NOS Nieuws - Algemeen

Teksten van lobbyisten komen erg vaak terecht in verkiezingsprogramma's, zowel van landelijke partijen als van lokale partijen. Dat blijkt uit onderzoek van de regionale omroepen in samenwerking met de Open State Foundation.

"MKB-maakbedrijven zijn de ruggengraat en problemenoplosser van de regionale economie. (...) De sector telt veel familiebedrijven die generatie op generatie zorgen voor continuïteit van werkgelegenheid." Deze zin staat in een brochure van de Koninklijke Metaalunie, die in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen naar gemeenten is gestuurd. De zin is precies zo terechtgekomen in het verkiezingsprogramma van het CDA in Deventer.

Het is een voorbeeld van een lobbytekst die een organisatie letterlijk in een verkiezingsprogramma heeft weten te krijgen. Dat gebeurt vaak, want politieke partijen maken gretig gebruik van de tekstsuggesties.

Geen zicht op beïnvloeding

Lobbyen is toegestaan, alleen is niet inzichtelijk hoe dat precies werkt. Het nieuwe kabinet wil voor de landelijke politiek een lobbyregister invoeren, maar op gemeentelijk niveau is totaal geen zicht op de beïnvloeding.

Wat is lobbyen?

Lobbyen is het beïnvloeden van politici, bestuurders en ambtenaren om besluitvorming een gewenste kant op te krijgen. Een lobbyist probeert met het geven van informatie en argumenten zijn zaak te agenderen of beleid aan te passen. Door een gebrek aan transparantie heeft het soms een negatief imago, maar het wordt beschouwd als een legitiem onderdeel van de democratie. Het aanbieden van geld, grote giften, dure reizen of andere gunsten in ruil voor een tegenprestatie is verboden; dan wordt het omkoping. Daarvan is in dit onderzoek niets gebleken.

Uit het onderzoek blijkt dat tal van organisaties brieven, mails, brochures en positionpapers aan lokale partijafdelingen en partijen hebben gestuurd met het verzoek hun standpunten mee te nemen in de verkiezingsprogramma's.

Vaak worden concrete tekstvoorstellen gedaan. Zo heeft NS een brief geschreven aan leden van verkiezingsprogrammacommissies met dit aanbod: "U bent waarschijnlijk bezig met het schrijven van uw verkiezingsprogramma. Graag geven wij u suggesties mee, zodat wij samen Nederland duurzaam bereikbaar houden."

Tekst vaak overgenomen

NS is lang niet de enige: sportorganisaties, belangenverenigingen van gehandicapten of ouderen, brancheorganisaties, netbeheerder Stedin, de cultuursector, iedereen probeert een voet tussen de deur te krijgen. Stichting Het Vergeten Kind stuurde een 'handreiking'.

En dat werkt. In vele tientallen, mogelijk honderden verkiezingsprogramma's zijn aangeleverde teksten overgenomen, zowel door lokale partijen als door landelijke.

De SGP in Waalwijk kopieert een aantal aanbevelingen van mkb-organsatie INretail over een vitale binnenstad. De Werkgroep Kind in AZC krijgt een stuk tekst letterlijk in het programma van BIJ1 in Amsterdam.

Standpunten van werkgeversorganisatie VNO/NCW Noord over het oplossen van netcongestie en bedrijventerreinen komen onveranderd in het partijprogramma van de VVD Fryske Marren.

Onafhankelijk Papendrecht kopieert van Stedin een alinea over warmtenetten, inclusief de claim dat "warmtenetten de laagste maatschappelijke kosten hebben omdat de elektriciteitsnetten veel minder verzwaard hoeven te worden."

Open State Foundation vond meer of minder letterlijke overeenkomsten in dik honderd programma's van lokale partijen. Ook tientallen plaatselijke afdelingen van landelijke partijen namen teksten over. In een aantal partijprogramma's zijn meer dan twintig matches gevonden.

De Foundation, die strijdt voor een transparante overheid, benadrukt dat lobby op zich niet problematisch is, maar wel dat het onzichtbaar blijft voor de kiezer. Directeur Serv Wiemers: "Dat politieke partijen openstaan voor input uit de maatschappij is prima, zolang ze daar maar inzicht in geven en zolang ze niet klakkeloos teksten van lobbyisten overnemen. De kiezer moet weten welke belangen op welke manier zijn meegenomen."

Bronvermelding en lobbyregister

Wiemers doet twee aanbevelingen. "Ten eerste: politieke partijen die input van externe organisaties verwerken in hun verkiezingsprogramma dienen dit te vermelden, met een bronvermelding bij de betreffende passage. Ten tweede: gemeenten moeten een lobbyregister inrichten, zodat burgers, journalisten en raadsleden kunnen zien welke organisaties contact zoeken met lokale politici." Grote gemeenten als Rotterdam en Amsterdam kijken daar al naar.

Het onderzoek

Open State Foundation heeft in een steekproef de griffie-afdelingen van 59 gemeenten benaderd met het verzoek alle lobby-gerelateerde documenten te sturen. 37 gemeenten hebben daar gehoor aan gegeven. Dat leverde zo'n 2300 documenten op.

De beoordeling of een document lobby-gerelateerd is, is gedaan door de griffies. Daardoor kon het gebeuren dat een relatief kleine gemeente als Wageningen ruim 250 documenten heeft gedeeld en een grote als Amsterdam maar 47. De lobbyteksten zijn vergeleken met ruim 500 gedownloade verkiezingsprogramma's. Dat leverde talloze matches op.

Dit onderzoek beperkt zich tot teksten. Lobbygesprekken blijven buiten beschouwing.

Goedemorgen! Lokale lijsttrekkers gaan op de avond voor de gemeenteraadsverkiezingen met elkaar in debat en de Nederlandse paralympiërs worden gehuldigd.

Eerst het weer: het is bewolkt en er trekt lichte regen naar Duitsland weg. Later op de middag begint het vanuit het westen op te klaren. De temperatuur loopt op naar 12 tot 15 graden. De komende dagen schijnt de zon uitbundig. Overdag is het zacht, de nachten verlopen fris.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

Bij een Pakistaanse luchtaanval op de Afghaanse hoofdstad Kabul is een afkickkliniek geraakt waarbij meer dan 400 mensen zijn gedood. Dat zegt een woordvoerder van het gezondheidsministerie in het land dat wordt geleid door de Taliban. Er vielen zeker 250 gewonden.

Pakistan ontkent en zegt dat het zich heeft gericht op "militaire installaties". Volgens het Pakistaanse ministerie van Informatie ging het onder meer om faciliteiten waar munitie en uitrusting werden opgeslagen.

Pakistan beschuldigt Kabul ervan militante groeperingen onderdak te bieden, met name de Pakistaanse Taliban, die volgens Pakistan aanslagen plegen op Pakistaans grondgebied. De gevechten tussen de twee landen begonnen eind februari nadat Afghanistan aanvallen over de grens had uitgevoerd als reactie op Pakistaanse luchtaanvallen. Door die aanvallen kwam er een einde aan een staakt-het-vuren dat sinds oktober van kracht was.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Serious Request van NPO 3FM heeft vorig jaar een recordbedrag van 18.848.700 euro opgehaald. Ere-ambassadeur van de stichting Spieren voor Spieren, Louis van Gaal, maakte de officiële eindstand bekend.

De inzamelingsactie bracht vlak voor Kerst al een recordbedrag van 18,4 miljoen op, maar ook daarna kwam nog veel geld binnen, nog meer dan vier ton dus.

Zo werd in december het eindbedrag bekendgemaakt:

Fijne dag!

Het aantal schademeldingen na de aardbeving van afgelopen weekend in Drenthe blijft oplopen. Het zijn er nu in totaal ruim 680, maar mogelijk zijn sommige meldingen dubbel gedaan. Zaterdag was er nog sprake van 46 meldingen en zondag liep het aantal al op naar 300.

De teller bij de Commissie Mijnbouwschade staat nu op ruim 220. Daarnaast zijn er ruim 460 meldingen binnengekomen bij het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG).

Mogelijk hebben mensen een melding gedaan bij beide organisaties, schrijft RTV Drenthe. Het totaal aantal individuele schademeldingen is daarom moeilijk vast te stellen.

Juiste loket

Veel inwoners uit Drenthe hun schade bij het IMG ingediend, terwijl ze bij de Commissie Mijnbouwschade hadden moeten zijn, vermoedt die commissie. Het IMG handelt alleen de schades af door gaswinning uit het Groningenveld en de gasopslagen bij Norg en Grijpskerk. Schades die zijn veroorzaakt door gaswinning uit het veld bij Eleveld worden afgehandeld door de Commissie Mijnbouwschade.

Mensen die hun schade bij de verkeerde organisatie hebben gemeld, of bij beide, hoeven niets te doen. De instanties zorgen er zelf voor dat de melding alsnog bij het juiste loket terechtkomt.

Betere schaderegeling

Vanwege de onrust over de nieuwe aardbeving kwam staatssecretaris Jo-Annes de Bat (CDA) maandagmiddag naar het Drentse dorp Ekehaar om met inwoners te praten.

De staatssecretaris zegde de bewoners toe dat er definitief een andere, betere regeling komt voor hen. Die gaat mogelijk lijken op de schaderegeling bij het grote Groninger gasveld. Ook moet er met terugwerkende kracht een betere oplossing komen voor al afgehandelde schade van drie eerdere bevingen in 2023, veroorzaakt door het gasveld onder Eleveld.

De regering Trump heeft Cuba laten weten dat president Miguel Díaz-Canel moet opstappen als het land voortgang wil boeken in onderhandelingen met de VS. Dat meldt de New York Times op basis van bronnen dicht bij die gesprekken.

Het vertrek van de Cubaanse leider zou structurele economische veranderingen mogelijk maken, is het idee binnen de regering-Trump. Díaz-Canel wordt als een hardliner beschouwd die zulke hervormingen niet zou steunen.

Volgens de bronnen waar The New York Times mee sprak, mag de communistische partij wel blijven als het aan het Witte Huis ligt. De toekomst van het land zou vervolgens aan de Cubanen zijn.

'Cuba innemen'

President Trump ging gisteren tegenover verslaggevers in het Witte Huis ook in op de situatie op Cuba. "Ik denk dat ik de eer zal hebben Cuba in te nemen", hield hij de pers voor.

Op vragen wat hij daarmee bedoelde, zei hij: "Of ik het nu bevrijd of verover, ik denk dat ik ermee kan doen wat ik wil. Het is een heel verzwakt land."

Ernstige energiecrisis

Het communistische Cuba bevestigde vorige week dat het land in overleg is met de Verenigde Staten over "mogelijke samenwerkingen en het vinden van gedeelde belangen". Het eiland kampt met een ernstige energiecrisis door een Amerikaans olie-embargo.

De problemen met de olietoevoer hebben grote gevolgen. Het elektriciteitsnet is gisteren op het hele eiland volledig uitgevallen, liet de Cubaanse elektriciteitsbeheerder weten.

Op verschillende plekken in Drenthe, Groningen, Overijssel, Noord-Brabant en Limburg is maandagavond de straatverlichting uitgevallen. Dat kwam door een storing bij netbeheerder Enexis die rond 19.00 uur begon.

De straatverlichting viel niet overal uit, meldt RTV Drenthe. Het kon per wijk verschillen. Om 21.15 uur deden de straatlantaarns het op de meeste plaatsen weer.

Volgens Enexis was de uitval te wijten aan een storing in het netwerk van KPN. Dat wordt ook gebruikt voor de lampen op straat.

Mogelijke schade door de storing wordt zo spoedig mogelijk gerepareerd, laat Enexis weten op X.

Bij een Pakistaanse luchtaanval op een afkickkliniek in de Afghaanse hoofdstad Kabul zijn vermoedelijk honderden doden gevallen.

Volgens een woordvoerder van het Afghaanse gezondheidsministerie, geleid door de Taliban, zijn er 400 doden en zeker 250 gewonden. Die cijfers zijn niet onafhankelijk te verifiëren. De aanval vond gisteravond rond 21.00 uur plaats. Afghaanse ziekenhuisfunctionarissen houden rekening met honderden doden.

Pakistan stelt dat "militaire installaties" het doel van de aanval waren. Volgens het Pakistaanse ministerie van Informatie ging het onder meer om faciliteiten waar munitie lag opgeslagen en biedt Kabul onderdak aan militante groeperingen, met name de Pakistaanse Taliban, die aanslagen plegen op Pakistaans grondgebied.

Een woordvoerder van het Afghaanse ministerie van Volksgezondheid zegt dat er geen militaire faciliteiten in de buurt zijn van de kliniek, waar zo'n 2000 mensen voor hun drugsverslaving werden behandeld.

'Drie bommen ontploften'

Volgens getuigen ontploften er drie bommen. "Het was alsof de wereld verging", zegt de 50-jarige Ahmad, die alleen zijn voornaam wil geven, tegen persbureau Reuters. Volgens hem zijn meerdere vrienden verbrand. Hij sprak van "de Apocalyps".

Gewonden vertellen wat er volgens hen gebeurde:

Een arts in het ziekenhuis, Ahmad Wali Yousafzai, verklaart dat een aantal collega's "van de ene naar de andere muur" werd geslingerd. Van alle kanten klonk geschreeuw en hulpgeroep na het uitbreken va de brand. "We waren met te weinig om iedereen te redden."

Ambulancechauffeur Haji Fahim vervoerde naar eigen zeggen in vijf uur tijd acht lichamen naar een ander ziekenhuis. Hij zegt vandaag tegen Reuters dat er nog altijd lichamen onder het puin liggen. Ook de BBC was vanochtend ter plaatse en zag dat er "meer dan 30 lichamen" per brancard werden afgevoerd.

Oproep VN

De aanval op Kabul kwam enkele uren nadat de VN-Veiligheidsraad de Afghaanse Taliban had opgeroepen de inspanningen in de strijd tegen het terrorisme onmiddellijk op te voeren.

Richard Bennet, de speciale VN-rapporteur voor de mensenrechten in Afghanistan, betuigde zijn medeleven op social media. Hij drong er bij Pakistan en Afghanistan op aan om de spanningen te verminderen.

Ook zei Bennet dat beide landen het internationaal recht moeten respecteren, "inclusief de bescherming van burgers en civiele objecten zoals ziekenhuizen".

Cijfers betwist

De gevechten tussen de twee landen begonnen eind februari nadat Afghanistan aanvallen over de grens had uitgevoerd als reactie op Pakistaanse luchtaanvallen. Door die aanvallen kwam er een einde aan een staakt-het-vuren dat sinds oktober van kracht was.

De Pakistaanse minister van Informatie zegt dat het leger sinds het begin van de aanvallen vorige maand 684 Afghaanse Taliban-strijders heeft gedood. Die bewering wordt betwist door de Taliban-regering in Afghanistan die zegt dat het aantal slachtoffers veel lager ligt.

Het Afghaanse ministerie van Defensie zegt dat Afghanistan meer dan 100 Pakistaanse soldaten heeft gedood.

De politie zoekt twee verdachten die mogelijk betrokken zijn bij de explosie bij een kantoorpand op de Amsterdamse Zuidas gisternacht. Dat zei een politiewoordvoerder in het programma Opsporing Verzocht. Het duo kwam volgens de politie op een fatbike aangereden.

De twee verdachten waren donker gekleed; één van hen droeg een rugtas. Ze kwamen op een fatbike aangereden via de Boelelaan en werden op de Parnassusweg gesignaleerd. De bijrijder stapte af in de buurt van het Atriumgebouw, waar hij een explosief afstak.

Daarna liep hij richting station Amsterdam-Zuid. De bestuurder van de fatbike reed via de Parnassusweg weg.

Joodse school

De politiewoordvoerder benadrukte nogmaals dat onderzocht moet worden of er een verband is met de aanslag bij de joodse school in Amsterdam-Zuid in de nacht van vrijdag op zaterdag. Ook daarvoor worden twee verdachten gezocht. Zij kwamen aanrijden op een scooter. De politie deelde vanmiddag camerabeelden van de twee verdachten.

Op sociale media circuleert een video waarin de actie bij het Atriumgebouw wordt opgeëist door dezelfde groep die eerder de aanslagen opeiste bij een synagoge in Luik, de joodse school in Amsterdam-Zuid en een synagoge in Rotterdam, afgelopen weekend. In de video is te zien dat een explosief voor een draaideur wordt aangestoken. De locatie van de beelden is door de NOS geverifieerd.

De politie zei eerder de beelden te kennen en daar onderzoek naar te doen, maar kan nog niet zeggen of er inderdaad een verband is tussen de aanslagen. Daarnaast onderzoekt de politie camerabeelden en worden getuigen opgeroepen zich te melden.

De Spaanse koning Felipe heeft erkend dat er veel misstanden zijn geweest tijdens de Spaanse verovering van Amerika. Dat deed hij tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in Madrid over inheemse Mexicaanse kunst. Het koninklijk huis plaatste er een video van op sociale media.

Koning Felipe gaf toe dat er bij de verovering dingen zijn gebeurd waar "we niet trots op kunnen zijn", schrijft de Mexicaanse krant La Jornada.

Tegelijk waarschuwt hij dat we het verleden niet alleen met de normen en waarden van tegenwoordig moeten beoordelen. "Als we bepaalde dingen bestuderen volgens moderne criteria en met onze waarden, kunnen we natuurlijk niet trots zijn. Maar we moeten hiervan leren." Het verleden moeten we kritisch bekijken, vindt hij, maar ook in de context van die tijd.

'Gebaar van toenadering'

Hoewel het geen officiële excuses zijn, noemt de Mexicaanse krant het "een heel bijzonder gebaar". Het is iets wat een Spaanse koning tot nu toe nog niet heeft gedaan. De Spaanse publieke omroep Radiotelevisión Española (RTVE) spreekt van "een gebaar van toenadering tot Mexico".

De relatie tussen Mexico en Spanje is al een aantal jaar gespannen. Zeven jaar geleden wilde de toenmalige Mexicaanse president López Obrador dat Spanje officieel en publiekelijk sorry zou zeggen voor de misdaden gepleegd tijdens de verovering van Mexico. Maar Spanje wilde daar geen excuses voor aanbieden.

De nieuwe Mexicaanse president Sheinbaum herhaalde die eis. Koning Felipe was daarom ook niet welkom bij haar inauguratie.

De Maya's

De Spaanse verovering van Mexico begon in 1519. Die had verwoestende gevolgen voor de cultuur van de Maya's, onder andere doordat het merendeel van de inheemse bevolking het niet overleefde.

Zelf heeft de Mexicaanse regering officiële excuses aangeboden aan de Mayabevolking voor het onrecht dat de oorspronkelijke bevolking van het land eeuwenlang is aangedaan.

"We bieden onze oprechte verontschuldigingen aan voor de daden van individuen, de nationale regering en buitenlandse eenheden gedurende de kolonisatieperiode en de twee eeuwen onafhankelijkheid van Mexico", zei López Obrador destijds.

De Belgische premier De Wever zegt dat er eerst vrede moet komen tussen Rusland en Oekraïne, voordat de economische banden weer aangehaald kunnen worden met Rusland. De afgelopen dagen buitelden onder meer zijn coalitiegenoten over hem heen om kritiek te uiten op zijn uitspraak dat de Europese Unie een deal moet sluiten met Rusland.

Aanleiding voor de ophef was een interview zaterdag met de Belgische krant L'Écho. Daarin zei hij dat men niet naïef moet zijn en zich moet richten op herbewapening van Europa maar tegelijkertijd ook de relaties met Rusland moet normaliseren. Hij voegde daaraan toe: "Onder vier ogen geven de Europese leiders me gelijk, maar niemand durft het hardop te zeggen."

'Geen zoete broodjes bakken'

Vanuit Europa klonk weinig bijval en veel kritiek. De premier zegt dat zijn uitspraken uit de context zijn getrokken en dat men doet alsof hij "zoete broodjes wil bakken met Rusland, maar dat is uitdrukkelijk niet het geval". Hij benadrukte dat hij had bedoeld dat er vrede gesloten moet worden. "Een goede - geen naïeve - vrede."

Minister van Buitenlandse Zaken Prévot zei gisteren tegen nieuwszender VRT dat er geen sprake kan zijn van een normalisering van de relaties met Rusland.

Overigens viel hij de premier niet af: hij zei dat De Wever niet had gezegd dat sancties versoepeld moeten worden of de steun aan Oekraïne verminderd moet worden. "Ik begrijp de intentie: niemand wil een oorlog zonder einde."

In Libanon zijn ruim een miljoen burgers op de vlucht geslagen voor Israëlische bombardementen, melden de autoriteiten in het land. In totaal zijn er 886 mensen in de oorlog gedood, onder wie veel kinderen. Ruim 2000 mensen raakten gewond.

Het Israëlische leger kondigde vandaag een naar eigen zeggen "beperkt" grondoffensief aan in Zuid-Libanon. Israël zegt dat de grondoperatie enkel bedoeld is om Hezbollah uit te schakelen. Volgens de Israëlische defensieminister Katz zal de grondoperatie qua omvang en strategie vergelijkbaar zijn met die in Gaza.

Gezien de enorme verwoesting in de Gazastrook roept die formulering de vraag op hoe "beperkt" de aanval zal zijn. Anonieme Israëlische functionarissen zeiden een paar dagen geleden dat er een "enorm" offensief zou komen tegen Hezbollah in Zuid-Libanon.

Katz zei tegen de Israëlische krant Haaretz dat hij het leger de opdracht heeft gegeven om alle "terreurinfrastructuur" in de dorpen bij de grens met Israël te vernietigen. De inwoners mogen niet terugkeren voordat er geen dreiging meer is voor het noorden van Israël, aldus Katz.

De-escalatie

Canada, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland hebben in een gezamenlijke verklaring Israël opgeroepen een "significant grondoffensief" te voorkomen. Volgens de landen zou het "verwoestende humanitaire gevolgen" hebben.

De vier landen roepen Hezbollah op zich te ontwapenen en vragen om de-escalatie. "De huidige humanitaire situatie in Libanon, inclusief de grootschalige ontheemding, is al zeer alarmerend."

De Turkse president Erdogan heeft de Israëlische inval in Libanon fel veroordeeld. Hij waarschuwde voor een nieuwe "humanitaire catastrofe" in het Midden-Oosten door wat hij noemde Israëls "genocidale" beleid.

Burgers de dupe

De gewapende militante beweging Hezbollah in Libanon begon precies twee weken geleden met het afvuren van raketten en drones op Israël, als vergelding voor de dood van de Iraanse ayatollah Khamenei. Hezbollah geldt al decennialang als de belangrijkste bondgenoot van Iran in het Midden-Oosten en krijgt veel wapens en financiële middelen van Iran.

Vooral Libanese burgers zijn de dupe van de oorlog. De aanhoudende bombardementen hebben de humanitaire en economische crisis in het land verergerd. Meerdere medische instellingen zijn beschadigd, waarbij ook medici omkwamen.

Internationale hulporganisaties zeggen dat Libanon de vluchtelingenstroom niet aankan en waarschuwen voor een humanitaire ramp als de gevechten voortduren.

Verzwakt

In november 2024 sloot een nieuwe Libanese regering een deal met Israël waarin zij de ontwapening van Hezbollah beloofde. Maar ondanks het staakt-het-vuren bleef Israël Libanon dagelijks bombarderen, zo zeggen onder anderen experts van de Verenigde Naties. Met name Zuid-Libanon en de Bekaa-regio waren doelwit.

Nu de oorlog weer is opgelaaid, ziet Israël mogelijk een kans om definitief met Hezbollah af te rekenen. Sinds Hezbollah zich in 2023 mengde in de oorlog in Gaza, en Israël hard terugsloeg, is de beweging sterk verzwakt.

Libanezen trekken massaal naar het noorden, maar daar zitten ze lang niet allemaal te wachten op de vluchtelingen, zo zag Nieuwsuur:

De politie heeft dit weekend drie nepagenten aangehouden in Amersfoort. Dat gebeurde na een lange achtervolging, waarbij de verdachten op meerdere auto's botsten. De politie kwam het drietal op het spoor doordat oplettende slachtoffers 112 hadden gebeld.

Een van de slachtoffers werd zaterdagmiddag opgebeld door iemand die zich voordeed als agent en zei dat er een risico was op inbraak. De nepagent adviseerde om waardevolle spullen mee te geven aan agenten, zodat zij die veilig konden bewaren.

Niet veel later stonden twee nepagenten voor de deur. Het slachtoffer gaf de waardevolle spullen aan hen mee en vertelde dat later aan de buren. Zij werden kort daarna opgebeld met hetzelfde verhaal, vertrouwden het niet en belden daarom de politie.

Twee agenten gingen vervolgens naar de woning toe. Niet veel later verschenen daar nepagenten aan de deur. De eerste verdachte kon direct worden aangehouden. Twee andere verdachten gingen er vandoor in een auto.

Achtervolging vol brokstukken

Dat leidde tot een lange achtervolging door Amersfoort, waarbij een aanrijding ontstond tussen meerdere voertuigen. Een bestelbus kwam dwars op de weg tot stilstand en raakte flink beschadigd, meldt RTV Utrecht. De nepagenten wisten in eerste instantie te ontkomen, en kwamen op de A28 en de A1, maar crashten bij de afrit-Hoevelaken.

Na een zoekactie in de omgeving met meerdere eenheden, een politiehelikopter en hondengeleiders, konden de twee verdachten worden aangehouden. Ook hun auto is in beslag genomen.

In het onderzoek naar de opdrachtgevers voor de moord op Peter R. de Vries is in Marokko de Nederlandse verdachte Ismail M. (34) aangehouden. Dat meldt Het Parool. Volgens de krant speelt hij een belangrijke rol binnen de criminele organisatie van Ridouan Taghi.

Ismail M. werd afgelopen najaar al aangehouden in Marokko. De Nederlandse autoriteiten hadden informatie gedeeld waaruit bleek dat hij wordt verdacht van het aansturen van de moord op De Vries, 4,5 jaar geleden.

Aan de opdrachtgevers van de moordaanslag zijn tot nu nog geen straffen opgelegd, omdat niet duidelijk is wie zij zijn en er onvoldoende bewijs is.

'Deze hond moet je hebben'

Volgens het onderzoek waar Het Parool over schrijft, heeft een van de Poolse uitvoerders van de moord, Krystian M., contact gehad met Ismail M. Op een versleutelde smartphone van M. is een foto gevonden van De Vries aan de desk bij RTL Boulevard. Daar was de misdaadverslaggever op de avond van de moord te gast.

De tekst die op de telefoon bij de foto stond, was: "Deze hond moet je hebben". De foto zou afkomstig zijn van een toestel dat de Nederlandse recherche koppelt aan Ismail M.

De aanhouding van M. is een nieuwe aanwijzing dat de organisatie van Taghi betrokken is bij de moord op de misdaadverslaggever. Eerder werd al vastgesteld dat de organisator van de moord, Krystian M., in contact stond met een neef van Taghi, Jaouad F. (32).

Derk Wiersum

Het Marokkaanse onderzoek richt zich ook op Jaouad F., meldt Het Parool. Hij is een volle neef en vertrouweling van Ridouan Taghi, die in Marokko vastzit. Hij zou de moord op De Vries vanuit Marokko hebben aangestuurd. F. is een spil in de criminele organisatie van Taghi en had ook een sturende rol bij de moord op de advocaat Derk Wiersum.

De Vries werd op 6 juli 2021 in de buurt van het Leidseplein in de Amsterdamse binnenstad neergeschoten, na een bezoek aan de tv-studio van RTL Boulevard. Hij overleed negen dagen later aan zijn verwondingen.

Afgelopen december kregen de drie hoofdverdachten van de moordaanslag in hoger beroep straffen opgelegd. Het gerechtshof in Amsterdam veroordeelde schutter Delano G. en de chauffeur van de vluchtauto Kamil E. tot 27,5 jaar cel. Organisator Krystian M. kreeg 26 jaar en één maand.

Al ruim tien dagen kampen inwoners van Moskou met grote problemen met mobiel internet. Ook bellen en sms'en is lastig, melden inwoners. Het Kremlin liet vorige week dinsdag weten dat de internetbeperkingen "om veiligheidsredenen" noodzakelijk waren.

De internetproblemen komen bovenop een lange reeks aan andere beperkingen. Socialemediaplatforms als YouTube, Facebook en Instagram zijn allang niet meer zonder VPN te gebruiken.

De beperkingen leveren niet alleen problemen op voor burgers, maar ook voor bedrijven. Zo zijn er bedrijven waar betalingen niet lukken.

'Witte lijst'

In grensregio's, zoals in Belgorod, kampen inwoners al veel langer met internetblokkades. Volgens de autoriteiten is dat nodig om Oekraïense drones te hinderen. Maar de problemen doen zich ook voor in het 'Verre Oosten' van het land, waar die drones niet komen.

Er leven daardoor ook zorgen dat de autoriteiten proberen een volledig afgesloten versie van het internet te testen met 'witte lijsten': een verzameling van websites en apps die wel op de goedkeuring van de Russische overheid kunnen rekenen.

Telegram

Ook berichtendienst Telegram is nu aan de beurt. Al eerder circuleerden er berichten in Russische media dat de app vanaf 1 april niet meer te gebruiken zou zijn. (Video)bellen was al niet meer mogelijk met de app. Nu laden berichten en afbeeldingen niet of nauwelijks.

Op de Russische storingssite sboy.rf schrijven sommigen dat ze zijn overgestapt naar Max, de door de overheid gepromote berichtenapp. Anderen uiten hun onbegrip over de blokkades. "Het patriottische sentiment is al op een dieptepunt, waarom zou je het nog erger maken?", schrijft iemand.

Anderen wijzen erop dat het nog steeds mogelijk is om gebruik te maken van betaalde VPN's (beveiligde en versleutelde privéverbindingen met het internet).

Rusland-correspondent Geert Groot Koerkamp:

"Het aantal klachten over vooral het mobiele internet is in Moskou explosief toegenomen, hoewel van een volledige blokkade nog geen sprake is. Of er mobiel bereik is hangt af van de provider en van de locatie. Vooral in het centrum van Moskou liet het mobiele internet het de afgelopen dagen vaak afweten, maar bijvoorbeeld op het Rode Plein kon het dan ineens wel weer werken.

Het Kremlin stuurt aan op een volledig blokkade van Telegram, het laatste nog resterende kanaal waar Russen alternatieve nieuwsbronnen tot zich konden nemen. Wie gebruik maakt van een VPN heeft vooralsnog geen problemen. Zolang als het duurt, want ook VPN wordt stelselmatig gedwarsboomd in Rusland. En zonder VPN blijven niet alleen diverse sociale media, maar ook tienduizenden geblokkeerde websites vanuit Rusland ontoegankelijk.

Russen worden onder druk gezet van Telegram over te stappen op de door de overheid gepropageerde app Max, die een Russische variant op het Chinese WeChat moet te worden. Veel scholen en andere overheidsinstanties zijn al overgestapt op Max, waardoor het steeds lastiger wordt die app helemaal te omzeilen."

In Den Haag zijn vanmiddag vier mensen licht gewond geraakt bij een botsing tussen een vrachtwagen en een tram. Het ongeluk gebeurde op de kruising van de Ypenburgse Stationsweg met de Fluitschiplaan in Den Haag Ypenburg.

Onder de vier gewonden zijn twee passagiers. Ook de vrachtwagenchauffeur en de bestuurder van de tram zijn nagekeken. Niemand hoefde naar het ziekenhuis, zegt een politiewoordvoerder tegen omroep West.

De voorkant van de vrachtwagen en die van de tram zijn flink beschadigd. De tram is door het ongeluk ontspoord.

De Ypenburgse Stationsweg was vanwege het ongeluk een tijd dicht in de richting van Leidschenveen. Dat zorgde voor flinke opstoppingen in Ypenburg en Nootdorp.

Het Erasmus MC in Rotterdam opent een meldpunt voor medewerkers van de intensive care (IC). Dat doet het ziekenhuis na berichtgeving van Nieuwsuur, de NOS en regionale omroep Rijnmond over een angstcultuur en een vertrouwenscrisis tussen een deel van het personeel en de leiding.

Meerdere medewerkers zeggen zich door de jaren heen geïntimideerd of zelfs vernederd te voelen. Als gevolg van de angstcultuur kregen in vijf jaar tijd zeker drie medewerkers psychische klachten, zoals angst- of paniekaanvallen.

Verschillende medewerkers hebben bij de ombudsman van het ziekenhuis en de raad van bestuur hun zorgen geuit over de verziekte werksfeer en de gevolgen daarvan op de patiëntenzorg.

'Zeer serieus'

Tien dagen geleden schreef de leiding van het Erasmus MC nog dat ze zich niet herkende in de berichtgeving over de vertrouwenscrisis. Nu zegt het ziekenhuis de signalen "zeer serieus" te nemen. "Omdat zij ons helpen onze werkomgeving continu te versterken en de kwaliteit en patiëntveiligheid blijvend te waarborgen."

Het ziekenhuis opent daarom een meldpunt waar medewerkers signalen over de situatie op de werkvloer kunnen doorgeven. Daarnaast heeft de ziekenhuisleiding meerdere bezoeken gebracht aan de afdeling intensive care. Ook worden voor alle medewerkers informatieavonden gehouden, meldt Rijnmond. De leiding zegt sinds de publicaties geen nieuwe signalen te hebben gehad.

Onderzoek

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) doet al maanden onderzoek naar de werkcultuur op de IC van het Erasmus MC. Dat onderzoek loopt nog steeds.

Ook de beroepsvereniging Nederlandse Vereniging Intensive Care (NVIC) kwam vorig jaar na een bezoek aan de afdeling al eens met een "zwaarwegend advies" om het functioneren van het team structureel te evalueren "met expliciete aandacht voor werkdruk, samenwerking en de veiligheidscultuur". Daarbij was het volgens de NVIC "essentieel" dat signalen van de medewerkers serieus genomen worden.

Bekijk hier het onderzoek van Nieuwsuur, de NOS en Rijnmond naar de werkcultuur op de intensive care van het Erasmus MC, waar Diederik Gommers de leiding heeft:

Duitsland en Nederland zullen niet meedoen aan een missie in de Straat van Hormuz. Zowel bondskanselier Merz als premier Jetten voelt daar vooralsnog niets voor. Dat maakten ze duidelijk bij een persconferentie in Berlijn. Jetten is op bezoek in Berlijn om kennis te maken met Merz.

De bondskanselier zei verder dat de oorlog snel en met een duidelijke strategie moet eindigen. Een regimeverandering met bommen bewerkstelligen lukt waarschijnlijk niet, zei Merz.

Volgens Jetten ligt er nog geen concreet voorstel voor een missie in de Straat van Hormuz op tafel. Eerder vandaag zei Jetten al dat zoals het er nu voor staat, Nederland voorlopig geen rol speelt bij de beveiliging van de Straat van Hormuz.

"We moeten eerlijk zijn", zei hij tegen een aantal journalisten. "Met het huidige aantal aanvallen dat daar plaatsvindt, zal het heel moeilijk zijn om daar op korte termijn een missie in gang te zetten."

Antisemitisme besproken

Jetten en Merz hebben het ook gehad over de oorlog in Oekraïne en de samenwerking op Europese onderwerpen, maar een van de grotere onderwerpen was de aanvallen op Joodse instellingen de afgelopen dagen. In de nacht van vrijdag op zaterdag ging een explosief af bij een joodse school in Amsterdam, de dag ervoor bij een synagoge in Rotterdam en in de nacht van zondag op maandag in Luik.

"Ik ben boos dat we er niet meer verrast door zijn en dat we het normaal zijn gaan vinden", zei Jetten daarover. "We moeten ervoor zorgen dat iedereen zich veilig voelt in ons land."

Merz sloot zich aan bij zijn woorden. Hij zei dat hij er in Duitsland ook alles aan doet om zulke aanvallen te voorkomen. Zo is de beveiliging van Joodse instellingen op het hoogste niveau.

Goede banden

De kennismaking was ook bedoeld om te laten zien dat de banden tussen beide landen goed zijn. Merz bedankte Jetten voor het bezoek. De Nederlandse premier zei onder andere dat hij blij is met de goede samenwerking.

Jetten begon de persconferentie in het Duits, wat zorgde voor een glimlachende Merz. Na een aantal zinnen vervolgde Jetten de persconferentie in het Engels.

'Geen zaak voor de NAVO'

Beide regeringsleiders werden ook gevraagd naar de rol van de NAVO in de oorlog in het Midden-Oosten. President Trump zei gisteren in een interview met de krant Financial Times dat het militaire bondgenootschap een "zeer slechte toekomst" heeft als de andere landen niet helpen bij het heropenen van de Straat van Hormuz.

Volgens Merz "was het vanaf het begin al duidelijk dat deze oorlog geen zaak voor de NAVO is". Hij legde onder meer uit dat er geen mandaat is van de VN, de EU of de NAVO. Dat is een vereiste volgens de grondwet, zei de bondskanselier. "De VS en Israël hebben ons ook niet geraadpleegd voorafgaand aan deze oorlog", sneerde Merz.

Andere Europese landen staan ook niet te springen om te helpen met een NAVO-missie.

De vier mannen die zijn opgepakt na de aanslag op een synagoge in Rotterdam van vorige week worden verdacht van het veroorzaken van een explosie, brandstichting en poging tot brandstichting, allemaal met een terroristisch oogmerk. Dat meldt het Openbaar Ministerie.

Volgens justitie wilden de mannen de joodse gemeenschap "ernstige vrees aanjagen". De twee 19-jarigen, de 18-jarige en de 17-jarige blijven twee weken langer in voorarrest zitten.

De aanslag vond plaats in de nacht van donderdag op vrijdag. Door de explosie ontstond brand bij de synagoge op het A.B.N. Davidsplein, die vanzelf uitging. Niemand raakte gewond. Volgens het OM werd er dankzij "adequaat politiewerk" vermoedelijk een tweede aanslag voorkomen.

Aanhouding

Na de aanslag op de synagoge stuurde de meldkamer direct een voertuig naar een andere synagoge, aan de Mozartlaan. Daar zagen agenten de auto van de verdachten, die ze volgens justitie al eerder hadden zien rijden. Ze controleerden de inzittenden en daarbij bleek dat een van hen voldeed aan het signalement. Daarnaast werd er nog een jerrycan in de wagen gevonden, waarop alle vier de mannen werden opgepakt.

De aanslag op de synagoge werd opgeëist door de groep Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah. Het is onduidelijk wie er achter de groepering schuilgaat. De groepering zegt ook achter een explosief bij een joodse school in Amsterdam en een aanslag in Luik te zitten.

Link met Iran

De aanslagen hebben tot geschokte reacties en steunbetuigingen geleid. Premier Jetten ging vandaag in gesprek met de Joodse gemeenschap. Hij bestempelde de aanslagen als een poging om de Joodse gemeenschap in Nederland te intimideren en angst aan te jagen. Dat past volgens hem "in een breder patroon van antisemitisme in Nederland."

Hij wijt dit aan de oorlogen in het Midden-Oosten. "Mensen zien dat als reden om nog meer lelijk te doen tegen Joodse Nederlanders, die helemaal niks met deze conflicten te maken hebben." Een link met de oorlog in Iran wordt volgens de premier nog onderzocht.

Vanaf de allereerste uitzending was hij erbij: Jamal Rayyan, een van de bekendste nieuwslezers van de Arabische nieuwszender Al Jazeera, is op 73-jarige leeftijd overleden. Dat maakte de nieuwsorganisatie op haar eigen website bekend. Rayyan was bijna dertig jaar op televisie te zien.

De Palestijnse presentator werd in 1953 geboren op de Westelijke Jordaanoever. Op 1 november 1996 werd hij het eerste gezicht van het pas opgerichte Al Jazeera in Qatar. Hij presenteerde onder meer grote nieuwsuitzendingen over de oorlogen in Irak en Afghanistan, en over de Arabische Lente.

In een interview-serie met de oprichters en medewerkers van het eerste uur vertelt Rayyan dat hij moest zweren om zijn nieuwe baan tot op het laatste moment geheim te houden. Pas een half uur vóór de uitzending maakte de zender het bekend.

Ter ere van het twintigjarige jubileum blikte Al Jazeera in 2016 even terug op de eerste uitzending met Jamal Rayyan:

Rayyan was bloednerveus voor zijn eerste optreden bij Al Jazeera. In het interview vertelt hij dat hij zijn eerste uitzending presenteerde op een lege maag, om er zeker van te zijn dat hij "goed kon blijven ademen en zou kunnen leveren". Gelukkig voor Rayyan duurden de zenuwen niet lang: "Zodra ik op het scherm verscheen en ik de zin uitsprak, kwam ik weer tot rust en heb ik de uitzending afgemaakt."

De algemeen directeur van Al Jazeera noemt het overlijden van Rayyan een groot verlies. Hij omschrijft de presentator als "een hoeksteen" van de identiteit van de zender en een "ankerpunt" in de harten van kijkers.

Al Jazeera werd in 1996 opgericht door de emir van Qatar en groeide uit tot een van de belangrijkste nieuwsorganisaties in de Arabische wereld. Onder meer tijdens de Arabische Lente speelde Al Jazeera een belangrijke rol.

Serious Request van NPO 3FM heeft vorig jaar een recordbedrag van 18.848.700 euro opgehaald. Ere-ambassadeur van de stichting Spieren voor Spieren, Louis van Gaal, maakte de officiële eindstand bekend.

De inzamelingsactie bracht in de week voor Kerstmis al een recordbedrag van 18,4 miljoen op voor de stichting Spieren voor Spieren, maar ook daarna kwam er nog veel geld binnen. Er werd dus nog meer dan vier ton aan de pot toegevoegd.

Spieren voor Spieren zet zich in voor Nederlandse kinderen met een spierziekte. Met het geld van Serious Request kan extra onderzoek worden gedaan naar nieuwe medicijnen. Ook zet de stichting in op snellere diagnostiek, waardoor families minder lang in onzekerheid leven. "We willen dat ieder kind met een spierziekte kan bewegen in het dagelijks leven."

'Onvergetelijk'

In de radio-uitzending blikten Louis van Gaal en zijn vrouw Truus van Gaal terug op de actieweek. De oud-bondscoach noemde de periode fantastisch. "De sfeer in Den Bosch was geweldig, door de drukte moest het plein zelfs gesloten worden. En zoveel mensen wilden voor het Glazen Huis in de rij staan..."

Ook Truus van Gaal vond het een bijzondere week. "Al die mensen uit heel Nederland die dat plein vulden, dat was onvergetelijk. Het was een van de mooiste weken van ons leven."

Zo werd in december het eindbedrag bekendgemaakt. Nu is daar dus nog geld bij gekomen.

Het vorige record dateerde uit 2012, toen werd geld ingezameld voor babysterfte wereldwijd. Er werd ruim 13,8 miljoen euro opgehaald door de dj's in het Glazen Huis in Enschede.

Doorslaand succes

In december zaten 3FM-dj's Sophie Hijlkema, Barend van Deelen en Mart Meijer bijna een week opgesloten in het Glazen Huis in Den Bosch. De editie was al snel een doorslaand succes; binnen een dag werd er al 4,3 miljoen euro opgehaald. Niet eerder was de tussenstand op de eerste dag zo hoog.

De inzamelingsactie Serious Request werd voor het eerst gehouden in 2004. Dj's maken gedurende de actie 24 uur per dag live radio vanuit het Glazen Huis ergens in Nederland, waarbij ze muziek draaien die door luisteraars voor geld is aangevraagd.

Minister Karremans en staatssecretaris Bertram van Infrastructuur en Waterstaat slaan alarm vanwege de financiële tekorten voor het onderhoud aan wegen, bruggen en andere infrastructuur. In een brief aan de Tweede Kamer schrijven de bewindslieden dat er "scherpe keuzes" gemaakt zullen moeten worden.

Het kabinet wil samen met de Kamer kijken welke onderhoudsprojecten aan wegen en bruggen de komende jaren voorrang moeten krijgen. Niet alles kan vanwege de tekorten, is de boodschap.

Begin dit jaar werd de Kamer al geïnformeerd over de "grote opgave" voor het zogeheten Mobiliteitsfonds en Deltafonds. Opgeteld gaat het om 80 miljard euro over de totale looptijd van de fondsen, wat neerkomt op "gemiddeld vele miljarden per jaar", aldus de bewindslieden.

De Rekenkamer raamde het tekort vorig jaar alleen al bij het wegvervoer op 20,5 miljard euro tot 2038.

Haringvlietbrug

Door de tekorten kunnen sommige trajecten niet van start, of kunnen ze vertraging oplopen, schrijven Bertram en Karremans aan de Kamer.

Als voorbeelden noemen ze werkzaamheden aan het Spui- en Gemaalcomplex IJmuiden en de Haringvlietbrug. De Haringvlietburg kreeg vanwege scheurtjes al een versterkingsbeurt, maar moet helemaal op de schop. Dat staat gepland voor 2030, maar het geld ervoor is er nog niet.

Karremans en Bertram komen niet met een lijst van projecten die volgens hen prioriteit hebben; ze willen vanwege de minderheidsstatus van het kabinet daarover eerst in overleg met de Kamer.

Volgens een woordvoerder zijn de afgelopen jaren niet alleen onderhoudstrajecten, maar ook veel aanlegprojecten stilgelegd, veelal vanwege stikstofproblemen. Het continu pauzeren van nieuwe trajecten wil het nieuwe kabinet volgens de woordvoerder ook doorbreken: ook daar zullen samen met de Kamer keuzes moeten worden gemaakt.

Kamer en kabinet debatteren donderdag over de problemen. Voor de zomer willen Karremans en Bertram de projecten die echt prioriteit krijgen vastleggen.