NOS Nieuws - Algemeen

Sinds het begin van de aanval van de Verenigde Staten en Israël op Iran stijgen de Nederlandse brandstofprijzen en gaan ook meer Nederlanders de grens over om te tanken. Vooral het tanktoerisme naar België is gestegen, omdat de benzine daar tot 70 cent per liter goedkoper is.

Ook in Duitsland tanken meer Nederlanders, al is het prijsverschil aan de pomp daar iets minder groot. "Jammer van die oorlog ginder, dat is natuurlijk niet zo leuk voor die mensen. Maar ja... het scheelt toch een berg geld buiten Nederland", zegt een Nederlander die zijn tank volgooit in Zelzate bij Omroep Zeeland.

Zelzate ligt net over de Belgische grens bij Sas van Gent en loopt de laatste dagen vol met auto's met gele kentekens. "Ik denk dat het wel een aantal tientjes scheelt", stelt een andere Nederlander die na zijn auto ook nog een stuk of zes grote jerrycans met benzine vult. Hij komt naar eigen zeggen uit Zuid-Holland.

Geen gelijke pas

De benzineprijzen zijn de laatste week overal snel gestegen, ook in België, maar daar houden ze geen gelijke pas met Nederland. Waar een liter Euro 95 in Nederland nu 2,37 euro kost, wordt in België 1,59 gerekend. Wie het uitkient en bij een supermarktpompstation tankt, betaalt nog een paar cent minder.

Ook in Duitsland is het bij veel tankstations mogelijk om een liter Euro 95 onder de 2 euro aan te schaffen, meldt L1 Nieuws. De automobilistenclub ADAC, de Duitse tegenhanger van de ANWB, merkt daarbij op dat tanken in Duitsland in de ochtendspits vaak duurder is dan in de avond.

De ADAC waarschuwt Nederlandse tanktoeristen dat de wachttijden aan de pomp in het grensgebied flink kunnen oplopen.

Aanschuiven tot ver in de straat

Dat is in België allang het geval. Volgens de Vlaamse omroep VRT, die ook in Zelzate ging kijken, is het daar filerijden. "Wanneer we rond het middaguur toekomen, staan de auto's aan te schuiven tot ver in de straat", aldus VRT NWS. "Opvallend: zowat alle nummerplaten in de rij kleuren geel met zwarte letters."

"Ik heb even in de rij moeten staan, ja", reageert een Nederlandse automobiliste. "Maar dat is niet erg. Dat doe je in de supermarkt toch ook?"

Drive, een brancheorganisatie van zo'n 1300 Nederlandse tank- en laadstations ziet het tanktoerisme met lede ogen aan. De organisatie dringt er op aan dat het kabinet maatregelen neemt om de prijs van brandstoffen naar beneden te krijgen. "Het wordt zo langzamerhand onbetaalbaar", zegt Martin van Eijk. Hij wil een lagere btw en een hoge accijnskorting op benzine en diesel.

De repatriëring van Nederlanders begint op gang te komen. Er zijn sinds afgelopen nacht twee repatriëringsvluchten op Schiphol geland, één vanuit Egypte en één vanuit de Omaanse hoofdstad Muscat. Een derde vlucht is uitgesteld vanwege de veiligheidssituatie.

De vlucht vanuit Sharm-el-Sheikh in Egypte was in samenwerking met reisorganisatie TUI georganiseerd. Het ging hier om gestrande reizigers uit Israël en de Westelijke Jordaanoever.

De KLM-vlucht vanuit Muscat die vanmorgen op Schiphol landde had 281 gestrande reizigers, onder wie 263 Nederlanders, aan boord. Aan het Jeugdjournaal vertelden ouders en kinderen bij aankomst op de Nederlandse luchthaven dat ze "een flinke reis" achter de rug hadden. Sommigen waren 35 uur onderweg waren geweest. Ze zaten vast in Dubai en moesten eerst met de bus naar Muscat. Die busreis alleen duurde, naar hun zeggen, al zo'n negen uur.

Veiligheidssituatie

De derde repatriëringsvlucht, die om 15.30 uur vanuit de Omaanse hoofdstad Muscat naar Amsterdam zou vliegen, is "vanwege de veiligheidssituatie" uitgesteld. Een woordvoerder van Buitenlandse Zaken zegt ze dat geen details mag geven over de reden.

Het ministerie probeert hen zo snel mogelijk op een volgende repatriëringsvlucht te plaatsen. Ze worden opgevangen in de Nederlandse ambassade. De woordvoerder zegt dat het ministerie samen met de betrokken luchtvaartmaatschappijen de situatie "van uur tot uur" in de gaten houdt.

Woensdag zijn al zo'n 85 gestrande Nederlanders uit Oman teruggevlogen. Dat brengt het totaal aantal teruggehaalde mensen op ruim 400. Er zitten nog duizenden reizigers vast in het Midden-Oosten.

Minister Berendsen van Buitenlandse Zaken zei gisteravond in het tv-programma Café Kockelmann dat iets meer dan 5000 mensen die een speciaal contactformulier voor gestrande reizigers hebben ingevuld, in aanmerking komen voor repatriëring. Hij hoopt dat de meesten "eind volgende week" terug zijn.

600 euro per persoon

Het ministerie van Defensie bereidt zich voor om militaire vliegtuigen in te zetten om mensen op te halen uit gebieden waar de vliegvelden zijn gesloten en het gevaarlijk is om een busreis te maken.

Niet alleen de overheid, maar ook bijvoorbeeld TUI is druk bezig om "iedereen terug naar huis te halen". Er zitten nog honderden reizigers vast, zegt een woordvoerder van de reisorganisatie tegen persbureau ANP.

Aan mensen die door de overheid gerepatrieerd worden, wordt een financiële bijdrage van 600 euro per persoon gevraagd. Soms zorgt 'Nederland' ook voor busvervoer of ander vervoer naar een vliegveld.

Het was een opmerkelijke toezegging van de Iraanse president vanmorgen, precies een week na het begin van de aanval op zijn land. "Vanaf nu moeten onze strijdkrachten niet langer onze buurlanden aanvallen, of raketten op ze afschieten, tenzij we worden aangevallen vanuit die landen."

Pezeshkian zei dit in een korte televisietoespraak die al eerder was opgenomen. Hij kwam ook met "persoonlijke" excuses aan de buurlanden die de afgelopen dagen door Iran werden aangevallen. "Dat was niet onze bedoeling, het zijn onze broeders."

Het is nog maar de vraag of de situatie in de Golf hierdoor nu zal kalmeren. Vanmorgen vroeg beschoot Iran nog meerdere Golfstaten: Bahrein, Saudi-Arabië en Abu Dhabi (VAE). En kort na de tv-toespraak van Pezeshkian klonk er een explosie boven Doha, de hoofdstad van Qatar. De luchtverdediging had een Iraanse raket onderschept.

Het zou kunnen dat nog niet alle Iraanse eenheden de boodschap van hun president hebben meegekregen, zegt Midden-Oostendeskundige Koert Debeuf, hoogleraar internationale betrekkingen aan de Vrije Universiteit Brussel. "Na de dood van de opperste leider Khamenei vorige week zaterdag besloot Iran om de militaire commandocentra te verspreiden over het land. De afzonderlijke eenheden volgen een overkoepelende strategie, maar kunnen hun eigen beslissingen nemen."

Dat heeft als voordeel dat ze niet meer met één aanval uitgeschakeld kunnen worden. Maar een nadeel is dat ze soms op eigen houtje beslissingen nemen die niet van de top komen.

Correspondent Midden-Oosten David Poort vanuit Qatar:

"Het is een interessante boodschap van president Pezeshkian, het lijkt erop dat hij wil deëscaleren. Hij kwam ook met een verontschuldiging aan de buurlanden maar het is de vraag wat die waard is. Zijn invloed is namelijk beperkt. Met de dood van de opperste leider ligt de echte macht vooral bij de Revolutionaire Garde, zeker als het om strategische kwesties gaat.

Pezeshkian hield met zijn boodschap ook een slag om de arm. Hij heeft het interim-leiderschap van Iran dan wel de opdracht gegeven om de buurlanden niet meer aan te vallen, maar dat geldt niet voor landen die de Amerikanen gebruiken om aanvallen op Iran te lanceren.

Dat kan je ruim opvatten, bijvoorbeeld vanuit logistiek oogpunt. In bijna alle golfstaten zijn Amerikaanse militaire bases. Als er hier in Qatar een Amerikaans tankvliegtuig opstijgt om bommenwerpers bij te tanken dan ziet Iran dat als agressie. In de Amerikaanse basis Al Udeid in Qatar zit ook Centcom, het regionale commandocentrum in het Midden-Oosten. Dus dat zal voor Iran waarschijnlijk ook een doelwit blijven.

Er zijn nog geen officiële reacties in de Golfstaten. Maar het zal vooralsnog met scepsis worden bezien. De uitspraken van Pezeshkian kwamen hier als pushbericht binnen, en nog geen half uur later klonk hier weer het luchtalarm en klonken er doffe klappen in de verte, vermoedelijk bij de Amerikaanse basis."

Waarom komt president Pezeshkian met deze uitspraken? Koert Debeuf denkt dat de Iraniërs geschrokken zijn van de boze reacties van de Golfstaten. "Ze dachten dat die wel begrip zouden hebben voor de aanvallen op Amerikaanse bases. Maar dat pakte helemaal anders uit. De Golfstaten zijn zo boos dat ze nu overwegen om zelf ook militair terug te slaan en dat zou Iran heel slecht uitkomen."

Hij zegt dit niet zomaar, zegt Debeuf. "Hij is een van de weinige nog overlevende leiders. Hij wordt gezien als hervormingsgezind en niet conservatief. Maar wat hij zegt ligt volledig in de lijn van wat de minister van Buitenlandse Zaken eerder zei. Het is geen nieuwe boodschap maar hij klinkt wel luider, omdat hij de president is."

Minister Araghchi zei op X dat de reactie van Iran alleen gericht zou zijn op Amerikaanse bases en niet op de "Arabische broeders" van Iran.

"Een van de zaken waar de Iraniërs schrik voor hebben is dat de minderheid van Arabische soennieten in Iran door de Golfstaten opgejut worden om in opstand te komen. Dat is wel het laatste wat ze willen. Het is nu nog niet aan de orde maar er zijn wel geruchten dat het die kant op gaat."

Iran heeft de afgelopen week ruim 200 raketten en 1300 drones afgevuurd op de Verenigde Arabische Emiraten. Die werden bijna allemaal onderschept. Zeker zes Amerikaanse militairen en drie Aziatische migranten kwamen om het leven en ruim 100 mensen raakten gewond. De olie- en gasprijzen zijn enorm gestegen omdat het scheepvaartverkeer door de Arabische Golf stil is komen liggen. Honderdduizenden buitenlanders en toeristen zijn gestrand omdat het vliegverkeer ernstig ontregeld is.

In dichte mist is vanochtend een binnenvaartschip vastgelopen in de Westerschelde, vlak bij Terneuzen. Het gaat om de Coccinella, een binnenvaartschip van 81 meter lang en tien meter breed.

Vanochtend om 08.00 uur liep het schip aan de grond, net na het verlaten van de haven van Terneuzen, meldt Omroep Zeeland.

Op dronebeelden is goed te zien waar het schip gestrand is:

Het schip strandde tijdens afgaand tij, de periode waarin het eb wordt. Haven- en sleepdiensten hebben bekeken of het mogelijk was om het schip los te trekken, maar dat lukte niet. Het schip, dat onderweg was naar de haven van Amsterdam, komt waarschijnlijk aan het eind van de middag weer los, als het vloed is.

Veel kijkers

Tot die tijd heeft Terneuzen er een toeristische attractie bij: de Coccinella ligt pal voor brasserie Westbeer aan de Scheldeboulevard in Terneuzen. "Het is best wel druk met mensen die een kijkje komen nemen", laat het restaurant weten.

Het is onbekend wat het schip, dat onder Luxemburgse vlag vaart, vervoert. De reder heeft nog geen commentaar gegeven.

Het monumentale aquarium in Artis Amsterdam bereidt zich langzaam voor op heropening na een opknapbeurt die ruim vijf jaar heeft geduurd. Op dit moment worden de vissen aangevoerd. Die hebben de afgelopen vijf jaar bij dierentuinen in binnen- en buitenland 'gelogeerd'.

Curator Alex Huiberse is dolblij dat het aquarium aan het begin van de zomer weer open kan. Vooral omdat er in het 114 jaar oude gebouw veel meer ruimte is gekomen voor de vissen. "We hebben de verschillende aquaria in het gebouw echt kunnen verdiepen. Ze zijn nu dubbel zo diep, dus is er ook dubbel zoveel water", zegt hij bij stadsomroep AT5.

Het aquarium in Artis werd ontworpen door architect Gerlof Salm en stamt uit 1882. Voor de kenners: het is gebouwd volgens de classicistische tempelarchitectuur en heeft daarmee wel wat weg van het Concertgebouw. Het aquarium is het oudste, nog functionerende aquarium ter wereld.

Sleets

Een jaar of zes geleden was het gebouw er slecht aan toe. Het zoute water begon uit de aquaria te lekken. Mede daardoor vertoonde het gebouw zelf steeds meer gebreken. Het was ook sleets geworden door de duizenden bezoekers.

Toch duurde het nog even voordat tot een opknapbeurt werd besloten, vooral omdat Artis opzag tegen de kosten: 47 miljoen euro. Maar de renovatie kon doorgaan. Er kwam een inzamelingsactie onder het publiek, de gemeente deed een miljoenenbijdrage en een aantal fondsen bleek ook bereid te investeren.

Na een aanvankelijke weigering betaalde ook het Rijk vijftien miljoen euro mee. "Het is een bijzonder monument dat we voor deze en volgende generaties willen behouden", stelde toenmalig staatssecretaris Gunay Uslu over de rijksbijdrage.

Open ruimtes

De verbouwing zelf verliep volgens plan. Aan de buitenkant werden onder andere zonnepanelen geplaatst. De gevels zijn gerestaureerd. Het opvallendst zijn de wijzigingen in het interieur. Zo is de voorheen donkere galerij tussen de verschillende kleine aquaria lichter gemaakt. Er zijn meer open ruimtes en wordt daglicht binnengelaten.

Ook de aquaria zelf zijn aangepast. "We zijn altijd op zoek naar de beste lampen voor elke diersoort, maar ook wat voor filtersystemen bijvoorbeeld het best werken", zei curator Huiberse al eerder. "Artis wil graag van het gas af, dus we blijven ons zo duurzaam mogelijk ontwikkelen."

Vaste bewoners

Nu volgt de laatste en voor Huiberse een van de spannendste fases: het opnieuw ontvangen van de vaste bewoners van het aquarium. Gisteren bijvoorbeeld werd in een soort ton de gevlekte gladde haai teruggebracht, die de afgelopen jaren in dierenpark Wildlands in Emmen heeft doorgebracht. Al in Emmen werd wat water uit Amsterdam in de ton gelaten zodat hij alvast kon wennen.

De haai, met z'n ruim 1 meter lengte een van de grootste bewoners van het Artis Aquarium, moet nu eerst drie weken alleen in een grote kuip doorbrengen. Pas daarna wordt hij teruggeplaatst. "Haaien en roggen kunnen wel eens wat parasieten bij zich dragen, vandaar een quarantaineperiode", aldus Huiberse.

De komende maanden komen zo steeds meer vissen terug naar Amsterdam. Ook de koralen en planten die tijdelijk elders in Artis waren ondergebracht, krijgen weer een plekje.

Op 13 juni gaat het vernieuwde aquarium open voor het publiek. Huiberse verheugt zich daarop. "Heel veel mensen kennen dit soort vissen alleen maar van dat ze in een restaurant bijvoorbeeld een dier bestellen", zegt hij. "Terwijl die dieren in het echt natuurlijk veel mooier zijn dan op je bord."

In een chemiepark bij Delfzijl heeft vanochtend een grote brand gewoed. Omdat er veel rook vrijkwam is voor de omgeving een NL-Alert verstuurd.

Dat NL-Alert is inmiddels weer ingetrokken. De brand woedt nog wel, maar heeft zich volgens de veiligheidsregio beperkt tot de zonnepanelen op het dak.

De brand brak rond 10.30 uur vanochtend uit bij het bedrijf JBP Logistics in Farmsum, meldt RTV Noord. Binnen vijf minuten was er volgens de veiligheidsregio sprake van een zeer grote brand.

Omdat er veel rook vrijkwam, werd de omgeving gewaarschuwd, niet alleen mensen in Farmsum zelf, maar ook in Woldendorp en Nieuwolda. Het advies was om ramen en deuren te sluiten.

Brandbare stoffen opgeslagen

De brandweer rukte met veel materieel uit, omdat bij JBP Logistics verschillende brandbare stoffen worden opgeslagen, zoals benzine, oplosmiddelen, schoonmaakmiddelen en chemicaliën. Ook staan er gasflessen en accu's.

Vanmiddag meldde de veiligheidsregio dat de brand meeviel, dat alleen de zonnepanelen waren getroffen en dat het vuur dus niet binnenin de opslagloods woedde. De oorzaak van de brand is onbekend. Het nablussen zal volgens de veiligheidsregio nog wel enkele uren duren.

In de Keniaanse hoofdstad Nairobi zijn vannacht ten minste 23 mensen om het leven gekomen door de gevolgen van hevige regenval. Volgens de politie is een deel van hen verdronken en zijn anderen geëlektrocuteerd. Eerder sprak de politie nog van 8 doden.

Gisteren begon het te regenen, waarop de neerslag de hele nacht aanhield. De regering heeft de noodtoestand uitgeroepen uit vrees voor (meer) overstromingen.

Meerdere wijken en wegen raakten overstroomd waardoor bewoners hun huizen moesten verlaten en auto's vast kwamen te zitten. Meer dan 100 voertuigen raakten beschadigd. Een lokale politiechef zegt dat ook voertuigen langs de weg en op parkeerplaatsen op de kant liggen.

Ook het grootste vliegveld van Kenia, het Nairobi Jomo Kenyatta Airport, is geraakt door de regenval. Zo heeft Kenya Airways te kampen met vertragingen en ook moest de luchtvaartmaatschappij vluchten omleiden naar de kuststad Mombasa.

Het leger is ingezet om bij de reddingsoperatie te helpen omdat het Rode Kruis moeite had alle mensen die vastzitten te bereiken. De politie verwacht dat naarmate de reddingsoperatie vordert het dodental nog kan oplopen.

Geen afwateringssysteem

Het land heeft regelmatig te kampen met overstromingen en aardverschuivingen door hevige regenval, met honderden doden tot gevolg. In Kenia en de hoofdstad is de riolering niet goed en systemen waardoor het water weg kan lopen zijn er niet of nauwelijks.

Bewoners zijn kwaad op de regering omdat die volgens hen te weinig doet om het land voor te bereiden op hevige neerslag tijdens de regenseizoenen. Het regenseizoen van maart tot mei staat bekend om de vaak korte, maar zeer zware buien.

Geld verdienen met het opladen van je elektrische auto? Henri Udding doet het. "Ik heb de afgelopen twee maanden al zo'n 80 euro binnengehaald", vertelt de Groninger terwijl hij zijn auto aan de lader hangt. Hij maakt gebruik van een nieuwe regeling, die sinds begin dit jaar bestaat.

Particulieren met een elektrische auto kunnen daardoor geld verdienen aan brandstofleveranciers. Mensen kunnen de stroom die ze voor hun auto gebruiken als het ware omzetten in zogeheten 'emissiereductie-eenheden' (ERE). Die worden vervolgens verkocht aan brandstofleveranciers zoals Shell, die volgens EU-regelgeving moeten verduurzamen.

Er bestond al een soortgelijk systeem, maar voorheen konden alleen bedrijven daaraan meedoen. Nederland kiest er nu voor om naast bedrijven ook particulieren erbij te betrekken, die op deze manier tot wel honderden euro's per jaar kunnen verdienen met hun auto. "En je hoeft er bijna niks voor te doen, dus het is allemaal gratis geld", zegt Udding breed lachend.

Het ERE-systeem uitgelegd

De Europese Unie wil in 2050 klimaatneutraal zijn en dus moet de CO2-uitstoot omlaag. Voor de transportsector geldt dat bedrijven die fossiele brandstoffen op de markt brengen, zoals diesel en benzine, moeten verduurzamen. Dat kan bijvoorbeeld door brandstof gemaakt van aardolie te mengen met duurzame biobrandstoffen. Maar als dat niet lukt, kunnen bedrijven certificaten kopen van partijen die wél hernieuwbare energie gebruiken.

Die certificaten worden 'emissiereductie-eenheden' genoemd. Het systeem werkt zo: één ERE staat gelijk aan één kilo CO2 aan vermeden uitstoot ten opzichte van fossiele brandstoffen. De prijs van een ERE is afhankelijk van vraag en aanbod. De waarde kan dus schommelen, maar op dit moment ligt die rond de 15 eurocent per kilowattuur.

Particulieren kunnen de certificaten niet zelf verkopen aan de vervuilende bedrijven. Het verhandelen gebeurt via zogeheten 'inboekdienstverleners', die de geladen groene stroom van particulieren verzamelen en als pakket verkopen.

"De afgelopen maanden hebben duizenden mensen zich bij ons aangemeld", vertelt Bob Lieftink. Hij richtte LekkerLaden op en is zeker niet de enige partij. Van bekende namen als Vattenfall tot nieuwe start-ups, Nederland kent opeens tientallen inboekdienstverleners.

Volgens Lieftink kan niet iedereen zomaar meedoen aan de regeling. Klanten moeten aan twee belangrijke voorwaarden voldoen. Ten eerste moeten ze thuis een laadpaal hebben. "Het verdienen van ERE's kan alleen als je naam op het energiecontract staat. Als je gaat laden bij publieke laadpalen, levert jou dat geen certificaten op", zegt Lieftink.

Daarnaast moet je laadpaal een geïntegreerde slimme meter hebben, een zogeheten 'MID-gecertificeerde meter'. Die houdt precies bij hoeveel stroom er geladen wordt. "Die koppel je aan ons programma dat kan uitlezen hoeveel kWh je hebt geladen en hoeveel geld je daarmee verdient", aldus Lieftink.

Klimaatimpact

Het idee achter de regeling is dat het gebruik van hernieuwbare energie wordt beloond, terwijl de productie van fossiele brandstoffen juist duurder en dus onaantrekkelijker wordt.

Jaap Burger, adviseur elektrisch rijden bij Watture, is enthousiast. "Die paar honderd euro extra per jaar kan ervoor zorgen dat consumenten net de overstap maken naar elektrisch. Daarnaast zullen mensen met een plug-in hybride er misschien voor kiezen om vaker te laden."

Henri Udding is het daar helemaal mee eens. "Ik raad het iedereen aan en ik kan me goed voorstellen dat het een extra zetje geeft om elektrisch te gaan rijden", zegt hij. "Zeker omdat veel andere voordelen de laatste tijd zijn afgebouwd of afgeschaft."

Toch kan het systeem volgens Jaap Burger nog verfijnd worden. "Je zou bijvoorbeeld kunnen meetellen op welk moment je laadt. Door overdag te laden gebruik je vaak groenere stroom én ontlast je het energienet. Dat zou ook beloond moeten worden."

Wat de precieze impact op het klimaat zal zijn moet nog blijken. Toch ziet Burger de regeling als een stap in de juiste richting: ''De doelstellingen vanuit de EU zullen steeds strenger worden waardoor de duurzame keuze uiteindelijk de voordelige en dus de logische keuze zal zijn, óók voor de grote vervuilers."

Nog even geduld

Het is wel nog even afwachten voordat mensen het geld daadwerkelijk op hun rekening hebben. Hoewel de regeling al is ingegaan, moet de Eerste Kamer er nog een laatste keer over stemmen. Dat gebeurt eind van de maand en de verwachting is dat het systeem dan definitief wordt goedgekeurd.

Als het systeem daarna technisch ook helemaal rond is, krijgen gebruikers hun verdiende bedrag met terugwerkende kracht uitbetaald.

In de Oekraïense stad Charkiv zijn vannacht zeven mensen om het leven gekomen door Russische luchtaanvallen. Volgens de lokale gouverneur zijn onder de slachtoffers twee kinderen. Zeker tien mensen raakten gewond.

Vijf van de doden werden onder het puin gevonden van een flatgebouw dat was geraakt door een ballistische raket in de wijk Kyivskyi, zegt de burgemeester van de stad. Na de inslag stond het gebouw in brand en mogelijk zitten er nog mensen vast onder het puin.

De Oekraïense president Zelensky zegt dat een groot gedeelte van de flat is verwoest en dat de bovenste verdieping van een naastgelegen gebouw ook beschadigd raakte. Reddingswerkers zijn ter plaatse om te zoeken naar slachtoffers die nog onder brokstukken kunnen vastzitten.

Brandweermensen, bewoners en hulpverleners zijn bij een gebouw dat werd geraakt:

Ook de Oekraïense hoofdstad Kyiv en andere steden werden vannacht bestookt door Russische ballistische raketten en drones. Volgens Zelensky waren de Russische aanvallen gericht op de energie-infrastructuur en spoorwegen in het land.

De eerste ontploffingen waren vannacht rond 01.30 uur te horen, waarop meer explosies volgden. In de hoofdstad werden inwoners opgeroepen naar schuilkelders te gaan. Rond 03.00 uur ging het landelijke luchtalarm af.

Volgens de burgemeester van Kyiv was de luchtverdediging in de hoofdstad actief. Voor zover bekend zijn er in Kyiv geen mensen om het leven gekomen bij de luchtaanvallen. Bij de aanvallen op de hoofdstad raakten zeker tien mensen gewond, onder wie ook kinderen, meldt The Kyiv Independent.

Drones en ballistische raketten

Ook in de havenstad Odesa en in de plaats Chuhuiv in de regio Charkiv waren vannacht droneaanvallen, schrijft The Kyiv Independent. Bij de aanval op Chuhuiv raakten twee mensen gewond.

Zelensky zegt dat Rusland in totaal 29 projectielen heeft gebruikt bij de aanvallen, waarvan minstens de helft ballistische raketten. Ook gebruikte Rusland volgens hem vannacht 480 drones. Het zou gaan om voornamelijk Iraanse Shahed-drones.

Het Russische ministerie van Defensie bevestigt de aanvallen en zegt dat het locaties van het Oekraïense leger geeft geraakt. Volgens het defensieministerie gaat het om militaire vliegvelden en energiefaciliteiten.

Ruzie met Orbán

De Russische aanvallen komen op het moment dat de Oekraïense president Zelensky in een hoogoplopend conflict zit met de Hongaarse premier Orbán. Laatstgenoemde blokkeert een EU-lening van 90 miljard euro aan Oekraïne. Dit geld kan het land gebruiken voor de verdediging tegen Rusland.

Eerder was het plan om hiervoor bevroren Russische tegoeden te gebruiken, maar uiteindelijk besloten EU-landen om samen een lening aan te gaan om dat geld aan Oekraïne uit te lenen.

Orbán houdt de lening tegen met zijn vetorecht vanwege het stilleggen van de Russische oliedoorvoer via de Druzhba-pijpleiding, die deels in Oekraïne ligt. Dat land zegt dat de leiding begin dit jaar beschadigd raakte bij een Russische droneaanval.

Hongarije is afhankelijk van de pijpleiding, net als Slowakije. Beide landen betwijfelen of de Oekraïense bewering van de beschadiging klopt omdat de olieleveringen de Russische oorlogskas spekken, wat Oekraïne slecht uitkomt.

Critici stellen dat de Hongaarse premier zijn vetorecht misbruikt vanwege politieke redenen. De Hongaarse verkiezingen zijn volgende maand en Orbán staat in de peilingen op achterstand ten opzichte van uitdager Peter Magyar.

Correctie door de redactie:

In een eerdere versie van dit artikel stond dat voor de EU-lening aan Oekraïne bevroren Russische tegoeden worden gebruikt. Dat is niet juist en is gewijzigd.

Doordat er een werktrein is ontspoord rijden er het hele weekend geen treinen tussen Den Bosch en Tilburg. In plaats daarvan rijden er bussen tussen de twee Brabantse steden.

De trein ontspoorde vannacht bij Vught, vlak bij Den Bosch. Het is nog niet duidelijk waardoor dat is gebeurd, zegt een woordvoerder van spoorwegbeheerder ProRail.

Zware trein

Volgens de woordvoerder gaat het om een heel zware trein, waarvan vijf assen naast het spoor staan. Er wordt onderzocht of het mogelijk is om de trein weer op het spoor te zetten. Maar omdat de trein zo zwaar is, is het nog onduidelijk of dat kan en hoelang dat gaat duren.

De NS laat op de website weten dat de storing in de treindienst naar verwachting tot zeker maandagochtend duurt. Reizigers moeten rekening houden met een extra reistijd van maximaal een uur.

De plannen van het nieuwe kabinet kunnen leiden tot meer genderongelijkheid. Dat zeggen onderzoekers tegen de NOS.

Het kabinet wil de verlofuitkeringen voor ouders met midden- en hoge inkomens fors verlagen. Die maatregel heeft relatief veel effect op de inkomens van mannen, omdat die meestal meer verdienen dan vrouwen. Voor gezinnen is het daarom aantrekkelijker als alleen de moeder na de geboorte van een kind met verlof gaat, met gevolgen voor de rolverdeling thuis.

"Dit zal hoogstwaarschijnlijk ten koste gaan van het gebruik van verlof onder vaders", zegt Anne Roeters, onderzoeker bij het Sociaal en Cultureel Planbureau en adviseur verlofregelingen bij de Sociaal-Economische Raad. Door de maatschappelijk nog steeds heersende norm met de man als kostwinner, zijn vaders al een lastige groep om te bereiken, weet zij. "Ze stuiten ook op weerstand op werk als ze verlof willen opnemen. Als je de vergoeding dan gaat verlagen, dan werp je nog een obstakel op."

Geld grote factor

Als je het aan de vaders zelf vraagt, is de hoogte van de uitkering nu al de voornaamste concrete reden om geen verlof op te nemen. De meeste mensen willen zorg en werk gelijk verdelen met hun partner, maar in de praktijk gebeurt dat maar in een van de tien gezinnen, volgens CBS-onderzoek.

"Het verlagen van de vergoeding zou een grote stap terug zijn in het licht van de grote investeringen die verschillende kabinetten de afgelopen tien jaar hebben gedaan om gendergelijkheid te bevorderen", zegt Mara Yerkes, hoogleraar aan de Universiteit Utrecht.

Ze doelt op het feit dat vaders tien jaar geleden slechts recht hadden op twee dagen betaald verlof bij de komst van een kind. Tegenwoordig krijgen mannen in loondienst zowel partner- als ouderschapsverlof. In totaal hebben zij recht op 3,5 maanden betaald verlof.

Goed voor de economie

Het thuisblijven van vaders leidt tot meer gendergelijkheid thuis en op de werkvloer, concludeerde onder meer de Sociaal-Economische Raad. Dat heeft macro-economische effecten: de economie en de welvaart van Nederland zouden flink groeien als vrouwen en mannen werk en zorg eerlijker verdeelden, berekende bijvoorbeeld SEO economisch onderzoek.

Internationale vergelijkingen maken ook duidelijk dat mannen vooral verlof opnemen als de uitkering in de buurt komt van hun laatstverdiende loon.

Voorstel: alle uitkeringen omlaag

Het kabinet wil de verlofuitkeringen voor mensen die boven de 5294 euro bruto per maand verdienen verlagen. Voor de hoogste inkomens wordt de verlofuitkering 926 euro lager. Dat treft vooral mannen.

Iemand die maandelijks 6617 euro bruto verdient, zou volgens de plannen 3705,52 euro krijgen als die persoon met partner- of ouderschapsverlof gaat. Dat is een inkomensverlies van 44 procent. Mensen die tussen de 5294 en 6617 euro verdienen zullen ook minder verlofuitkering krijgen dan nu, alleen wordt het gat voor die groep wat kleiner.

"Het is aan de politiek om te kiezen", benadrukt Yerkes, die al twintig jaar onderzoek doet naar de factoren die gendergelijkheid beïnvloeden. "Ik kan alleen concluderen dat deze plannen geen verstandige keuze zijn als je gendergelijkheid thuis en in het werkende leven wilt bevorderen."

Cao's

Sommige partners krijgen nu al een extra vergoeding als ze met geboorte- of ouderschapsverlof gaan. In 24 van de 108 grootste cao's krijgen partners het salaris doorbetaald als ze met verlof gaan.

Werkgeversorganisatie AWVN vraagt zich af of die regelingen met de plannen van het kabinet nog overeind blijven. "Dit kabinetsvoorstel kan in eerste instantie alleen maar negatief uitpakken voor ouders die met verlof willen", zegt een woordvoerder van AWVN.

Ook al staat er iets in de cao over een aanvullende vergoeding tijdens het verlof, het is niet zeker hoe werkgevers dat gaan invullen als het kabinet alle verlofuitkeringen verlaagt, zegt de woordvoerder. "Dat hangt af van de precieze formulering in de cao en hoeveel meer de werkgever kan bijleggen. De lonen zijn al veel omhooggegaan en bedrijven moeten op de kosten letten."

Tegen het principe van D66

De EU-richtlijn voor werk-privébalans verplicht lidstaten om het betaalbaar te maken voor mannen om met verlof te gaan. Het is nog niet bekend of een inkomensverlies van 44 procent voldoet aan die eis.

Verkiezingswinnaar D66 maakte in haar verkiezingsprogramma een groot punt van gendergelijkheid. De partij beloofde betere mogelijkheden voor ouders om werk en zorg gelijk te verdelen.

Verantwoordelijk D66-minister Vijlbrief bevestigt dat het tegen de geest van zijn partij ingaat als gendergelijkheid achteruitgaat. Op vragen van de NOS zegt hij bereid te zijn om de voorgestelde verlagingen van verlofuitkeringen "weer te bekijken".

Op de intensive care van het Erasmus Medisch Centrum, onder leiding van Diederik Gommers, heerst al jaren een vertrouwenscrisis tussen een deel van de medewerkers en de leiding van de afdeling.

Onderzoeksjournalist van Nieuwsuur Renee van Hest en NOS-gezondheidsredacteur Sander Zurhake spraken de afgelopen maanden tientallen medewerkers en oud-medewerkers en zagen honderden interne mails, documenten, appverkeer en interne rapporten in.

Medewerkers spreken van een verziekte werkcultuur en vrezen voor de mogelijke effecten daarvan op de patiëntenzorg.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

In deze podcast vertelt Renee van Hest hoe dit gevoelige dossier op haar bureau terechtkwam en hoe zij samen met Sander Zurhake te werk is gegaan. "Dit verhaal stijgt boven het verhaal van een slechte werksfeer alleen uit."

Lees hier meer over het onderzoek naar de werkcultuur op de ic van het Erasmus MC. Daar lees je ook meer over het wederhoortraject met het ziekenhuis en Gommers. De volledige reactie van het Erasmus MC lees je hier.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Judith van de Hulsbeek

Goedemorgen! Het is vandaag de eerste dag van de Paralympische Spelen, met aardig wat Nederlanders in de sneeuw. En in Amsterdam houden Iraniërs een solidariteitsmars naar het Amerikaanse consulaat.

Het weer: vandaag begint op veel plaatsen grijs met bewolking en mist. In de loop van de dag breekt op steeds meer plaatsen de zon door. Alleen in de kustprovincies blijft het soms flink bewolkt. In het noordwesten wordt het maximaal 9 graden en in het zuidoosten 18 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Israël heeft vannacht zware luchtaanvallen uitgevoerd op Iran en Libanon. Het Israëlische leger zegt dat het is begonnen met "een grootschalige golf van aanvallen" op Teheran.

Ooggetuigen in Iran zeggen tegen persbureau AP en nieuwszender Al Jazeera dat de bombardementen bijzonder zwaar waren en dat veel huizen trilden door de explosies. In Libanon ontstonden files door mensen die de stad Beiroet probeerden te verlaten door de aanvallen.

Volg al het nieuws over de oorlog in het Midden-Oosten in ons liveblog.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Goud voor Jenning de Boo, goud voor Femke Kok en een 1-2-3 bij de vrouwen: niet eerder waren de WK sprint in Heerenveen zo succesvol voor Nederland. De Boo en Kok reden beiden een baanrecord op de 500 meter.

"Supermooi om zo het seizoen af te sluiten", zegt Kok met een grote glimlach, nadat ze meerdere ererondes gereden had. "Het is natuurlijk geweldig dat er zoveel mensen voor ons komen. Dan is het alleen maar leuk om het met elkaar te vieren."

"Een wereldrecord punten, ik denk dat dit het beste schaatsweekend van mijn leven is", stamelt een minstens net zo blije De Boo.

Fijne dag!

De Nederlandse douane heeft bij een controle in de haven van Vlissingen een partij cocaïne ontdekt in een pallet met bananen. De pallet stond op een schip afkomstig uit Ecuador. Het ging om 400 kilo cocaïne, aldus de douane. De drugs zijn in beslag genomen en vernietigd, meldt het Openbaar Ministerie.

In de haven van Vlissingen nam de douane afgelopen jaar minder kilo cocaïne in beslag dan het jaar ervoor, bleek begin dit jaar uit nieuwe cijfers. In 2024 ontdekte de douane bijna 9600 kilo, afgelopen jaar was dat ruim 7000 kilo. In beide jaren ging het om twaalf vangsten. Ook in Rotterdam en op Schiphol nam het aantal in beslag genomen kilo's coke vorig jaar af.

Die daling wil niet zeggen dat de smokkel zelf ook afneemt. Criminelen kiezen door de toegenomen controles in grote havens voor andere smokkelmethodes, routes en havens. Ook valt de douane op dat onderschepte partijen drugs steeds kleiner worden, mogelijk omdat criminelen hun risico's willen spreiden.

De meeste onderschepte cocaïne in 2025 was afkomstig uit Latijns-Amerika, met name via schepen uit Ecuador en Brazilië. De douane wijst erop dat het meer is gaan samenwerken met die landen, en dat bij tussenstops aan de West-Afrikaanse kust veel drugs worden onderschept die voor de Europese markt waren bedoeld.

Voormalig tv-presentator Jan Lenferink is overleden. Dat heeft zijn familie laten weten aan persbureau ANP. Lenferink, die 80 jaar is geworden, vergaarde in de jaren 80 en 90 grote bekendheid met zijn latenightshow RUR, die werd uitgezonden vanuit verschillende discotheken in Amsterdam.

Gestoken in streepjesoverhemd en met een glas melk binnen handbereik ontving Lenferink in zijn talkshow steevast drie bekende gasten met wie hij sprak over kunst, cultuur en wetenschap. Ook onderwerpen die in die jaren een zeldzaamheid waren op tv, zoals seks en drugs, kwamen aan bod. Van Willem Ruis tot Adèle Bloemendaal, iedereen wist hij op een van zijn stoelen te krijgen.

"RUR Magazine is een programma vol razende reportages, feestelijke overvallen, harde confrontaties en hilarische toverballen", was de ronkende aankondiging voor een uitzending in 1991, ingesproken door Anton Kothuis. Die introduceerde Lenferink vervolgens als "uw rots in de branding der conversatie".

Bekijk hier een uitzending van RUR uit 1986 met gasten Willem Ruis, Linda van Dijck en Marco Bakker:

Lenferink begon zijn carrière als leraar Nederlands en ging in de jaren 70 aan de slag als radiopresentator, onder meer bij de VPRO. Zijn doorbraak volgde in de jaren 80, toen hij met programmamaker Gert-Jan Dröge het format bedacht van RUR, oftewel Rechtstreeks uit Richter, verwijzend naar de discotheek in Amsterdam. Later werden ook de RoXY en café Royal opnamelocaties.

Het programma was jarenlang te zien bij Veronica, van oktober 1983 tot april 1990. Daarna verhuisde het kortstondig naar RTL4, RTL5 en tenslotte SBS6. In 1992 verdween het programma van de Nederlandse televisie. Tien jaar later maakte de presentator nog een korte comeback op SBS6, maar opvolger Louter Lenferink moest al snel weer stoppen.

Founding fathers

Actrice Ilse Warringa, net als Lenferink geboren in Dalfsen, noemde hem jaren geleden "echt de Matthijs van Nieuwkerk van de 80'er en 90'er jaren". De presentator stond bekend om zijn directe, onconventionele manier van interviewen - ook op locatie. Zonder schroom postte hij op Koninginnedag langs de route om koningin Beatrix een met haar gezicht bedrukte taart aan te bieden. Eenzelfde taart vloog op bezoek bij de Hells Angels meteen door de lucht.

Van Nieuwkerk, die met De Wereld Draait Door een enigszins vergelijkbaar programma presenteerde, liet afgelopen maand nog in een column op zijn website weten dat hij graag een portret zou maken van Lenferink, in zijn ogen "een van de founding fathers van de talkshow op de televisie".

In zijn column doet Van Nieuwkerk een voorzet voor de tekst bij de openingsscène. "Dit is Jan Lenferink. Hij maakte ooit een van de meest spraakmakende talkshows van ons land. RUR. Hij droeg daarbij altijd een streepjesoverhemd, strooide plagerig met Franse woordjes, dronk melk en was in mijn herinnering mateloos brutaal. Ik vond hem geweldig."

Geboortejaar

Lenferink heeft volgens familieleden zijn exacte leeftijd altijd buiten de publiciteit willen houden. Aan het ANP melden ze dat hij op 9 december 1945 is geboren. Veel media, waaronder de NOS, gingen uit van 1948 als geboortejaar. "Daar zal de oud-presentator vermoedelijk om gniffelen", aldus zijn familie.

Het afscheid van Lenferink zal in besloten kring plaatsvinden.

De aanvallen tussen Pakistan en Afghanistan lijken onverminderd door te gaan. Al negen dagen wordt vooral in het grensgebied hard gevochten. Een weg naar de onderhandelingstafel is nog niet in zicht.

De Taliban-regering in Afghanistan zegt meerdere Pakistaanse militaire posten langs de grens te hebben vernietigd, in de provincies Nangarhar, Kandahar, Kunar, Paktia en Khost. Daarbij zouden tientallen Pakistaanse militairen zijn omgekomen.

Pakistaanse staatsmedia zeggen dat de gevechten nog gaande zijn en dat Afghanistan en de Pakistaanse Taliban (TTP), die naar verluidt worden gesteund door Afghanistan, "grote verliezen" lijden.

Verder werd bij een zelfmoordaanslag in het Pakistaanse district Noord-Waziristan een burger gedood. Achttien anderen raakten ernstig gewond, zei een lokale arts tegen persbureau AP. De verantwoordelijkheid voor de aanval is nog niet opgeëist, maar in het district voeren de Pakistaanse Taliban vaak aanvallen uit op Pakistaanse strijdkrachten en burgers.

De Pakistaanse Taliban (TTP)

De TTP werd in 2007 opgericht door verschillende jihadistische groeperingen actief in het noordwesten van Pakistan.

De terreurgroep heeft markten, moskeeën, luchthavens, militaire bases en politiebureaus aangevallen. Voornamelijk langs de grens hebben ze terrein veroverd, maar ook diep in Pakistan.

Pakistan beschuldigt de Taliban-regering al langer van het bieden van onderdak en financiële ondersteuning aan de TTP. Het land wil dat de Afghaanse Taliban de groepering in toom houdt.

De Taliban-regering in Afghanistan spreekt alle beschuldigingen tegen en beschuldigt Pakistan ervan IS-strijders te herbergen.

Sinds eind februari zijn volgens de Verenigde Naties zeker 56 Afghaanse burgers gedood en 129 personen gewond geraakt. Bijna de helft van de slachtoffers is kind. Ook zijn als gevolg van het conflict inmiddels zeker 115.000 mensen in Afghanistan en zo'n 3000 mensen in Pakistan op de vlucht geslagen.

VN-mensenrechtenchef Türk zegt dat het conflict een "opeenstapeling van ellende" is en roept op tot een staakt-het-vuren.

Geen vooruitgang

Wereldwijd reageerden diplomaten met grote bezorgdheid op de escalatie tussen de landen. Vorige week zeiden de Taliban te willen onderhandelen. Deze week sprak de Afghaanse interim-leider Akhund met de Maleisische premier Anwar Ibrahim over een mogelijke bemiddeling.

Ook bood deze week de Turkse president Erdogan aan om te bemiddelen, in een telefoongesprek met de Pakistaanse premier Shehbaz Sharif. Nog onduidelijk is of dit daadwerkelijk zal leiden tot een bemiddelingspoging.

In een aftakking van de Beneden-Merwede is deze week een schoen met daarin een voet gevonden. De resten zijn van de vermiste 16-jarige Yoran Krol uit Sleeuwijk, meldt de politie.

De jongen wordt sinds eind 2023 vermist. Volgens de politie zijn er geen aanwijzingen voor een misdrijf.

Een woordvoerder van de politie zegt tegen Omroep Brabant dat een voorbijganger de schoen met daarin de voet per toeval vond. De uitslag van het DNA-onderzoek werd vandaag bekend.

Fiets en jas gevonden

Yoran verdween in de nacht van 23 op 24 december 2023. Hij werd voor het laatst gezien op een feestje bij een jongerencentrum in Almkerk.

Een dag na zijn vermissing werd zijn fiets gevonden op de Merwedebrug bij Gorinchem, zijn jas dook weken later op in de Merwede bij Papendrecht.

Zoekacties

Na zijn verdwijning kwamen er grote zoekacties op gang. In januari 2024 deden zo'n 2500 mensen mee. Het was de grootste zoekactie met burgers ooit in Nederland, maar het lichaam van de jongen werd niet gevonden.

De politie stopte niet veel later met zoeken. Het vermoeden was dat Yoran was verdronken nadat hij in de rivier was terechtgekomen. Door de sterke stroming was de kans groot dat hij was meegevoerd.

Het ministerie van Defensie bereidt zich voor om gestrande Nederlanders uit het Midden-Oosten te repatriëren. Dat meldt een woordvoerder van Defensie aan de NOS.

Hij reageert daarmee op een uitspraak van minister Berendsen van Buitenlandse Zaken. Die zei vanavond in het tv-programma Café Kockelmann dat hij Defensie om hulp heeft gevraagd bij de repatriëring van Nederlanders. Volgens de minister gaat het terughalen van mensen uit het Midden-Oosten "op de ene plek makkelijker dan op de andere."

"Om op plekken te komen waar wel vluchten naar het Westen gaan, moeten velen een busreis maken van zes uur. De uitdaging is vaak niet om een vlucht te vinden, maar de busreis om daar te komen. Ik heb daarom Defensie vandaag verzocht om mee te gaan werken om mensen op een aantal plekken mee naar huis te krijgen."

Militaire vliegtuigen

Het gaat om de gebieden waar geen commerciële vluchten plaatsvinden en waar geen chartervluchten worden ingezet. "Het is niet één plek waar een conflict is uitgebroken, maar dit zijn elf landen in een hele regio waar de situatie heel verschillend is", aldus Berendsen.

Berendsen acht het aannemelijk dat Defensie daarvoor militaire vliegtuigen gaat inzetten. "Dat gaat waarschijnlijk gebeuren. Men is zich nu aan het voorbereiden. Logischerwijs doen we daarover geen uitspraken wat ze precies gaan doen, want daar wordt het niet veiliger van."

Eind volgende week

Berendsen zei dat in totaal 11.000 mensen het speciale contactformulier voor gestrande reizigers in het Midden-Oosten hebben ingevuld. "Ruim 9500 daarvan zijn Nederlanders", zei hij. "Iets meer dan 5000 mensen komen in aanmerking voor repatriëring. We zetten ons in voor de mensen die gestrand zijn, want de Nederlanders die daar wonen hebben een eigen huis en sociaal vangnet. We willen de gestrande toeristen naar huis krijgen."

Hij sprak de hoop uit dat "eind volgende week" de meeste mensen terug zijn. "Tegelijkertijd zijn we afhankelijk van een steeds veranderende situatie."

Luchtruim gesloten

De afgelopen dagen vertrokken er maar mondjesmaat lijnvluchten van en naar de Golfregio. Luchtvaartmaatschappijen willen de komende dagen het aantal vluchten opvoeren, al zijn die plannen vanwege de veiligheidssituatie onzeker. Het luchtruim van meerdere landen is gesloten of gedeeltelijk gesloten.

Gisteren ging het luchtruim van Dubai in de Verenigde Arabische Emiraten gedeeltelijk weer open. Vanaf Dubai International Airport, normaal gesproken de drukste luchthaven ter wereld, vertrekt nu ongeveer een kwart van het reguliere aantal vluchten.

Eerder deze week vloog er een KLM-vlucht vanuit de Omaanse hoofdstad Muscat naar Schiphol om Nederlanders te repatriëren. In totaal vlogen er 91 Nederlanders mee. Behalve hen waren er ook ongeveer 160 werknemers van KLM of andere luchtvaartmaatschappijen aan boord.

Op woensdag landden de gestrande reizigers uit Oman op Schiphol:

Er is geen verband gevonden tussen de dood van een Franse baby en vervuilde babyvoeding. Dat meldt het Franse Openbaar Ministerie na onderzoek naar de doodsoorzaak.

Het onderzoek naar een partij babypoeder van het Nestlé-merk Guigoz begon na de dood van drie baby's uit Angers, Bordeaux en Blois. Onderzocht werd of zij babyvoeding hadden gedronken met cereulide, een gifstof die wordt geproduceerd door bepaalde bacteriën. Kinderen kunnen last krijgen van braken en diarree.

Een cereulidevergiftiging bij de baby uit Bordeaux werd al onwaarschijnlijk geacht, maar dat is nu definitief na het onderzoek van het OM. Het is nog niet duidelijk waardoor de baby wel is overleden. De resultaten van de onderzoeken in Angers en Blois moeten nog worden bekendgemaakt.

Zeker veertien andere baby's in Frankrijk moesten naar het ziekenhuis nadat ze mogelijk ziek waren geworden van babyvoeding. Bij een baby uit Montpellier werd vorige maand de giftige stof aangetroffen na het drinken van besmette flesvoeding.

Terugroepactie Nederland

De kwestie kwam drie maanden geleden aan het licht toen Nestlé partijen babyvoeding terugriep vanwege cereulide. Ook in een aantal andere landen, waaronder Nederland, werd babymelkpoeder van het bedrijf teruggeroepen.

Bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) kwamen vorige maand meer dan 200 meldingen binnen over baby's die klachten kregen na het drinken van babyvoeding.

In bepaalde babyvoeding die geen onderdeel was van de terugroepactie, maar waarover wel meldingen zijn gedaan, is volgens de NVWA geen giftige stof gevonden. Van de andere producten worden de monsters nog onderzocht.

De provincie Zuid-Holland heeft per ongeluk de namen van tientallen mensen gedeeld die mogelijk burgemeester wilden worden. In een gezamenlijke uitnodiging waren de namen te zien van alle ontvangers van de mail.

Volgens het AD gaat het om 37 mensen. Zij hebben in de afgelopen drie jaar gesolliciteerd naar een functie als burgemeester of hebben laten weten daarin geïnteresseerd te zijn.

De personen werden via de mail uitgenodigd voor een bijeenkomst met commissaris van de Koning Wouter Kolff. De namen van alle ontvangers waren zichtbaar in de cc, zodat per ongeluk duidelijk werd wie de uitnodiging nog meer had gekregen.

Excusesmail

Op de bijeenkomst waarvoor de mensen werden uitgenodigd zouden ze "op een laagdrempelige en open wijze worden geïnformeerd over het burgemeestersambt", zegt de woordvoerder van Kolff. De commissaris organiseert vaker van deze bijeenkomsten voor mensen die mogelijk burgemeester willen worden, schrijft Omroep West.

De woordvoerder van Kolff zegt dat de fout "natuurlijk niet de bedoeling is geweest". Sollicitaties voor het burgemeesterschap horen strikt geheim te verlopen. "Daarbij moeten de namen natuurlijk vertrouwelijk blijven."

Kolff heeft bij de privacytoezichthouder in de provincie melding gemaakt van de fout. Volgens de woordvoerder is na de fout een nieuwe mail gestuurd met excuses.

'Onacceptabel'

De sollicitatieprocedure voor burgemeesters is vertrouwelijk en het lekken daarvan is strafbaar. Kolff deed begin november aangifte nadat bekend was geworden dat GroenLinks-PvdA-Kamerlid Esmah Lahlah had gesolliciteerd op de vacature voor het burgemeesterschap van Delft.

De commissaris noemde die schending van de geheimhoudingsplicht toen "onacceptabel". Het Openbaar Ministerie zag echter geen aanknopingspunten voor een strafrechtelijk onderzoek.