NOS Nieuws - Algemeen

Het aantal landen dat de Palestijnse Staat erkent, blijft toenemen. Tientallen wereldleiders kwamen gisteren bijeen in New York om de Palestijnse staat te erkennen. Zo wordt de druk op Israël nog meer opgevoerd om het genocidale geweld in Gaza te beëindigen. Toch hebben de erkenningen vooralsnog vooral een symbolische waarde zolang de VS achter Israël blijf staan.

Naast Frankrijk, dat gisteren in New York met Saudi-Arabië medeorganisator was van de bijeenkomst, zeiden Andorra, België, Luxemburg, Malta en Monaco dat zij een Palestijnse staat erkennen. Zondag deden het Verenigd Koninkrijk, Australië en Canada hetzelfde.

De erkenning stuit op hevig verzet van Israël en bondgenoot de Verenigde Staten. Israël zegt dat dergelijke stappen de vooruitzichten op een vreedzame oplossing van het conflict in het Midden-Oosten ondermijnen. De VS onderschrijft dat.

Push geven

Ook Nederland erkent de Palestijnse Staat nog niet. Minister Van Weel van Buitenlandse Zaken zei gisteren dat er op andere manieren druk wordt gelegd op Israël, bijvoorbeeld in de vorm van sancties van Israëlische ministers.

Daarnaast zei hij dat Nederland in een later stadium de Palestijnse staat zal erkennen, "als onderdeel van een politiek proces dat nu moet beginnen". Hij gaf geen termijn voor de erkenning. "Op het moment dat wij denken dat we een push kunnen geven aan het proces, dan zullen we niet aarzelen. Het blijft als een paal boven water staan: de enige oplossing is twee staten."

Volgens André Nollkaemper, hoogleraar internationaal recht aan de UvA, zijn de laatste erkenningen onderdeel van een proces van bijna 80 jaar. "Sindsdien is er een proces voor de tweestatenoplossing begonnen en heeft het grootste deel van de wereldgemeenschap minus de westerse staten een Palestina erkend", zegt hij in Met het Oog op Morgen.

Mondiale verhouding verandert

Als een staat wordt erkend, dan betekent dat er aan drie voorwaarden is voldaan. "Er moet een grondgebied, een bevolking en een regering zijn", zegt Nollkaemper. "Bij erkenning zeg je eigenlijk: 'We aanvaarden dat Palestina voldoet aan die criteria en we behandelen je vanaf nu op voet van gelijkheid met België of Oostenrijk of welk land dan ook."

Toch is de positie van Palestina uniek. "Hier wordt de staat erkend om zo een bijdrage te leveren aan een situatie waar er sprake is van een effectieve regering. Dat is dus een omgekeerde manier van zaken. Hiermee probeert men de bezetting van grondgebied te beëindigen en een bijdrage te leveren aan de totstandkoming van een effectieve legitieme regering die Palestina moet vertegenwoordigen."

Nu steeds meer staten in het Westen ook tot erkenning overgaan, verandert dit de mondiale verhouding, zegt de hoogleraar." Het feit dat Engeland en Frankrijk bij die landen horen, is belangrijk omdat ze lid zijn van de VN-Veiligheidsraad. Dat is het enige orgaan dat echt druk kan leggen op Israël."

Isolement Nederland

In de Veiligheidsraad zitten vijf permanente landen: China, Frankrijk, Rusland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. "Tot nu toe hadden alleen China en Rusland Palestina erkend en daar komen dus twee landen bij. Daarmee wordt de Verenigde Staten geïsoleerd."

Volgens de hoogleraar hoeft er van de huidige Amerikaanse regering niet veel verwacht te worden. "Maar het kan met een nieuwe Amerikaanse regering wel gebeuren. Na de Zesdaagse Oorlog heeft de Veiligheidsraad Israël verplicht om zich terug te trekken tot de grenzen van voor die oorlog. Dat is een belangrijk precedent, omdat het laat zien dat de Veiligheidsraad wel degelijk bij machte is om krachtig op te treden tegen Israël."

In de Zesdaagse Oorlog in 1967 veroverde Israël veroverde de Westelijke Jordaanoever, inclusief Oost-Jeruzalem, de Gazastrook en de Golanhoogten. Daarna hield Israël die gebieden bezet.

Dat Nederland niet voor erkenning kiest, betekent dat het meer geïsoleerd raakt, zegt Nollkaemper. "Binnen de EU, de VN en ook het Internationaal Strafhof, dat Palestina al toegelaten heeft als lid. Daarmee wordt de mogelijkheid van Nederland om dat diplomatieke spel te spelen en bij te dragen aan het debat beperkt."

Trump spreekt

Vanaf vanmiddag houden regeringsleiders hun toespraken bij de Algemene Vergadering van de VN. Die van de Amerikaanse president Trump wordt na 17.00 uur Nederlandse tijd verwacht. Demissionair premier Schoof is donderdag aan de beurt.

Een van de mensen die uit het water werden gehaald na de aanvaring op het Prinses Margrietkanaal gistermiddag, is overleden. Het gaat om een 69-jarige vrouw uit Gelsenkirchen (Duitsland). Dat meldt de politie.

Een man van 76 uit dezelfde plaats raakte gewond. Het is onduidelijk hoe het nu met hem gaat.

Plezierjacht

Rond 14.30 uur botsten een binnenvaartschip en een plezierjacht vlak bij de Fonejachtbrug door nog onbekende oorzaak. Volgens een ooggetuige voer het binnenvaartschip van 86 meter lang achterop het plezierjacht. De twee opvarenden belandden in het water.

Het plezierjacht zonk deels en is uiteindelijk met een kraan aan wal getrokken, schrijft Omrop Fryslân.

De politie doet onderzoek naar de toedracht. De schipper van het binnenvaartschip is na het ongeluk aangehouden en heeft een verklaring afgelegd.

De Miljoenennota 2026 geeft een te rooskleurig beeld van de overheidsfinanciën. Die conclusie trekt de Algemene Rekenkamer.

Het kabinet gaat uit van een aantal miljardenbezuinigingen die niet zijn onderbouwd, zegt de Rekenkamer. Ook dreigt Nederland geld mis te lopen uit Europa.

Belangrijke uitgaven worden naar achteren geschoven, waarschuwt de Rekenkamer. Daardoor ziet de boekhouding er mooier uit dan de werkelijkheid.

Asiel en afdracht

Op het eerste oog is het Nederlandse huishoudboekje op orde, bleek op Prinsjesdag. Er wordt meer uitgegeven dan dat er binnenkomt, maar dat tekort valt nog binnen de Europese norm. De Nederlandse staatsschuld loopt op, maar is nog altijd laag in vergelijking met veel andere Europese landen.

Maar die cijfers zijn niet volledig, waarschuwt de Algemene Rekenkamer, die na Prinsjesdag elk ministerie een brief stuurt met aandachtspunten voor de begroting.

Zo gaat het kabinet uit van een grote besparing op asiel. In 2026 staat er nog 4 miljard begroot voor asielopvang. Een jaar later nog maar 1 miljard. De logica van de afgetreden asielminister Faber was dat er minder geld nodig zou zijn als er minder asielzoekers naar Nederland zouden komen. De cijfers van asielaanvragen geven daar echter geen aanleiding voor.

Daarnaast wijst de Rekenkamer op de ingecalculeerde bezuiniging op EU-afdrachten. Nederland betaalt jaarlijks geld aan Europa. Bij het aantreden van het kabinet-Schoof was de ambitie om een korting van 1,6 miljard te bedingen bij de EU. Vooralsnog is dat niet gelukt, maar het voordeeltje staat al wel in de begroting.

Kasschuiven

Andersom maakt Nederland nog wel aanspraak op geld uit Europa. Dat gaat om geld uit het Europese herstel- en veerkrachtfonds, bedoeld om lidstaten te helpen met verduurzamen en digitalisering.

Nederland kreeg al eerder geld uit dit fonds en rekent nu nog op 2,9 miljard euro, blijkt uit de begroting. Dan moet er wel verantwoording worden afgelegd over hoe eerdere bijdragen uit dat fonds besteed zijn. Al dit voorjaar waarschuwde de Rekenkamer ervoor dat Nederland die verantwoording niet op orde heeft.

Een ander punt van zorg is het zogenoemde kasschuiven. Het demissionaire kabinet kiest ervoor om meerdere ingeplande investeringen één of meerdere jaren op te schuiven. Minder uitgaven in 2026 zorgen voor een positiever plaatje, maar de Rekenkamer wijst erop dat daarmee een volgende kabinet met deze kosten wordt opgezadeld.

Defensie

Het demissionaire kabinet wil grote beslissingen overlaten aan de nieuwe Tweede Kamer en presenteerde daarom op Prinsjesdag een beleidsarme begroting. Daardoor ontbreken in de begroting extra uitgaven voor Defensie. Afgelopen zomer zette Nederland een handtekening onder de NAVO-afspraak om meer uit te geven aan defensie.

Op lange termijn zou dat mogelijk gaan om jaarlijks 19 miljard euro. Deze miljarden zijn nog niet opgenomen, maar kunnen de begroting nog op z'n kop zetten, waarschuwt de Rekenkamer.

Waar dat geld vandaan moet komen is een heikel punt in de verkiezingen. Zo pleit het CDA voor een 'vrijheidsbijdrage', een verhoging van de belasting om de extra defensie-uitgaven te kunnen doen. GroenLinks-PvdA is ook voor meer defensie-uitgaven, maar niet ten koste van sociale zekerheid. VVD wil juist wel bezuinigen en niet de belastingen verhogen.