NOS Nieuws - Algemeen

Goedemorgen! Op verschillende plekken in Nederland voeren rijksambtenaren rond het middaguur actie tegen de zogeheten "nullijn", waardoor zij dit jaar geen loonsverhoging krijgen. En op de Olympische Winterspelen komen de Nederlandse schaatsters in actie op de 1000 meter.

Eerst het weer: de maandag begint bewolkt en met plaatselijk dichte mist. In de loop van de dag breekt in steeds meer regio's de zon door. In de zon wordt het vanmiddag 7 tot 9 graden, onder de bewolking blijft het kouder.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Voorafgaand aan de Super Bowl, het grootste jaarlijkse Amerikaanse sportevenement, deed het aangekondigde optreden van de Puerto Ricaan Bad Bunny veel stof opwaaien. De artiest haalde vorige week nog fel uit naar het anti-immigratiebeleid van de Amerikaanse regering.

Tijdens zijn optreden verwees hij veelvuldig naar zijn Puerto Ricaanse afkomst, maar zette hij ook andere landen uit de Amerika's in het zonnetje. Zo liet hij zijn dansers het optreden afronden door met allerlei vlaggen het stadion te verlaten. Zelf had hij een bal in handen waarop "Samen zijn we Amerika" was te lezen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Het Zwitserse AI-bedrijf Art Recognition heeft twee vrijwel identieke schilderijen die aan Jan van Eyck worden toegeschreven aan een AI-analyse onderworpen. Daarop werden niet de typische penseelstreken aangetroffen die de Vlaamse schilder doorgaans gebruikte.

Fijne maandag!

Het leek jaren geleden een goed idee: de gedupeerden van de toeslagenaffaire rust gunnen door ze even geen rekeningen van de Belastingdienst en Dienst Toeslagen te laten betalen. Maar niet alle ouders waren zich ervan bewust dat hun schuld daarmee wel bleef staan en zelfs verder opliep. Meerdere gedupeerden zitten nu opnieuw met een grote schuld, blijkt uit een rondgang van de NOS.

Hoeveel gedupeerden er precies achterstanden hebben, kan het ministerie van Financiën niet zeggen. Wel laat een woordvoerder weten dat van alle mensen die zijn beoordeeld, zo'n 40 procent een schuld heeft bij de Belastingdienst of Dienst Toeslagen. Bij bijna een derde van hen is het bedrag hoger dan 5000 euro.

100.000 mensen hadden pauzeknop

De pauzeknop werd in 2021 op verzoek van de Tweede Kamer ingesteld, om rust te brengen in de situatie van gedupeerde ouders. In dat jaar is ook besloten om ze 30.000 euro compensatie te geven.

Het was eigenlijk de bedoeling de pauze maar één jaar te laten duren, juist om te voorkomen dat schulden zich zouden opstapelen. Maar door de coronacrisis en de vertraagde afwikkeling van de toeslagenaffaire duurde de pauze veel langer. De diensten zijn pas vorig jaar begonnen met op grote schaal invorderen bij de 100.000 mensen met zo'n pauzeknop.

Die invordering komt voor een deel van de gedupeerden als donderslag bij heldere hemel. Zij moeten in één keer alle achterstanden over meerdere jaren terugbetalen.

Doordat het gaat om allerlei belastingen (van inkomstenbelasting tot motorrijtuigenbelasting) en toeslagen (van zorgtoeslag tot kindgebonden budget), kan het bedrag snel oplopen. De 30.000 euro compensatie is intussen vaak al lang uitgegeven.

Helga de Vente moet uiterlijk morgen een groot bedrag naar de Belastingdienst overmaken, wat niet gaat lukken. Intussen wacht ze nog op een reactie op haar betalingsregeling en kwijtschelding.

Advocate Pauline Ros, die tientallen gedupeerden van de toeslagenaffaire bijstaat, kreeg afgelopen tijd heel wat telefoontjes erover. "Mensen zijn in paniek, vanwege alle blauwe enveloppen. Het doet ze weer helemaal denken aan de toeslagenaffaire."

Volgens het ministerie van Financiën zijn mensen op de website, in gesprekken en via jaarlijkse brieven op de hoogte gesteld. En met succes: het merendeel van de mensen met een pauzeknop heeft afgelopen jaren wél de aanslagen en beschikkingen betaald.

Toch zijn er tal van gedupeerden die zeggen echt niet te zijn geïnformeerd. Ze zeggen die brieven bijvoorbeeld niet te hebben gehad. Of ze belden de Belastingtelefoon erover, die ze vervolgens niet verder kon helpen. Zo raakten ze het spoor bijster over welke schulden nog openstonden.

"Ik bleek bij het afrekenen opeens niet genoeg saldo te hebben. De Belastingdienst had tienduizenden euro's van mijn rekening afgeschreven, vanwege oude belastingaanslagen waarvan ik helemaal niet wist", vertelt een consultant, die tot haar grote schrik bijna een ton schuld bleek te hebben.

"Je moet niet onderschatten dat we afgelopen jaren een rollercoaster van emoties zaten, en weer financieel moesten leren plannen", zegt voormalig NSC-Kamerlid Faith Bruyning, die ook een flink bedrag moet terugbetalen. "Aan deze schulden heb je niet gedacht, omdat er vijf jaar radiostilte over is geweest."

Ook bij huidige Kamerleden zijn er zorgen. "Een pauzeknop betekent niet dat je die ouders financieel kan loslaten", vindt CDA-Kamerlid Inge van Dijk. "Ik vind dat je eigenlijk op voorhand kon zien aankomen dat mensen weer in de problemen zouden komen."

Wat wordt wel en niet kwijtgescholden?

Iedereen die zich aanmeldde als mogelijke gedupeerde in de toeslagenaffaire kreeg een pauze bij de Dienst Toeslagen en de Belastingdienst. Dat geldt ook voor toeslagpartners.

Zo'n 100.000 mensen hebben zo'n pauzeknop gekregen. Daar zitten ook tienduizenden mensen bij die uiteindelijk niet gedupeerd bleken. Zij moeten alle openstaande schulden alsnog betalen.

Bij gedupeerden zijn de schulden tot en met 2020 grotendeels kwijtgescholden. Achterstanden die vanaf 2021 zijn ontstaan, moeten wel worden terugbetaald.

Afgelopen jaar hebben 45.000 mensen gehoord dat de invorderingen weer starten. De rest zal ergens dit jaar bericht krijgen.

Het ministerie van Financiën is in 2024 een groot project gestart om de bedragen op een goede manier te innen. Medewerkers bellen bijvoorbeeld ouders persoonlijk op als de schulden heel hoog zijn.

Dat ook op het ministerie bekend was dat niet alle ouders weet hadden van die schuld, blijkt uit de belinstructies die medewerkers kregen. "De meeste ouders zijn niet goed op de hoogte of ze openstaande bedragen hebben", staat in een belscript. "Bij deze gesprekken kan het gebeuren dat ouders emotioneel of boos reageren."

'Grote stress'

Als gedupeerden hun nieuwe schulden niet kunnen betalen, kunnen ze een betalingsregeling of kwijtschelding aanvragen. "Maar omdat de regels daarvoor streng zijn, zitten ze opnieuw in grote stress", zegt advocaat Ros.

Zij hoopt daarom dat de Belastingdienst en de Dienst Toeslagen, vanwege de uitzonderlijke omstandigheden, gedupeerden sneller betalingsregeling kunnen geven en dat die ook een langere looptijd heeft. "Mijn cliënten begrijpen dat ze dit moeten terugbetalen en willen dat ook. Daarom hopen ze op een oplossing."

Het podium van het grootste jaarlijkse Amerikaanse sportevenement, de Super Bowl, was voor ongeveer een kwartiertje het toneel van Benito Antonio Martínez, oftewel de Puerto Ricaanse artiest Bad Bunny. Een keuze die van te voren al veel stof deed opwaaien in de Verenigde Staten, omdat hij de eerste artiest was die zijn optreden vrijwel volledig in het Spaans deed.

Zelf leek de artiest vooral te willen focussen op diversiteit en verbinding. De artiest verwees in zijn energieke show veelvuldig naar zijn afkomst, door onder meer op te duiken te midden van een decor van suikerrietvelden. Ook beklom hij een elektriciteitspaal, verwijzend naar de vele black-outs waar Puerto Rico mee kampt.

Een samenvatting van de show:

Zoals veel artiesten voor hem nam ook Bad Bunny gastartiesten mee. Zo maakte zangeres Lady Gaga haar opwachting tijdens het optreden, net als de Puerto Ricaanse zanger Ricky Martin. De zangeres was de enige die in het Engels zong. Ook was er een medley te horen met daarin onder meer muziek van de Puerto Ricaanse reggaeton-artiest Daddy Yankee.

Kritiek op ICE

Vorige week won Bad Bunny een Grammy voor het beste album van het jaar. In zijn dankwoord haalde hij hard uit naar de regering van de Amerikaanse president Trump en immigratiedienst ICE. "Weg met ICE", zei hij. Tijdens zijn optreden tijdens de Super Bowl uitte hij zijn kritiek subtieler, al verwees hij wel naar zijn winst van vorige week. Zo was zijn speech kort te zien op een tv in het decor en gaf hij een Grammy aan een klein jongetje.

Al snel circuleerden er online berichten dat het jongetje de vijfjarige Liam Ramos zou zijn, die drie weken geleden samen met zijn vader werd aangehouden in Minneapolis. Een week geleden werden de twee vrijgelaten op bevel van de rechter. De Amerikaanse regering wil de kleuter en zijn vader alsnog uitzetten. De twee verblijven legaal in de Verenigde Staten en hebben een asielaanvraag lopen.

Het is niet duidelijk of het ook echt om Ramos ging. Anderen vermoedden dat het jongetje symbool stond voor een jongere versie van de zanger.

Bad Bunny sloot zijn show af met de woorden "God bless America', en somde daarna de namen op van onder meer Zuid-Amerikaanse landen op. "Samen zijn we Amerika", stond er op de voetbal die hij in zijn handen hield. Achter de artiest liepen dansers met de vlaggen van de verschillende landen, waaronder Canada en Centraal-Amerikaanse landen. Boven het stadion was een reclamebord te zien met daarop de tekst: "Het enige dat krachtiger is dan haat, is liefde."

Halverwege zijn optreden werd het het huwelijk van twee fans van de artiest officieel bekrachtigd. Zij hadden hem uitgenodigd op hun bruiloft, maar hij nodigde hen uit om onderdeel te zijn van zijn optreden, meldt persbureau AP.

De hele halftime-show staat op YouTube:

Niet iedereen was blij met het optreden van de Puerto Ricaanse zanger. Zo hield de conservatieve organisatie Turning Point USA een alternatieve "All-American Halftime Show". Iets meer dan vijf miljoen mensen volgden de livestream van dat tegenconcert via YouTube.

Na afloop van het optreden liet de Amerikaanse president Trump weten dat hij het optreden "absoluut verschrikkelijk" en "een van de slechtste ooit" vond.

Mediamagnaat Jimmy Lai is door de rechtbank in Hongkong veroordeeld tot twintig jaar celstraf voor het samenspannen met buitenlandse machten en het publiceren van opruiende stukken.

Lai, die Brits staatsburger is, spreekt de beschuldigingen tegen en zegt dat hij een politieke gevangene is.

De 78-jarige Lai werd in 2020 gearresteerd onder de nieuwe nationale veiligheidswet die China toen invoerde in Hongkong. Lai was een belangrijke figuur tijdens de pro-democratieprotesten in Hongkong en deed zelf ook geregeld mee aan de protesten.

De rechtszaak draait onder meer om zijn inmiddels niet langer bestaande krant, waar in opiniestukken scherpe kritiek klonk op de Chinese en Hongkongse autoriteiten. De krant, de Apple Daily, werd gedwongen de werkzaamheden te staken vanwege schendingen van de nationale veiligheidswet.

Zorgen om gezondheid

Zijn familie zegt zich ernstig zorgen te maken om de gezondheid van de mediamagnaat. Eerder dit jaar zei zijn advocaat dat hij last had van onder meer hartkloppingen, een hoge bloeddruk en diabetes. De rechtbank zei geen strafvermindering te willen overwegen vanwege zijn medische conditie. Lai kan nog in hoger beroep gaan tegen de uitspraak. Zijn advocaat wilde niet zeggen of hij dat ook gaat doen.

Lai zit al een straf uit van 5 jaar en 9 maanden voor huurfraude en deelname aan ongeoorloofde bijeenkomsten. Hij had voor de veroordeling van vandaag ook levenslang kunnen krijgen. Die straf legden de rechters hem niet op, maar gezien zijn hoge leeftijd komt ook deze straf daar wel op neer.

Voormalige kolonie

De voormalig Britse kolonie Hongkong wordt sinds 1997 bestuurd door de Chinese overheid. Het is daarmee een speciale bestuurlijke regio. Er werd in de onderhandelingen over de terugkeer onder het Chinese gezag afgesproken dat de burgerrechten in de stad zeker vijftig jaar in stand zouden worden gehouden. Het ging daarbij onder meer om persvrijheid, vrijheid van meningsuiting en vrijheid van vergadering.

De nieuwe veiligheidswet maakt het echter veel moeilijker om kritiek te uiten op de autoriteiten.

De gisteravond vrijgelaten Venezolaanse oppositiepoliticus Juan Pablo Guanipa is ontvoerd in een wijk in Caracas. Dat meldt de Venezolaanse oppositieleider Machado op X.

"Zwaar bewapende mannen in burgerkleding arriveerden in vier voertuigen en namen hem met geweld mee", schrijft Machado. Ze roept op tot de onmiddellijke vrijlating van haar politieke bondgenoot.

Guanipa is een bondgenoot van oppositieleider en Nobelprijswinnaar Machado, die eind vorig jaar Venezuela ontvluchtte.

In Venezuela werden gisteren enkele prominente oppositieleden vrijgelaten. Het gaat onder meer om oppositiepoliticus Juan Pablo Guanipa en advocaat Perkins Rocha. Hun vrijlating werd als eerste gemeld door hun familieleden.

"Ik ben ervan overtuigd dat ons land volledig is veranderd", zei Guanipa na zijn vrijlating. "Ik ben er zeker van dat het nu aan ons allemaal is om ons te focussen op een vrij en democratisch land." Hij werd daarna achterop een motor rondgereden door de stad.

Amnestiewet

Mensenrechtenorganisatie Foro Penal laat weten dat ze de vrijlating van zeker 35 politieke gevangenen hebben kunnen verifiëren. Een van hen is de politicus Freddy Superlano, meldt de organisatie. Superlano is het hoofd van de oppositiepartij Voluntad Popular. Hij werd in 2024 gearresteerd na de presidentsverkiezingen.

Vorige week nam het Venezolaanse parlement een amnestiewet aan, die voor de vrijlating moet zorgen van mogelijk honderden politici, journalisten en mensenrechtenactivisten. Zij werden opgepakt en vastgezet onder het bewind van de presidenten Chávez en Maduro. De wet moet gaan gelden voor zaken vanaf 1999, toen Chavez aan de macht kwam.

Ontvoering Maduro

Begin vorige maand werd Maduro ontvoerd vanuit Venezuela door Amerikaanse militairen en meegenomen naar de VS. Dat leidde tot wereldwijde ophef. Inmiddels heeft waarnemend president Rodríguez het stokje overgenomen van de ontvoerde Maduro. Sindsdien zijn er al meerdere gevangenen vrijgelaten.

"Ze worden vrijgelaten, maar zijn niet vrij", zei Foro Penal daarover eerder tegen de NOS. De vrijgelatenen mogen het land veelal niet verlaten en moeten zich wekelijks melden bij de autoriteiten.

De presidentsverkiezingen in Portugal zijn gewonnen door António José Seguro. Hoewel nog niet alle stemmen zijn geteld, is al duidelijk dat de 63-jarige centrumlinkse kandidaat meer stemmen heeft gehaald dan zijn tegenstander, de rechtse populist André Ventura.

Seguro en Ventura waren de kandidaten die waren overgebleven na de eerste ronde van de verkiezingen, drie weken geleden. Toen haalde Seguro ook al meer stemmen dan de 43-jarige oud-sportcommentator Ventura.

Exitpolls van enkele nationale televisiezenders voorspellen dat Seguro ongeveer 72 procent van de stemmen heeft gekregen. Inmiddels zijn de meeste stemmen daadwerkelijk geteld en daaruit komt een soortgelijk cijfer naar voren.

Gematigde kandidaat

In de campagne profileerde Seguro zichzelf als een gematigd politicus die vooral de verbinding zoekt. Hij zette zich daarmee af tegen Ventura's plannen, die anti-immigratie en anti-establishment zijn. Ventura's partij Chega bestaat pas zes jaar en is sinds vorig jaar in grootte de derde partij in het Portugese parlement.

Seguro wordt de opvolger van de centrumrechtse Marcelo Rebelo de Sousa (77). Hij was tien jaar president en mocht zich niet verkiesbaar stellen voor een derde termijn.

Het presidentschap is in Portugal grotendeels een ceremoniële functie. Wel kan de president onder bepaalde omstandigheden het parlement wegsturen, nieuwe verkiezingen uitschrijven en een veto uitspreken over wetsvoorstellen.

Uitgesteld vanwege hoogwater

Ondanks het noodweer dat Portugal teistert, was de opkomst vandaag vergelijkbaar met die van drie weken geleden. Wel is in enkele gemeenten de stembusgang met een week uitgesteld vanwege hoogwater.

Die gemeenten hebben in totaal 37.000 stemgerechtigheden, oftewel 0,3 procent van het Portugese electoraat. Dat is volgens Portugese media te weinig om de overwinning van Seguro nog te verhinderen.

Slecht nieuws voor het Philadelphia Museum of Art en de Musei Reali in Turijn: hun versies van Sint-Franciscus ontvangt de stigmata die aan Jan van Eyck worden toegeschreven, zijn waarschijnlijk niet van de hand van de Vlaamse meester zelf.

Het Zwitserse AI-bedrijf Art Recognition heeft de vrijwel identieke schilderijen aan een AI-analyse onderworpen en daarop niet de voor Van Eyck typische penseelstreken aangetroffen, schrijft The Guardian.

Art Recognition komt tot de conclusie dat de versie in Turijn voor 86 procent zeker niet door Van Eyck is geschilderd en die in Philadelphia voor 91 procent zeker niet.

Kunsthistoricus Noah Charney zegt in de krant dat hij verwacht had dat de versie in Turijn een echte Van Eyck was en die in Philadelphia een kopie. "Het negatieve resultaat suggereert dat beide schilderijen uit zijn atelier komen. Dat zou betekenen dat het origineel dat grotendeels door Van Eyck is gemaakt, verloren is gegaan."

Meer onderzoek nodig

Hoogleraar artificiële intelligentie aan Tilburg University Eric Postma is onbezoldigd wetenschappelijk adviseur van Art Recognition. Hij werkte niet mee aan dit onderzoek, maar wel aan de ontwikkeling van algoritmen met Art Recognition.

"Het algoritme reageert alleen op wat zichtbaar is", zegt hij. "Of de penseelstreek zichtbaar is of de kleurschakering of iets anders, dat hangt allemaal af van het detail van de digitale reproductie die je gebruikt. Alle visuele structuren die je ziet in de digitale opname van het schilderij kunnen door het algoritme gebruikt worden om de hand van de meester te herkennen."

Critici van deze methode zeggen dat de staat waarin het schilderij verkeert en restauraties die in de loop er eeuwen zijn gedaan een goede AI-analyse kunnen verstoren.

Jan van Eyck

Jan van Eyck (ca. 1390 - 1441) was een diplomaat en schilder aan het hof van de Bourgondische hertog Filips de Goede. Hij geldt als een pionier in het gebruik van olieverf. Hij schilderde uiterst realistisch met veel oog voor detail en het gebruik van licht.

Zijn bekendste werk is De aanbidding van het Lam Gods dat in de kathedraal van Gent hangt. Vandaag de dag worden nog zo'n twintig schilderijen aan hem toegeschreven. Zij zijn van onschatbare waarde.

Postma beaamt dat. Hij weet uit eigen ervaring dat extra controle nodig is. "Je kunt je voorstellen dat je van een deel van het schilderij denkt: dat is helemaal niet door bijvoorbeeld Van Gogh geschilderd. Maar dan blijkt dat het ooit is geretoucheerd door iemand anders. Dus het is altijd goed om dat nog even te checken."

Dat geldt ook voor de eigenaren van de Van Eycks. De uitkomst van de AI-analyse is voor de eigenaren verontrustend, zegt Postma. "Het betekent dus dat ze nader onderzoek moeten doen, want het lijkt erop dat ze niet echt zijn.

Best of both worlds

Postma ziet dat AI-tools in de kunstwereld steeds meer worden toegepast, mede dankzij Art Recogniton.

"De uitdaging is altijd om the best of both worlds te krijgen. Waar zijn mensen goed in en waar zijn machines goed in? Die machines zijn heel goed om hele subtiele patronen uit die schilderijen te halen die voorspellend kunnen zijn over de authenticiteit. Maar mensen zijn weer beter in het zien van de bredere context. Ze kunnen het canvas analyseren of het paneel waarop het geschilderd is. Ze weten bij wie het schilderij in bezit is geweest. Al die dingen tezamen bepalen uiteindelijk het oordeel."

Bij een eenzijdig ongeluk met een vrachtwagen in de deelstaat Kano in het noorden van Nigeria zijn dertig passagiers omgekomen, meldt de gouverneur van Kano.

Ook raakten veel passagiers zwaargewond, zegt deelstaatsgouverneur Kabir Yusuf. Zij worden in ziekenhuizen in de omgeving verzorgd. De gouverneur heeft toegezegd dat de staat de kosten voor medische zorg van de gewonden betaalt en ook de familie van de slachtoffers ondersteunt. Wat dat concreet inhoudt, zei hij niet.

Volgens de gouverneur reed de vrachtwagen met aanhangers met daarin passagiers en goederen over de snelweg in het district Gezewa, toen de bestuurder de controle over het stuur verloor en crashte. Volgens Yusuf vertoonde de bestuurder "roekeloos rijgedrag".

Yusuf waarschuwt in zijn verklaring motorrijders en bestuurders van zware voertuigen zoals bussen en vrachtwagens om niet roekeloos te rijden. Volgens hem kunnen ongelukken zoals die van vanochtend worden voorkomen als weggebruikers zich aan de verkeersregels houden.

Vaak ongelukken

Er zijn geregeld zware ongelukken in Nigeria, omdat verkeersregels slecht worden nageleefd en de wegen in slechte staat zijn.

Zo kwamen vorig jaar zeker 31 mensen om het leven toen een tankwagen ontplofte na een ongeluk. In 2024 vielen zeker 147 doden bij een andere ontploffing van een tankwagen. Bij dit ongeluk verloor de chauffeur de controle over het voertuig waarna de wagen kantelde en de brandstof begon te lekken, waarop deze ontplofte.

De politie heeft vanmiddag na de wedstrijd FC Utrecht-Feyenoord hard ingegrepen tegen Feyenoord-fans. Een gemeentewoordvoerder zegt tegen RTV Utrecht dat supportersgroepen van de twee clubs op het punt stonden "een confrontatie" aan te gaan op het parkeerterrein bij het Galgenwaard-stadion. Daarom werd de ME ingezet. Feyenoord heeft om opheldering gevraagd.

Na de wedstrijd, die met 1-0 werd gewonnen door Feyenoord, zochten Utrecht-fans de Feyenoord-aanhangers op terwijl de bussen klaarstonden om terug te rijden naar Rotterdam. Supporters die al in de bussen zaten, stapten vervolgens uit.

De ME dreef de Feyenoord-fans terug de bussen in met de wapenstok en pepperspray. Op beelden op sociale media is te zien dat dat niet zachtzinnig ging.

Feyenoord zegt dat het de autoriteiten in Utrecht gaat vragen om nadere uitleg. De club wil geen "voorbarige definitieve conclusies" trekken. "Maar uit op sociale media geplaatste beelden en uit verhalen van ooggetuigen komt sterk het beeld naar voren dat er door een deel van de politie onnodig zeer hardhandig is opgetreden", schrijft de clubleiding in een verklaring.

De onvrede over het optreden van de politie zit hem ook in de ontvangst vóór de wedstrijd. Volgens de officiële supportersvereniging van Feyenoord werden fans bij aankomst opgewacht door een grote politiemacht en gefouilleerd op basis van vage 'signalen' dat er mogelijk vuurwerk was meegenomen. "Wij vinden deze gang van zaken buitenproportioneel, intimiderend en onacceptabel."

De politie en de gemeente geven nog geen inhoudelijke reactie op het politieoptreden bij de Galgenwaard. De politie zegt wel dat twee mensen zijn aangehouden: een voor opruiing en een omdat die persoon een stadionverbod had.

De tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten zijn pas in november, maar er bestaan al zorgen over het verloop. President Trump probeert invloed uit te oefenen op de organisatie van de verkiezingen.

Vorige week riep hij Republikeinen op om de verkiezingen "op ten minste vijftien plekken over te nemen" en de stembusgang te "nationaliseren". Trump beschuldigt specifieke Democratische steden van corruptie, zoals Detroit, Philadelphia en Atlanta.

"Trump probeert al twijfel te zaaien over het vermogen van de staten om verkiezingen te organiseren en stemmen eerlijk te tellen," zegt Elaine Kamarck. Ze was betrokken bij campagnes van Democratische presidentskandidaten en is nu verbonden aan het Brookings Instituut, een denktank.

Volgens de grondwet zijn de staten verantwoordelijk voor de organisatie van verkiezingen en het tellen van de stemmen. "Toen de grondwet werd opgesteld, waren de staten zeer machtig," legt Kamarck uit. "Ze wilden geen sterke centrale overheid. Dat is nog altijd een belangrijk kenmerk van het Amerikaanse staatsbestel."

Ook Republikeinse functionarissen uiten kritiek op Trumps uitlatingen. De toezichthouder van de verkiezingen in Kentucky herinnerde aan een uitspraak van president Reagan, die stelde dat niet de federale overheid de staten heeft gecreëerd, maar andersom. Andere lokale bestuurders steunen de president wel.

Ernstige corruptie

Witte Huis-woordvoerder Karoline Leavitt nuanceerde Trumps uitspraken. Volgens haar wil de president dat het Congres nieuwe regels vaststelt. Het parlement heeft daar de bevoegdheid toe.

Trump herhaalde later dat de federale overheid moet ingrijpen bij wat hij "ernstige corruptie" noemt. "Als een staat geen verkiezingen kan organiseren, dan moeten de mensen die achter mij staan daar iets aan doen," zei hij.

In maart probeerde Trump via een presidentieel decreet staten regels op te leggen. Federale rechters oordeelden vervolgens dat alleen het Congres, en niet de president, bevoegd is om landelijke verkiezingsregels vast te stellen.

De president stelt nog altijd zonder bewijs dat de verkiezingen van 2020 niet eerlijk zijn verlopen. Vorige week nam de FBI stembiljetten en kiezerslijsten uit die periode in beslag in Fulton County, in de staat Georgia. Trump sprak daarna telefonisch met agenten die bij de actie betrokken waren. Dat gebeurde via de telefoon van Tulsi Gabbard, die als director of national intelligence (DNI) alle landelijke inlichtingendiensten aanstuurt.

Dat de DNI bij een politieactie aanwezig is, is hoogst ongebruikelijk. Gabbard schrijft in een brief aan het Congres dat Trump haar persoonlijk de opdracht heeft gegeven.

"Het is ongehoord, de regering-Trump heeft daar niets te zoeken," zegt Elaine Kamarck. "Ik verwacht dat de president zal proberen aan te tonen dat er iets mis was met de stembiljetten."

Smaad

Na de verkiezingen van 2020 beschuldigde Trumps toenmalige advocaat Rudy Giuliani twee medewerkers in Fulton County van verkiezingsfraude. Die aantijgingen bleken ongegrond. Giuliani werd veroordeeld tot het betalen van 148 miljoen dollar schadevergoeding wegens smaad en trof later een schikking met de betrokkenen, die na de beschuldigingen met bedreigingen te maken kregen.

Trump zelf oefende destijds druk uit op de verkiezingschef van Georgia, Brad Raffensperger. In een telefoongesprek vroeg hij hem om "11.780 stemmen te vinden", precies genoeg om Biden in de staat te verslaan. Raffensperger weigerde.

Ook uitten Trump en zijn bondgenoten, waaronder rechtse nieuwszenders, beschuldigingen aan het adres van stemmachinefabrikant Dominion. Die claims werden door rechtbanken verworpen. De zenders NewsMax en Fox News troffen een schikking met Dominion en betaalden respectievelijk bijna 70 en bijna 800 miljoen dollar om de smaadzaken te beëindigen.

Toch zei Trump recent het te betreuren dat hij de Nationale Garde in 2020 geen opdracht heeft gegeven stemmachines in 'swing districts' in beslag te nemen: "Dat had ik moeten doen".

Racistisch beeld Obama's

Trump werd destijds in toom gehouden door zijn staf. Nu heeft hij tal van ontkenners van de verkiezingsuitslag in zijn regering benoemd. Trump plaatste vrijdag nog een video op zijn socialemediakanaal over vermeend gerommel met stemmachines in 2020. Daar was ook kort een racistisch beeld te zien van de gezichten van Barack en Michelle Obama op het lichaam van apen.

Trump houdt ook de onbewezen stelling vol dat illegale migranten massaal op Biden hebben gestemd. Bewijs daarvoor is nooit geleverd. "Als iemand zonder verblijfsstatus in de VS is, is stemmen wel het laatste wat je zou doen," zegt Kamarck.

De president wil dat kiezers bewijs van burgerschap tonen in het stembureau. Ook dringt hij erop aan dat staten kiezersgegevens delen met Washington. Volgens Kamarck zal het bij een verkiezingsnederlaag opnieuw tot ongefundeerde beschuldigingen van fraude leiden.

In een interview met NBC zei Trump deze week de uitslag in november alleen te accepteren als hij vindt dat de verkiezingen eerlijk zijn verlopen. Kamarck: "Als Republikeinen winnen, was het eerlijk. Als ze verliezen, was het volgens hem oneerlijk."

In een autobedrijf in Geleen in Limburg heeft vanavond een grote brand gewoed. De brand is inmiddels onder controle, maar het gebouw is grotendeels verwoest, meldt L1.

De brand, die begon in een bijgebouw, werd kort na 18.00 uur gemeld, waarop meerdere blusvoertuigen uitrukten. De brandweer schaalde op naar een grote brand. Volgens de Limburgse omroep was de brand overgeslagen naar het hoofdgebouw. De vlammen sloegen uit het pand en dikke zwarte rook trok richting een nabijgelegen wijk.

Het sein brand meester is inmiddels gegeven. De oorzaak van de brand is niet bekend. Ook is niet duidelijk of er gewonden zijn.

Ramen en deuren dicht

Het pand ligt aan de rand van een woonwijk. Bewoners is geadviseerd ramen en deuren dicht te houden en de deur niet uit te gaan als dat niet nodig is. Dat advies weerhield mensen er niet van om toch een kijkje te nemen. Volgens de politie stonden er veel mensen op straat.

Door de brand zijn roetdeeltjes verspreid in de omgeving. Als die bijvoorbeeld op auto's landen, kunnen ze worden weggehaald met water en zeep, zegt de brandweer.

Een Iraanse rechtbank heeft ruim zeven jaar cel opgelegd aan Narges Mohammadi, de activiste die in 2023 de Nobelprijs voor de Vrede kreeg. Haar advocaat heeft dat bekendgemaakt.

De advocaat heeft het vonnis te horen gekregen van de 53-jarige Mohammadi zelf, die vastzit in een gevangenis in het noordoosten van het land. De straf zou zijn opgelegd vanwege onder meer samenzwering en "propagandistische activiteiten".

Mohammadi strijdt al jaren tegen vrouwenonderdrukking en schendingen van mensenrechten in Iran, tot ergernis van het Iraanse regime. Ze zat meerdere celstraffen uit. Ook toen ze in 2023 de Nobelprijs kreeg, zat ze in de gevangenis. Haar kinderen namen de prijs toen in ontvangst.

Hongerstaking

Eind 2024 kwam Mohammadi vrij "op medisch verlof", maar afgelopen december werd ze opnieuw aangehouden. Dat gebeurde op een herdenkingsbijeenkomst voor een omgekomen advocaat.

Sindsdien zit Mohammadi vast. Volgens haar aanhangers is ze sinds een week in hongerstaking. Haar advocaat zegt te verwachten dat ze vanwege haar zwakke gezondheid op borgtocht zal worden vrijgelaten.

In de Libanese havenstad Tripoli is een oud woongebouw ingestort. Er zijn zes doden en zeven gewonden gemeld. Het is niet bekend hoeveel mensen onder het puin van het gebouw bedolven zijn.

Drie mensen zijn tot nu toe gered. Reddingswerkers zoeken nog naar andere overlevenden. Volgens de autoriteiten woonden 22 mensen in het gebouw. Alle hulpdiensten zijn opgeroepen om te helpen bij de reddingswerkzaamheden, schrijft het staatspersbureau van Libanon.

Veel mensen kwamen naar het ingestorte gebouw om te zoeken naar overlevenden:

Hoe het gebouw met vijf verdiepingen kon instorten is nog niet duidelijk. Het staat in de arme wijk Bab Tabbaneh, waar geregeld gebouwen instorten doordat ze in slechte staat zijn. Verspreid door de stad staan veel oude en slecht onderhouden gebouwen.

De havenstad Tripoli (niet te verwarren met de gelijknamige stad in Libië) ligt in het noorden van Libanon:

De Libanese vereniging van huiseigenaren spreekt van "een niet op zichzelf staand incident" en stelt dat het gebouw is ingestort doordat de Libanese staat te weinig heeft gedaan om de veiligheid te waarborgen. De vereniging heeft opgeroepen tot een uitgebreid onderzoek naar het incident.

Het ministerie van Volksgezondheid heeft aangekondigd dat de overheid zal betalen voor de verzorging van de gewonden.

Explosie in 2020

In 2020 was er in de Libanese hoofdstad Beiroet een grote explosie in het havengebied. Daarbij kwamen 218 mensen om het leven en raakten duizenden gewond.

De explosie verwoestte een groot deel van het gebied bij de haven. Honderdduizenden mensen raakten dakloos. Veel van hen werden daarna onvoldoende ondersteund door de overheid en strijden jaren na de ramp nog voor rechtvaardigheid.

De uitvoerder van de aanslag van vrijdag op een generaal van de Russische militaire inlichtingendienst GROe is volgens de Russische onderzoekers een in Oekraïne geboren man. Het zou gaan om de 65-jarige Ljoebomir Korba die in 2001 de Russische nationaliteit aannam.

De man is volgens de geheime dienst FSB in de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) aangehouden en aan de Russische autoriteiten overgedragen.

Op beelden op de Russische televisie is te zien dat een geboeide man door Russische agenten uit een vliegtuig wordt gehaald en in een busje wordt gestopt. President Poetin heeft VAE-president sjeik Mohammed bin Zayed telefonisch bedankt voor de aanhouding en overdracht.

Heen en weer

Korba woonde volgens het Russische persbureau Tass in Ramenskoeje, een plaats op 60 kilometer van Moskou, maar zou nog geregeld naar Oekraïne zijn gereisd. Hij zou in december vorig jaar naar Moskou zijn gegaan om in opdracht van Oekraïense geheime diensten een "terroristische" aanslag te plegen.

Oekraïne zegt niets met de aanslag te maken te hebben. "Wij weten niet wat er gebeurd is. Misschien had het te maken met een interne Russische machtsstrijd", zei de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Sybiha vrijdag al.

Twee medeverdachten

Volgens de Russische onderzoekers heeft Korba van twee mensen hulp gehad, een in 1959 geboren Rus met de naam Viktor Vasin en een in 1971 in de Oekraïense Donbas geboren vrouw. Vasin zou de contactpersoon van Korba zijn geweest. Hij is in Moskou aangehouden.

De vrouw, Zinaïda Serebritskaja, kreeg in 2020 een Russisch paspoort. Daarvoor was haar achternaam Antonyuk. Zij zou een woning hebben gehuurd in het Moskouse appartementencomplex waar GROe-generaal Vladimir Aleksejev woont.

"Ze verzamelde informatie over wanneer hij thuis en wanneer hij aan het werk was", zei een bron bij het onderzoek tegen Tass. Ook zou ze in een chatgroep van bewoners informatie over de beveiliging en de posities van de bewakingscamera's hebben ingewonnen.

De Russische televisie heeft een opname van een beveiligingscamera waarop een vrouw te zien is. Haar gezicht is niet zichtbaar en het is niet te zien waar de opname is gemaakt. Serebritskaja zou naar Oekraïne zijn gevlucht.

Korba schoot Aleksejev vrijdag rond 07.00 uur lokale tijd neer. Hij zou een pistool met geluidsdemper hebben gebruikt en drie keer hebben geschoten. Aleksejev raakte zwaargewond. Hij is geopereerd en weer bij kennis.

De twee aangehouden verdachten riskeren een levenslange gevangenisstraf. Serebritskaja zal op een internationale opsporingslijst worden gezet.

De chef-staf van de Britse premier Starmer stapt op. Aanleiding is de affaire rond de in opspraak geraakte politicus Peter Mandelson. Chef-staf Morgan McSweeney neemt naar eigen zeggen "de volle verantwoordelijkheid" voor het feit dat Mandelson werd aangenomen als ambassadeur in de Verenigde Staten, ondanks waarschuwingen om dat niet te doen.

"Het besluit om Peter Mandelson aan te nemen was verkeerd", schrijft McSweeney in een verklaring. "Hij heeft onze partij, ons land en het vertrouwen in de politiek beschadigd."

Mandelson werd in 2024 benoemd tot ambassadeur, na een lange carrière als onder meer topadviseur van premier Tony Blair, minister en Eurocommissaris. In bepaalde kringen was toen al bekend dat hij nauwe contacten onderhield met de veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein.

Toen een paar maanden geleden meer details over deze contacten opdoken, besloot premier Starmer Mandelson te ontslaan. De afgelopen tijd ging de beerput verder open: zo wordt Mandelson inmiddels ook verdacht van corruptie.

Functie zwaar onder druk

Door de affaire is Starmer zelf in zwaar weer gekomen, en ook de functie van zijn chef-staf McSweeney kwam onder druk te staan. Algemeen werd aangenomen dat hij het was die destijds aandrong op het aannemen van Mandelson als ambassadeur in Washington. Dat bevestigt McSweeney nu in zijn verklaring.

"Toen mij ernaar gevraagd werd, adviseerde ik de premier om de benoeming te doen en daarvoor neem ik de volle verantwoordelijkheid", schrijft hij. "In het openbare leven moet je verantwoordelijkheid nemen wanneer dat er het meest toe doet, niet alleen wanneer dat het best uitkomt."

Starmer zegt in een reactie op het vertrek van zijn rechterhand dat het een eer is om jaren met hem te hebben samengewerkt. "Hij heeft onze partij er weer bovenop geholpen", schrijft hij in een verklaring. "Het is grotendeels dankzij zijn toewijding, loyaliteit en leiderschap dat we de kans hebben gekregen om dit land te veranderen."

Correspondent Verenigd Koninkrijk Arjen van der Horst:

"Ironisch genoeg speelde Morgan McSweeney een rol die Peter Mandelson eerder speelde in de regering van New Labour onder Tony Blair: een invloedrijke strateeg die vooral achter de schermen opereerde. Met zijn aftreden als chef-staf verliest Keir Starmer zijn belangrijkste steunpilaar in de regering.

McSweeney wordt gezien als de architect van de grote verkiezingsoverwinning van Labour in 2024, maar in de fractie heerste al langer onvrede over hem. Afgelopen week eisten verschillende Labour-parlementariërs zijn ontslag.

Is zijn aftreden genoeg om Keir Starmers premierschap te redden? Misschien is dat te laat. Zijn positie blijft wankel. Hij is een van de minst populaire premiers uit de Britse geschiedenis en bij Labour groeit de overtuiging dat zijn dagen geteld zijn."

Een groot contrast is het, tussen de Winterspelen in Peking vier jaar geleden en de Spelen in Milaan nu. In Peking waren de tribunes vrijwel leeg en moesten de sporters elke dag een coronatest doen.

In Milaan zijn deze coronamaatregelen verleden tijd. Sporters hoeven zich niet meer te testen. Ook kunnen fans, familie en vrienden naar de Spelen komen om hen aan te moedigen.

Toch is niet alles veranderd, zegt chefarts Maarten Moen van NOC*NSF. Nog steeds heeft het Nederlandse team hygiënemaatregelen om ervoor te zorgen dat de sporters gezond blijven. "Als jij of ik verkouden bent, kunnen we nog wel werken. Maar een schaatser kan daardoor drie tienden langzamer rijden. En dat kan het verschil zijn tussen plek 1 en plek 4."

Het Nederlandse hygiëneprotocol is er niet voor niets, bleek afgelopen week al. Een aantal Finse ijshockeysters waren geveld door het norovirus. De wedstrijd tussen Finland en Canada werd om die reden uitgesteld.

Strak regime

Sportarts Moen was er ook bij in Peking. Hij herinnert zich hoe streng de coronaregels waren. "Je mocht alleen komen waar de Chinezen wilden dat je kwam. In de bus mocht het raam niet open en je mocht er nergens anders uit dan op de vaste plekken. Ook moest je buiten een mondkapje op, zelfs midden in de natuur."

Ook schaatsster Melissa Wijfje weet nog goed hoe strak het regime was. Ze was vier jaar geleden mee als reserve, voor het geval dat iemand met een coronabesmetting zou uitvallen. "We hadden nul contact met de buitenwereld en iedereen liep ingepakt rond als een soort mummie."

Ze zat niet in het olympisch dorp, maar in een hotel in Peking. Als ze naar de ijsbaan moest, stapte ze in een taxi, achter een plastic zeil. "Je had geen contact met de chauffeur."

Die regels waren bedoeld om de Chinese bevolking te beschermen, zegt Moen. Het Nederlandse team probeerde zelf om het risico op een positieve uitslag zo klein mogelijk te maken. "Daarom hadden we een aantal afspraken: is het handig dat je in aanloop naar de Spelen nog naar die verjaardag gaat? Moet je in die vergaderzaal gaan zitten met zo veel mensen? Zorg dan in ieder geval voor een goede luchtstroom."

Sommige van die maatregelen golden al sinds 2010, zegt Moen. "We hopen hiermee te bereiken dat sporters optimaal kunnen presteren." Daarom is er ook deze Spelen een hygiëneprotocol, dat bestaat uit drie onderdelen: sociaal gedrag, handhygiëne en luchtweghygiëne. Zo is het advies om geen handen te schudden, en je handen goed schoon te maken na het gebruik van hetzelfde bestek of het aanraken van klinken. Onder luchtweghygiëne valt het advies om in het vliegtuig of de bus een mondkapje te dragen.

Het is een advies, geen plicht. "Het moet niet te krampachtig worden", zegt Moen. "Je zoekt een balans: wat is voor een sporter te doen om de prestatie te beschermen?"

Samen zwiften

Ook voor familie van sporters is het nu een heel andere wereld vergeleken met vier jaar geleden. Coen Rijpma, de man van Antoinette Rijpma-de Jong, keek vier jaar geleden noodgedwongen op zijn werk naar haar olympische ritten. Dat deed hij met een paar collega's.

"Alles was op afstand. Na een wedstrijd videobelde ze meestal direct. En we gingen ook vaak samen zwiften, virtueel fietsen."

Dat hij nu wel naar de Spelen kan, noemt hij heerlijk. "Milaan is ook relatief dichtbij en Italië is een superland, dus ik hoop deze keer de full package mee te pakken. Misschien kunnen we af en toe ook koffie samen doen, maar ik reken nergens op."

Toch is hij ook blij als het evenement voorbij is. "Als Antoinette een belangrijk toernooi heeft, ben ik altijd best wel gestrest, dus ik kan er niet zo van genieten. Ik denk omdat ik weet wat ze er allemaal voor doet en laat."

Een medewerker van een fastfoodketen in Echt is vannacht gewond geraakt bij een steekpartij. De verdachte werd even later op de A2 aangehouden.

Het slachtoffer werd rond 01.30 uur verwond door een man met een steekwapen. De dader vluchtte na het incident weg. Korte tijd later kreeg de politie een melding van een man die op de A2 bij de Limburgse plaats liep.

Agenten troffen de man in de berm aan, die aan het signalement van de gevluchte verdachte voldeed. De 31-jarige man uit Schagen (Noord-Holland) verzette zich tegen zijn aanhouding. Hij kon door het gebruik van een stroomstootwapen en politiehond in bedwang worden gehouden, schrijft L1.

Het slachtoffer van de steekpartij is ter plaatse behandeld. Voor de medewerkers van de fastfoodketen is slachtofferhulp ingeschakeld. Het politieonderzoek is nog niet afgerond.

Bij de verkiezingen in Japan lijkt de regerende LDP van premier Sanae Takaichi zoals verwacht een grote overwinning te boeken. Volgens een eerste exitpoll kan die rekenen op 274 tot zelfs 328 zetels in het Lagerhuis, dat 465 zetels telt. Met coalitiepartner Ishin erbij zijn dat zelfs tussen de 302 en 366 zetels.

Nu heeft de coalitie er nog 232. Kiezers moesten voor hun gang naar het stembureau de zware sneeuwval trotseren waarmee Japan al dagen te maken heeft.

Na deze uitslag maakt de coalitie dus kans op een grote meerderheid en zelfs een 'supermeerderheid' van minimaal 310 zetels in het Lagerhuis, waarmee de regering het Hogerhuis zou kunnen omzeilen. Daar heeft de coalitie geen meerderheid.

Rage

De 64-jarige Takaichi had amper drie maanden na haar aantreden in oktober de verkiezingen uitgeschreven in de hoop haar mandaat te versterken. Haar partij, de LDP, is met een korte onderbreking al bijna zeventig jaar aan de macht, maar de laatste tijd wordt de partij geplaagd door schandalen en corruptieaffaires. Takaichi hoopt bij deze verkiezingen te profiteren van haar persoonlijke populariteit.

Ze ligt vooral goed bij jongeren; onder 30-minners is ze zo populair dat ze een rage heeft ontketend onder de naam 'sanakatsu', vrij vertaald "Sanae-koorts". Haar aanhang koopt massaal spullen die zij ook gebruikt, zoals haar handtas en de karakteristieke roze pen waarmee ze altijd aantekeningen zit te maken in het parlement.

Correspondent Japan Anoma van der Veere:

"De verkiezingsdag viel midden in een winterstorm, na de kortste campagneperiode sinds de Tweede Wereldoorlog. Dat drukte de opkomst, vooral in regio's waar in de laatste dagen veel sneeuw is gevallen, en waar volgens voorlopige cijfers beduidend minder kiezers hun stem uitbrachten dan bij eerdere verkiezingen. Tegen die achtergrond leed de oppositie een van zijn zwaarste nederlagen in jaren.

De pas gevormde Centristische Alliantie voor Hervorming (CRA), bedoeld als tegenwicht voor de populaire premier Takaichi, wist nauwelijks kiezers te mobiliseren en lijkt volgens exitpolls ongeveer de helft van zijn zetels te verliezen. Daarmee is het aantal zetels links van het politieke midden teruggezakt tot een historisch dieptepunt, terwijl conservatieve partijen juist sterker vertegenwoordigd zijn dan voorheen.

De uitslag heeft ook internationaal gevolgen. In Peking groeit de zorg over blijvend gespannen relaties, nu Takaichi een mandaat heeft gekregen om zich vast te houden aan haar harde defensiehouding tegen China, en met betrekking tot Taiwan. In Washington zal juist opluchting heersen: een stevige meerderheid voor de LDP vergroot de kans dat Japan vasthoudt aan de beloofde defensiehervormingen en hogere defensie-uitgaven."

De uiterst conservatieve premier kreeg donderdag de steun van de Amerikaanse president Trump. Ze voert evenals hij een uitgesproken anti-immigratiebeleid, terwijl Japan al jaren juist steeds meer immigranten toelaat om de problemen rond de vergrijzing aan te pakken. Bijna een derde van de bevolking is ouder dan 65 jaar.

Verder heeft Takaichi beloofd de komende twee jaar de btw op levensmiddelen op te schorten. Die is in Japan 8 procent. De maatregel moet eraan bijdragen de almaar stijgende kosten voor het levensonderhoud te drukken, maar leidt tot zorgen onder investeerders: de Japanse staatsschuld is een van de hoogste ter wereld, ruim 235 procent van het bbp, ver boven die van andere rijke landen.

Ook wordt gevreesd dat onder Takaichi de relatie met China verder zal verslechteren. Ze joeg eind vorig jaar het regime in Peking op de kast door te stellen dat Japan zijn krijgsmacht zal versterken als China Taiwan aanvalt. China is Japans belangrijkste handelspartner.

Bij een confrontatie tussen betogers en de politie zijn gisteravond in Milaan zes mensen opgepakt. Eerder op de dag waren er vreedzame protesten tegen onder meer de schadelijke milieu-impact van de Winterspelen.

Een van de leiders van het protest zei tegen persbureau AFP dat de Spelen worden gepromoot als duurzaam en kostenneutraal, terwijl er miljarden zijn gestoken in de aanleg van wegen. Anderen wezen op de kap van bomen om het evenement mogelijk te maken.

De betoging, waarbij allerlei burgerrechtenorganisaties betrokken waren, trok onder meer langs het olympisch dorp. Op borden waren slogans te zien als 'Bevrijd de bergen, minder ICE, meer gletsjer'. Daarmee werd onder meer verwezen naar de omstreden Amerikaanse immigratiedienst ICE, die in Milaan bij de Amerikaanse delegatie achter de schermen een rol speelt.

Het protest richtte zich ook tegen de hoge kosten van levensonderhoud en de enorm gestegen huizenprijzen in de regio.

Na de vreedzame betoging raakte een relatief kleine groep deelnemers slaags met de politie. Er werden fakkels, rookbommen en vuurwerk afgestoken. De politie zette waterkanonnen en traangas in.

Sabotage op het spoor

Er zijn in Milaan duizenden agenten ingezet om onlusten te voorkomen en tegen te gaan. Vorige week raakten in het eveneens Noord-Italiaanse Turijn meer dan honderd politieagenten gewond. Duizenden mensen betoogden tegen de ontruiming van een sociaal-cultureel centrum; agenten werden bekogeld met stenen en molotovcocktails. Een agent werd aangevallen met een hamer.

Gisteren ontstond ook chaos op het Italiaanse spoor door sabotage. Tussen Bologna en Padua ging een zelfgemaakt explosief af. De kabels raakten daardoor beschadigd. Tussen Bologna en Ancona vloog een elektriciteitshuisje bij het station van Pesaro in brand. Ook zijn meerdere kabels bij het centraal station van Bologna doorgesneden. Het leidde tot grote vertragingen.

Wie achter de sabotage zit, is nog niet duidelijk. Volgens Italiaanse media gaat het mogelijk om een anarchistische groepering.

Premier Meloni noemde de daders en de relschoppers vanochtend "vijanden van Italië". Ze sprak de steun uit aan de politie, de stad Milaan "en iedereen die zijn werk ondermijnd ziet door deze criminele bendes".

De Verenigde Staten maken zich op voor het grootste jaarlijkse sportevenement, de Super Bowl. De finale van het American football-seizoen gaat tussen New England Patriots en Seattle Seahawks, een clash tussen oost en west. In een land onder hoogspanning is deze wedstrijd behalve een tentoonstelling van de Amerikaanse cultuur ook een politieke arena geworden.

Alle ogen zijn vanavond gericht op de halftime-show van Bad Bunny. Dat uitgerekend de Puerto Ricaanse artiest het optreden op een van de best bekeken tv-momenten van het jaar mag verzorgen, heeft al sinds zijn aankondiging tot uiteenlopende reacties geleid.

Benito-Bowls, Bad Bunny lookalike-wedstrijden en Latino dansavonden: in de hoofdstad van de VS ontkomt niemand aan het spektakel dat dit weekend staat te gebeuren. Op 'Bad Bunny-avond' in Metrobar DC zingen bezoekers met pava's (Puerto Ricaanse hoedjes) en in hun beste Spaans mee met de muziek van Bad Bunny.

'Weg met ICE'

Benito Antonio Martínez, zoals Bad Bunny eigenlijk heet, vertaalt zijn teksten niet in het Engels, maar werd juist groot in het Spaans. Hij trok veel fans met zijn nummers over kolonialisme, machismo en nationale trots. Zijn laatste album, een muzikale ode aan zijn geboorteplaats, leverde hem vorige week nog een Grammy op voor beste album van het jaar.

Volgens de 19-jarige Valerie Colon is de artiest een groot voorbeeld voor de Latijns-Amerikaanse gemeenschap. Colon is op Puerto Rico geboren en opgegroeid, ze studeert nu in Washington DC. Dat Bad Bunny vandaag haar eiland vertegenwoordigt, emotioneert haar: "Hij laat zien dat je je droom moet najagen, ook al spreek je niet perfect Engels of zien mensen je aanwezigheid niet zitten."

Nog voordat Bad Bunny een noot heeft gezongen, is zijn optreden al een politiek twistpunt geworden. Dat zijn komst extra beladen is, heeft alles te maken met de aanhoudende binnenlandse spanning rondom het immigratiebeleid en de Amerikaanse identiteit.

De rapper hekelde tijdens de Grammy's het harde optreden van de regering-Trump. In zijn dankwoord had hij een duidelijke boodschap: "Weg met ICE", verwijzend naar de troepen die in sommige steden keihard optreden tegen immigranten en betogers.

Een deel van zijn dankwoord:

Kristi Noem, minister van Binnenlandse Veiligheid, zei dat immigratieautoriteiten "overal aanwezig" zullen zijn vanwege het evenement. Hoewel die uitspraak later werd afgezwakt, bestaat er vooralsnog onrust bij activisten en bewoners. Rondom het stadion in Santa Clara zijn meerdere anti-ICE-protesten aangekondigd dit weekend.

Bad Bunny zelf heeft al eerder besloten om niet met zijn nieuwste album door het land te touren, omdat hij bang is dat zijn fans opgepakt zullen worden bij immigratiecontroles.

Uit rechtse hoek is de ergernis over Bad Bunny in de VS al langer voelbaar. Een terugkerend verwijt is dat de artiest niet Amerikaans genoeg zou zijn. President Trump zal de wedstrijd zondag niet bijwonen en hij noemde Bad Bunny een "vreselijke keuze" voor de halftime-show.

Complexe relatie

Als tegenoffensief kondigde het conservatieve Turning Point USA aan dat het een alternatieve "All-American"-show zal uitzenden in de rust. De met Trump bevriende artiest Kid Rock is daar headliner. "We brengen de Amerikaanse cultuuroorlog naar het hoofdpodium", schreef de organisatie vorige maand. "Geen woke onzin. Alleen waarheid. Alleen vrijheid. Alleen Amerika."

Een anonieme NFL-speler zei afgelopen week tegen The Athletic dat de halftime-artiest "altijd een Amerikaan moet zijn". Die uitspraak leidde tot discussie omdat Puerto Rico Amerikaans territorium is. Inwoners zijn Amerikaanse staatsburgers, ook al hebben ze beperkte politieke vertegenwoordiging in Washington.

Precies die complexe relatie tussen Puerto Rico en de rest van de Verenigde Staten is een terugkerend thema in het werk van Bad Bunny. In zijn muziek vertelt hij over de positie van Latino's binnen de Amerikaanse samenleving en de vrees dat de lokale bevolking van zijn eiland verdreven zal worden.

Zijn uitgesproken Puerto Ricaanse identiteit is volgens fans de reden dat hij miljoenen luisteraars bereikt. "Iedereen heeft nu een mening over hem en zijn optreden", zegt Colon. "Maar ik zie iemand die trots is op dit land en niet bang is om zichzelf te zijn."