NOS Nieuws - Algemeen

Smartphones. Windmolens. Auto's. Computers. Straaljagers. MRI-scanners. Oorlogsschepen. Drones. Zeldzame aardmetalen zitten in bijna alles wat een moderne samenleving nodig heeft. De afgelopen jaren hebben deze grondstoffen daarom een hoofdrol gekregen in de geopolitiek. De wereld kijkt steeds meer naar Australië om te voorzien in die cruciale grondstoffen.

Zeldzame aardmetalen zijn niet zo zeldzaam als de naam doet vermoeden. Op veel plekken in de wereld komen deze grondstoffen met namen als neodymium, praseodymium, cerium en terbium voor. Alleen vaak slechts in kleine hoeveelheden, waardoor ze moeilijk te delven zijn.

Dat is geen probleem in de woestijn van Australië. Op ruim twee uur vliegen van Perth in West-Australië ligt de Mount Weld-mijn, een van de belangrijkste bronnen van zeldzame aardmetalen buiten China.

Kostbaar en tijdrovend

"We hebben veel geluk in Australië. We hebben hier de vierde grootste bronnen van kritieke mineralen ter wereld. Het ligt klaar voor ons om op te graven", zegt Anita Logiudice van de Chamber of Minerals and Energy, de koepelorganisatie voor de mijnbouwindustrie. Ze staat aan de rand van de gigantische mijnput. De aardlagen zijn alle kleuren rood en grijs. Hier wordt 24 uur per dag gegraven naar de bodemschatten.

Maar tot nu toe zit 80 procent van de kritieke mineralen die Australië rijk is nog in de grond. Want het delven en vooral het verwerken is kostbaar, tijdrovend en vervuilend. Australië zit vol geologische schatten. Het land werd rijk dankzij de ijzererts, steenkool en gas. Lang achtte men het daarom niet nodig om ook in te zetten op het delven van zeldzame aardmetalen. Wat er wel werd opgegraven, werd meestal naar China verscheept voor de verwerking.

Want China heeft zich de afgelopen decennia ontpopt tot wereldleider als het gaat om zeldzame aardmetalen. Het land verwerkt 90 procent van de wereldwijde grondstoffen. Maar sinds de handelsoorlog met de Verenigde Staten is opgeleefd, is duidelijk geworden dat het land de monopoliepositie steeds vaker als politiek drukmiddel gebruikt. Peking controleert de prijs en de beschikbaarheid van de cruciale metalen.

Deals met VS en EU

Dus is er een wereldwijde race om deze grondstoffen in handen te krijgen. De Amerikaanse president Trump heeft mede daardoor zijn zinnen gezet op Groenland. Onlangs kwamen de ministers van Financiën van G7-landen, waaronder Australië, de Europese Unie en India, bij elkaar in Washington om te praten over het belang van de grondstoffen.

En in oktober vorig jaar sloot de VS een miljardendeal met Australië om de Australische aardmetalenindustrie verder te ontwikkelen. "Dit is een gamechanger voor de Australische mijnbouwindustrie", zegt Logiudice. Ook andere landen tonen interesse in de Australische bodemschatten. De Australische regering is in gesprek over soortgelijke overeenkomsten met onder meer de Europese Unie, Japan, Zuid-Korea en Singapore.

Ernstige vervuiling

Maar er zijn nog wel wat obstakels voordat Australië zich met recht een supermacht op het gebied van zeldzame aardmetalen mag noemen. Vooral het scheiden van de aardmetalen is een complex proces met honderden stappen. Er zijn meerdere chemische behandelingen nodig, waarbij het erts wordt vermalen en met zuren wordt behandeld. Daarbij kan ook radioactief materiaal vrijkomen. In China heeft de raffinage van zeldzame aardmetalen al geleid tot ernstige milieuvervuiling. Bovendien is er een gigantische hoeveelheid water voor nodig.

Toch belooft de Australische mijnbouwindustrie dat het hier veilig kan. In West-Australië wordt een raffinaderij gebouwd, met hulp van een lening van ruim 1,2 miljard Australische dollar (ongeveer 670 miljoen euro) van de regering. Eind dit jaar moet de eerste Australische raffinaderij klaar zijn.

Hoewel er nog een lange weg te gaan is voordat Australië echt met China kan concurreren, heeft men hier al dollartekens in de ogen. "We hebben een unieke kans om hiervan te profiteren en een supermacht te worden", aldus Logiudice.

Toeristen in Rome moeten vanaf vandaag twee euro betalen om de wereldberoemde Trevifontein van dichtbij te kunnen bekijken. Daarmee wil het stadsbestuur de bezoekersstroom onder controle houden en het bouwwerk beschermen. Van een afstandje is de fontein nog wel gratis te zien.

De Trevifontein is een van de grote trekpleisters van de Italiaanse hoofdstad, met dagelijks tienduizenden bezoekers die zich verdringen om de beste selfies te kunnen maken. Ook worden er munten in het water gegooid. De legende is dat iemand die met gesloten ogen een munt met de rechterhand over de linkerschouder gooit, nog eens zal terugkeren naar Rome.

La dolce vita

Het monument van de Italiaanse architect Nicola Salvi werd gebouwd in de late barok. Het bouwen duurde dertig jaar, van 1732 tot 1762. Het ontwerp was al een halve eeuw eerder gemaakt door Gian Lorenzo Bernini.

De fontein werd mede bekend door de beroemde filmscène met de Zweedse actrice Anita Ekberg in de klassieker La dolce vita van regisseur Federico Fellini uit 1960.

De toegang geldt van 09.00 tot 22.00 uur, alleen op maandag en vrijdag pas vanaf 11.30 uur. Voor inwoners van de stad blijft de toegang gratis. Bezoekers kunnen vooraf online een kaartje kopen, maar er is ook een loket bij het plein. Ook toeristeninformatiebureaus verkopen tickets. De toegang is gratis voor kinderen en mensen met een beperking. Sinds de restoratie van de fontein in 2024 was de toegang al beperkt tot 400 mensen tegelijkertijd.

Ook voor vijf andere grote attracties, waaronder musea, moet vanaf nu toegang worden betaald. De opbrengst gaat naar het stadsbestuur, in tegenstelling tot de munten in de fonteinen. Dat geld gaat naar goede doelen.

De grensovergang bij Rafah, in het zuiden van Gaza, is deels heropend. Dat melden Egyptische en Israëlische veiligheidsfunctionarissen. De grensovergang is voor de Palestijnen cruciaal omdat het een belangrijke verbinding is met de buitenwereld voor Gaza.

Een Egyptische functionaris zegt tegen persbureau AP dat vijftig Palestijnen in beide richtingen de grens mogen oversteken. Israël wil hen allemaal controleren en goederen en humanitaire hulp mogen nog steeds niet de grens over.

Vorige week werd aangekondigd dat de grens gisteren weer deels open zou gaan, maar volgens Israël is de zondag gebruikt om te testen of de grensovergang goed functioneert.

Symbolisch

Volgens Palestijnse gezondheidsfunctionarissen hebben zo'n 20.000 zieke en gewonde Palestijnen dringend hulp in het buitenland nodig. In het tempo dat Israël voor ogen heeft zal het maanden duren voordat zij allemaal Gaza kunnen verlaten. De gedeeltelijke heropening wordt door critici dan ook vooral als symbolisch gezien.

De heropening is een van de punten uit het omstreden twintigpuntenplan van de Amerikaanse president Trump.

Israël heeft sinds mei 2024 de controle over de grensovergang en die is sindsdien maar een keer open geweest. Begin vorig jaar was de grens tijdelijk open voor Palestijnse patiënten die dringend hulp nodig hadden.

De Noorse prinses Mette-Marit, de vrouw van kroonprins Haakon, ligt onder vuur vanwege e-mailverkeer dat is opgedoken tussen haar en de veroordeelde Amerikaanse zedendelinquent Jeffrey Epstein. De correspondentie, tussen 2011 en 2014, komt naar buiten in de recent vrijgegeven documenten in de zaak-Epstein. Ook de Noorse premier heeft nu gereageerd op de ophef.

Uit de e-mails blijkt dat de prinses contact had met Epstein nadat hij in 2008 al was veroordeeld voor seksueel misbruik. De prinses komt honderden keren voor in recent vrijgekomen documenten.

Hieruit blijkt dat Mette-Marit in januari 2013 vier dagen in Epsteins huis in Palm Beach in Florida heeft doorgebracht. En in een e-mail die ze stuurde vanaf haar officiële e-mailaccount vroeg ze of het ongepast is als "een moeder twee naakte vrouwen met een surfplank als behang voor haar 15-jarige zoon" zou voorstellen.

De e-mail:

Mette-Marit heeft in een verklaring gezegd dat ze "een verkeerde inschatting" heeft gemaakt door met Epstein contact te onderhouden. Ze gaf aan dat ze het "ten zeerste betreurt" en beschreef de situatie als "gewoonweg gênant." De prinses bood haar "diepe medeleven en solidariteit" aan met de slachtoffers van Epstein.

De Noorse premier Jonas Gahr Støre heeft tegen Noorse media gezegd dat hij zich achter de verklaring van kroonprinses Mette schaart. Dat een zittende premier zich zo expliciet uitlaat over het handelen van een lid van het koningshuis wordt in Noorwegen als uitzonderlijk gezien.

Støre zei in de verklaring over de kroonprinses ook dat hij vindt dat oud-premier Thorbjørn Jagland een vergelijkbare fout gemaakt heeft. Jagland bleek namelijk ooit een familievakantie op Epsteins privé-eiland te hebben gepland, een reis die uiteindelijk niet doorging.

Sjamaan

De onthullingen over de prinses en haar contacten met Epstein vallen bovendien in een periode waarin de Noorse koninklijke familie al te maken heeft met andere schandalen. De zoon van Mette-Marit, Marius Borg Høiby, staat vanaf morgen terecht voor een reeks ernstige beschuldigingen, waaronder verkrachting en mishandeling.

Behalve die rechtszaak heeft ook het recente huwelijk van prinses Märtha Louise, de zus van de kroonprins, tot opschudding geleid. Ze trouwde recent met een Amerikaanse zelfbenoemde "sjamaan". De echtgenoot van Märtha Louise beweert kanker te kunnen genezen en heeft gezegd dat de twee elkaar al kenden uit een vorig leven in het oude Egypte, waarbij hij de farao was en zij de koningin.

Toekomstig koningin

Prinses Mette-Marit is getrouwd met de Noorse kroonprins Haakon. Haar zoon Marius, die ze kreeg uit een eerdere relatie, was vier jaar toen ze met Haakon trouwde. Ze wordt koningin van Noorwegen als haar echtgenoot de troon bestijgt.

Tussen Amsterdam en Utrecht rijden ook vandaag minder treinen vanwege twee kapotte wissels bij Duivendrecht. Het herstellen van de wissels is ingewikkeld, zegt spoorbeheerder ProRail.

De problemen ontstonden donderdag. Een wissel werd afgekeurd, daar konden de treinen niet meer overheen rijden. Het tweede wissel kan nog wel gepasseerd worden, maar met een lagere snelheid.

Vrijdag werd het afgekeurde wissel aangepast waardoor die weer, op lagere snelheid, bereden kon worden. Een aannemer gaat nu bekijken hoe de problemen verholpen kunnen worden.

Het advies is om voor vertrek de reisplanner te raadplegen.

Goedemorgen! Vandaag gaat de grensovergang bij Rafah in het zuiden van Gaza weer deels open voor Palestijnen. Verder komt de taskforce antisemitismebestrijding met een rapport over de veiligheid van Joodse studenten op universiteiten en hoge scholen.

Eerst het weer: Veel bewolking en vooral vanmorgen af en toe regen. In het noorden ook ijzel met plaatselijke gladheid. Maxima rond -1 in Groningen tot 8 graden in het zuiden van het land.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De Britse zangeres Olivia Dean (26) is bij de uitreiking van de Grammy Awards in Los Angeles uitgeroepen tot beste nieuwe artiest. De prestigieuze Amerikaanse muziekprijzen werden voor de 68e keer uitgereikt.

De prijs voor beste hiphopalbum ging naar Kendrick Lamar voor zijn album GNX. "Het is een eer om hier te zijn", zei hij in zijn dankwoord. "Hiphop zal er altijd zijn. We zullen de cultuur met ons meedragen."

Lamar heeft het record van Jay-Z verbroken: hij is de rapper met de meeste gewonnen Grammy's ooit. Jay-Z heeft er 25, maar de teller van Lamar staat nu op 26. Vorig jaar was Kendrick Lamar ook een van de grote winnaars.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

In de crosswereld wordt met bewondering gereageerd op Mathieu van der Poel, die zijn achtste wereldtitel veldrijden veroverde. Ook koning Willem-Alexander sprak van een "magistrale" prestatie:

Fijne maandag!

De Britse zangeres Olivia Dean (26) is uitgeroepen tot beste nieuwe artiest. In Los Angeles mocht zij afgelopen nacht de Grammy in ontvangst nemen. De prestigieuze Amerikaanse muziekprijzen werden voor de 68e keer uitgereikt.

De prijs voor beste rapalbum ging naar Kendrick Lamar voor zijn album GNX. "Het is een eer om hier te zijn", zei hij in zijn dankwoord. "Hiphop zal altijd hier zijn. We zullen de cultuur met ons meedragen." Daarnaast won de rapper een Grammy voor zijn plaat Luther. De Nederlandse producer Roselilah won daarmee ook een award voor haar bijdrage aan de hit.

Lamar heeft het record van Jay-Z verbroken en is de rapper met de meeste Grammy's ooit. Jay-Z heeft er 25, maar de teller van Lamar staat nu op 27. Vorig jaar was Lamar ook een van de grote winnaars.

De Puerto Ricaanse zanger en rapper Bad Bunny kreeg twee awards voor zijn album Debí Tirar Más Fotos, wat betekent: "Ik had meer foto's moeten nemen". Het is voor het eerst dat een Spaanstalig album uitgeroepen is tot Beste Album. Billie Eilish won de prijs voor Beste Nummer met Wildflower.

Onvrede over Trump

Het gala ging niet voorbij zonder de aandacht ook te vestigen op de onvrede over Trump en de Amerikaanse immigratiedienst ICE. Zo opende de host van het gala, comedian Trevor Noah, de avond met enkele sneren naar Trump. "Er is een nieuw drankspel in de VS", grapte hij. "Elke keer dat je het nieuws aanzet, moet je drinken." Hij zei ook dat Anxiety, een nummer van rapper en Grammy-winnaar Doechii, het nieuwe volkslied is.

President Trump heeft op zijn platform Truth Social al boos gereageerd op de grappen. Hij noemt de Grammy's verschrikkelijk en haalt uit naar host Noah. "Presentator Trevor Noah, wie hij ook mag zijn, is bijna net zo erg als Jimmy Kimmel bij de Oscars. [...] Noah, een complete loser, kan maar beter zijn feiten op een rijtje krijgen, en wel snel." Verder schrijft Trump dat hij zijn advocaten afstuurt op de "arme, zielige en talentloze" comedian. "Dat kan hem nog flink geld gaan kosten."

Net als bij de Golden Globes vorige maand droegen ook afgelopen nacht verschillende aanwezigen speldjes met de tekst "ICE Out". Billie Eilish was een van hen.

Ook lieten verschillende artiesten van zich horen in hun speeches, onder wie Bad Bunny:

Olivia Dean vertelde dat ze de kleindochter van een immigrant is. Billie Eilish zei dat "niemand illegaal is op gestolen land".

De dalai lama, een K-pop-nummer en Steven Spielberg wonnen voor het eerst een Grammy. De prijs voor het beste audioboek ging naar de dalai lama, de spiritueel leider van de Tibetaanse boeddhisten. Het boek heet Meditations: The Reflections Of His Holiness The Dalai Lama.

Hieronder een selectie van de feestelijke outfits van de aanwezigen:

Verder won Steven Spielberg voor het eerst een Grammy in de categorie Best Music Film. Zijn documentaire Music for John Williams, over een van de bekendste componisten van filmmuziek, viel in de prijzen.

Dan was er ook een Grammy voor het K-popnummer Golden uit animatiefilm KPop Demon Hunters. De film won vorige maand ook twee Golden Globes.

Alle winnaars

Er zijn in totaal 95 verschillende categorieën. Alle winnaars bekijken? Die zijn hier te vinden.

Daarnaast ging er twee Grammy's naar de Britse band The Cure, voor hun nummer Alone, in de categorie beste alternatieve muziekoptreden, en voor hun album Songs of a Lost World. De Britse rockmuzikant Yungblud won zijn eerste Grammy voor beste rockoptreden met een cover van de band Black Sabbath, uitgevoerd tijdens het laatste concert van Ozzy Osbourne. Het album Raíces van de Cubaanse zangeres Gloria Estefan werd bekroond als Best Tropical Latin Album.

En zoals gebruikelijk bij de Grammy Awards traden er veel artiesten op. Zo stonden onder andere Sabrina Carpenter, Justin Bieber, Lola Young, Bruno Mars, Rosé, Lady Gaga en Katseye op het programma.

Ook vanochtend geldt er in het noorden en noordoosten een waarschuwing voor gladheid. Daar is plaatselijk kans op ijzel. Het kan ook glad worden door neerslag op een bevroren ondergrond.

"Deze gladheid kan verraderlijk zijn omdat ijzel slecht te zien is", meldt het KNMI. Gisteravond was code geel ook al van kracht, maar ook vanochtend kan het op meerdere plaatsen erg glad zijn. "Er is kans op ongelukken door gladde wegen, fietspaden, voetpaden en bruggen."

Ongelukken

Gisteren gebeurden er op de A7 tussen Groningen en Scheemda door de gladheid al meerdere ongelukken. De weg was daardoor ook enige tijd dicht, maar die is inmiddels weer open.

Ook onder meer op de N33 bij Gieten was het gisteravond raak. De bestuurder is naar het ziekenhuis gebracht, meldt een fotojournalist ter plaatse.

De verwachting is dat de gladheid op de meeste plaatsen vanmiddag weer voorbij zal zijn.

Op diverse plekken langs de A7 in de provincie Groningen raakten auto's van de weg of botsten ze op elkaar:

De douane heeft bij een controle in Rotterdam een partij cocaïne ontdekt in een container met mango's. Het gaat om bijna 500 kilo cocaïne: 463 pakketten van een kilo.

De container kwam uit Peru en was via Panama naar Rotterdam verscheept. Vanuit Rotterdam was de container onderweg naar een bedrijf in Moerdijk. Vanuit daar zou de partij naar Duitsland gaan. Volgens het OM lijkt het erop dat de bedrijven in Moerdijk en Duitsland niets met de smokkel te maken hebben.

"Tijdens de controle troffen de douaniers 14 balen aan achter de containerdeuren", meldt het Openbaar Ministerie. De drugs zijn inmiddels vernietigd.

Het HARC-team, een samenwerking van de douane, FIOD, zeehavenpolitie en het Rotterdamse OM, onderzoekt de zaak.

Vaker en innovatiever

Vorige week werd een van de grootste drugsvangsten ooit gedaan. Toen ging het ook om cocaïne die van Zuid-Amerika via Rotterdam naar Moerdijk vervoerd werd. De douane vond bijna 5000 kilo. De pakketten waren verstopt bij elektrische magneten.

In een nieuw rapport waarschuwde Europol vorige week ook dat internationale criminelen steeds vaker en op steeds innovatievere wijze cocaïne Europa in smokkelen.

Vorige maand bleek dat het aantal kilo's cocaïne dat in Nederlandse havens wordt onderschept vorig jaar afnam. Er waren minder cocaïnevondsten in zowel de havens van Rotterdam en Vlissingen als op Schiphol. De douane onderschepte vorig jaar 24.500 kilo cocaïne, dat is ruim een derde minder dan in 2024.

Vanaf vanavond is er in het noorden en noordoosten van het land kans op plaatselijke gladheid door ijzel. In de provincies Groningen, Drenthe en Friesland en op de Wadden geldt code geel, meldt het KNMI.

Ook maandagochtend moeten weggebruikers voorzichtig zijn. De weerdienst waarschuwt dat de gladheid verraderlijk kan zijn, omdat ijzel slecht zichtbaar is.

Op de A7 tussen Groningen en Scheemda zijn door de gladheid al meerdere ongelukken gebeurd. De weg is daar spiegelglad, meldt RTV Noord.

Tussen Zuidbroek en Scheemda gleed een auto van de weg en kwam in een sloot terecht. Bij Sappemeer, in de richting van Groningen, botsten vier auto's op elkaar. Hulpdiensten zijn ter plaatse.

Ook bij Kolham raakten drie auto's betrokken bij een ongeluk; de voertuigen staan inmiddels op de vluchtstrook. Een man en een vrouw zijn ter controle nagekeken door ambulancepersoneel.

Een deel van de A7 is vanwege de ongelukken afgesloten.

Israël wil Artsen zonder Grenzen (AzG) definitief weg hebben uit Gaza. Het ministerie van Diaspora heeft bekendgemaakt dat er "stappen zijn gezet om een einde te maken aan de activiteiten van Artsen Zonder Grenzen in Gaza". De hulporganisatie moet 28 februari uit Gaza zijn vertrokken.

Als reden noemt Israël dat AzG weigert om een lijst aan te leveren met de namen en andere informatie over alle Palestijnse en internationale medewerkers. Israël kondigde in maart aan dat alle 37 hulporganisaties in Gaza die informatie voortaan moesten gaan verstrekken. In december maakte Israël bekend welke gevolgen het verbindt aan het niet aanleveren van die gegevens, namelijk het intrekken van de vergunning van de hulporganisatie.

Volgens het ministerie is de informatie nodig om te controleren of medewerkers van AzG banden hebben met onder meer Hamas. In de verklaring worden zware beschuldigingen geuit tegen de hulporganisatie, zonder daarvoor overigens direct bewijs te leveren. "We weten dat Artsen zonder Grenzen mensen in dienst heeft die actief zijn in terroristische organisaties, daarom houdt de organisatie haar personeelslijsten geheim", herhaalde minister Chikli de beschuldiging tegen AzG. De hulporganisatie zei begin vorige maand nooit mensen in dienst te nemen van wie bekend is dat ze actief zijn bij terreurorganisaties.

Garanties gevraagd

Volgens het ministerie had Artsen Zonder Grenzen eerder toegezegd om de informatie over zijn personeel aan te leveren. De organisatie zegt hier uiteindelijk toch vanaf te zien vanwege zorgen over de veiligheid van de medewerkers.

AzG zegt aan Israël garanties te hebben gevraagd over hoe de informatie zou worden gebruikt, maar die niet te hebben gekregen. Daarop besloot de organisatie vrijdag dat het niet veilig was de gegevens te delen.

De hulporganisatie waarschuwt voor de "verwoestende gevolgen" voor de humanitaire situatie in Gaza als ze daar weg moet. Naar eigen zeggen is AzG in Gaza betrokken bij pakweg een derde van de bevallingen, en levert de organisatie schoon drinkwater aan ongeveer een derde van de bevolking. De organisatie biedt ondersteuning bij ongeveer een vijfde van de ziekenhuisbedden in Gaza.

Sinds oktober 2023 zijn in de Gazastrook vijftien medewerkers van Artsen zonder Grenzen omgekomen.

De 5-jarige Liam Conejo Ramos en zijn vader, die in Minnesota werden aangehouden door immigratieagenten en vastgehouden in een ICE-detentiecentrum in Texas, zijn vrijgelaten na een bevel van de rechter. Volgens het Democratische lid van van het Huis van Afgevaardigden Joaquin Castro zijn zij weer terug in Minnesota.

De afgevaardigde filmde zelf de vrijlating uit het detentiecentrum in Dilly, in de staat Texas:

Beelden van Liam met een konijnenmuts en een Spider-Man-rugzak, omsingeld door immigratieagenten, veroorzaakten wereldwijd verontwaardiging over het immigratiebeleid van de regering-Trump in Minneapolis.

Volgens buurtbewoners en schoolmedewerkers zou het kind zijn gebruikt als lokaas om zijn vader, afkomstig uit Ecuador, aan te houden. Het ministerie ontkent dat en stelt dat de vader het jongetje achterliet toen hij probeerde te vluchten.

'Wereld bewogen'

Tijdens de terugreis naar Minnesota kreeg het jongetje een brief van de afgevaardigde Castro, waarin hij schreef dat de kleuter "de wereld heeft bewogen".

"Je familie, school en vele onbekenden hebben voor je gebeden en alles aangeboden wat ze konden doen om je weer thuis te krijgen", schreef Castro op sociale media. "Laat niemand je vertellen dat dit niet jouw thuis is. Amerika werd het machtigste en meest welvarende land ter wereld dankzij immigranten, niet ondanks hen."

De federale dienst ICE staat centraal in een grootschalige immigratiecampagne van de regering-Trump. Beelden van ICE-agenten die in steden op jacht zijn naar migranten, mensen willekeurig van straat plukken en geweld gebruiken, hebben geleid tot grote verontwaardiging en woede. Bij confrontaties met ICE werden twee Amerikanen doodgeschoten, Renee Good en Alex Pretti.

De dienst werd opgezet na de aanslagen van 11 september 2001, om de nationale veiligheid weer op orde te brengen. Onder president Trump werd ICE sterk uitgebreid en kreeg veel meer geld met als doel om zo veel mogelijk ongedocumenteerde migranten in Amerika op te pakken en het land uit te zetten.

Zeker dertien mijnwerkers zijn om het leven gekomen bij een Russische drone-aanval in de Oekraïense regio Dnipropetrovsk. Dat meldt het mijnwerkersbedrijf DTEK Group. Acht mensen raakten gewond.

De mijnwerkers werden gedood door een drone die insloeg vlak naast de bus waarmee zij na hun dienst naar huis werden gebracht.

In Zaporizja raakten negen mensen gewond bij een Russische drone-aanval op een kraamkliniek en eerder vandaag meldden lokale autoriteiten al twee doden bij een Russische drone-aanval op de Oekraïense stad Dnipro. Het huis van een man en een vrouw werd verwoest door de drone-inslag, twee andere woningen in de buurt raakten beschadigd.

Abu Dhabi

Komende week, op woensdag en donderdag, is er in Abu Dhabi opnieuw overleg tussen Rusland, Oekraïne en de VS, zo maakte president Zelensky bekend. Een overleg eerder deze maand werd door de Amerikaanse gezant Witkoff constructief genoemd.

Er waren berichten dat er ook vandaag onderhandeld zou worden, maar Zelensky had al gehint op een mogelijk uitstel vanwege "de situatie met de VS en Iran".

Militaire deskundigen verwachten hier weinig van: Rusland blijft bij zijn eis om de hele Donbas te annexeren, ook gebieden die niet worden bezet door de Russen. Voor Oekraïne blijft dat onbespreekbaar.

GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver wil de financiële plannen voor de zorg en sociale zekerheid van de nieuwe coalitie van D66, VVD en CDA alleen steunen "als het roer drastisch omgaat". Klaver geeft daarmee het startschot voor de onderhandelingen met het komende kabinet.

Klaver noemt op een ledenbijeenkomst onder meer het hogere eigen risico, een kortere ww-uitkering en een verhoging van de AOW-leeftijd "plannen die mensen heel hard raken" en "onverantwoord". Daarnaast wil hij "meer ambitie" als het gaat om klimaat, natuur en stikstof en het belasten van hogere inkomens.

"We willen verantwoordelijkheid nemen om het land vooruit te helpen, maar niet om het kabinet vooruit te helpen. Een fundamentele koerswijziging is nodig", zegt Klaver tegen de in Utrecht verzamelde leden, die daarop luid applaudisseren.

Scherper dan vorige week

GroenLinks-PvdA had er al wel rekening mee gehouden dat er pijnlijke bezuinigingen in het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA zouden staan. Toch is in de partij te horen dat de plannen nog harder en ingrijpender zijn dan verwacht.

Klaver is ook kritisch omdat de plannen van het minderheidskabinet andere afspraken, zoals het pensioenakkoord, doorkruisen. "Het zegt ook iets over de manier waarop ze willen samenwerken, daar maken we ons zorgen over."

Klaver is dan ook scherper dan ruim een week terug. Toen zei hij "voor de zomer" akkoorden met de nieuwe coalitie te willen sluiten om "grote progressieve doorbraken" te bereiken. Duidelijk was toen al wel dat zijn partij "een grens trok" bij bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid.

Opstelling GroenLinks-PvdA van belang

De opstelling van Klaver is van belang, omdat het minderheidskabinet anders vooral naar BBB moet kijken voor een voor de hand liggende meerderheid in de Eerste Kamer. De steun van die partij is ook allerminst zeker, omdat BBB bijvoorbeeld juist voor de halvering van het eigen risico in de zorg is.

Klaver blijft erbij dat zijn partij "verantwoorde oppositie" zal blijven voeren. Tegelijkertijd verhoogt hij dus zijn inzet. Voor D66, VVD en CDA zal dat niet als een verrassing komen. Zij hebben de miljarden op de begroting onder meer nodig om de hogere defensie-uitgaven te dekken. De vraag is met hoeveel wisselgeld zij rekening hebben gehouden om GroenLinks-PvdA binnenboord te krijgen.

Politiek verslaggever Michiel Breedveld:

"GroenLinks-PvdA zegt vandaag geen hard 'nee' tegen alle plannen van het kabinet en wil nog steeds constructief oppositie voeren, zoals Klaver vorige week aankondigde. Maar de ingrepen in de zorg en sociale zekerheid zijn in zijn ogen zo rigoureus, dat zijn partij op die onderwerpen forse aanpassingen wil.

GroenLinks-PvdA wilde bijvoorbeeld investeren in de zorg en geen miljardenbezuiniging. Komt daar geen verbetering in, stemt zijn partij tegen die begrotingen. Dat maakt het voor het minderheidskabinet dus nog wel mogelijk om op die onderwerpen met andere partijen deals te sluiten. Maar moeilijker wordt het wel om daar in de Eerste Kamer meerderheden voor te vinden. Dan is steun van GroenLinks-PvdA vaak wel nodig."

In de Brusselse gemeente Anderlecht is een jongen van 15 jaar in brand gestoken door meerdere verdachten. Het slachtoffer is in levensgevaar overgebracht naar het brandwondencentrum van het Militair Hospitaal in Neder-Over-Heembeek.

Het incident gebeurde vrijdagavond aan de Biestebroekkaai, vlak bij het kanaal Brussel-Charleroi. Om aan het vuur te ontkomen, sprong de tiener van een brug het kanaal in. De hulpdiensten vonden hem daar met zware brandwonden.

Er is nog weinig bekend over de aanleiding. "Er is sprake van mogelijke betrokkenheid van meerdere minderjarigen", aldus de politie van Brussel-Zuid.

Volgens de VRT is een minderjarige verdachte vanmiddag voorgeleid voor de jeugdrechter en voor dertig dagen naar een gesloten jeugdinstelling gestuurd. Daarnaast zouden nog minstens twee andere minderjarigen betrokken zijn. Of zij ook zijn aangehouden, is niet duidelijk.

De politie doet nog onderzoek wat er precies is gebeurd. Hoe het nu met het slachtoffer gaat, is niet bekend.

Als de VS besluit om Iran aan te vallen zal dat leiden tot een regionaal conflict in het Midden-Oosten, zo waarschuwt ayatollah Khamenei vandaag via Iraanse media. "Wij willen geen enkel land aanvallen, maar de Iraanse natie zal een sterke klap uitdelen aan iedereen die hen aanvalt", zo wordt de opperste leider van het land geciteerd.

De VS heeft de afgelopen weken zijn militaire aanwezigheid uitgebreid in de regio, en president Trump heeft gedreigd met aanvallen op het land als het niet ophoudt met het doden van demonstranten en zijn nucleaire programma niet stopzet.

De Amerikaanse marine heeft nu tien oorlogsschepen nabij Iran liggen, waaronder een vliegdekschip. Een eerdere troepenopbouw in de buurt van Venezuela leidde daar tot een inval en de ontvoering van president Maduro, die nu in de VS wordt vastgehouden.

'Serieus praten'

Tussen de twee landen werd de afgelopen dag ook verzoenlijker taal uitgewisseld, die wijst op een mogelijke de-escalatie. Trump zei afgelopen nacht tegen verslaggevers dat Iran "serieus aan het praten was" met Amerikaanse onderhandelaars. "Ik hoop dat ze eruit komen, en dat er een overeenkomst uitkomt die iedereen tevreden stelt. Zónder nucleaire wapens."

Gisteren werd bekend dat Iran vanaf vandaag een maritieme oefening begint in de Straat van Hormuz, een van de belangrijkste scheepsroutes ter wereld. De Verenigde Staten hebben Teheran gewaarschuwd dat "risicovol militair gedrag" in het drukke vaargebied kan leiden tot een ongeluk of een snelle escalatie.

Dagelijks passeren ongeveer honderd commerciële schepen de smalle zeestraat tussen Iran en Oman. Het is een cruciale doorgang voor de wereldhandel in energie. Op het smalste punt is de zeestraat slechts 33 kilometer breed.

'Geen marine-oefening'

Vandaag leek de Iraanse regering op het plan voor een militaire oefening terug te komen: "Er is geen plan van de Revolutionaire Garde om militaire oefeningen te houden op die plek, en dit is ook niet officieel aangekondigd. De media die hierover berichtten, hebben een fout gemaakt", aldus een woordvoerder tegenover persbureau Reuters.

De militaire oefeningen werden afgelopen week echter aangekondigd door Press TV, de nieuwszender die gerund wordt door de Iraanse overheid. Of de militaire oefeningen vandaag nu wel of niet doorgaan, en in welke vorm, is onbekend.

Afgelopen week werd bekend dat na de VS ook de EU de Islamitische Revolutionaire Garde van Iran op de terreurlijst zet. Dat was een reactie op het bloedig neerslaan van de massale protesten vorige maand.

Het dodental na de brand in het Zwitserse ski-oord Crans-Montana is gestegen naar 41. Een 18-jarige Zwitserse man die gewond raakte bij de brand in het café is gisteren in een ziekenhuis in Zürich overleden.

Naast de dodelijke slachtoffers raakten bij de brand in de nieuwjaarsnacht ook meer dan honderd mensen gewond. Velen van hen zijn zwaargewond.

De brand brak uit in een bar in de kelder. Het plafond vloog in brand, vermoedelijk doordat bezoekers flessen met ijsfonteinen dicht bij het plafond hielden. Er was slechts één uitgang, waardoor veel mensen niet op tijd weg konden komen.

Naar de eigenaar van het café loopt een strafrechtelijk onderzoek. Sinds 2019 waren er volgens de burgemeester van Crans-Montana geen brandveiligheidscontroles meer uitgevoerd in de bar. De door de eigenaar geïnstalleerde geluidswerende matten aan het plafond waren niet goedgekeurd.

De grensovergang bij Rafah, in het zuiden van de Gazastrook, gaat morgen weer open voor Palestijnen. Dat meldt Cogat, het onderdeel van het Israëlische leger dat zich bezighoudt met humanitaire zaken, in een verklaring op sociale media.

Deze week werd aangekondigd dat de grens vandaag weer open zou gaan, maar volgens Israël wordt de zondag gebruikt voor een test om te kijken of de grensovergang goed functioneert.

Een woordvoerder van het Israëlische leger zegt dat er vandaag wel al zo'n vijftig Palestijnen zullen worden 'verwerkt' bij de grensovergang, zodat ze morgen richting Egypte kunnen. Het gaat om mensen die dringend medische zorg nodig hebben. De lijst met namen is opgesteld door de Egyptische overheid en goedgekeurd door Israël, zo melden overheidsbronnen uit beide landen.

Vanaf morgen mogen er dagelijks maximaal 200 mensen Gaza verlaten: zieke mensen en hun begeleiders. Naar schatting vijftig mensen zullen Gaza binnenkomen voor familiebezoek of om er weer te gaan wonen, is de verwachting.

Palestijnse gezondheidsbeambten schatten in dat er zo'n 20.000 patiënten dringend medische hulp buiten Gaza nodig hebben. In het tempo dat Israël nu voor ogen heeft, gaat het dus maanden duren voordat zij allemaal Gaza hebben kunnen verlaten.

De heropening van de voor Palestijnen cruciale grensovergang, die sinds mei 2024 gesloten was, is een van de belangrijke punten uit het omstreden twintigpuntenplan dat de Amerikaanse president Trump afgelopen najaar lanceerde.

Sinds de wapenstilstand officieel van kracht werd, in oktober, vallen er nog dagelijks doden als gevolg van Israëlisch geweld. Dit heeft echter nog niet geleid tot een verbreking van het akkoord tussen Hamas en Israël.

Bij aanvallen van militanten in Zuidwest-Pakistan en daaropvolgende acties van ordetroepen zijn volgens de autoriteiten bijna 200 mensen om het leven gekomen.

Volgens het Pakistaanse leger werden bij aanvallen door gewapende strijders in Beloetsjistan 33 mensen gedood: achttien burgers en vijftien agenten en militairen. Het leger spreekt van zelfmoordaanslagen en vuurwapengeweld door terroristen.

De separatisten van het Beloetsjistan Bevrijdingsleger (BLA) claimen veel meer leden van de veiligheidsdiensten te hebben gedood, namelijk 84. Het leger zegt dat er bij tegenaanvallen zeker 145 militanten zijn gedood.

Gelijktijdige aanvallen

Gisteren werden onder meer treinrails vernietigd, waardoor treinen van en naar de provincie niet konden rijden. In de provinciehoofdstad werden nagenoeg tegelijkertijd twee politieagenten omgebracht met een granaat.

Vervolgens vielen tientallen militanten een gevangenis aan en deden anderen elders een poging om een legerhoofdkwartier te bestormen. Dat mislukte.

Pakistan zegt dat de militanten gesteund worden door India, maar dat land ontkent iedere betrokkenheid.

Donderdag werden in dezelfde provincie ook al 41 militanten gedood. Twee schuilplaatsen waar zij verbleven werden toen bestormd. Volgens het Pakistaanse leger was die bestorming onderdeel van een 'zuiveringsoperatie'.

Onafhankelijk

Beloetsjistan is de armste en grootste provincie van het land, en kent al tientallen jaren van opstand. De separatisten van het BLA eisen onafhankelijkheid. Ook willen ze meer terugzien voor de grondstoffen die door de landelijke overheid uit het gebied worden gehaald.

De aanpak van het Pakistaanse leger om BLA te bestrijden, stuit al jaren op kritiek. Volgens de Verenigde Naties worden regelmatig mensen opgepakt die vervolgens verdwijnen. Daarnaast zouden vreedzame demonstranten worden gemarteld en gedood.

Het BLA is een verboden organisatie in Pakistan en is door de Verenigde Staten gemarkeerd als terroristische organisatie.

Het bouwen van een carnavalswagen wordt steeds duurder. De energiekosten stijgen, net als de kosten voor het materiaal en de verzekering. Gemeenten springen steeds vaker financieel bij, om te voorkomen dat wagenbouwers afhaken en de carnavalscultuur verloren gaat.

De Limburgse gemeenten Roermond, Roerdalen, Maasgouw en Beesel, de Gelderse gemeente Berg en Dal en de Brabantse gemeente Bladel trekken geld uit voor bouwers van carnavalswagens. Ook onderzoekt de provincie Limburg of het mogelijk is om geld beschikbaar te stellen. Voor carnaval dit jaar gaat dat niet meer lukken, maar mogelijk wel volgend jaar.

In de gemeente Beesel is de subsidie dit jaar nieuw:

Tijl Peeters van carnavalsgroep De Prutsers is er blij mee. De laatste jaren kostte de wagen steeds zo'n 3500 euro. De groep heeft wel sponsoren, maar alle vrienden moeten zelf zo'n 70 euro bijleggen. "Met de subsidie kunnen we de verzekeringskosten gelukkig deels dekken", zegt Peeters.

Duurder en meer regels

De Prutsers zijn druk bezig met het schilderwerk, het frame en de bekleding van hun wagen. Over een aantal weken willen ze meelopen in de optochten van Beesel en Swalmen.

Maar daarvoor moeten ze hun praalwagen eerst verzekeren, en niet één keer, maar voor iedere optocht apart. Om mee te doen in Beesel betalen ze 215 euro aan verzekeraar de Vereende, een van de weinige verzekeraars die een verzekering aanbiedt voor praalwagens. Voor de optocht in Swalmen zijn De Prutsers zo'n 150 euro kwijt omdat hier een collectieve verzekering is.

De kosten van de verzekering zijn flink gestegen in de afgelopen jaren, zegt Bert Sonneveld van de Vereende. Sinds 2020 is de premie met zo'n 19 procent omhooggegaan. Deels komt dat volgens hem door de inflatie, deels doordat de kosten per letselschade zijn gestegen.

Ook zijn de regels vanuit de verzekeraars een aantal jaar geleden aangescherpt. Zo moet een carnavalswagen een stevig hek hebben van ten minste 1,20 meter hoog. Ook mogen er maximaal twintig mensen op het voertuig staan.

"Dit jaar zijn we met 24 man", zegt Peeters van De Prutsers. "Als we willen voldoen aan de regels, moeten er dus verplicht mensen naast de wagen lopen."

Niet meer 'even' meedoen

Die kosten en regels maken het steeds lastiger om 'even' mee te doen aan een carnavalsoptocht, zegt John Timmermans van de Bond Carnavalsverenigingen in Limburg. "Hier in Limburg zie je dat wagenbouwers soms afhaken. In plaats daarvan doen ze dan mee als loopgroep met een handkar."

Hij vindt dat zonde. "Op deze manier verdwijnt een stukje cultuur. Dat wordt hier onder de rivieren als een gemis ervaren, want samen een carnavalswagen bouwen zorgt voor sociale verbinding."

Ook Linda van den Beucken, wethouder van de gemeente Beesel, vindt het behoud van de carnavalswagens belangrijk. "Het wordt hier met de paplepel ingegoten: als kind plak je propjes crêpepapier op de wagen, later ga je zelf wagens bouwen. Het creëert gemeenschappen, er ontstaan vriendschappen en verbinding onderling."

De gemeente Beesel hoopt met de subsidieregeling bij te dragen aan de toekomst van de traditie. Van den Beucken vindt het niet zonde van het gemeenschapsgeld. "Bijna iedereen hier in de regio die bijdraagt aan dat gemeenschapsgeld, zal zeggen dat dit iedere euro waard is. Vastelaovend vieren zit hier in het bloed."