De NAVO begint met een nieuwe missie in het Noordpoolgebied, Arctic Sentry. Alle bestaande oefeningen en geplande activiteiten in de regio worden samengevoegd onder één noemer, meldt de hoogste NAVO-commandant in een verklaring. Op korte termijn zullen tienduizenden militairen worden ingezet, is de bedoeling.
Het is nog niet bekend of Nederland meedoet, eerder zei demissionair minister van Defensie Brekelmans welwillend te staan tegenover deelname.
De Groenlandmissie moet de Amerikaanse zorgen over de veiligheid van het Noordpoolgebied wegnemen. Volgens Trump dreigen Rusland en China daar steeds meer voet aan de grond te krijgen, NAVO-diplomaten zien geen acuut gevaar. Het gebied kreeg inderdaad te weinig aandacht, maar de missie is ook bedoeld om Trump tevreden te stellen, zeggen ze in de wandelgangen.
Schoktherapie
Begin januari stortte de Amerikaanse president de militaire alliantie in een crisis met herhaaldelijke dreigementen richting bondgenoot Denemarken. Hij wilde Groenland 'hebben', goedschiks of kwaadschiks. Dat gevaar lijkt voorlopig geweken. In Davos veranderde Trump na een gesprek met NAVO-baas Mark Rutte schijnbaar plotsklaps van gedachten. Er waren afspraken gemaakt om gezamenlijk aan de versterking van het Noordpoolgebied te werken, liet Trump weten.
Eerder vandaag dreigde Rusland met "gepaste tegenmaatregelen" als de NAVO de militaire aanwezigheid op Groenland versterkt. De Russische minister van Buitenlandse Zaken, Lavrov, sprak daarbij van "militaire en technische maatregelen", zonder verder uit te leggen wat die zouden kunnen zijn.
Verder zei Lavrov dat de Groenlandkwestie Rusland "niet direct aangaat" en dat de VS, Denemarken en Groenland dit onderling "zelf moeten oplossen".
Spanning in bondgenootschap
De aankondiging van de nieuwe missie komt één dag voor een bijeenkomst van NAVO-ministers van Defensie op het hoofdkwartier van de alliantie in Brussel, de eerste na de hoogopgelopen Groenlandkwestie. De ergste spanning is uit de lucht, en daarom is het belangrijk die affaire, die ingewijden betitelen als 'schoktherapie', zorgvuldig te mijden, zeggen diplomaten. Niemand zit te wachten op een terugblik.
Maar dat ze op het hoofdkwartier liever zwijgen over wat er gebeurd is, wil niet zeggen dat ze het vergeten zijn. Trump kan immers ieder moment weer iets anders bedenken wat nieuw gevaar met zich meebrengt, klinkt het. "Groenland was een wake-upcall, dat wij Europeanen veel meer zelf moeten doen."
Onder die druk wordt inmiddels hard gewerkt aan de 'europeanisering' van de NAVO, waarbij landen taken overnemen van de VS. Trump wil al langer dat de Europeanen veel meer verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen, conventionele verdediging, zodat hij de blik op de regio rond de Stille Oceaan kan richten.
Het gaat op het NAVO-hoofdkwartier dan ook veel over 'burden shifting', lastenverplaatsing. De Amerikanen doen minder, de Europeanen meer. Eerder deze week bleek bijvoorbeeld dat de Amerikanen het NAVO-commando op een aantal plekken overgedragen hadden aan Europese bondgenoten. Ook uit Nederlandse militaire kenniscentra haalden Amerikanen medewerkers terug. Diplomaten verzekeren dat dit voor hen niet als verrassing kwam.
Ook ging de coördinatie van alle hulp aan Oekraïne van Amerikaanse handen over in Duits-Brits leiderschap. De verwachting is dat de VS aan zullen kondigen een deel van hun militairen uit Europa te verplaatsen. De Amerikanen blijven ondertussen benadrukken dat hun steun aan de NAVO in beton gegoten is.
VS-minister Hegseth schittert morgen door afwezigheid. Bij een vorige vergadering liet buitenlandminister Marco Rubio ook al verstek gaan. Maar volgens de Amerikaanse ambassadeur bij de NAVO, Mathew Whitaker, kan uit het ontbreken van de politici niet de conclusie worden getrokken dat dit 'het nieuwe normaal' wordt. "Ze zijn gewoon heel druk met andere dingen", zei hij gisteren tegen journalisten.
Niet iedereen reageert zo laconiek. Achter de schermen zijn wel degelijk zorgen dat de Amerikanen het blijkbaar niet de moeite vinden langs te komen om hun collega-bondgenoten in de ogen te kijken. "Het politieke signaal is: wij vinden de NAVO niet belangrijk", zegt een diplomaat. "Wij hebben liever dat ze er wél zijn", zegt een ander. "Ook al zeggen ze dan onaardige dingen, dat laat in ieder geval nog betrokkenheid zien."
In onderstaande video leggen we je uit waarom de VS al jaren een obsessie heeft voor Groenland: