NOS Nieuws - Algemeen

Het Iraanse regime vraagt grote geldbedragen van nabestaanden van slachtoffers van de protesten in het land. Als ze de lichamen van hun geliefden terug willen om te begraven, moeten er omgerekend duizenden euro's betaald worden, zeggen Iraniërs tegen de BBC.

De protesten van de laatste weken worden met harde hand neergeslagen. Zeker tweeduizend mensen zijn gedood. Bronnen zeggen tegen de Britse omroep dat lichamen worden vastgehouden in mortuaria en ziekenhuizen.

Een familie in de noordelijke stad Rasht zegt dat er omgerekend ruim 4200 euro betaald moest worden om het lichaam van een dierbare terug te krijgen. Familie van een bouwvakker moest in Teheran zelfs bijna 6000 euro neerleggen. Omdat ze dat geld niet hadden, werden ze zonder lichaam weer naar huis gestuurd.

Volgens de BBC worden familieleden van omgekomen kinderen afgeperst door functionarissen bij sommige mortuaria. Als ze beweren dat hun kind door demonstranten is gedood, hoeven ze niet de enorme som geld op tafel te leggen. "We moesten ook deelnemen aan een pro-regeringsdemonstratie. Dat hebben we geweigerd", zegt een van de nabestaanden.

Torenhoge inflatie

De protesten begonnen ruim twee weken geleden onder meer vanwege de torenhoge inflatie in het land, waardoor het leven voor veel Iraniërs onbetaalbaar is geworden. Inmiddels wordt er ook gedemonstreerd tegen het strenge regime.

De Amerikaanse president Trump dreigde eerder in te grijpen in Iran als het land door zou gaan met het doden van demonstranten. Het Witte Huis meldde gisteren dat het regime onder druk van Trump 800 executies heeft opgeschort. Of dat echt waar is, is niet te controleren. De VS leverde er geen bewijs voor en in Iran zijn nauwelijks journalisten.

De beoogde Amerikaanse ambassadeur voor IJsland heeft zijn excuses aangeboden voor een misplaatste opmerking. Billy Long zou bij wijze van grap hebben gezegd dat IJsland de 52e staat van de Verenigde Staten zou worden.

De opmerking kwam op het moment dat er internationaal veel te doen is om Groenland. Trump wil dat land bij de VS voegen, terwijl het grondgebied is van NAVO-bondgenoot Denemarken.

Volgens Politico maakte Long zijn opmerking in het Huis van Afgevaardigden. "Long grapte tegenover leden van het Huis dat IJsland de 52e staat zou worden en hij de gouverneur."

Long zegt zelf dat het niet serieus bedoeld was. "Mensen maakten grappen over Jeff Landry die gouverneur van Groenland zou worden. Daarna werden er ook grappen over mij gemaakt. Als iemand zich daardoor beledigd voelt, bied ik mijn excuses aan", zegt Long.

'Belediging voor IJsland'

Toch heeft het IJslandse ministerie van Buitenlandse Zaken de Amerikaanse ambassade in Reykjavik om opheldering gevraagd. Sigmar Gudmundsson, van regeringspartij Viðreisn, noemt het "geen leuke grap" en stelt dat de VS steeds minder respect heeft voor de soevereiniteit van kleine staten.

Long is nog niet officieel benoemd als ambassadeur. Inmiddels is een online petitie in korte tijd al bijna 4000 keer ondertekend, waarin de IJslandse minister van Buitenlandse Zaken wordt opgeroepen Long te weigeren als ambassadeur. "De woorden van Long zijn een belediging voor IJsland en de IJslanders, die voor hun vrijheid hebben moeten vechten en altijd een vriend van de VS zijn geweest", staat bij de petitie.

De Venezolaanse oppositieleider María Corina Machado heeft in het Witte Huis haar Nobelprijsmedaille aan Donald Trump aangeboden. Het was de eerste keer dat ze elkaar ontmoetten.

Machado kreeg de Nobelprijs voor de Vrede vorig jaar vanwege haar inzet voor de democratie in haar land. In november droeg ze bij de bekendmaking de prijs al deels aan hem op. Ze stelde in een later interview met Fox News dat ze hem persoonlijk wilde vertellen dat inwoners van Venezuela willen dat zij de prijs met hem deelt.

Trump bedankt Machado via zijn platform Truth Social en noemt het aanbieden van de medaille "een prachtig gebaar van wederzijds respect".

Nobelprijs niet overdraagbaar

Het Noorse Nobelinstituut meldde afgelopen zaterdag al dat een Nobelprijs niet kan worden ingetrokken, gedeeld of doorgegeven kan worden aan anderen.

Trump zelf vindt al langer dat hij die prijs zou moeten winnen. Tijdens de Algemene Vergadering van de VN vorig jaar september zei hij al dat "iedereen vindt dat ik de Nobelprijs voor de Vrede zou moeten krijgen" om eraan toe te voegen dat hij echter meer waarde hecht aan het redden van levens, niet het winnen van prijzen.

Op sociale media uitte hij ook zijn ongenoegen. "Ik heb eigenhandig 8 OORLOGEN BEËINDIGD, en Noorwegen, een NAVO-lid koos er dom voor om de Nobelprijs voor de Vrede niet aan mij te geven", schreef hij op 7 januari.

'Trump blijft bij standpunt over Machado'

Trump zei kort na het gevangennemen van president Maduro dat Machado "een aardige vrouw is", maar dat ze "niet de steun en respect heeft" om Venezuela te leiden.

Machado wilde bij vertrek niet inhoudelijk ingaan op haar gesprek met Trump. Ze begroette met een glimlach een groepje aanwezige aanhangers en zei alleen tegen hen: "wees ervan verzekerd dat we op president Trump kunnen rekenen voor de vrijheid van Venezuela".

Trump en zijn adviseurs lieten eerder weten te willen samenwerken met de interim-leider van Venezuela, Delcy Rodríguez. Hij noemde haar na een telefonisch gesprek eerder op de dag "een fantastisch persoon". Hij stelde met haar afspraken te hebben gemaakt over olie, mineralen, handel en veiligheid en dat de VS werkt om "Venezuela te helpen stabiliseren en herstellen".

Een automobilist is vanavond een gebouw van het ziekenhuis Zuyderland in Heerlen binnengereden. De man is daarbij overleden. De politie spreekt van een "noodlottig ongeval".

Er is verder niemand gewond geraakt. Wel is er schade aan het pand aan de Henri Dunantstraat, meldt L1 Nieuws. De spoedeisende hulp van het ziekenhuis was door de aanrijding tijdelijk gesloten.

Ongeluk

Volgens de politie reed de automobilist rond 20.30 uur achteruit tegen een glazen pui van het ziekenhuis aan. Direct daarna reed hij vooruit tegen een ander deel van de gevel.

De man werd direct behandeld op de eerste hulp, maar overleed niet veel later. Uit onderzoek van de politie is gebleken dat het ging om een ongeluk.

Bekende Nederlanders en fans reageren aangeslagen op het plotselinge overlijden van Robert Jensen. Vandaag werd bekend dat de programmamaker en podcastpresentator maandag in het ziekenhuis is overleden aan een hartstilstand. Hij was 52 jaar.

Op Instagram staan rond 18.00 uur al zo'n 7000 reacties onder een condoleancepost van Frank Dane, de broer van Robert Jensen. "Mijn geweldige broertje is niet meer", schrijft hij. "Het is zo verdrietig, ik ga je warmte zo missen."

De fans van de eigenzinnige programmamaker roemen vooral de kritische blik van Jensen op onder meer de coronamaatregelen van de overheid. Ze noemen hem "een voorvechter voor alles wat krom is", "onze strijder in bange tijden", "een geweldige inspiratiebron" en "een dappere waarheidszoeker".

Jensen werd vooral bekend met de naar hemzelf vernoemde talkshow:

Jensen trok op zijn kanaal op YouTube fel van leer tegen de lockdowns, die tussen 2020 en 2022 door de regering waren ingesteld om de verspreiding van het virus tegen te gaan. Hij ontkende het bestaan van het coronavirus niet, maar keerde zich tegen de vaccinaties.

Radio-dj Giel Beelen schrijft dat hij "deze mooie ziel met z'n bulderende lach" koestert en presentatrice Patty Brard noemt Jensen "mijn maatje in crime in vroegere tijden". Dj Gerard Ekdom benadrukt het plotselinge overlijden: "Vreselijk verdrietig nieuws, zo jong nog."

'Inspirerende man'

Vanaf 2002 had de presentator zijn eigen programma JENSEN! op de tv-zender Yorin. Hier werkte hij samen met sidekick Jan Paparazzi (Jan Zwart). In zijn talkshow kwamen niet alleen bekende Nederlanders langs, ook internationale sterren als Shakira, Snoop Dogg, Enrique Iglesias en Jamie Oliver zaten op zijn bank.

Jan Paparazzi noemt Jensen "een ontzettend inspirerende, creatieve man, echt een talent". De twee waren niet alleen collega's; ze werden ook goede vrienden. "Ook de laatste tijd nog. Natuurlijk zagen we elkaar niet meer bijna dagelijks, zoals vroeger, maar we hadden nog wel regelmatig contact."

Volgens Paparazzi was radio de grote passie van Jensen. "Hij maakte op een hele open minded manier radio. Alles was bespreekbaar. Hij was heel eerlijk en vertelde over alles wat hem bezighield. Heel persoonlijk. Dat was voor die tijd nieuw." Paparazzi noemt het een feest om met Jensen te hebben gewerkt.

"Ik dacht: we worden beschoten", zegt Sanne Bienemann (41). De bewoonster van de Visscherssteeg in Utrecht was thuis toen daar vanmiddag een enorme explosie klonk. "Ik stond te bellen voor het raam, en werd door de kracht helemaal naar achteren geduwd."

De explosie was rond 15.30 uur, en werd gevolgd door een tweede. Daarop brak in de straat een grote brand uit. Zeker vier mensen raakten gewond, meldt de Veiligheidsregio.

Nu, aan het begin van de avond, is de hele buurt afgezet met politielinten. Buurtbewoners worden opgevangen in Grand Hotel Karel V.

Bienemann staat met haar hond en een paar buren voor het hotel. De kracht van de klap was volgens haar zo groot, dat haar oren nog steeds dicht zitten. "En bij mijn buurvrouw staat de luxaflex helemaal krom."

'Hele huis trilde'

Andere buren hebben zich verzameld op de zolder van het hotel, waar ze koffie en thee krijgen. Hier is ook Maggie (13), die met haar ouders en broertje in de Visscherssteeg woont.

Ze zat op het moment van de klap op haar slaapkamer, boven. "Het hele huis trilde", zegt ze. "Ik hoorde mensen schreeuwen en liep naar beneden, om te kijken wat er was gebeurd. Ik had geen idee." Eenmaal buiten kreeg ze door wat er was gebeurd. "Toen zag ik dat het hele huis was ontploft."

De buurt rondom de Visscherssteeg is volgens Bienemann heel hecht. "Iedereen ging daarom direct kijken en bellen om te checken of iedereen veilig was."

In het pand dat is ontploft, wonen volgens haar twee mannen van begin dertig. "We vroegen ons af: zijn de buurjongens nog binnen?" Uiteindelijk lukte het om hen telefonisch te bereiken. "Ze waren gelukkig niet thuis", zegt Bienemann.

'Kat nog binnen'

Amber Coebergh (21) woont met haar vijf huisgenoten aan de Springweg, om de hoek van de Visscherssteeg. "Ik lag in bed, toen het hele huis opeens bewoog", zegt ze. "En ik zag allemaal dingen voor het raam langs vliegen."

Coebergh ging daarop naar buiten, waar ze de tweede knal hoorde. "Ik hoorde mensen roepen en gillen en ging kijken bij de brand. Maar de politie zei dat ik verder weg moest gaan staan."

Inmiddels staat ze met haar huisgenoten te wachten naast een politielint, bij filmtheater Springhaver. "We wilden onze kat, Spoekie, ophalen, maar dat kan niet."

Wanneer dat wel kan, en of ze vanavond nog naar huis mogen, weten de huisgenoten niet. "Ik hoorde andere mensen al zeggen dat we waarschijnlijk niet thuis kunnen slapen."

Eerder op de dag deden omwonenden hun verhaal voor de camera:

"Als de wereld toen naar ons had geluisterd, zou dit nu niet gaande zijn. Hoeveel duizenden mensen moeten er nog gedood worden voordat iemand onze stem hoort? Hoe kunnen we nog duidelijker maken dat we af willen van de Islamitische republiek", zegt de Iraanse Elahe Tavakolian vanuit Italië.

Als iemand begrijpt wat de demonstranten in Iran nu doormaken, dan is zij het wel. In 2022 ging ze dagenlang de straat op want ook toen was er een grote protestgolf. Aangewakkerd door de dood van Mahsa Amini ontstonden massale protesten. 'Vrouw, leven, vrijheid,' klonk het door de straten van Iran.

"Wij kwamen voor een vreedzame demonstratie. Maar we werden beschoten. Hetzelfde gebeurt nu weer, maar het is nóg afgrijselijker", zegt de 35-jarige Tavakolian, die de huidige massaprotesten in Iran op de voet volgt.

Kogel in oog

Ze herinnert zich de chaos in haar stad, Esfariyan, in het najaar van 2022. Dag in dag uit ging ze naar demonstraties. Ze nam haar 10-jarige tweeling mee. "Het moment dat het gebeurde zal ik nooit vergeten", zegt ze. "Er was zo veel bloed, mijn kinderen dachten dat ik doodgeschoten was."

Het was een kogel in haar oog, afgeschoten door een agent van zo'n dertig meter afstand, vertelt ze. "Ik heb geluk gehad. Ik rende om iemand anders te helpen die net beschoten was. Toen ik me omdraaide om te kijken waar mijn kinderen waren, kwam de kogel binnen via het hoekje van mijn oog. Als ik mijn hoofd op dat moment niet had gedraaid, was ik dood geweest."

In lokale ziekenhuizen kon ze de urgente medische hulp die ze nodig had niet krijgen. Net als nu, weigerden artsen vaak demonstranten te helpen. Ook voelen slachtoffers zich niet veilig in ziekenhuizen. Drie weken lag Tavakolian te kermen in een donkere kamer. De infectie in haar oog werd alsmaar erger.

Tavakolian bemachtigde een humanitair visum en kreeg de kans om naar Italië te gaan voor medische behandelingen. Maar het was te laat. Haar oog was dusdanig geïnfecteerd dat het moest worden verwijderd, met een prothese ervoor in de plaats.

Hoewel ze zich in eerste instantie ongemakkelijk voelde met haar gewonde oog, begon ze al snel foto's te maken om de wereld te laten zien wat er met haar, en zoveel mede-demonstranten, is gebeurd. Verschillende operaties hebben tot nu toe weinig opgeleverd.

Pijn in haar hart

Wonden die tot op de dag van vandaag moeten genezen, Sima Moradbeigi, 28, weet er alles van. Ze werd destijds met hagelmunitie in haar arm geschoten. "Mijn elleboog heeft geen bot meer. Dat beperkt mij enorm. Er zitten nog altijd veel hagelresten in mijn arm, het doet vooral pijn als het buiten koud is. Ik neem zware medicatie en ik moet me concentreren op de zorg voor mijn jonge dochter. Door de pijn heb ik er niet altijd energie voor."

Ze is vooral dankbaar dat ze het op het nippertje heeft overleefd en ze droomt over haar terugkeer vanuit Duitsland naar een vrij Iran: "De pijn in mijn hart is nog groter dan mijn fysieke pijn. Het hoge aantal doden en gewonden brengt trauma's naar boven. Het brengt me terug naar het moment dat ik beschoten werd en ik mijn arm zag bungelen. Dit gruwelijke regime dat zijn eigen mensen op deze manier aanpakt, moet zo snel mogelijk weg. Waar wacht de wereld nog op?"

Ondanks de enorme risico's zouden Tavakolian en Moradbeigi nu liever in Iran op straat staan dan alles vanuit Europa te volgen. Hun verwondingen lijken hun strijdbaarheid alleen maar te hebben vergroot, hoewel ze hun tranen soms moeten bedwingen.

Tweeling niet mee

"Het was het dubbel en dwars waard en als ik het opnieuw moest doen dan zou ik hetzelfde doen. Wij blijven strijden totdat dit regime valt", zegt Tavakolian. Ook nu weer worden honderden, zo niet duizenden, demonstranten geraakt door kogels en ze voelt hun pijn. Ver van huis zijn haar trauma's vers en het verdriet enorm. Dat haar tweeling niet mee kon naar Europa en dat ze niet weet wanneer ze haar dertienjarige zoon en dochter ooit weer zal zien, steekt.

Moradbeigi: "De herinneringen komen nu constant boven. Al die mensen die net als Elahe en ik vreedzaam de straat op gaan. We willen de basics, een leven, vrijheid een toekomst voor onze kinderen maar dit regime voert oorlog tegen zijn eigen mensen. We smeken de EU al drie jaar om de Revolutionaire Garde op de terreurlijst te zetten. Ze doen het niet. Wat moet er nog meer gebeuren voordat de wereld luistert?"

De Nederlandse Pieter Wittenberg en 23 andere hulpverleners zijn in Griekenland vrijgesproken van mensensmokkel, lidmaatschap van een criminele organisatie en witwassen. De hulpverleners werden daarvoor vervolgd vanwege hun hulp aan migranten in Griekenland.

Vandaag stond de 78-jarige Wittenberg samen met de andere hulpverleners terecht op het eiland Lesbos. Voor de aanklachten konden zij maximaal twintig jaar celstraf krijgen.

"Ik ben ongelooflijk opgelucht", laat Wittenberg in een verklaring weten. "Na al die jaren van vervolging voelt deze vrijspraak als ademhalen na een lange duik." Hij noemt het echter "onverteerbaar" dat de jarenlange vervolging schade heeft aangericht voor vluchtelingen. "Dat maakt dat ik me leeg voel in plaats van euforisch en blij."

De juridische strijd sleepte zich jarenlang voort. "Het vonnis maakt een einde aan een zeven jaar durende juridische strijd die begon in 2018, toen vrijwilligers van de organisatie Emergency Response Center International werden gearresteerd vanwege hun zoek- en reddingsacties", laat mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) weten.

'Bitterzoete uitspraak'

De mensenrechtenorganisatie spreekt over een "bitterzoete" uitspraak voor de hulpverleners. Door de vervolging werd hun levensreddende werk vrijwel stilgelegd, zegt HRW. "Terwijl er nog steeds mensen verdrinken in de Egeïsche Zee."

De organisatie roept de Griekse autoriteiten op om te stoppen met het strafbaar stellen van de solidariteit en te stoppen met de pushbacks, het terugduwen van bootjes de zee op.

Nederlandse hulporganisaties zijn nog steeds actief in Griekenland, maar sinds de aanklacht tegen de hulpverleners staan ze niet meer aan de oevers als er bootjes aankomen.

'Plicht als mens en zeeman'

"De uitspraak heeft veel te lang op zich laten wachten", reageert Amnesty International. Volgens de mensenrechtenorganisatie had de zaak nooit voor de rechter mogen komen. "De beslissing van vandaag geeft een duidelijk signaal af: het verlenen van levensreddende humanitaire hulp is een plicht, geen misdaad."

Dat is ook hoe Wittenberg zijn hulpverlening zag. "Ik heb altijd gehandeld vanuit mijn geweten en vanuit mijn plicht als mens en zeeman: mensen helpen in nood." Hij zegt nooit te hebben bedacht dat dit tot een rechtszaak zou kunnen leiden.

Correspondent Zuidoost-Europa Thijs Kettenis:

"De vrijspraak is niet alleen een grote opluchting voor Wittenberg en de andere 23 hulpverleners die meer dan zeven jaar de verdenking van mensensmokkel boven hun hoofd hadden hangen. Nog steeds zijn er hulporganisaties actief op Lesbos, onder wie zeker drie Nederlandse. Zij zijn sinds de aanklacht in 2018 veel voorzichtiger geworden en boden noodgedwongen minder hulp, bang om ook voor de rechter gesleept te worden.

Mogelijk durven ze nu weer meer. Maar zelfs nu Wittenberg en de anderen van alle blaam zijn gezuiverd, werpt het hele proces zijn schaduw vooruit. De Griekse regering kent een zeer streng vluchtelingenbeleid waarmee ze de grenzen van het recht opzoekt om zoveel mogelijk af te schrikken.

Criminaliseren van hulp helpt daarbij, zeggen critici. Het proces tegen Wittenberg laat zien dat de Griekse justitie bereid is ver te gaan om hulpverleners jarenlang het leven zuur te maken, ook al heeft ze een zwakke zaak. Hulporganisaties zullen ook na de vrijspraak van vandaag wel twee keer nadenken voor ze hun medewerkers het risico laten lopen in eenzelfde situatie te belanden."

Uit cijfers van VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR blijkt dat er nog altijd veel mensen met bootjes Griekenland bereiken. In 2025 ging het om iets meer dan 48.000 migranten. Zo'n 4000 van hen arriveerden op Lesbos.

De oorzaak van de explosie in het centrum van Utrecht is nog niet duidelijk, zegt burgemeester Sharon Dijksma. Er was sprake van een gaslek, maar of dat vóór of na de explosie is ontstaan is niet duidelijk. Er zijn vier mensen gewond geraakt.

De ontploffing was rond 15.30 uur aan de Visscherssteeg, waarna een grote brand ontstond. Die breidde zich snel uit naar omliggende gebouwen. Pas om 21.20 uur was deze onder controle.

De explosie vond volgens de veiligheidsregio "naar alle waarschijnlijkheid" plaats in een woonhuis. De bewoners, twee mannen van begin dertig, waren op het moment van de ontploffing niet thuis, zeggen omwonenden tegen de NOS. Dat bevestigde een woordvoerder van de veiligheidsregio later tegenover persbureau ANP.

Het liveblog van de gebeurtenissen in Utrecht teruglezen kan hier.

'Geen misdrijf'

Burgemeester Sharon Dijksma hield om 21.00 uur een persmoment. De precieze oorzaak van de explosie is nog onduidelijk, maar ze zei dat een misdrijf "niet voor de hand ligt". "Vanmiddag is iets vreselijks gebeurd in het hart van de stad", aldus Dijksma. Ze sprak van een enorme explosie, gevolgd door een of twee kleinere.

"Er was sprake van een gaslek", zei Dijksma. "Dat hebben mensen in de buurt ook echt wel geroken. Het gaslek is inmiddels gedicht." In de omgeving van de Visscherssteeg is het gas nog afgesloten om verdere risico's te voorkomen.

Geen zwaargewonden

Van de vier gewonden zijn er twee ter plekke door de ambulance nagekeken. Een persoon werd overgebracht naar het calamiteitenziekenhuis dat het UMC Utrecht na het incident opende.

De vierde gewonde is na de ontploffing onwel geworden en vervolgens naar het ziekenhuis vervoerd, aldus Dijksma. "Maar er zijn geen zwaargewonden direct gerelateerd aan de explosie." De burgemeester zei daarover dat "een paar mensen een engeltje op hun schouder" hadden.

Geen meldingen over vermisten

"Er zijn geen mensen vermeld als vermist", zei Dijksma verder. "Het is wel zo dat we niet kunnen uitsluiten dat er mensen onder het puin liggen."

Directe omwonenden, zo'n honderd mensen, werden na het uitbreken van de brand opgevangen in het nabijgelegen Grand Hotel Karel V. Zij kunnen vannacht nog niet naar huis. De gemeente is bezig opvang voor hen te regelen.

De komende tijd worden omliggende woningen gecontroleerd op instortgevaar. De burgemeester kon niet gelijk zeggen om hoeveel panden het gaat. Ook kunnen bewoners voorlopig niet terugkeren omdat er geen aansluiting met gas, water en licht.

Daarnaast staan nog veel auto's van mensen in de parkeergarage Springweg, die vlak bij de getroffen panden ligt. Die blijft voorlopig gesloten, meldt de veiligheidsregio.

De brandweer was uren na de explosie nog altijd bezig met blussen:

De hulpdiensten rukten na de eerste meldingen van de ontploffing massaal uit. Er werden meerdere traumahelikopters opgeroepen en opgeschaald naar GRIP-2, wat betekent dat ook hulpdiensten buiten de plaats van het incident werden ingezet.

Het UMC Utrecht opende op verzoek van de veiligheidsregio het calamiteitenhospitaal, dat daar is gevestigd. De ravage in de omgeving van de Visscherssteeg is groot. Er zijn veel ramen kapot en er ligt veel puin op de straten.

Bekijk hier beelden van de brand:

Liveblog

Over de gebeurtenissen in Utrecht houden we een liveblog bij. Dat lees je hier.

De Israëlische premier Netanyahu zegt dat de Amerikaanse aankondiging over de tweede fase van het staakt-het-vuren in Gaza vooral symbolisch is. Netanyahu zei eind vorig jaar dat het wachten was op het overhandigen van de laatste dode gijzelaar in handen van Hamas. Dat is nog altijd niet gebeurd.

Het lichaam van de gijzelaar terughalen blijft een prioriteit, zei Netanyahu tegen de ouders van de gijzelaar.

Gisteren kondigde VS-gezant Witkoff de tweede fase van het Amerikaanse 20-puntenplan voor Gaza aan. De nieuwe fase bestaat uit de overgang van het staakt-het-vuren naar demilitarisering, het vormen van een technocratisch bestuur en wederopbouw, zei Witkoff.

Technocratisch bestuur

Egypte maakte gisteren bekend dat er overeenstemming was bereikt over het vormen van een vijftienkoppig technocratisch bestuur. Een functionaris van Hamas liet weten dat de militante groepering klaar is om verantwoordelijkheden over te dragen aan het nieuwe bestuur.

"Het vormen van de commissie is een stap in de goede richting", zei Hamasfunctionaris Bassem Naim. "Dit is van cruciaal belang voor het consolideren van het staakt-het-vuren, het voorkomen van een terugkeer naar oorlog, het aanpakken van de catastrofale humanitaire crisis en het voorbereiden van een uitgebreide wederopbouw." Over andere onderdelen, zoals de ontwapening van de terreurgroep, sprak hij zich niet uit.

Volgens het Amerikaanse plan komt er een tijdelijk Palestijns bestuur in Gaza, dat onder toezicht van een internationale Board of Peace valt. President Trump moet de voorzitter van deze Raad van Vrede worden.

Voorzitter tegengehouden bij grens

De Israëlische krant The Times of Israel meldt dat de Israëlische autoriteiten de beoogde voorzitter van het vijftienkoppige bestuur zes uur lang hebben vastgehouden aan de grens met de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever. De krant meldt dit op basis van een Palestijnse functionaris.

De beoogd voorzitter is de Palestijnse politicus Ali Shaath, die al meerdere topfuncties vervulde binnen de Palestijnse Autoriteit, het bestuur op de Westelijke Jordaanoever.

Er is nog weinig bekendgemaakt over wie er verder in dat tijdelijk bestuur zullen zitten. Onderdeel van de tweede fase is ook de ontwapening van Hamas en de terugtrekking van Israël uit de Gazastrook. Het is onduidelijk of ook op dit terrein vorderingen zijn gemaakt.

Hamas wil dat er eerst een Palestijnse staat komt, voor het de wapens neerlegt. Israël wil zich pas terugtrekken als Hamas volledig ontwapend is.

Luchtaanvallen

Lokale autoriteiten in de Gazastrook melden dat er bij twee Israëlische luchtaanvallen vandaag vijf mensen gedood zijn in Deir al-Balah, in het midden van de Gazastrook. Volgens Palestijnse media is een van hen een hooggeplaatst lid van de gewapende tak van Hamas. Israël heeft de aanval niet bevestigd.

Hoewel het staakt-het-vuren al sinds oktober van kracht is, gaan de aanvallen nog door. Sinds oktober zijn daarbij meer dan 400 Palestijnen gedood. Ook zijn er drie Israëlische militairen gedood. Volgens VN-organisatie Unicef zijn onder de dodelijke slachtoffers meer dan honderd kinderen.

Het Openbaar Ministerie heeft twaalf jaar cel geëist tegen een 66-jarige man uit Ridderkerk voor het veroorzaken van een explosie en fatale brand in een huis in Vroomshoop. Bij die brand kwamen eind 2024 twee bewoners en drie honden om het leven.

De bewoners en de verdachte, een hondenfokker, hadden ruzie om een herdershond die te koop werd aangeboden op Marktplaats. De verdachte was vanuit Ridderkerk naar Vroomshoop gereden om de door hem gefokte hond voor 250 euro terug te kopen, maar vrijwel direct kregen ze ruzie. De slachtoffers weigerden de deur open te doen.

Stormram

De verdachte gebruikte volgens het OM een gasfles als stormram om het huis binnen te komen. Daarna zou hij een tweede gasfles hebben opengedraaid en door het kapotte raam hebben geduwd, waardoor gas de woning binnenstroomde. Vervolgens gooide hij een koperen bloempot door de kapotte voordeur naar binnen. Daarop volgde een explosie en brak brand uit. De twee bewoners overleden die avond aan de gevolgen van de brand.

De verdachte ontkent boze opzet. Zijn advocaat zei eerder al dat hij niet de bedoeling had om brand te stichten. "Ik wilde maar een ding, die hond ophalen", citeert RTV Oost de verdachte. Hij zegt dat hij ervan overtuigd was dat de gasflessen leeg waren.

"De verdachte heeft gasflessen gebruikt als een wapen om de mensen te dwingen de deur te openen", zei de officier van justitie in de rechtbank in Almelo. "Hij heeft niet alleen de slachtoffers het leven ontnomen, maar ook de levens van de nabestaanden blijvend en ingrijpend veranderd."

De rechtbank doet op 12 februari uitspraak.

In een kringloopwinkel in Bolsward is een map uit 2016 gevonden met daarin mobiele telefoonnummers en privéadressen van toenmalige Eerste Kamerleden. De lijst werd destijds uitgedeeld aan leden en medewerkers van de Eerste Kamer, maar het was niet de bedoeling dat deze informatie naar buiten zou komen, laat een woordvoerder weten. De Eerste Kamer bekijkt wat de impact is van de kringloopvondst.

Hoe het mapje in de kringloop terecht is gekomen, is winkelmedewerkers onbekend. "We hebben een aantal inbrengdagen, en dan is het erg druk met mensen die spullen komen brengen", laat een medewerker weten. De winkel draait voornamelijk op vrijwilligers, vertelt hij, en het is moeilijk traceren wie wat aanneemt.

"We letten er altijd op of er privacygevoelige informatie tussen zit, want dat willen we niet in de winkel. Van de privacy moeten ze afblijven." Hoe deze map er dan toch tussendoor is geglipt, is deze medewerker een raadsel. "Er komen vaak spullen uit nalatenschap binnen. Dan komt het in redelijke hoeveelheden binnen bij ons, en in korte tijd wordt alles gesplitst."

Privacywet

Een decennium geleden werd heel anders omgegaan met informatie en gegevens dan nu. In 2018 ging de AVG-wet in (Algemene Verordening Gegevensbescherming), die regelt hoe bedrijven en organisaties met persoonsgegevens mogen omgaan.

Volgens universitair hoofddocent Informatierecht Kristina Irion wordt daar nu op allerlei gebieden steeds meer over nagedacht. "Zo zijn er twijfels of er wel gegevens van individuen moeten staan in openbare registers", zegt ze. "Denk aan het handelsregister van de Kamer van Koophandel. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) uitte eerder zorgen over de risico's die bestaan bij de openbaarheid van persoonsgegevens in openbare registers van de overheid. "Want dat soort informatie wordt snel gebruikt om mensen te intimideren", zegt Irion.

Openbaar met toestemming

Gegevens zoals woonadressen en mobiele nummers van bijvoorbeeld Kamerleden waren tot het ingaan van de AVG (met toestemming) openbaar en voor iedereen te vinden. Inmiddels is dat niet meer het geval.

"Een namenlijst van mensen die een openbare functie bekleden is niet erg", zegt Irion. "Maar privéadressen en andere persoonlijke informatie die publiek worden, is wel erg." Zeker als dat zonder toestemming gebeurt van de betreffende persoon en als die informatie op dit moment nog klopt. Als Kamerlid moet je beschermd worden, zegt ze. "Daar moeten we op letten. Ook gezien het risico vandaag de dag dat kwaadwillenden er iets mee willen."

Steeds meer politici worden bedreigd. Dat gebeurt voornamelijk via sociale media, maar ook in het echt. Bijvoorbeeld toen begin 2022 een man met een fakkel bij het huis van toenmalig D66-leider Sigrid Kaag stond. En een paar maanden geleden werd een 25-jarige man aangehouden voor het bedreigen van politici.

Andere omgang

Daar zit een verschil in ten opzichte van een decennium geleden. Ook toen was het niet de bedoeling dat deze lijst uitlekte, maar hij werd wel uitgedeeld aan in ieder geval meer dan 75 mensen. "Er staat ook niet op dat het geheimgehouden moet worden", zegt Irion. Dat maakt het wellicht niet volstrekt onlogisch dat soortgelijke lijsten nog eens zouden opduiken. Nu wordt met dat soort informatie anders omgegaan.

In principe is er sprake van een datalek zodra er toegang is tot persoonsgegevens zonder dat dit de bedoeling is, zegt de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Het is dan aan de bijbehorende organisatie om melding te maken bij de AP, die vervolgens een onderzoek begint. Of de Eerste Kamer dat gaat doen, is nog niet bekend.

Niet de bedoeling

Tot de AVG-wet inging werden dit soort mapjes intern uitgedeeld, laat een woordvoerder van de Eerste Kamer weten. "Na die tijd is de organisatie strikter omgegaan met privacygevoelige informatie." Daarin speelt de veiligheid van politici een grote rol.

"Hoe het mapje uit 2016 in de openbaarheid is gekomen is ons onbekend en zeker niet de bedoeling", aldus de woordvoerder. De functionaris gegevensverwerking van de Eerste Kamer onderzoekt de impact. Dat is een expert die binnen een organisatie toezicht houdt op de naleving van de privacywetgeving.

Het gaat nog altijd niet goed met het korhoen op de Sallandse Heuvelrug. De vogelsoort is in de rest van Nederland uitgestorven. Overijssel haalt sinds 2013 korhoenders uit Zweden om ze vervolgens uit te zetten op de Sallandse Heuvelrug. Toch blijft de populatie maar niet op peil: er zijn er nog maar zo'n 25 in leven.

De afgelopen jaren zijn 280 korhoenders uitgezet in het natuurgebied. "Een fantastische vogel", vindt boswachter Ben Vlaskamp. "Mooie rode wenkbrauwen, zwarte veren en een witte staart die 'ie heel mooi omhoog kan zetten", zegt hij tegen RTV Oost.

Beschermde vogelsoort

De provincie Overijssel heeft de plicht om de vogelsoort in leven te houden. Het is een beschermd dier volgens het Natura 2000-beleid.

De vogel gedijt echter niet goed in het gebied. Een korhoen wordt normaliter vier tot vijf jaar oud, maar in het natuurgebied in Overijssel halen de meeste korhoenders dat niet. Dat komt onder meer door predatie: ze worden opgegeten door andere dieren als de havik, de vos of de marter.

Ook de beperkte populatiegrootte en de kwaliteit van het leefgebied spelen een rol. Het natuurgebied is de afgelopen decennia verzwakt. "Dat is gebeurd door een samenloop van factoren, waaronder verdroging, verzuring en stikstofneerslag, maar ook door klimaatverandering, versnippering en verstoring", zegt de provinciewoordvoerder. "En door die factoren neemt het aantal insecten af, die weer van groot belang zijn voor de overleving van korhoenkuikens in hun eerste levensweken."

Hoop

De afgelopen jaren is er miljoenen geïnvesteerd in natuurherstel. Het korhoen heeft daar niet van geprofiteerd, blijkt nu. "Het gaat moeizaam. Maar de afgelopen twee jaar zijn toch korhoenkuikens zelf groot geworden. Dat geeft wel hoop voor de toekomst."

Het uitzetten van de korhoenders kost per jaar zo'n 60.000 euro. Eind dit jaar beslist Provinciale Staten of er opnieuw korhoenders uit Zweden naar de Sallandse Heuvelrug worden geïmporteerd. Zo niet, dan sterft het korhoen definitief uit in Nederland.

De politieke partijen D66, CDA en VVD willen het bonusplafond voor de medewerkers in de financiële sector veranderen. Een versoepeling van de relatief strenge regels die nu gelden, moet het voor banken makkelijker maken internationale IT'ers aan te trekken. Tegelijkertijd lagen perverse prikkels zoals hoge bonussen aan de basis van de financiële crisis.

Harald Benink, als hoogleraar Banking & Finance verbonden aan Tilburg University, wijst erop dat de huidige regels na de bankencrisis van 2008 zijn ingevoerd. "Toen namen banken wereldwijd te veel risico's door perverse prikkels. Dat ging om bestuurders, mensen die actief het risicoprofiel van een bedrijf kunnen verhogen. Iemand die software schrijft heeft die mogelijkheid veel minder."

Nog wel limiet topfuncties

In de jaren na de crisis werd er in Nederland een bonusplafond van 20 procent ingevoerd, voor iedereen die in de financiële sector werkt in Nederland. Dat betekent dat iedere werknemer maximaal 20 procent van zijn salaris aan bonus mag krijgen. In de rest van Europa zit dat anders, daar is alleen voor mensen in de top een grens van 100 procent ingevoerd.

Nederland is dus nu nog strenger dan Europa. Volgens Benink is dat te verklaren omdat Nederland erg hard werd geraakt in de financiële crisis en daarom nam de politiek hier maatregelen. "Drie van de vier grote banken waren failliet gegaan als de overheid ze niet had gered."

Voor topfuncties en een hogere managementlaag valt het plafond niet weg. "Dat is cruciaal", zegt Benink. Zij zitten aan de knoppen en kunnen zo het bedrijf aan veel risico's blootstellen. Daarom willen de politieke partijen voor hen nog wel het bonusplafond houden. Dat is en blijft 20 procent.

De mogelijkheid op een hogere bonus wordt gezien als goed voor de concurrentiepositie van ons land, omdat banken steeds meer digitaliseren. Daar zijn veel IT'ers voor nodig en zelf leiden we er daar niet genoeg van op, zegt Constant van Tuyll, specialist beloningsbeleid voor de financiële sector bij Vesper Advocaten.

Van Tuyll: "Bij IT'ers concurreer je met bedrijven als Booking.com. Als zij zeggen 'je kan een extra jaarsalaris verdienen bij ons', win je natuurlijk niet."

Een hoger vast salaris bieden is niet de ideale oplossing, omdat volgens hoogleraar Benink dat internationaal niet de norm is. In veel landen is een lager basissalaris met een hoge flexibele bonus meer de standaard.

Helemaal geen bonus

Er zijn ook banken die helemaal geen bonus geven, zoals bij Triodos. Alleen in uitzonderlijke gevallen krijgt iemand een maandsalaris extra, of krijgt al het personeel een eenmalige bonus als er goede resultaten zijn behaald.

Volgens een woordvoerder van de bank komt dat beleid voort uit de duurzame missie van de bank. Dat is voor veel sollicitanten, ook IT'ers, ook een belangrijke drijfveer: "Er is geen gebrek aan belangstelling voor onze vacatures."

Het voorstel om de wet te wijzigen kan op steun rekenen van genoeg partijen in de Tweede Kamer om te worden geaccepteerd, maar er moet nog wel eerst over worden gestemd. De Eerste Kamer moet zich er daarna nog over buigen, maar ook daar is de kans groot dat er genoeg steun is.

In Australië zijn ruim 4,7 miljoen accounts van sociale media offline gehaald. Dat heeft de Australische toezichthouder bekendgemaakt, een maand na het ingaan van het verbod voor kinderen tot 16 jaar.

In het land zijn de socialemediaplatforms zelf verantwoordelijk voor de handhaving. Als zij hun platform toch openstellen voor Australische jongeren onder de 16, kunnen ze een boete krijgen die kan oplopen tot bijna 30 miljoen euro.

De Australische toezichthouder zegt tevreden te zijn met de eerste resultaten. Daarin ziet zij "een eerste teken dat grote platforms serieuze stappen zetten om accounts van gebruikers onder de 16 tegen te gaan".

De wet is ingevoerd omdat het land jongeren wil beschermen tegen de druk, angst en criminaliteit die samen kunnen hangen met het gebruik van sociale media. Platforms die hierdoor jongeren moeten weigeren, zijn onder meer Facebook, Instagram, Kick, Reddit, Snapchat, Threads, TikTok, X, YouTube en Twitch.

Nederland en andere landen kijken mee

Het verbod in Australië is uniek: het land is hiermee het eerste ter wereld. Onder meer Denemarken, Noorwegen, Griekenland, Frankrijk en Maleisië zeggen een soortgelijk beleid te overwegen, evenals de Europese Commissie.

In Nederland riep een groep van 1400 artsen, wetenschappers en deskundigen in mei vorig jaar de politiek op om met leeftijdsregels te komen voor het gebruik van smartphones en sociale media.

Het demissionaire kabinet kwam met het advies om sociale media en smartphones pas toe te staan vanaf 15 jaar. Maar verder dan een richtlijn gaat het kabinet dus niet.

In het centrum van Utrecht is bij een woning aan de Visscherssteeg een grote brand uitgebroken nadat er minimaal twee ontploffingen waren gehoord. Daarbij zijn zeker vier gewonden gevallen, zegt de Veiligheidsregio Utrecht, die spreekt van een "gigantische explosie".

Rond 15.30 uur ontvingen de hulpdiensten meerdere meldingen over explosies en rukten de hulpdiensten massaal uit. De nabijgelegen Springweg en de Mariaplaats werden afgezet.

Meerdere gebouwen zijn na de explosie ingestort, meldde de veiligheidsregio iets voor 18.30 uur. "Alles is er nu op gericht om te kijken of er mensen onder het puin liggen", zegt burgemeester Sharon Dijksma.

Rond 17.00 uur breidde de brand zich uit naar een nabijgelegen bakkerij. De brandweer is nog altijd aan het blussen en onderzoekt of de beschadigde gebouwen kunnen worden doorzocht en of er nog personen binnen zijn.

De veiligheidsregio roept mensen op de hulpdiensten de ruimte te geven en niet richting het gebied van het incident te gaan. Ramen in de omgeving zijn gesprongen, straten liggen bezaaid met puin.

Zo'n vijftig omwonenden zijn opgevangen in het nabijgelegen Grand Hotel Karel V. Mensen wier auto in de parkeergarage aan de Springweg staat, krijgen later te horen hoe en wanneer zij hun voertuig kunnen ophalen.

Calamiteitenhospitaal

Op verzoek van de veiligheidsregio werd rond 16.15 uur een calamiteitenhospitaal van het UMC Utrecht geopend. Ook was een team van negen personen van het Rode Kruis ter plaatse dat ondersteuning bood.

Het noodhospitaal is rond 19.00 uur weer afgeschaald. Als er nog nieuwe patiënten bij komen, worden zij behandeld in het reguliere UMC, laat het ziekenhuis weten.

Een calamiteitenhospitaal wordt doorgaans alleen opgezet als er grote aantallen slachtoffers zijn. De laatste keer dat dit gebeurde was in 2023 bij het treinongeval in Voorschoten, waarbij de kraanbestuurder omkwam en tientallen mensen gewond raakten.

'Garage schudde op en neer'

Patrick Tomassen was aan het werk in een nabijgelegen parkeergarage aan de Springweg. "We hoorden een heel harde klap", zegt hij bij RTV Utrecht. "De garage ging heen en weer, die schudde echt op en neer. Wij zijn naar buiten gerend en zagen op straat allemaal mensen lopen. Bebloed, gevels eruit, winkelier, de ramen eruit."

Margot Schroevers, die zich op zo'n 200 meter van de explosie bevond en werkt in een restaurant, zegt dat "de grond trilde". "Ik had direct door dat dit foute boel was."

Bekijk hier de eerste beelden die werden gemaakt na de explosie:

Na de explosie renden veel omstanders er direct heen, zegt ze. Zo ook de kok van het restaurant waarin Schroevers werkt. "Hij zag dat alle ruiten ongeveer 100 meter ervandaan gesneuveld waren. Dus zo ver reikte de chaos."

Een andere ooggetuige die net een winkel instapte om een pakketje op te halen, omschrijft de knal als een "enorme explosie". "Iedereen was aan het rennen. De hele straat lag onder puin en glas", zegt hij. "We wisten niet goed of we binnen of buiten moesten zijn."

Er werd door de hulpdiensten al snel opgeschaald naar GRIP-2, wat betekent dat ook hulpdiensten buiten de plaats van het incident worden ingezet. Om 17.15 uur is begonnen met afschalen.

Liveblog

Over de gebeurtenissen in Utrecht houden we een liveblog bij. Dat lees je hier.

Socialmediaplatform X heeft aangekondigd de regels voor AI-chatbot Grok aan te scherpen, waardoor het niet meer mogelijk moet zijn om mensen ermee 'uit te kleden' of afbeeldingen te creëren van echte mensen in weinig verhullende kleding. De aanscherping geldt voor de regio's waar "dit illegaal is", aldus het platform in een bericht afgelopen nacht.

Dat zou dan ook voor Nederland moeten gelden: in Nederland is het strafbaar om zonder toestemming van een afgebeeld persoon beeldmateriaal te seksualiseren. Daaronder valt ook het maken van nepnaaktbeelden. Maar een aantal uren na de aankondiging van X was het nog wel mogelijk om via Grok dergelijke afbeeldingen te genereren, bleek uit tests die de NOS deed.

Kamerlid Marijke Synhaeve (D66) weet hoe het is als er AI-beelden van je rondgaan. Meermaals stonden er neppe (deepfake) pornobeelden van haar online. Ze maakt zich grote zorgen over de ontwikkelingen rond AI-chatbot Grok:

X onderstreepte verder in het bericht, gedeeld door onder anderen topman Elon Musk, dat generatieve kunstmatige intelligentie zich snel ontwikkelt en dat de veiligheidssystemen "steeds strenger" zullen worden. Daarbij wordt volgens het platform samengewerkt met gebruikers, overheden en bedrijven.

Toenemende druk

De afgelopen dagen groeide de druk op X om Grok aan banden te leggen, toen duidelijk werd dat van talloze vrouwen en ook minderjarigen via de tool zonder toestemming foto's op seksuele wijze waren gemanipuleerd. In tal van landen zijn onderzoeken ingesteld naar de stroom aan deepfakes, en dus naar X.

De Britse mediawaakhond Ofcom heeft al laten weten dat het onderzoek naar Grok ondanks de aanscherping wordt voortgezet. Wel spreekt Ofcom van een "welkome ontwikkeling".

Ondertussen werken de autoriteiten in de Filipijnen aan een verbod op Grok, en Indonesië werd afgelopen weekend het eerste land dat de toegang tot de AI-tool in ieder geval tijdelijk blokkeerde.

Roep om verbod

Demissionair justitieminister Van Oosten noemt het 'uitkleden' van echte mensen via Grok "buitengewoon verwerpelijk". Van Oosten: "De impact en de gevolgen van online seksueel misbruik zijn voor slachtoffers en hun omgeving enorm, mede omdat nepmateriaal vaak niet te onderscheiden valt van echt materiaal".

Anti-misbruikorganisatie Offlimits zei vorige week geschrokken te zijn van de deepfakes via Grok en riep op tot een verbod op AI-tools die dergelijke deepnudes mogelijk maken.

"Laten we ons in Nederland, net zoals Australië en het Verenigd Koninkrijk doen, duidelijk uitspreken: dit soort toepassingen moet verboden zijn", aldus de organisatie. "Er is namelijk geen enkele uitlegbare reden waarom dit zou moeten bestaan. Zeker niet in combinatie met een wereldwijd socialmediaplatform zoals X waardoor het voor iedereen bereikbaar is en doodeenvoudig verspreid kan worden, met alle desastreuse gevolgen van dien."

Minister Van Oosten zegt dat er wordt gekeken naar de "mogelijkheid en wenselijkheid" van zo'n verbod. "Dit vraagstuk is complex en kent helaas geen snelle oplossing. Een zorgvuldige afweging, samen met alle betrokken partijen, is noodzakelijk."

Nederland stuurt één militair naar Groenland, om mee te doen aan de verkenning voor een militaire oefening in het Arctisch gebied. Het gaat om een officier van de Koninklijke Marine, schrijft demissionair defensieminister Brekelmans op X.

Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Noorwegen, Zweden en Finland sturen ook militairen naar Groenland. De verkenning wordt geleid door Denemarken. Groenland maakt deel uit van het Deense koninkrijk. De eerste militairen zijn al op het eiland gearriveerd.

"Veiligheid in het Arctisch gebied is van strategisch belang voor alle NAVO-bondgenoten", zegt Brekelmans. Daarom vindt hij dat Nederland moet meehelpen "om opties voor een gezamenlijke oefening in het Arctisch gebied in kaart te brengen".

Na de verkenning is een grotere NAVO-inzet "een mogelijke volgende stap", zegt Brekelmans. Het Nederlandse kabinet staat daar volgens hem positief tegenover.

Ambitie VS om Groenland over te nemen

Vanmorgen bedankte de Deense premier Frederiksen de landen alvast voor het sturen van militairen. Zij zei op Facebook dat "de Amerikaanse ambitie om Groenland over te nemen intact is gebleven". Daarom wil ze doorgaan "met onze inspanningen om te voorkomen dat dit scenario werkelijkheid wordt".

De Amerikaanse president Trump heeft meermaals gedreigd Groenland in te nemen, naar eigen zeggen om de VS te beschermen en vanwege de strategische ligging.

Demissionair minister Van Weel van Buitenlandse Zaken zei vanmorgen dat Denemarken voorlopig niet in gevaar is. Er wordt nog gepraat met de VS en dat is winst, stelde hij.

Tv- en radiopresentator Robert Jensen is op 52-jarige leeftijd overleden. Op zijn website staat dat Jensen zich afgelopen weekend niet goed voelde en naar het ziekenhuis is gegaan. Daar is hij maandagavond overleden aan een hartstilstand.

Zijn overlijden werd ook gemeld door zijn broer, radio-dj Frank Dane. "Mijn geweldige broertje is er niet meer. Het is zo verdrietig. Ik ga je warmte zo missen lieve, lieve Robert. Waar je ook was op deze wereld", schrijft Dane op Instagram. "Ik kwam naar je toe en tot diep in de nacht was het magisch. Weet niet waar ik zou zijn zonder je. Wat een geluk dat jij mijn broer bent. Voor altijd."

Jensen ging controverse nooit uit de weg. Als presentator zorgde hij geregeld voor commotie met uitspraken over bekende Nederlanders. Hij had onder meer openlijk ruzie met Patty Brard, Bas van Toor en Viola Holt.

Ook keerde Jensen zich in 2020 openlijk tegen het coronabeleid van de regering. Volgens hem was corona niet gevaarlijker dan het griepvirus. Daarnaast was hij sceptisch over de rol die de mens speelt bij de opwarming van de aarde.

Van radio naar tv

Jensen begon zijn carrière bij de radio. Eerst bij de regionale zender Omroep West, maar al snel haalde dj Alfred Lagarde hem naar Radio Veronica. Vanaf 1994 groeide hij daar uit tot een van de bekendste presentatoren.

Vanaf 1995 was Jensen ook te zien op televisie. Vanaf 2002 had hij zijn eigen programma JENSEN! op Yorin. Hier werkte hij samen met sidekick Jan Paparazzi. In zijn talkshow kwamen niet alleen bekende Nederlanders langs; ook internationale sterren als Shakira, Snoop Dogg, Enrique Iglesias en Jamie Oliver zaten op zijn bank.

'Inspirerende man'

Jan Paparazzi noemt Jensen "een ontzettend inspirerende, creatieve man, echt een talent". De twee waren niet alleen collega's; ze werden ook goede vrienden. "Ook de laatste tijd nog. Natuurlijk zagen we elkaar niet meer bijna dagelijks, zoals vroeger, maar we hadden nog wel regelmatig contact."

Volgens Paparazzi was radio de grote passie van Jensen. "Hij maakte op een hele open minded manier radio. Alles was bespreekbaar. Hij was heel eerlijk en vertelde over alles wat hem bezighield. Heel persoonlijk. Dat was voor die tijd nieuw." Paparazzi noemt het een feest om met Jensen te werken.

Vanaf 2009 was zijn programma te zien bij RTL5. Voor die zender maakte hij ook andere programma's. De laatste jaren was hij minder te zien op tv. Wel had hij een eigen podcast.

Curaçao kan uitgroeien tot het middelpunt van de Amerikaanse plannen voor Venezuela. Gisteren arriveerde er een eerste tanker met Venezolaanse olie en als de VS optimaal wil profiteren van de val van president Maduro, zal dat niet de laatste zijn. De Curaçaose premier Pisas prijst de ontwikkeling als een economische meevaller, maar er kunnen juridische complicaties opduiken.

De MV Regina meerde gisterochtend aan nabij de enorme Isla-raffinaderij. Daar is ook de grootste olieopslag in het Caribisch gebied gevestigd, goed voor 17 miljoen vaten ruwe olie.

Pisas liet zich breed glimlachend met de olietanker fotograferen. Hij ziet het als een goede impuls voor de stilgevallen olie-industrie op het eiland.

De Regina heeft een eerste deel aan boord van de 4,8 miljoen vaten olie die de VS in eerste instantie uit Venezuela wil halen. Dat moet volgens de plannen snel oplopen tot 50 miljoen vaten, goed voor zo'n 2,8 miljard dollar. En de VS behoudt zich het recht voor om "voor onbepaalde tijd" door te gaan met de uitvoer.

Nog eens drie schepen zullen volgens persbureau Bloomberg snel volgen: de Marbella, de Rene en de Volans. Als schepen van de schaduwvloot van Venezuela vervoerden deze jarenlang in het geniep olie, vooral naar China, maar nu er afspraken met de Amerikanen zijn gemaakt, kan het allemaal openlijk via Curaçao en de Bahama's.

Grondstoffenhandelaren Vitol en Trafigura, beide met hoofdkantoren in Nederland, tekenden voor de logistiek, nog geen week nadat de VS de Venezolaanse leider Maduro na een nachtelijke overval had weggevoerd. "Als een van 's werelds grootste onafhankelijke oliehandelaren, met een eigen vloot en logistiek netwerk, zijn we een van de weinige bedrijven die een operatie van deze schaal en complexiteit kunnen uitvoeren", meldde Trafigura in een persbericht.

Dat mag misschien zo zijn, maar andere oliebedrijven kijken mogelijk ook liever eerst even de kat uit de boom. Deze twee bedrijven hebben een hogere "risico-tolerantie" dan de grootste spelers, zeiden deelnemers aan olieonderhandelingen in het Witte Huis hierover tegen persbureau Reuters.

Een gevaar kan bijvoorbeeld zijn dat een rechter beslag wil leggen op de winst die hiermee wordt gemaakt. Venezuela heeft nog 150 miljard dollar in buitenlandse schulden uitstaan, zoals de bijna 14 miljard die ConocoPhillips en ExxonMobil verloren toen het land hun olie-installaties nationaliseerde. Nieuwe inkomsten zouden kunnen worden aangewend voor aflossingen.

President Trump ziet dat niet zitten: wederopbouw van de olie-industrie heeft voor hem prioriteit boven herstelbetalingen. Nadat hij had verordonneerd dat betalingen via een Amerikaanse rekening moeten lopen, bepaalde hij ook per decreet dat oude crediteuren daarvan moesten afblijven.

Stilzwijgend

Internationaal waren er daarnaast veel vragen over welk recht Trump had om de natuurlijke grondstoffen van het land uit te voeren. Waarnemend president van Venezuela Delcy Rodríguez sprak woedend van een ontvoering van Maduro, bedoeld om de natuurlijke rijkdommen in handen te krijgen. Ze lijkt desalniettemin inmiddels stilzwijgend mee te werken aan de export.

En dus vloeit de Venezolaanse olie naar Curaçao terwijl er wordt gezocht naar afnemers. Persbureau Bloomberg zegt dat er een korting van 6,50 dollar per vat wordt geboden om de interesse te wekken van potentiële kopers. Er zouden al gesprekken zijn met oliebedrijven in India en China.

"Er komt een buitenkansje aan voor Curaçao", meldde premier Pisas eerder al cryptisch na overleg met topmannen uit de olie-industrie. "Blijf opletten."

Correspondent Caribisch Gebied Dick Drayer:

"Op Curaçao wordt deze ontwikkeling in relatie tot Venezuela politiek niet gezien als gevoelig of riskant, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Amerikaanse drugsinterventies en de inval die daarop volgde. Voor Curaçao overheerst nu het gevoel van economische kansen om de eigen positie in het Caribisch gebied te versterken. Sterker nog: als raffinage weer haalbaar zou worden, zou daar binnen de regeringspartij MFK politiek draagvlak voor bestaan."

De Isla-raffinaderij op het eiland ligt al jaren stil, sinds het Venezolaanse staatsoliebedrijf zich terugtrok vanwege een benodigde miljoenenrenovatie en onrust in eigen land. Waar Aruba de laatste jaren bewust afstand nam van de olie-industrie, hebben opeenvolgende regeringen op Curaçao steeds geprobeerd de sector nieuw leven in te blazen. Vijf jaar terug werkten daar immers nog bijna duizend mensen.

Momenteel is daar nog geen sprake van. Oliebedrijven zijn zelfs in Venezuela terughoudend te investeren in de olie-infrastructuur. Het land heeft de grootste oliereserves ter wereld, maar de onzekere situatie nodigt niet uit tot een miljardeninvestering. Ook is de olie door de samenstelling moeilijker te winnen. Het olierijke land is daardoor goed voor maar 1 procent van alle olie wereldwijd.

Exxon-directeur Darren Woods zei in een gesprek in het Witte Huis zelfs dat er "niet te investeren valt" in Venezuela, wat hem op een uitbrander van Trump kwam te staan. "Dat vond ik maar niks", oordeelde de president, die overweegt als straf Exxon uit te sluiten van verder deelname aan zijn toekomstplannen.