NOS Nieuws - Algemeen

De Britse koning Charles zegt in een verklaring "met grote bezorgdheid" te hebben kennisgenomen van de arrestatie van zijn broer Andrew. De voormalige prins werd vanochtend aangehouden op verdenking van een ambtsmisdrijf.

"Wat nu volgt, is de volledige, eerlijke en correcte procedure waarmee deze kwestie op de juiste wijze en door de bevoegde autoriteiten wordt onderzocht", laat Charles weten. "Zoals ik al eerder heb gezegd, kunnen zij hierin rekenen op onze volledige en onverdeelde steun en medewerking."

Eerder deze maand maakte Buckingham Palace bekend de Britse politie te willen helpen bij het onderzoek naar Andrew Mountbatten-Windsor.

"Laat ik het duidelijk stellen: het recht moet zijn loop hebben", zegt Charles nu. "Zolang dit proces voortduurt, zou het niet gepast zijn om hier verder commentaar op te geven. Ondertussen zullen mijn familie en ik onze plicht en dienstbaarheid aan jullie allen blijven vervullen."

Noch koning Charles, noch Buckingham Palace was van tevoren op de hoogte gesteld van de arrestatie van Andrew Mountbatten-Windsor, meldt de Britse omroep BBC.

Beelden van de politie bij het voormalige huis van Andrew in Windsor:

Recent bleek uit vrijgegeven mails dat de jongere broer van koning Charles gevoelige informatie deelde met zedendelinquent Jeffrey Epstein, verdachte van grootschalige meisjeshandel. De prins was toen handelsgezant van het Verenigd Koninkrijk.

Daarnaast speelt nog de beschuldiging dat Mountbatten-Windsor zelf een vrouw heeft misbruikt die door Epstein voor hem naar Groot-Brittannië was gevlogen. Dat lijkt op dit moment los te staan van deze arrestatie.

Mountbatten-Windsor heeft tot nu toe altijd volgehouden niet de wet te hebben overtreden. Wel schikte hij in 2022 voor een onbekend bedrag met een vrouw die hem beschuldigde van misbruik.

Maximaal 96 uur vastgehouden

De BBC meldt op basis van deskundigen in politiezaken dat de voormalige prins maximaal 96 uur vastgehouden kan worden. In de meeste gevallen worden verdachten 12 tot 24 uur vastgehouden en vervolgens aangeklaagd of vrijgelaten in afwachting van verder onderzoek, aldus de deskundige.

Andrew wordt geplaatst in "een cel in een arrestantencomplex" met slechts "een bed en een toilet", waar hij zal wachten tot zijn verhoor door de politie. Hij zal "geen speciale behandeling krijgen", aldus de deskundige.

Een arrestatie is volgens de oud-commissaris van politie in Londen een voorwaarde om huiszoekingen te kunnen uitvoeren en gegevensdragers in beslag te nemen. Er wordt volgens de politie momenteel op twee plekken onderzoek verricht, Berkshire en Norfolk. Daar liggen de huidige en voormalige woning van Mountbatten-Windsor.

Zorgvuldig aantonen

Een juridisch deskundige geeft meer duiding over waarvan Andrew verdacht wordt: misconduct in public office. Dat draait om de vraag of een publieke functionaris bewust ernstig wangedrag heeft gepleegd en daarmee het vertrouwen van het publiek heeft geschonden, zonder geldige rechtvaardiging. De politie moet dat zorgvuldig aantonen voordat vervolging mogelijk is.

De verklaring van Charles:

De familie van Virginia Giuffre, die zei dat ze als seksslaaf van Epstein ook met Andrew naar bed moest, heeft een verklaring gedeeld over de arrestatie van Andrew. "Eindelijk. Vandaag voelen onze gebroken harten iets lichter nu is bevestigd dat niemand boven de wet staat - zelfs leden van het koningshuis niet.

Giuffre, die vorig jaar april een eind aan haar leven maakte, zou dankbaar zijn geweest voor de arrestatie, is de overtuiging van de familie. "Andrew Mountbatten-Windsor is nooit een prins geweest. Voor alle overlevenden, waar ook ter wereld: Virginia heeft dit voor jullie gedaan."

Het bloedige geweld door de Sudanese rebellenbeweging RSF in de stad Al-Fasher, afgelopen najaar, vertoont "tekenen van genocide". Dat stelt een groep mensenrechtenexperts die in opdracht van de VN onderzoek heeft gedaan naar het bloedbad.

De strijdgroep nam de stad in de regio Darfur op 26 oktober in en trok er toen drie dagen lang moordend, verkrachtend en plunderend rond, waarbij op grote schaal leden van niet-Arabische bevolkingsgroepen werden gedood. Naar schatting 6000 mensen zijn om het leven gekomen. Inwoners werden ook massaal slachtoffer van foltering, verkrachting, ontvoering en afpersing.

Volgens de onderzoekers was het wrede optreden van RSF "gericht op de fysieke vernietiging" van niet-Arabische etnische groepen. Slechts 40 procent van de ongeveer 240.000 inwoners kon Al-Fasher te midden van het extreme geweld ontvluchten, al dan niet met zware verwondingen. Maar een klein deel is opgevangen in kampen in de regio; er zijn nog talloze vermisten.

Volgens de internationale Genocideconventie, die van kracht is sinds 1951, zijn er vijf criteria die bepalen of er sprake is van volkerenmoord. Het onderzoeksteam heeft bewijzen gevonden dat de RSF zich schuldig heeft gemaakt aan zeker drie daarvan: het vermoorden van leden van een bevolkingsgroep; zware lichamelijke en geestelijke mishandeling; en het opleggen van levensomstandigheden die moesten leiden tot totale of gedeeltelijke uitroeiing van de groepen waarop ze het hadden voorzien.

Stelselmatig moorden

De enig mogelijke conclusie is dat de RSF-strijders een "genocidale intentie" hadden, schrijven de onderzoekers in het verslag dat ze uitbrengen aan de Mensenrechtenraad van de VN. Er is sprake van stelselmatig moorden, seksueel geweld, vernietiging en het openlijk oproepen tot uitroeiing van de niet-Arabische gemeenschappen in Al-Fasher.

De RSF-strijders werden daarbij aangestuurd door de top van de militie, die onder leiding staat van Hemedti, een oud-generaal van het Sudanese leger die eigenlijk Mohammed Hamdan Dagalo heet.

"De misdaden die zijn begaan in en rond Al-Fasher waren geen oorlogsexcessen", zegt de leider van de onderzoeksmissie, de Tanzaniaanse oud-rechter Mohamed Chande Othman. "Ze kwamen voort uit een geplande en georganiseerde operatie die alle kenmerken vertoont van een genocide." Dat opzettelijke element is van groot belang bij het aantonen van volkerenmoord. De onderzoekers zeggen niet ronduit dat in Al-Fasher genocide is gepleegd, omdat dat alleen door een rechter kan worden vastgesteld.

Oorlog in Sudan

Het genocidale geweld in Al-Fasher speelde zich af tegen de achtergrond van de oorlog in Sudan, die begon in de hoofdstad Karthoem in april 2023. Het Sudanese leger raakte toen slaags met de RSF en de strijd heeft zich uitgebreid over het hele land, wat heeft geleid tot een van de grootste humanitaire crises ter wereld.

Volgens de VN zijn er tot nu toe zeker 40.000 mensen omgekomen, maar hulporganisaties denken dat het werkelijke aantal slachtoffers veel hoger ligt. Zo'n twaalf miljoen mensen zijn in eigen land op de vlucht en verstoken van eten en medische zorg.

Voor de inname van Al-Fasher werd de stad anderhalf jaar lang belegerd door de RSF, waarbij de bevolking werd uitgehongerd en getraumatiseerd. Op het moment dat de stad werd ingenomen waren velen niet meer in staat om zich te verweren of te vluchten voor de bloeddorst van de militie.

Waar de onderzoekers spreken van "drie dagen van totale verschrikking" claimt de RSF een "historische militaire overwinning", waarbij Al-Fasher is "bevrijd" van het "terroristische islamitische leger", waarmee het Sudanese regeringsleger wordt bedoeld.

Huiveringwekkende taferelen

Overlevenden schetsen huiveringwekkende taferelen. RSF-strijders spraken openlijk over hun doel om niet-Arabische inwoners allemaal uit te moorden. "Zijn er Zaghawa (een zwarte etnische groep - red.) onder jullie? Als we Zaghawa vinden vermoorden we ze allemaal." En "We willen alle zwarten in Darfur uitroeien."

Verkrachting vond stelselmatig, gecoördineerd en op grote schaal plaats. Er waren veel groepsverkrachtingen, waarbij Arabische vrouwen werden gespaard. "Dit zijn slaven. Vermoord ze, roei ze uit, verkracht ze", hoorde een overlevende een RSF-strijder zeggen.

De onderzoekers waarschuwen dat er een grote kans is op meer genocidaal geweld in Sudan. "Aangezien de strijd zich heeft uitgebreid naar de regio Kordofan is meer dan ooit dringend bescherming van de bevolking nodig."

Een betaalde baan combineren met de zorg voor een familielid, vriend of naaste. Ruim twee miljoen Nederlanders doen dit en steeds vaker komen ze in de knel. Het leidt tot veel druk en soms tot uitval op werk.

Bianca Vos-Monster en Marcel Kolder kunnen erover meepraten. Ze hopen dat er werk wordt gemaakt van de adviezen die de Sociaal-Economische Raad (SER) vandaag geeft om het leven van mantelzorgers wat draaglijker te maken.

Vos-Monster zorgt naast haar baan in de gehandicaptenzorg voor haar man Benno en vader Bouk. Haar man heeft niet-aangeboren hersenletsel, haar vader heeft prostaatkanker. Kolder zorgt voor zijn 27-jarige dochter Mayim die permanent in een rolstoel zit.

Gewisseld van baan

Vos-Monster stapte een tijd geleden over naar een andere baan, omdat de combinatie met het mantelzorgen te veel werd. "Ik kreeg van mijn werkgever destijds te horen dat ik een burn-out had. Ik heb toen gekozen voor een baan die beter bij mij, en mijn werk thuis paste."

Een baan in de gehandicaptenzorg gaf haar onder andere meer flexibiliteit. "De werkgever die ik nu heb, houdt meer rekening met mijn zorg thuis, en dat geeft meer rust."

Zo krijgt ze nu haar rooster een aantal weken van tevoren, en daar kan ze haar zorg thuis vooraf op plannen. Als dat niet kan, ruilt ze met collega's. "Ik krijg vanuit mijn werkgever nu gelukkig genoeg steun. Mijn man kan nog veel zelf, maar mijn vader heeft steeds meer hulp nodig."

De dochter van Kolder ontwikkelde zware epilepsie en bleek later verstandelijk gehandicapt. Ze woont samen bij hem thuis. Kolder werkt als ondernemer en verloor zijn vrouw, de moeder van Mayim, een paar jaar geleden aan kanker. Zijn zoon helpt af en toe mee bij de zorg, maar het grootste deel doet hij zelf.

Na Mayims geboorte wisselden hij en zijn vrouw al snel van een baan onder een werkgever naar een baan als ondernemer. "Met werkgevers ging het gewoon niet meer, we konden het niet combineren met de zorg. Dus dan ga je zo flexibel mogelijk werken."

Toch is ook het flexibele werk voor Kolder een uitdaging, omdat hij de intensieve zorg voor Mayim vaak niet kan plannen. "Mijn inkomen is minimaal, niet omdat ik niet werk, maar omdat de zorg altijd voorgaat. Ik werk 's nachts en in de uren dat mijn dochter op dagbesteding is, maar als begeleiding uitvalt of ze naar het ziekenhuis moet, valt alles stil."

Het werk als ondernemer brengt ook stress met zich mee vanwege een onzeker inkomen. "Als ondernemer kan ik mijn bedrijf niet normaal laten groeien. Mijn beschikbaarheid hangt volledig af van de zorg", zegt Kolder.

Bovendien loopt hij vaak tegen regels aan die hij rondom de zorg van zijn dochter moet doen. Daar zegt hij veel uren aan kwijt te zijn. "Het gaat van het aanvragen van een parkeervergunning en het repareren van de rolstoel, tot het aanvragen van een persoonsgebonden budget, waarmee ik de zorg zelf inkoop." Hij is kritisch op het beleid van nu. Het gaat volgens hem namelijk uit van planbare zorg, terwijl de intensieve zorg die hij geeft juist niet planbaar is.

Net zoals de SER in het adviesrapport schrijft, is voor Monster-Vos de erkenning van de mantelzorger belangrijk. Daarbij is hulp van buiten van grote betekenis. "Ik vind dat er wel meer mag komen voor mantelzorgers, omdat je soms niet meer weet waar je terechtkunt. In mijn moeilijkste periode lukte mij dat niet, omdat je echt wordt geleefd."

Het is volgens haar belangrijk dat mantelzorgers makkelijk de wegen kunnen vinden, om zo de lasten te verlichten. "Bovendien moet je positief blijven, zo hou je het vol."

Eelco Eerenberg is de nieuwe beoogd staatssecretaris van Financiën namens D66. Dat heeft de partij bekendgemaakt. De 41-jarige Eerenberg is nu nog wethouder in Utrecht, met onder meer de portefeuilles Ruimtelijke Ordening, Onderwijs en Volksgezondheid.

Eerder was hij raadslid in Enschede en daarna wethouder in diezelfde plaats, met onder meer de portefeuille Financiën. Hij werd twee keer uitgeroepen tot 'beste jonge lokale bestuurder' door het vakblad Binnenlands Bestuur.

Hij volgt Nathalie van Berkel op als kandidaat-staatssecretaris, die eerder deze week haar kandidatuur introk nadat ze onder vuur was komen te liggen over een foutieve voorstelling van zaken op haar cv.

Studieverleden

De Volkskrant berichtte maandag als eerste over die kwestie. Uit onderzoek van de krant bleek dat Van Berkel jarenlang een verhaal op haar cv had staan dat niet overeenkwam met haar studieverleden.

Studies die op haar cv stonden op LinkedIn, rondde ze niet af. Ook studeerde ze op een lager niveau dan ze opschreef, en stond er een studie op die ze niet daadwerkelijk deed.

Gisteren, een dag nadat ze zich had teruggetrokken als kandidaat-staatssecretaris, gaf Van Berkel ook haar Tweede Kamerzetel op. Van Berkel stond bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen op plek zes van de kandidatenlijst van D66 en was sinds november Kamerlid.

De verwachting is dat Eerenberg morgen langskomt om te praten met formateur Jetten.

Het moet makkelijker worden om betaald werk en mantelzorg te combineren. Dat zegt de Sociaal-Economische Raad (SER) in een advies over de toenemende druk op mantelzorgers. Volgens de raad kunnen werkgevers, gemeenten en de Rijksoverheid meer doen om de lasten voor hen te verlichten.

Er zijn in Nederland zo'n 5 miljoen mensen die een vorm van onbetaalde zorg verlenen aan een naaste. Vaak is die mantelzorg van langdurige aard. Bijna de helft van de mantelzorgers heeft ook betaald werk en die combinatie leidt volgens de SER voor steeds meer mensen tot een druk die fysiek of mentaal moeilijk vol te houden is.

"Mantelzorg laat zich niet goed plannen. Soms moet je plots naar een huisarts en dat maakt het vaak stressvol als je daarnaast nog een baan hebt", zegt Ruben Houweling, voorzitter van de adviescommissie bij de SER. Hij schreef zijn advies op verzoek van het ministerie van VWS.

Minder regels en fiscale voordelen

Om tegen te gaan dat mantelzorgers uitvallen, of minder kunnen werken, komt de raad met diverse adviezen. Zo moeten de mogelijkheden om te werken en tegelijk te zorgen voor anderen worden uitgebreid.

Werkgevers kunnen zich bijvoorbeeld flexibeler opstellen richting werknemers die ook mantelzorg verlenen, stelt de SER. Een meer vriendelijk beleid voor mantelzorgers zou moeten worden opgenomen in cao's. Ook wil de raad dat werkgevers regelen dat er een betaald mantelzorgverlof komt van acht weken, in plaats van de huidige praktijk van twee weken betaald en zes weken onbetaald verlof.

Voor gemeenten en het Rijk is het vooral zaak om ervoor te zorgen dat de regels voor mantelzorgers versimpeld worden, zegt de SER. Zo moet de combinatie tussen werk en mantelzorg fiscaal worden gesteund. Dat kan volgens de SER bijvoorbeeld door de kostendelersnorm af te schaffen. Die houdt in dat mensen in de bijstand minder uitkering ontvangen als ze met meerdere volwassenen samenwonen.

Gemeenten kunnen bijspringen door bijvoorbeeld toegang tot onafhankelijke mantelzorgondersteuning aan te bieden. Met het oog op de vergrijzing wijst de SER erop dat de vraag naar mantelzorg de komende jaren waarschijnlijk zal blijven toenemen.

Coalitieakkoord

Ook in het coalitieakkoord staat dat "een zorgzame samenleving niet kan zonder de onbetaalbare inzet van vrijwilligers en mantelzorgers". Daarvoor wil het kabinet-Jetten blijven inzetten op de respijtzorg, waarin mantelzorgtaken tijdelijk worden overgenomen door vrijwilligers.

SER-adviseur Houweling is hoopvol dat de mantelzorger aandacht krijgt in het akkoord, maar vindt het niet genoeg. "De ambities van het komende kabinet om zo veel mensen te laten werken zijn goed, maar als je beknibbelt op de zorgsector komen degenen die juist graag willen werken als mantelzorger in de knel."

Een Brits echtpaar dat tijdens een motorreis rond de wereld door Iran reisde, is daar veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf wegens spionage. Dat heeft de familie bekendgemaakt.

Lindsay en Craig Foreman werden in januari 2025 aangehouden door de Iraanse autoriteiten. Later werden zij aangeklaagd voor spionage, beschuldigingen die zij ontkennen.

Het echtpaar zit vast in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran. De gevangenis staat bekend om het vasthouden van politieke gevangenen en wordt al jaren bekritiseerd vanwege marteling en onmenselijke omstandigheden. De twee worden op aparte afdelingen vastgehouden.

De Britse minister Cooper van Binnenlandse Zaken noemt de straf "volstrekt schokkend en totaal onrechtvaardig". Volgens haar zal de Britse regering de zaak "onvermoeibaar" blijven aankaarten bij de Iraanse autoriteiten tot het echtpaar veilig is teruggekeerd naar het Verenigd Koninkrijk.

Negatief reisadvies

De zoon van Lindsay Foreman, Joe Bennett, zegt dat er nooit bewijs van spionage is gepresenteerd. Volgens hem mochten zijn moeder en stiefvader zich tijdens een drie uur durende zitting in oktober niet verdedigen.

Bennett noemt de omstandigheden waarin het stel gevangen zit zorgwekkend. De twee zouden al dertien maanden vastzitten in erbarmelijke omstandigheden, omringd door vuil, ongedierte en geweld. Ook zouden ze veel gewicht hebben verloren.

Het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft al langer een negatief reisadvies voor Iran. Britse en Brits-Iraanse staatsburgers lopen volgens het VK risico op arrestatie, waarbij een band met het Verenigd Koninkrijk al voldoende kan zijn voor detentie.

Schuld betaald

Iran heeft de afgelopen jaren tientallen mensen met een dubbele nationaliteit of buitenlandse verblijfsstatus opgepakt. Vaak gebeurde dat op verdenking van spionage of bedreiging van de nationale veiligheid.

Mensenrechtenorganisaties stellen dat ze worden gevangengenomen om ze als ruilmiddel in te zetten voor onderhandelingen met westerse landen. Zo kwamen in 2022 de Brits-Iraanse staatsburgers Nazanin Zaghari-Ratcliffe en Anoosheh Ashoori vrij nadat het Verenigd Koninkrijk een langlopende schuld aan Iran had betaald.

De politie in Amsterdam heeft gisteren een 17-jarige jongen aangehouden voor verboden wapenbezit. In de woning werden bij een huiszoeking ongeveer 400 wapens gevonden, waaronder stroomstootwapens, pepperspray en boksbeugels.

De verdachte zit nog vast, meldt een politiewoordvoerder.

De politie kwam de wapens op het spoor door oplettende douanemedewerkers op Schiphol. Een pakket met bestemming Amsterdam trok eind januari op de luchthaven de aandacht, en de adresgegevens op het pakket leidden de politie naar de woning, schrijft de regionale omroep NH.

Toen agenten de woning doorzochten, stuitten ze op de wapens. De 17-jarige jongen is in de woning aangehouden.

Een 77-jarige man van Terschelling is door de rechtbank vrijgesproken na een jachtongeluk op het eiland. Volgens de rechtbank is er onvoldoende bewijs dat de man schuld heeft aan het blijvende letsel van een andere jager.

In november 2024 ging een groep jagers op jacht in de weilanden aan de Tordelenweg bij Hoorn. De verdachte schoot met zijn jachtgeweer toen een haas voorbij rende.

"Toen ik dacht dat ik veilig kon schieten, deed ik dat", zei hij tegen de rechter. Een deel van de hagelregen raakte een andere jager, schrijft Omrop Fryslân.

Afgesproken linie

Het slachtoffer raakte ernstig gewond. De hagel werd in het ziekenhuis onder andere met een magneet uit zijn lichaam gehaald. Een deel van de hagel in zijn gezicht en hals kan er niet uit gehaald worden.

"Het gaat je niet in de koude kleren zitten", zei de man over het jachtongeluk. Volgens hem hadden de jagers die bewuste dag een linie afgesproken waarin ze zouden lopen. Het slachtoffer zou daarvan hebben afgeweken.

"Het is gebeurd en dat vind ik vreselijk", zei de verdachte tijdens de zitting. Toch blijft de jager van mening dat hij niets verkeerd heeft gedaan. "Ik heb zo veilig mogelijk proberen te handelen."

Oud-buren

De mannen kennen elkaar goed: ze jagen al vijftig jaar samen en zijn oud-buren. De verdachte probeerde na het ongeluk contact op te nemen met het slachtoffer, maar die heeft daar geen behoefte aan.

De officier van justitie sprak van "een situatie met alleen maar slachtoffers", vooral voor een kleine gemeenschap als Terschelling. Ze stelde dat er geen sprake was van opzet, maar wel van schuld: de verdachte had kunnen weten waar het slachtoffer ongeveer stond en nam een "onaanvaardbaar risico" door toch te schieten.

Het Openbaar Ministerie eiste daarom een taakstraf van 60 uur en een schadevergoeding van zo'n 20.000 euro aan het slachtoffer. Toch koos de rechter voor vrijspraak: de verklaringen over wat er precies is gebeurd lopen te veel uiteen. Bovendien is er te veel onduidelijk om de man schuldig te verklaren.

De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) kan geen oorzaak vinden voor de crash van een klein vliegtuig in het Zwarte Meer. Het lestoestel stortte in de zomer van 2022 in het water, waarbij de twee inzittenden om het leven kwamen.

Het vliegtuigje was volgens de onderzoekers ongeveer 20 minuten onderweg vanaf het vliegveld bij Lelystad toen het boven het water tussen Flevoland en Overijssel misging. Na een bocht verloor het snel hoogte en kwam met een harde klap in het ondiepe water van het Zwarte Meer terecht.

Het vliegtuigje had geen zwarte doos aan boord; dat is niet verplicht bij kleine vliegtuigen. Daardoor zijn de vluchtgegevens niet bewaard. De OVV heeft daarom gekeken naar andere gegevens rond het ongeluk. Daaruit blijkt dat er geen medische oorzaak was. Het weer was goed en de motor en de besturing van het toestel werkten tot de crash normaal.

'Moeilijke boodschap'

Dat maakt dat waarschijnlijk nooit duidelijk zal worden wat er precies is fout gegaan. Zeker voor de nabestaanden is dat een moeilijke boodschap, schrijft de OVV. In het toestel zaten een instructeur van 63 en een 24-jarige leerling.

Het vliegtuigje was een Blackshape BK160, een toestel dat in Italië wordt gebouwd. De vliegschool in Lelystad was de enige die dit type gebruikte in Nederland en sindsdien wordt er in ons land niet meer mee gevlogen.

De voormalige Britse prins Andrew Mountbatten-Windsor is gearresteerd op verdenking van een ambtsmisdrijf. Op zijn landgoed in Sandringham wordt huiszoeking gedaan, meldt de Britse politie. Die zegt niet expliciet dat het om Andrew gaat en spreekt alleen van een "man van in de zestig". Mountbatten-Windsor is vandaag 66 geworden.

Zes onopvallende politieauto's en ongeveer acht agenten in burgerkleding werden kort na 08.00 uur lokale tijd gezien bij Wood Farm op het landgoed. Er wordt volgens de politie ook onderzoek gedaan in het graafschap Berkshire, waar het koninklijke landgoed Windsor ligt waar Mountbatten-Windsor tot voor kort woonde.

Andrew moest in het najaar al zijn titels inleveren en zijn luxueuze onderkomen Royal Lodge verlaten vanwege zijn nauwe banden met zedendelinquent Jeffrey Epstein, verdachte van grootschalige meisjeshandel. Hierop ging hij wonen in het buitenhuis van koning Charles op het landgoed Sandringham in Norfolk. Dat landgoed is privébezit van Charles en wordt niet door de Britse overheid gefinancierd.

Meerdere aantijgingen

Recent bleek uit nieuw vrijgegeven mails dat de jongere broer van koning Charles gevoelige informatie met Epstein deelde toen hij handelsgezant van het Verenigd Koninkrijk was. Het was al bekend dat de politie die beschuldigingen onderzoekt. Charles liet eerder al weten zo nodig mee te zullen werken met een politieonderzoek.

Daarnaast speelt er nog de beschuldiging dat Mountbatten-Windsor zelf een vrouw zou hebben misbruikt die door Epstein voor hem naar Groot-Brittannië was gevlogen. Dat lijkt op dit moment los te staan van deze arrestatie.

Grote publieke belangstelling

De politie meldt in een persverklaring "een man van in de zestig uit Norfolk" te hebben gearresteerd op verdenking van "wangedrag in een openbaar ambt". De politie zegt de identiteit van de verdachte niet vrij te geven volgens nationale richtlijnen. Mountbatten-Windsor blijft voorlopig in politiebewaring.

Assistent-korpschef Oliver Wright benadrukt dat men zich bewust is van de grote publieke belangstelling. Hij belooft dat er op het juiste moment updates zullen volgen.

Mountbatten-Windsor heeft tot nu toe altijd volgehouden niet de wet te hebben overtreden. Wel schikte hij in 2022 voor een onbekend bedrag met een vrouw die hem beschuldigde van misbruik.

VK-correspondent Arjen van der Horst:

"Dit zijn ongekende taferelen voor het Britse koningshuis. In de ruim 300 jaar dat Groot-Brittannië een constitutionele monarchie is, is nog nooit eerder een Britse prins gearresteerd.

Door al zijn titels af te nemen en alle banden te verbreken met zijn broer hoopte koning Charles een einde te maken aan dit pijnlijke hoofdstuk voor de koninklijke familie. Maar de schandaalprins Andrew blijft een smet die ze maar moeilijk kunnen wegpoetsen.

Na weken van onthullingen uit het Epstein-dossier blijven de schokken het meest voelbaar in het Verenigd Koninkrijk. Eerder was al bekend dat de politie een onderzoek is begonnen naar Peter Mandelson, die vorig jaar was aangesteld (en later weer ontslagen) door premier Starmer als ambassadeur in Washington.

De Mandelson-affaire wordt gezien als het grootste politieke schandaal uit de recente geschiedenis en heeft de positie van Starmer aan het wankelen gebracht."

De Britse premier Starmer zei vanochtend kort voor de arrestatie tegen de BBC dat het principe dat "niemand boven de wet staat" ook in deze zaak moet gelden. Volgens hem is dat een kernprincipe van het Britse rechtssysteem en moet het op dezelfde manier worden toegepast als in elke andere zaak.

Op de vraag of Andrew zich vrijwillig bij de Britse politie zou moeten melden, antwoordde Starmer dat dit een zaak is voor de politie. Zij moeten hun eigen onderzoek uitvoeren, maar het uitgangspunt blijft dat iedereen gelijk is voor de wet en niemand boven de wet staat.

Starmer voegde eraan toe dat iedereen die relevante informatie heeft, zou moeten getuigen tegenover de bevoegde autoriteiten. Dat geldt volgens hem voor Andrew, maar net zo goed voor ieder ander die over relevante informatie beschikt.

Wie was Jeffrey Epstein?

Jeffrey Epstein (1953-2019) was een steenrijke Amerikaanse zakenman die bekend werd door zijn invloedrijke contacten en ernstige (seksuele) misdrijven. Hij vergaarde zijn fortuin onder meer door investeringen en het beheren van vermogen van extreem rijke cliënten. Dankzij zijn rijkdom en netwerk had hij toegang tot politici, beroemdheden en royals over de hele wereld, onder wie Andrew Mountbatten-Windsor.

In 2008 werd Epstein veroordeeld voor gedwongen prostitutie. Hij werd toen ook verdacht van het misbruiken van tientallen minderjarige meisjes, maar daarvoor werd hij niet vervolgd vanwege een deal met de openbaar aanklager. Hierdoor ontliep hij een jarenlange gevangenisstraf.

In 2019 werd hij opnieuw gearresteerd op verdenking van seksueel misbruik van minderjarigen. Een maand later werd hij dood aangetroffen in zijn cel, vermoedelijk door zelfdoding, nog voordat zijn proces kon beginnen.

De vrijgegeven Epstein-files hebben wereldwijd tot onderzoeken geleid naar mensen met banden met Epstein, waaronder prominente politici en publieke figuren. Zijn zaak staat symbool voor machtsmisbruik en het uitbuiten van kwetsbaren door invloedrijke personen.

In dit artikel lees je meer over een van de meest beruchte criminelen in de recente Amerikaanse geschiedenis.

De Royal Shakespeare Company brengt deze zomer een toneelstuk op de planken op basis van de Game of Thrones-boeken. Voor het eerst zal daarin een cruciale gebeurtenis uit het universum van schrijver George R. R. Martin uit de doeken worden gedaan.

In Game of Thrones: The Mad King staat het toernooi op Harrenhal centraal, een festijn dat gold als katalysator voor de gebeurtenissen in de boeken en de tv-serie, die het verhaal zestien jaar later oppikken. De bijeenkomst luidde de opstand in van Robert Baratheon, de val van het Huis Targaryen en de geboorte van Jon Snow.

Details over welke personages in de prequel te zien zullen zijn ontbreken nog, maar het is bekend dat favorieten uit de boeken bij het toernooi aanwezig waren, zoals de jongere Ned Stark en Jaime Lannister. Ook is de verwachting dat figuren die tot nu toe alleen uit de overlevering bekend waren voorbij zullen komen, zoals koning Aerys II en zijn kroonprins Rhaegar.

Het toneelstuk belooft in ieder geval volop intriges en gekonkel, zoals de fans gewend zijn: "De onvrede groeit over de bloeddorstige acties van de meedogenloze krankzinnige koning en in de schaduwen werken tegenstanders uit zijn naaste omgeving aan een verraderlijk complot", belooft de aankondiging. "Familiebanden, eeuwenoude voorspellingen en de heilige lijn van troonsopvolging zullen op de proef worden gesteld."

Geïnspireerd door Shakespeare

Het is nog niet bekend welke acteurs zullen spelen in het toneelstuk. Martin zelf heeft een rol als producent, toneelschrijver Duncan Macmillan heeft op basis van zijn aantekeningen het verhaal uitgewerkt.

Martin noemt het toepasselijk dat de Royal Shakespeare Company zijn koningsdrama in Stratford-upon-Avon opvoert, omdat hij zelf veel inspiratie heeft gehaald uit de werken van de beroemdste Britse auteur. "Ik had nooit gedacht dat mijn werk ooit op toneel zou worden opgevoerd, maar verwelkom het met veel enthousiasme en opwinding."

De kaarten voor het toneelstuk gaan op 14 april in de verkoop, leden van de RSC krijgen voorrang. Omdat er veel vraag wordt verwacht, mogen er maar vier kaartjes per persoon worden gekocht.

Spin-offs

Martin bracht in 1996 het eerste deel uit van zijn epische boekenreeks over de strijd om de IJzeren Troon. Hij publiceerde in 2011 het vijfde deel en werkt nog altijd aan de laatste twee boeken.

De tv-serie gebaseerd op de boeken groeide tussen 2011 en 2019 uit tot een fenomeen. Er lopen momenteel twee spin-offs, House of the dragon en A knight of the seven kingdoms. Die spelen zich allebei af ver voor de gebeurtenissen uit de boeken.

Het vogelgriepvirus, dat al maanden huishoudt in Nederland, treft niet alleen pluimveebedrijven. Een soort die het bijzonder zwaar te verduren heeft, is de kraanvogel.

Naar schatting heeft het virus in Frankrijk en Duitsland sinds het najaar al 40.000 kraanvogels het leven gekost. Dat komt overeen met de eerste resultaten van de jaarlijkse tellingen, waarbij zo'n 50.000 minder kraanvogels werden geteld.

Het gaat om zo'n tien procent van de totale kraanvogel-populatie in West-Europa. En dat heeft een behoorlijke impact, zegt Koen de Koning, universitair docent aan de Wageningen Universiteit. Het is de eerste keer dat kraanvogels in dit gebied worden getroffen.

Risico in rustgebieden

De uitbraak kon niet op een slechter moment komen, want volgens De Koning ging het juist heel goed met de kraanvogels. De populatie nam met grote aantallen toe doordat de veengebieden waarin de vogels broeden tegenwoordig beter worden beschermd. Ze kunnen daar tot rust komen en lopen minder gevaar voor roofdieren.

Maar juist in die rustgebieden lopen de vogels extra risico. De kraanvogels staan dicht op elkaar en doordat ze vaak grote afstanden afleggen, nemen ze het virus overal mee naartoe. Het virus werd eerder vooral door wilde eenden, ganzen en zwanen verspreid. Op vrijwel alle bekende rustplaatsen zijn dode, zieke en verzwakte vogels aangetroffen.

Inmiddels lijkt het erop dat er sprake is van groepsimmuniteit bij de vogels, schrijft Nature Today. Er zijn geen nieuwe dode kraanvogels aangetroffen. En dat is goed nieuws voor vogelliefhebbers, want de jaarlijkse kraanvogeltrek staat weer voor de deur. De vogels trekken dan vanuit hun overwinteringsgebieden in het zuiden naar het noorden om te broeden. De Koning hoopt dat de aantallen zich goed herstellen het komende seizoen.

Om in de gaten te houden wanneer de vogels voorbij vliegen, heeft De Koning een kraanvogelradar ontwikkeld. Daarop is te zien waar en wanneer een groep onderweg is.

Het is nog even wachten op mooie dagen, zegt De Koning, maar "als het meezit zijn de vogels op zijn vroegst dinsdag ook in Nederland te zien en te horen". Voor De Koning zijn de massamigratie en het karakteristieke geluid een spektakel. "Het is een prachtig geluid, waar je als vogelaar helemaal stil van wordt."

Hoe het vogelgriepvirus de afgelopen jaren een steeds groter probleem wordt, leggen we in deze special uit.

Nederland en België hebben gisteravond in Antwerpen een gezamenlijke verklaring ondertekend om de komst van een directe treinverbinding tussen Eindhoven en Brussel te onderzoeken. Het kan gaan om nieuw spoor, maar ook om een nieuwe treindienst over bestaand spoor.

De verklaring is ondertekend door demissionair staatssecretaris Aartsen (Openbaar Vervoer) en de Belgische minister Jean-Luc Crucke van Mobiliteit. Het is onderdeel van bredere plannen van beide landen om meer samen te werken op het gebied van spoor, schrijft Omroep Brabant.

Aartsen vindt de ondertekening "een fantastische eerste stap". "Het draagt bij aan de inzet van het nieuwe kabinet om verder te werken aan een betere bereikbaarheid en veiligheid van ons land in een internationale context."

Huidige verbinding

De verklaring moet in de zomer leiden tot concretere afspraken. De provincies en spoorbeheerders denken volgens een woordvoerder van Aartsen ook mee. Geld voor de nieuwe treinverbinding is er nog niet.

De demissionair staatssecretaris klaagde vorige maand in de Tweede Kamer al over de huidige verbinding tussen Eindhoven en Brussel. "Als je van ASML naar Brussel wil, de belangrijkste stad op ons continent, ben je drieënhalf uur onderweg en moet je een stuk of vier keer overstappen, als de trein al gaat", zei Aartsen. In werkelijkheid is de reis in tweeënhalf uur en met één overstap in Breda af te leggen.

Miljardeninvestering

"Of de voordelen van een rechtstreekse verbinding groot genoeg zijn om een enorme investering te rechtvaardigen, betwijfel ik", zegt hoogleraar Transportbeleid aan TU Delft Bert van Wee.

Volgens de hoogleraar zal de spooraanleg al snel acht miljard euro kosten. "Bovendien kan aan beide kanten van de lijn de steun voor het plan afnemen, bijvoorbeeld door een nieuw kabinet."

Mocht de lijn er uiteindelijk toch komen, duurt het nog minstens tien jaar voor de treinen er overheen zullen rijden. "Dat geldt voor lijnen die in Nederland worden aangelegd. Als het gaat om grensoverschrijdende verbindingen, kan het zelfs enkele decennia duren", zegt Van Wee.

Meer samenwerking

In de ondertekende verklaring beloven Nederland en België onder meer naar de verbinding voor goederentreinen tussen Gent en Terneuzen te kijken.

Ook zou er een nieuwe 'IJzeren Rijn-lijn' tussen België en Duitsland door Limburgs grondgebied moeten komen. De bedoeling is dat de betrokken bewindspersonen minstens een keer per jaar met elkaar spreken over het spoordossier.

De sneeuwproblemen in januari op de luchthavens van Amsterdam en Parijs hebben Air France-KLM liefst 90 miljoen euro gekost. Dat schrijft de Frans-Nederlandse luchtvaartmaatschappij in de jaarcijfers over 2025.

Op Schiphol lag het vliegverkeer dagenlang plat, waardoor talloze passagiers strandden. Luchtvaartmaatschappijen moesten toen veel vluchten omboeken en onderdak regelen.

Air France-KLM vervoerde vorig jaar meer passagiers en vloog meer kilometers. Daardoor boekte het vliegconcern voor het eerst een operationeel resultaat, de winst uit de belangrijkste activiteiten, boven de 2 miljard euro. De nettowinst lag met 1,75 miljard euro net iets boven de winst van een jaar eerder.

Ook bij dochter KLM groeide het aantal passagiers en het aantal vluchten. Hier bleef de nettowinst met 416 miljoen euro ook zo ongeveer stabiel.

Nieuwe vliegtuigen

Bestuursvoorzitter Marjan Rintel is blij dat de kosten bij KLM het afgelopen jaar zijn gedaald, maar zegt dat er nog meer gedaan moet worden: "Het laat zien dat we heel hard werken. En verder moeten werken om onze kosten nog scherper te beheersen."

De kosten bij KLM moeten volgens Rintel omlaag omdat de luchtvaartmaatschappij de winst nodig heeft om investeringen te doen. "In een nieuwe vloot voor onze klanten: schoner, stiller, zuiniger. Ook voor de leefomgeving. Maar die moeten we dan wel kunnen betalen."

KLM zegt daarom een marge van 8 procent winst op de omzet na te streven. Afgelopen jaar kwam deze zogenoemde winstmarge uit op iets meer dan 3 procent. "Daarom moeten we onze kostenreductie gaan versnellen", benadrukt Rintel.

Een dag na de afzetting van José Jerí heeft het parlement van Peru José Maria Balcázar (83) aangewezen als nieuwe interim-president. Daarmee heeft het Zuid-Amerikaanse land zijn achtste president in tien jaar tijd, en de negende is ook in aantocht: Balcázar zal het stokje eind juli overdragen aan de winnaar van de aanstaande presidentsverkiezingen.

Balcázar wist de stemming in het parlement in de tweede ronde te winnen, met 64 stemmen in het congres van 130 zetels. De voormalig advocaat en rechter maakt sinds 2021 deel uit van het congres en is van de linkse partij Perú Libre. Die leverde in 2021 de laatst gekozen president, Pedro Castillo. De oud-vakbondsleider werd het jaar erop afgezet en eind vorig jaar veroordeeld tot ruim 11 jaar cel voor een couppoging.

De stemming over een nieuwe president was nodig na de afzetting van José Jerí, de tweede interim-president na het wegsturen van Castillo. De conservatieve Jerí (39) was na pas vier maanden in functie, maar kwam in de problemen na heimelijke afspraken met Chinese ondernemers in restaurants in hoofdstad Lima. Volgens Jerí gingen die alleen over een Peruaans-Chinees festival. Justitie doet onderzoek naar corruptie en beïnvloeding.

Niet tegen kindhuwelijk

Balcázar en zijn opvolger staan aan het roer van een land waar de criminaliteitscijfers toenemen, met een golf aan moorden en afperszaken. Politieke groeperingen in het land willen garanties dat de verkiezingen eerlijk zullen verlopen. Na zijn inauguratie zei Balcázar tegen journalisten dat hij ervoor wil zorgen dat de uitslag "onbetwistbaar" zal zijn. In april staat de eerste verkiezingsronde gepland, in juni volgt indien nodig de tweede.

In zijn vijf jaar als parlementslid wist Balcázar de ogen op zich gericht toen hij zich in 2023 keerde tegen een wetsvoorstel om kindhuwelijken te verbieden. Hij stelde dat "vroege seksuele relaties het psychologisch welzijn van een vrouw ten goede komen". Zijn standpunt werd veroordeeld door het ministerie van Vrouwen en Kwetsbare Bevolkingsgroepen en diverse organisaties.

De Verenigde Staten hebben Iran gewaarschuwd dat het "zeer verstandig" zou zijn om een overeenkomst te sluiten over het nucleaire programma. Dat zei de Witte Huis-woordvoerder Leavitt, terwijl de VS de militaire aanwezigheid in de regio verder uitbreidt.

Volgens Leavitt hoopt president Trump nog altijd op een diplomatieke oplossing in het conflict rond het Iraanse nucleaire programma. Tegelijkertijd zouden er volgens Amerikaanse media gesprekken zijn geweest over mogelijke militaire acties tegen Iran. Een aanval zou volgens berichtgeving al dit weekend kunnen plaatsvinden, al is daarover nog geen definitief besluit genomen.

Nationale veiligheidsadviseurs hebben Trump laten weten dat het leger klaarstaat voor eventuele aanvallen. De president zou nog geen definitief besluit hebben genomen. De gesprekken daarover zijn volgens bronnen nog gaande.

Ontwikkeling kernwapens

Woordvoerder Leavitt zei dat er "veel redenen en argumenten" zijn voor een mogelijke aanval op Iran, maar herhaalde dat diplomatie de voorkeur heeft. "Iran zou er verstandig aan doen een deal te sluiten met president Trump en zijn regering", aldus de woordvoerder.

De waarschuwing volgt een dag na overleg tussen de VS en Iran in Genève over het nucleaire programma van Teheran. Beide landen meldden dat er enige vooruitgang is geboekt, maar volgens het Witte Huis liggen de standpunten op belangrijke punten nog "ver uit elkaar".

De VS en Europese bondgenoten vermoeden dat Iran werkt aan de ontwikkeling van een kernwapen. Teheran ontkent dat al jaren. De president zal de ontwikkelingen blijven volgen, zei zij. Op de vraag of Israël betrokken is bij Amerikaanse besluitvorming over een eventuele aanval, wilde zij niet ingaan.

Oorlogsschip op bodem zee

Intussen bouwt de VS de militaire aanwezigheid in de wateren rond Iran verder uit. Satellietbeelden tonen dat het vliegdekschip USS Abraham Lincoln zich in de buurt van Iran bevindt. Het schip is uitgerust met geleide-raketvernietigers en tientallen gevechtsvliegtuigen.

Daarnaast is volgens berichten in de Amerikaanse media ook de USS Gerald R. Ford, het grootste vliegdekschip ter wereld, onderweg naar het Midden-Oosten. Alle Amerikaanse eenheden in de regio zouden medio maart operationeel zijn.

Iran zou op zijn beurt militaire locaties hebben versterkt. De opperste leider Khamenei plaatste een door AI gegenereerde afbeelding van de USS Gerald R. Ford op de bodem van de zee. Daarbij zegt hij dat een oorlogsschip gevaarlijk is, maar het wapen dat zo'n schip kan laten zinken nog gevaarlijker.

Oefening in Straat van Hormuz

Khamenei beschuldigde de VS er ook van te proberen de uitkomst van de onderhandelingen vooraf te bepalen en noemde dat "verkeerd en dwaas".

Iran reageerde daarnaast met eigen machtsvertoon. De Revolutionaire Garde hield eerder deze week legeroefeningen in de Straat van Hormuz. Daarbij werden vanuit Iran raketten afgevuurd op doelen in deze zee-engte tussen de Perzische Golf en de Golf van Oman. Deze wateren zijn cruciaal voor de export van olie en gas uit het Midden-Oosten.

Welke verantwoordelijkheid dragen alpinisten voor elkaar als ze samen een berg beklimmen? Die vraag staat centraal in een rechtszaak die vandaag in de Oostenrijkse stad Innsbruck dient. Het maakt internationaal veel los.

Het Openbaar Ministerie houdt een 37-jarige man verantwoordelijk voor de dood van zijn vriendin, diep in de nacht, net onder de top van de hoogste berg in Oostenrijk. Acht de rechter hem schuldig, dan kan dat bredere gevolgen hebben voor de bergsport.

Berggids naar omstandigheden

Hij staat hoog op de lijst van veel bergsporters: de 3798 meter hoge Grossglockner in de Oostenrijkse Alpen. Jaar in jaar uit beklimmen duizenden mensen de berg, de meesten in de zomer.

Op 18 januari vorig jaar begonnen de 33-jarige Kerstin G. en haar vriend Thomas P. aan hun tocht. P. gold als een geroutineerd klimmer, met meer ervaring dan zijn vriendin. Dat laatste zal in de rechtszaak een belangrijke rol spelen.

Het Oostenrijkse recht kent namelijk het begrip "Tourenführer aus Gefälligkeit", waardoor ook niet-professionele of onbetaalde klimmers onder bepaalde omstandigheden verantwoordelijkheid als gids dragen. Dat kan het geval zijn wanneer iemand in de groep duidelijk meer kennis en ervaring heeft. Volgens het Openbaar Ministerie was dat in dit geval Thomas P.

Lange tocht

Om te reconstrueren wat er destijds op de berg is gebeurd, heeft justitie onder meer de mobiele telefoons en smartwatches van de twee onderzocht. Ook zijn beelden van de webcam van de berg bekeken, waarop op verschillende momenten gedurende de nacht op meerdere plekken het licht van zaklampen te zien is.

Er worden P. negen fouten verweten die hebben geleid tot de dood van zijn vriendin. Zo zouden de twee hun klim pas om 06.40 uur 's ochtends begonnen zijn, twee uur te laat voor zo'n lange tocht. Ook droeg de vriendin niet de juiste schoenen, en hadden ze niet de juiste nooduitrusting bij zich.

Tijdens de tocht zouden ze bovendien inschattingsfouten hebben gemaakt. Er stond een bij vlagen stormachtige wind tot 74 kilometer per uur en met een gevoelstemperatuur van -20 graden hadden ze al eerder moeten besluiten om om te keren.

Politiehelikopter

De twee kwamen gedurende de dag te langzaam vooruit, en tegen 21.00 uur kon Kerstin G. niet meer verder. Toch zou het nog tot na middernacht duren totdat P. telefonisch contact met de politie zocht.

Al voor die tijd, rond 23.00 uur, was een politiehelikopter overgevlogen die hen in het zicht had. Maar toen zou er geen signaal zijn gekomen dat ze hulp nodig hadden. Na middernacht was een helikoptervlucht vanwege de omstandigheden niet meer mogelijk.

Om 02.00 uur 's nachts besloot P. zijn vriendin ten slotte achter te laten om zelf hulp te halen. Het zou tot 10.00 uur duren voordat reddingswerkers te voet bij G. aankwamen. Zij was toen al gestorven.

Moeder van slachtoffer pleit verdachte vrij

P. spreekt tegen dat zijn vriendin door zijn nalatigheid is omgekomen. Ook de moeder van het slachtoffer neemt het voor hem op. "De dood van mijn dochter was het gevolg van een tragische reeks ongelukkige omstandigheden. Ik wil de vriend van mijn dochter daar niet de schuld van geven", zei ze in een interview met de Duitse krant Die Zeit.

In Oostenrijk is er een rechter die gespecialiseerd is in dergelijke strafzaken in de Alpen: Norbert Hofer, die zelf ook bergreddingswerker is. Hij zal zich ook over deze zaak buigen. Voor Thomas P. dreigt tot drie jaar gevangenisstraf.

De zaak wordt door alpinisten in binnen- en buitenland nauwlettend gevolgd. Zo stelt ook de Duitse Alpenvereniging, waarbij alleen al meer dan 25.000 vrijwillige trainers zijn aangesloten, dat een uitspraak bepalend kan zijn voor verantwoordelijkheid in de bergsport.

Volgens de vereniging komen strafzaken in de bergsport zelden voor, en is het nog nooit tot een gevangenisstraf gekomen.

De Zuid-Koreaanse rechter heeft ex-president Yoon Suk-yeol veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf voor zijn poging tot een staatsgreep. Een speciaal aanklager had eerder de doodstraf geëist.

De rechtbank stelt dat er voldoende bewijs is om te stellen dat Yoon het parlement lam wilde leggen. Hij gaf bijvoorbeeld opdracht tot het gevangennemen van politieke tegenstanders, onder wie de oppositieleider van destijds, de huidige president Lee Jae Myung.

Ook heeft de rechtbank Yoon schuldig bevonden aan het leiden van een opstand en misbruik van zijn autoriteit. De rechter vond dat er onvoldoende bewijs is dat Yoon een jaar van tevoren al was begonnen met het plannen van een machtsgreep, zoals de aanklagers betoogden.

Verdeeldheid

Het juridisch team van de 65-jarige Yoon ontkent de beschuldigingen en zegt dat zijn acties "binnen de presidentiële bevoegdheden vielen". Zij benadrukken dat het nooit zijn bedoeling was de grondwettelijke orde omver te werpen. Ze noemen het besluit van de rechter politiek gemotiveerd, een opvatting die een deel van de samenleving deelt.

Enkele honderden demonstranten hadden zich verzameld bij de rechtbank. Ze riepen bij aanvang bemoedigende leuzen voor de oud-president. Mensen hielden borden omhoog met teksten als "de rechtbank is corrupt". Bij het horen van de uitspraak sloegen zijn aanhangers de handen voor de ogen, sommigen barstten in tranen uit.

Aanhangers van Yoon reageerden boos en teleurgesteld op de uitspraak:

Yoon riep in december 2024 via een live televisietoespraak de noodtoestand uit en zette troepen in om het parlement te isoleren. Het veroorzaakte een schokgolf in Zuid-Korea en daarbuiten. Binnen enkele uren slaagde het parlement er echter toch in om bijeen te komen en de maatregel weg te stemmen. Yoon trok daarop de noodtoestand in.

In de maanden daarna werd de president, na hevig verzet, gearresteerd en uiteindelijk afgezet. Yoon werd eerder al veroordeeld tot vijf jaar cel wegens obstructie van het gerechtelijk onderzoek.

Pro-Yoon-protesten

Vorig jaar gingen tienduizenden mensen de straat op om Yoon te steunen en zich uit te spreken tegen zijn afzetting en de lopende arrestatieprocedures. De afgelopen dagen verzamelden aanhangers van Yoon zich ook herhaaldelijk bij de woning van waarnemend opperrechter Moon, die het proces tegen Yoon leidt.

De demonstranten geloven dat de oppositie en rechtbanken het proces tegen Yoon gebruiken als politiek instrument om de conservatieve beweging, waarvan Yoon een boegbeeld is, te ondermijnen. Bewijs voor deze beschuldigingen ontbreekt.

Ondermijning van de rechtsstaat

Toch waarschuwen experts, onder wie hoogleraar rechten Chung Tae-ho van de Kyung Hee universiteit, dat de situatie zeer verontrustend is. Volgens hem kunnen dergelijke aanvallen op de rechtsstaat op de lange termijn de basis van de democratie verzwakken. Ook veroordeelt hij politieke figuren die de demonstraties aanwakkeren of zelf openlijk steunen. "Als dit zo doorgaat, zal iemand dan de legitimiteit van de volgende president accepteren, ongeacht wie er wordt gekozen? En zal de definitieve uitspraak van het Grondwettelijk Hof zelfs worden erkend?" vraagt Chung zich af.

Het gebrek aan vertrouwen in de democratische instituties sluit nauw aan bij het verweer van Yoon en zijn team, die beweren dat het proces tegen hem politiek is gemotiveerd. In zijn laatste verweer stelde hij dat zijn machtsgreep geen poging was tot het installeren van een militaire dictatuur, maar "een poging om de vrijheid en soevereiniteit te beschermen en de constitutionele orde te herstellen".

Hiermee refereerde hij aan het Noord-Koreaanse gevaar, een belangrijk deel van het onderzoek of Yoon wel of niet het recht had om de noodtoestand uit te roepen. Het is een thema dat de Zuid-Koreaanse samenleving diep verdeelt.

Noord-Korea

Een van de centrale elementen in het onderzoek is de beschuldiging dat Yoon en enkele hoge militaire functionarissen drones zouden hebben gestuurd naar Pyongyang, de Noord-Koreaanse hoofdstad, met als doel de Noord-Koreanen te provoceren en zo het afkondigen van de noodtoestand te rechtvaardigen.

Dit onderdeel van de zaak wordt door aanklagers gezien als bewijs dat Yoon bewust spanningen wilde creëren om zijn machtsgreep te ondersteunen. Yoon ontkent dit en stelt dat hij geen instructies voor zulke operaties heeft gegeven en dat de acties van drones door anderen onafhankelijk zijn uitgevoerd. Het Noord-Koreaanse debacle is hiermee niet alleen een belangrijk onderdeel van de zaak maar leidt ook tot veel sociale onrust.

Verdeeldheid

Deze diepe verdeeldheid maakt het voor president Lee Jae myung, die in de zomer van vorig jaar met 8 procentpunt verschil van de voormalige partij van Yoon gekozen werd, moeilijk om het politieke landschap te navigeren. Hoewel hij een meerderheid in het parlement heeft, heeft hij voor grote beslissingen nog steeds de steun van het parlement nodig, bijvoorbeeld wanneer het gaat over de nationale veiligheid. Dit heeft mogelijke gevolgen voor de ontwikkeling van de relatie met Noord-Korea.

Waar de voormalige partij van Yoon nog steeds een harde lijn wil voeren tegen Noord-Korea, en tegelijkertijd volop wil inzetten op de relatie met bondgenoot VS, streeft Lee juist naar een normalisatie van de relatie met Noord-Korea. Hij moet daarbij voorzichtiger zijn in zijn toenadering tot de VS.

Yoon mag dan volgens de rechterlijke procedures afgezet en zijn straf gehoord hebben, de verdeeldheid in Zuid-Korea blijft groot. En met de alsmaar aanhoudende protesten is de rust in Zuid-Korea voorlopig nog niet teruggekeerd.

De Palestijnse oud-diplomaat Leila Shahid is op 76-jarige leeftijd overleden. Ze was lange tijd het gezicht van de Palestijnse zaak in verschillende Europese landen, waaronder Nederland.

In 1989 werd Shahid de eerste vrouwelijke diplomaat voor de PLO in het buitenland, toen ze gezant in Ierland werd. Kort daarna reisde ze door naar Nederland om hier de PLO-vertegenwoordiger te worden.

Shahid werd in Beiroet geboren, waar haar ouders als Palestijnse vluchtelingen naartoe waren verhuisd. Ze studeerde er sociologie aan de Amerikaanse Universiteit en later ook in Frankrijk. Als tiener raakte ze betrokken bij de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie PLO van Yasser Arafat na de Zesdaagse Oorlog tussen Israël en vijf buurlanden in 1967.

Golfoorlog

In Nederland moest Shahid bij aankomst onmiddellijk het omstreden PLO-standpunt in de Golfoorlog uitleggen: Arafat had de kant van Saddam Hussein gekozen, niet die van de internationale coalitie tegen hem. "Wij waren niet zozeer voor Saddam Hussein als wel tegen oorlog", verwoordde zij het. "Ook de PLO wilde dat Irak zich uit Koeweit zou terugtrekken, maar de kwestie moest volgens ons diplomatiek worden geregeld."

Shahid verliet in 1993 ons land om vertegenwoordiger in Frankrijk te worden, een functie die ze tot 2005 zou vervullen. Het waren opnieuw roerige tijden voor de diplomate, waarin ze zowel te maken kreeg met de toenadering tot Israël door de Oslo-akkoorden als met een oplaaiend conflict met de Tweede Intifada. Ook was ze bij Arafat in zijn laatste dagen, toen die in 2004 in een Frans ziekenhuis overleed.

Ambassadeur

Kort daarna werd Shahid in 2005 gezant voor de gehele Europese Unie werd. In 2012 erkende België haar officieel tot ambassadeur, een diplomatieke opsteker voor de Palestijnen. Het was voor haar de opmaat naar een eigen Palestijnse staat, volgens haar de enige manier om blijvend vrede met Israël te krijgen.

Medestanders roemen Shahid bij haar overlijden als een invloedrijk diplomaat. "Ze was een prominent figuur, een rolmodel en een van de meest inspirerende diplomaten die Palestina ooit heeft gekend", reageert Hussam Zumlot, Palestijns ambassadeur in Groot-Brittannië. Shahids opvolger Abou-Hassira in Frankrijk zegt dat de Palestijnen "een van hun belangrijkste stemmen zijn verloren".

Goedemorgen! Bij de 1.500 meter schaatsen maken drie Nederlanders kans op een gouden plak vandaag. Ook vindt de eerste bijeenkomst van de door Trump opgetuigde Vredesraad plaats.

Eerst het weer: in het zuiden en midden van het land wordt vanochtend gewaarschuwd voor gladheid door sneeuw. In de middag wordt het vanuit het noorden droog en breekt soms ook de zon door. Bij een stevige oostenwind wordt het 2 tot 6 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Mark Zuckerberg zegt dat zijn bedrijf geen applicaties meer bouwt die erop gericht zijn om mensen zo lang mogelijk naar hun scherm te laten kijken. De oprichter van Meta, het moederbedrijf van onder meer Facebook en Instagram, moest vandaag getuigen in de rechtbank in de Amerikaanse staat Californië.

De zaak is onderdeel van een grotere civiele procedure tegen socialemediabedrijven. Meer dan 1600 eisers stellen dat bedrijven als Meta en YouTube, dat onder Google valt, gebruikers expres verslaafd maken aan hun platforms.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Broers Jens en Melle van 't Wout stonden gisteravond samen op het Olympisch podium. De shorttrackers wonnen brons en zilver op de 500 meter. Het was voor Melle een extra bijzondere dag, want hij was ook nog eens jarig.

Fijne dag!