobank heeft het afgelopen jaar iets minder winst gemaakt dan in 2024, toen het een recordwinst boekte, zo maakte de bank vanmorgen bekend bij de presentatie van de jaarcijfers over 2025. De lichte daling kwam vooral doordat de bank meer geld apart moest zetten voor leningen die mogelijk niet worden afbetaald.

De bank wijst in de jaarcijfers over 2025 naar de schommelde macro-economische omstandigheden van vorig jaar. Die ontstonden vooral door de handelsoorlog die de Verenigde Staten in april wereldwijd ontketende.

Onderaan de streept boekte Rabobank een nettowinst van ruim 4,9 miljard euro. Dat is 4 procent minder dan de 5,1 miljard euro uit het recordjaar 2024. Wel was de winst vorig jaar hoger dan in 2023.

Van de winst maakte de coöperatieve bank 300 miljoen euro over aan maatschappelijke doelen. Zo ging er 60 miljoen euro naar de bouw van een nieuwe vleugel van het Prinses Máxima Centrum in Utrecht.

Gebruikers van de chatapp Discord moeten vanaf volgende maand aantonen dat ze volwassen zijn door middel van een videoselfie of een kopie van een identiteitsbewijs

Het bedrijf maakte in een blogpost bekend dat vanaf maart "tiener"-instellingen standaard aanstaan voor nieuwe en bestaande gebruikers. "Ons werk op het gebied van veiligheid is voor niemand belangrijker dan voor tienergebruikers", valt er te lezen.

Consumenten kunnen door de tiener-instellingen alleen maar foto's met gevoelige of seksuele content bekijken en toegang krijgen tot bepaalde chatkanalen en chatgroepen als ze volwassen zijn en hun leeftijd geverifieerd is door Discord.

Daarnaast worden berichten van onbekenden in een aparte inbox gezet, en krijgen gebruikers een waarschuwingsmelding als ze een vriendschapsverzoek krijgen van onbekenden.

Deze tienerinstellingen zijn vorig jaar al ingevoerd in het Verenigd Koninkrijk en Australië. Nieuwe regelgeving in deze landen dwong sociale media om de leeftijd te checken van hun gebruikers, zo ook Discord. Nu rolt het bedrijf het wereldwijd uit.

Wat is Discord?

Discord is een online platform waar mensen met elkaar kunnen chatten via tekst-, spraak- en videokanalen. Dat kan in besloten of openbare groepen, zogenoemde 'servers'. Deze servers draaien vaak rond een centraal thema, zoals een game, hobby, studie, werk of een bekende persoon. Binnen servers bestaan verschillende kanalen, die functioneren als een soort forum.

De chatapp werd gelanceerd in 2015 en telt meer dan 200 miljoen maandelijkse gebruikers wereldwijd. In eerste instantie werd het platform vooral gebruikt door gamers, inmiddels maken ook veel andere groepen gebruik van de app.

Niet alle gebruikers zullen een leeftijdsverificatie moeten doen, zegt Savannah Badalich, directeur productbeleid bij Discord, tegen techwebsite The Verge. De app runt op de achtergrond een programma dat checkt of een account bij een volwassene of een tiener behoort, zonder dat diegene een verificatie hoeft te doen.

Badalich: "Discord maakt gebruik van accountinformatie zoals hoelang het account bestaat, apparaat- en activiteitsgegevens." Het programma gebruikt niet de inhoud van privéberichten, benadrukt ze.

Een leeftijdsverificatie zal nodig zijn wanneer de app niet kan bepalen of de gebruiker volwassen is.

Kritiek op plannen

In online gemeenschappen is er veel kritiek op. Zo zijn sommige gebruikers bezorgd over de veiligheid van hun data. In oktober vorig jaar bleek dat de identiteitsbewijzen van ongeveer 70.000 gebruikers waren gehackt.

De data waren via een externe partij uitgelekt. Ook waren zo de IP-adressen, koopgeschiedenis en de laatste cijfers van de creditcard van sommige gebruikers gelekt.

Discord benadrukt dat het privacy hoog in het vaandel heeft staan en neemt daarom verschillende maatregelen om ervoor te zorgen dat privacygevoelige informatie niet uitlekt. Videoselfies zouden niet opgeslagen worden door het bedrijf; identiteitsbewijzen worden snel verwijderd nadat de leeftijd is geverifieerd en gebruikers kunnen de verificatie van anderen niet zien.