NOS Nieuws - Algemeen

'Trump-effect' op universiteiten: meer buitenlandse studenten dan afgesproken

1 week ago

Na jarenlang een daling te hebben gezien van het aantal nieuwe buitenlandse studenten, zijn er dit jaar juist weer iets meer begonnen aan een Nederlandse universiteit. Koepelorganisaties UNL denkt dat door "ontwikkelingen in de Verenigde Staten" meer studenten voor een Europese studie kiezen.

Sinds Donald Trump terugkeerde in het Witte Huis voerde hij verschillende maatregelen in die het hoger onderwijs frustreren. Zo scherpte hij controles voor visumaanvragen aan, ruziede openlijk met meerdere universiteiten en morrelde hij aan de academische vrijheid.

Internationale studenten kiezen daardoor vaker voor een Europese studie, blijkt uit de cijfers. Zowel van binnen de dertig landen van de EER (Europese Economische Ruimte) als daarbuiten kwamen meer mensen naar Nederland: 800 meer Europeanen en 300 meer van daarbuiten. Met name vanuit Azië kwamen relatief flink meer studenten.

Hoger dan afgesproken

De cijfers zijn hoger dan universiteiten hebben afgesproken. Om het aantal buitenlandse studenten te beperken is afgesproken jaarlijks maximaal 16.766 internationale studenten te laten beginnen aan een studie in Nederland. Dit studiejaar waren dat er volgens de voorlopige cijfers 17.600. Zo'n 600 meer studenten begonnen aan een technische opleiding.

De stijging komt na juist drie jaar van afnemende interesse vanuit het buitenland, door het ontmoedigingsbeleid van de opleidingen en de overheid. Dat is bedoeld om verengelsing tegen te gaan, meer woonruimte te behouden voor Nederlandse studenten en Nederlands belastinggeld niet aan buitenlandse studenten uit te geven.

Numerus fixus verscherpt

Om de instroom te beperken, verlagen meerdere universiteiten de numerus fixus die geldt voor Engelstalige versies van opleidingen als psychologie, economie, bedrijfskunde en politicologie. Voorzitter Caspar van den Berg van de Universiteiten van Nederland zegt dat zo "de instroom goed in balans blijft".

"We hebben internationaal talent hard nodig, zeker in prioritaire sectoren zoals in de techniek", zegt hij. "Tegelijkertijd hebben universiteiten afgesproken de internationale instroom te maximeren. We nemen daarom gerichte extra maatregelen."

Het Interstedelijk Studenten Overleg is tegen een numerus fixus. "Iedere student moet de vrijheid hebben om de opleiding van diens keuze te volgen", zegt een woordvoerder in een reactie. Als de instroom toch wordt beperkt, is het volgens ISO essentieel dat studenten daarover meebeslissen.

Minder studenten

In totaal startten dit jaar 40.800 nieuwe studenten aan een universitaire opleiding. In totaal staan nu 330.000 studenten ingeschreven, 2000 minder dan vorig jaar.

Prognoses van het ministerie van OCW wijzen er nog altijd op dat het aantal studenten de komende jaren zal afnemen, tot iets meer dan 300.000 in 2032.

Miljoen Fransen eisen ingrijpen tegen invloedrijke nieuwszender CNews

1 week ago

Een petitie om een van de best bekeken nieuwszenders van Frankrijk van de buis te halen, heeft ruim 1 miljoen handtekeningen opgehaald. CNews is volgens de ondertekenaars een spreekbuis voor radicaal- en extreemrechtse politici. En opiniemakers hebben zich daar geregeld racistisch uitgelaten.

CNews is "geen nieuwszender, maar een propagandamachine", zo staat in de petitie. "Wij hebben in de VS gezien wat er kan gebeuren als een invloedrijke nieuwszender jarenlang een duidelijke politieke agenda uitdraagt", een verwijzing naar het Amerikaanse Fox News en de opkomst van president Trump.

Islamofoob

Vanmiddag om 13.00 uur buigt de bevoegde commissie van het Franse parlement zich over de kwestie. Die beslist of de petitie aanleiding geeft tot een debat in het parlement.

Hoewel de petitie al begin juni in het leven werd geroepen, kwam die eind oktober in een stroomversnelling terecht. Aanleiding volgens Franse media was de terreurdaad in Trappes, waarbij een Frans-Congolese man werd gedood. De dader had racistische en islamofobe motieven.

Ook als de petitie uiteindelijk niet op de politieke agenda belandt, geldt die hoe dan ook als een belangrijk signaal.

Volgens critici volgt CNews steeds nadrukkelijker de ideologische koers van radicaal-rechtse partijen zoals Reconquête van Éric Zemmour en Rassemblement National (RN) van Marine Le Pen. Mede daardoor wordt de zender omschreven als het Franse equivalent van Fox News.

De commerciële 24-uurszender zou er baat bij hebben als Le Pen de Franse presidentsverkiezingen volgend voorjaar zou winnen en haar belofte nakomt om de publieke omroep verder te privatiseren. Dat is een maatregel waar CNews zich al langer positief over uitlaat.

Vroom katholiek

Maar er speelt ook een ideologisch motief. Achter het succesvolle CNews staat de Bretonse miljardair en mediamagnaat Vincent Bolloré. De rechts-conservatieve en vroom katholieke ondernemer behoort tot de tien rijkste Fransen en onderhoudt nauwe contacten met radicaal-rechtse politici zoals Le Pen en Zemmour.

Via zijn mediaconglomeraat heeft Bolloré zijn invloed op het Franse medialandschap de afgelopen jaren verder uitgebreid. Zo ver zelfs dat er een werkwoord voor is gevonden: se bolloriser.

Zo is hij eigenaar van het invloedrijke weekblad Le Journal du Dimanche en StudioCanal, een van de grootste filmproductiebedrijven van Europa. Ook is hij via verschillende concerns grootaandeelhouder van bedrijven en uitgeverijen en heeft Bolloré bijvoorbeeld belangen bij de Franse commerciële radiozender Europe1.

CNews werd in 2017 nieuw leven in geblazen en is sindsdien meermaals op het matje geroepen door de Franse mediawaakhond Arcom. Sinds begin dit jaar legde Arcom de zender in totaal 300.000 euro aan boetes op. Volgens de initiatiefnemers van de petitie is de zender sinds 2019 bijna 30 keer op de vingers getikt.

De meest recente boete werd opgelegd na uitspraken van journalist Erik Tegnér. Hij is oprichter van het radicaal-rechtse medium Frontières en wordt geregeld uitgenodigd door CNews. Na de rellen rond de Champions League-finale in Parijs vorig jaar omschreef hij het geweld als een "beschavingsprobleem" en schreef hij het toe aan immigratie.

Het is een voorbeeld van de vele uitspraken die volgens tegenstanders haat zaaien. CNews verwerpt die beschuldigingen en zegt juist de vrijheid van meningsuiting te verdedigen.

Begin dit jaar werd Bally Bagayoko, de nieuwe burgemeester van Seine-Saint-Denis namens de radicaal-linkse partij La France Insoumise (LFI), tijdens een live-uitzending op CNews door een gast met een mensaap vergeleken. Het Franse OM is daarop een onderzoek gestart. CNews zegt dat de uitspraak uit zijn verband is getrokken.

Uitzettingsbevel

Een andere controverse rond CNews ging over de Russische mediapersoonlijkheid Xenia Fedorova. Voordat zij in 2025 geregeld bij CNews aanschoof, was zij directeur van de Franse tak van de Russische staats- en propagandazender Russia Today (RT). Die zender werd na de Russische invasie van Oekraïne in de EU verboden.

Bij CNews groeide zij als vaste gast uit tot een uitgesproken verdediger van de standpunten van het Kremlin en leverde zij regelmatig kritiek op de westerse steun aan Oekraïne.

Afgelopen juli heeft de Franse ministerie van Binnenlandse Zaken een uitzettingsbevel tegen haar uitgevaardigd wegens het verspreiden van Kremlin-propaganda en desinformatie. Volgens de autoriteiten vormt zij een bedreiging voor de openbare orde en de Franse belangen. Ze staat onder huisarrest.

Canal+, de mediagroep waar CNews onderdeel van is en Bolloré grootaandeelhouder is, noemde haar uitzetting een aanval op de vrijheid van meningsuiting.

In Frankrijk klinken ook stemmen om CNews te behouden. Meerdere parlementaire petities stellen dat de zender een bijdrage levert aan de pluriformiteit van het Franse medialandschap.

"De zender wordt door miljoenen kijkers bekeken en biedt debatten en analyses die het aanbod aan beschikbare nieuwsverslaggeving verrijken", zo staat in een van de petities.

Scholen melden kindermishandeling vaker, maar 'herkennen blijft moeilijk'

1 week ago

In iedere klas zitten, gemiddeld genomen, wel kinderen die met mishandeling te maken hebben. Scholen spelen een belangrijke rol bij het herkennen van mishandeling. Vermoedens worden steeds vaker doorgegeven, maar er valt nog veel te winnen.

Daarom is twee jaar onderzoek gedaan naar signalering van kindermishandeling op basisscholen. Met die kennis is een digitale gereedschapskist voor leraren gemaakt, die vanaf vandaag gebruikt kan worden.

Signalen op scholen

Een groot deel van de week is een kind op school. Leraren zien en spreken kinderen en hun ouders. Daarmee spelen ze een belangrijke rol bij het opsporen van mishandeling.

Dat werd ook duidelijk bij een onderzoek naar kindermarteling. Bij kinderen die te maken hadden met deze meest vergaande vorm van mishandeling waren vaak aanwijzingen bekend op school.

Zoals bij een mishandeld meisje in Stadskanaal. Ze is geslagen, opgesloten in een kelder en kreeg af en toe geen eten. De school zag dat het meisje minder praatte, niet speelde en honger had. Toen ze met een snee in haar hoofd naar de les kwam, maakte de school een melding.

Meer meldingen

Ondanks de belangrijke positie, komen er weinig meldingen van kindermishandeling vanuit scholen, in vergelijking met andere landen, bleek zeven jaar geleden. In Engeland en Duitsland ging het om ruim 20 procent van het totaal, in Nederland was dat een paar procent.

Maar scholen trekken inmiddels vaker aan de bel. Het aantal meldingen vanuit scholen is sindsdien bijna verdubbeld. Ook hebben ze veel vaker om advies gevraagd bij de organisatie Veilig Thuis. Zo'n advies is laagdrempeliger dan het doen van een melding.

Het aantal meldingen en adviezen van de eerste helft van ieder jaar:

De stijging kan komen door strengere regels. Voor scholen bestaat al een lange tijd een stappenplan dat gebruikt moet worden bij mogelijke mishandeling, dat heet de meldcode. In 2019 is die aangepast, om te zorgen dat altijd een melding wordt gedaan bij vermoedens van ernstige mishandeling.

Ook lopen er op scholen vaker mensen rond die getraind zijn om leraren te helpen bij dit soort moeilijke situaties. Minstens 500 basisscholen en 200 middelbare scholen hebben een zogenoemde aandachtsfunctionaris.

Op tijd ingrijpen

Scholen trekken dus vaker aan de bel, maar vroegtijdig signaleren blijft lastig voor leraren, blijkt uit recent onderzoek naar basisscholen van het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving. Het is uitgevoerd door Veroni Eichelsheim, ook hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen, en Carlijn van Baak.

"Leraren lopen soms maanden of jaren rond met vermoedens van mishandeling", vertelt onderzoeker Van Baak. "Ze proberen hulp te regelen voor het gezin. Het is vaak zoeken naar wat er precies speelt en wanneer een melding nodig is."

Een tekort aan kennis speelt een grote rol. "Bij de opleiding voor leraren op de basisschool komt het herkennen van kindermishandeling bijvoorbeeld niet standaard aan bod", zegt Van Baak. "Terwijl het in de praktijk zo moeilijk is, omdat het niet altijd zichtbaar is."

Ook speelt angst mee om te melden. "Angst dat kinderen of ouders de leraar niet meer vertrouwen of het geweld in het gezin toeneemt."

Een andere grote drempel is niet op school te vinden, maar bij Veilig Thuis. De organisatie krijgt per jaar meer dan 100.000 meldingen binnen en geeft meer dan 100.000 adviezen. Ze kunnen het werk niet meer aan, waarschuwden ze een maand geleden.

"Dat is zorgelijk", zegt onderzoeker Van Baak. "Veilig Thuis kan als enige informatie over kinderen aan elkaar verbinden en onderzoek doen. Ook is het de enige route naar verplichte hulp."

De digitale gereedschapskist

In de twee jaar onderzoek zijn dossiers onderzocht en mensen gesproken. Aan de hand daarvan is een gereedschapskist met en voor leraren gemaakt met nieuw materiaal en bestaand materiaal, zoals een uitzending van het NOS Jeugdjournaal. Het doel is het herkennen en omgaan met mogelijke kindermishandeling.

"We gaan die gereedschapskist zeker gebruiken", zegt Friso Kingma, bestuurder van Baasis, een scholenkoepel van zo'n 2700 leerlingen. "Onze belangrijkste taak is de kinderen dingen leren, maar dat kan alleen als ze goed in hun vel zitten. Kennis over mishandeling is daarom belangrijk."

"Een goed moment voor ons om de gereedschapskist erbij te pakken is bijvoorbeeld bij een terugkerend teamoverleg of een studiedag."

'Vliegtuigen VS weg van tweede Britse basis om dreiging Iran'

1 week ago

De VS haalt vliegtuigen weg van een tweede Britse luchtmachtbasis, schrijft The Wall Street Journal. Bronnen zeggen tegen de Amerikaanse krant dat de beslissing is genomen vanwege de dreiging van Iran.

Het gaat om de RAF-basis Mildenhall, in de buurt van Cambridge. Tankvliegtuigen die daar gestationeerd zijn, worden weggehaald. Twee zullen vanmorgen al vertrekken naar bases in Duitsland, andere volgen later, aldus de krant.

Begin vorige maand haalde de VS al overhaast bommenwerpers weg van de basis Fairford. Die basis was enkele dagen eerder mogelijk doelwit van terreurverdachten: vijf mannen werden opgepakt omdat ze zich verdacht gedroegen in de buurt van de basis. Later volgden nog enkele arrestaties.

Aanleiding onduidelijk

Het is niet duidelijk wat de precieze aanleiding is om ook van Mildenhall de vliegtuigen terug te trekken. De WSJ weet niet of er sprake is van een specifieke dreiging of dat het meer gaat om de algemene dreiging van Iran. Op een derde basis, Lakenheath, is de beveiliging aangescherpt.

Een Britse defensiewoordvoerder wil niet ingaan op de berichten in de krant. Het is beleid om geen commentaar te geven op troepenbewegingen van andere landen, heet het. Het Pentagon was buiten kantoortijden nog niet bereikbaar voor een toelichting.

Iraans doelwit

Luchtmachtbasis Fairford werd door de Amerikaanse bommenwerpers gebruikt voor de aanvallen op Iran eerder dit jaar. De Revolutionaire Garde van dat land liet toen al weten elke basis die betrokken is bij de oorlog als een legitiem doelwit te beschouwen.

Fairford en Mildenhall zijn met RAF-basis Lakenheath de drie belangrijkste vliegvelden voor de VS in het Verenigd Koninkrijk. In totaal zijn er volgens Britse cijfers zo'n 11.000 Amerikaanse militairen gestationeerd in het land.

Wekdienst 10/11: Onderhandelingen in Abu Dhabi • Kamer discussieert over belastingplan

1 week ago

Goedemorgen! In Abu Dhabi spreken gezanten uit de VS, Rusland en Oekraïne vandaag en morgen over een einde aan de oorlog in Oekraïne. En de Tweede Kamer buigt zich opnieuw over het belastingplan, daar is nog steeds geen meerderheid voor.

Eerst het weer:

Vanochtend komt op veel plaatsen (dichte) mist en lage bewolking voor die vanaf eind van de ochtend vanuit het zuiden langzaam oplost, waarna de zon doorbreekt.

In het noorden blijft het echter vrijwel de gehele dag bewolkt en regionaal ook mistig. Maxima liggen daarbij tussen 5 en 9 graden. Later vanavond en vannacht gaat het in het zuiden en midden van het land regenen.

De verwachting voor de komende dagen en meer weernieuws zie je hier in het NOS Weer van maandagavond:

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier zie je de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Het Republikeinse Congreslid Thomas Massie wil de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth afzetten. Hij had al aangekondigd een impeachment-procedure te willen starten tegen een van de meest prominente mensen in de regering-Trump.

Of het voorstel ook gaat leiden tot het vertrek van Hegseth, is nog maar de vraag. Een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden is haalbaar als naast Democraten ook een handvol Republikeinen voor de afzetting stemt, en die kans bestaat. Maar voor een daadwerkelijke impeachment is daarna ook nog steun van twee derde van de Senaat nodig.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog dit:

Het Sinterklaasjournaal houdt het nog spannend. Gisteravond was de eerste aflevering, maar de Sint was in geen velden of wegen te bekennen. Het is daardoor ook nog onduidelijk wie het Grote Boek heeft overgenomen van Stefan de Walle, die na vijftien jaar is gestopt als de adviseur van de Sint.

Ook al is dus nog onduidelijk wie zaterdag voet aan wal zet tijdens de landelijke intocht in Grave, zijn zes voorgangers zijn wel bekend. In onderstaande video is de tv-Sint door de jaren heen te zien:

Fijne dag!

Zware ochtendspits door dichte mist, code geel in groot deel van het land

1 week ago

In een groot deel van het land moet het verkeer rekening houden met dichte mist. Op veel plekken is het zicht minder dan 200 meter, waarschuwt het KNMI.

Het weerinstituut heeft tot 12.00 uur code geel uitgegeven. Die waarschuwing geldt voor het hele land, met uitzondering van de Waddeneilanden, een deel van Zeeland en Zuid-Limburg.

Het KNMI meldde vanochtend vroeg dat het zicht in Flevoland minder dan 20 meter was. In Zuid-Holland werd 70 meter zicht gemeld.

Om 8.45 uur staat er in totaal 887 kilometer file op de wegen. De mist heeft ook tot meerdere ongelukken geleid.

In Friesland gebeurde dat op de N359 bij Himelum:

Er zouden in ieder geval twee auto's met elkaar in botsing zijn gekomen, meldt Omrop Fryslân. De weg is op dit moment afgesloten. Verkeer wordt over de parallelweg geleid. Of er mensen gewond zijn geraakt, is op dit moment niet bekend.

Zware spits

De ANWB waarschuwt weggebruikers voor een zware ochtendspits. Dat komt ook omdat er op dinsdag sowieso meer mensen op de weg zijn.

Rond 07.00 uur was het vooral druk op de A28. Vanwege de mist kon een afzetting niet worden weggehaald. De ANWB meldt dat de weg inmiddels weer is vrijgegeven.

Het KNMI adviseert weggebruikers langzamer te rijden, een grote afstand tot andere weggebruikers te houden en de mistlampen voor (bij minder dan 200 meter zicht) en achter (bij minder dan 50 meter zicht) aan te zetten.

Kiezers Californië stemmen tegen eenmalige vermogensbelasting voor miljardairs

1 week ago

Californië krijgt niet als eerste Amerikaanse staat een eenmalige belasting voor miljardairs. Kiezers hebben bij een referendum het voorstel verworpen om 5 procent van het nettovermogen van superrijken te belasten.

De tegenstanders van 'Proposition 40' voerden flink campagne. Ze haalden in totaal 333 miljoen dollar op, tien keer zoveel geld als de voorstanders. Vooral techmiljardairs trokken de portemonnee, om te voorkomen dat ze veel hogere bedragen kwijt zouden zijn aan de belasting. Medeoprichter van Google Sergey Brin stortte meer dan 100 miljoen dollar.

52,8 procent van de ruim 11 miljoen stemmers waren tegen, 47,2 procent voor, meldt persbureau AP op basis van 83 procent van de stemmen.

Kloof tussen arm en rijk

Het voorstel was ingediend door de vakbond SEIU United Healthcare Workers West. Het kreeg ook steun van progressieve kopstukken van buiten de staat, zoals senator Bernie Sanders (Vermont). Zij willen dat miljardairs worden belast op hun voornaamste inkomstenbron, investeringen, om zo de grote kloof tussen arm en rijk te verkleinen.

Het grootste deel van het geld dat zou worden opgehaald, volgens de initiatiefnemers 100 miljard dollar, zou zijn ingezet om landelijke bezuinigingen op de financiering voor de gezondheidszorg op te vangen. 10 procent was bestemd voor onderwijs en voedselprogramma's.

Gevreesde uittocht

Sommige traditionele bondgenoten van de Democraten verzetten zich juist tegen het initiatief. Onder meer Planned Parenthood en de California Medical Association maakten zich zorgen over de wijze waarop de opbrengsten zouden worden verdeeld, en over een mogelijke massale uittocht van vermogende belastingbetalers.

Ook de uittredende gouverneur van Californië Gavin Newsom sprak zich uit tegen Proposition 40. De Democraat, die wordt genoemd als mogelijk kandidaat voor de presidentsverkiezingen in 2028, pleit voor een nationale minimumbelasting voor iedereen met een vermogen van boven de 100 miljoen dollar. Een vermogensbelasting op staatsniveau ziet hij als nadelig voor Californië.

Californië telt momenteel zo'n 200 miljardairs. Een aantal van hen zou uit voorzorg al naar Florida zijn verhuisd, waaronder Brin, zijn medeoprichter van Google Larry Page en Palantir-baas Peter Thiel.

Booker Prize gaat naar M. John Harrison, oudste winnaar ooit

1 week ago

De Booker Prize gaat dit jaar naar de Britse schrijver M. John Harrison. Hij wint de prestigieuze literatuurprijs voor zijn boek The End of Everything, een satirisch verhaal over een post-apocalyptisch Groot-Brittannië.

Het is voor het eerst dat de literatuurprijs ter waarde van 50.000 pond naar een sciencefiction-verhaal gaat. Harrison benadrukt zelf dat hij zich niet wil laten beperken door dat etiket.

"Ik denk dat dit boek, en nu ook deze prijs, aantoont dat het heel goed mogelijk is om een boek te schrijven dat niet slechts twee, maar wel drie of vier genres met elkaar vermengt", vertelde hij tijdens een persconferentie na de prijsuitreiking.

Vleugje optimisme

The End of Everything speelt zich af in de nabije toekomst, nadat een catastrofe de maatschappij heeft ontwricht. Het verhaal draait om een strandjutter aan de kust van Het Kanaal, die een van vorm veranderend object vindt.

Harrison wordt geroemd om zijn schrijfkunst, maar ook zijn humor. Volgens juryvoorzitter Mary Beard bekijkt de auteur "de politiek van nu door de lens van de toekomst". "Het is een boek dat je ondersteboven keert. Het zorgt voor een wrange glimlach, maar laat je ondanks het onderwerp toch met een vleugje optimisme achter", aldus de jury.

De auteur is met zijn 81 jaar de oudste winnaar van de Booker Prize. Dat record stond sinds 2019 op naam van de destijds 79-jarige Margaret Atwood.

Iran-oorlog leidt tot dipje in uitstoot fossiele brandstoffen

1 week ago

Hoge prijzen aan de pomp, zorgen over het lage peil van de gasvoorraden en politieke onrust. De Iran-oorlog veroorzaakte een ongekende verstoring van de energiemarkten.

Mede door die schok gaat de wereld dit jaar iets minder CO2 uitstoten door het verbranden van steenkool, olie en aardgas. Dat meldt het Global Carbon Project, een groep wetenschappers.

De wetenschappers verwachten geen trendbreuk maar een kortstondige dip. "Een afname in de fossiele CO2-uitstoot is bemoedigend", zegt Pierre Friedlingstein, een van de betrokken onderzoekers, "maar een afname die gedeeltelijk wordt veroorzaakt door geopolitieke schokken is geen duurzame klimaatoplossing."

Klap voor oliegebruik

Vooral het oliegebruik neemt af. Begin dit jaar werd nog groei voorzien, maar de uitstoot komt naar verwachting 1,9 procent lager uit. De uitstoot door aardgas daalde ook, maar slechts beperkt.

"Dat is wel logisch", zegt Jilles van den Beukel, energiedeskundige bij het Haags Centrum voor Strategische Studies. De oorlog was voor olie het meest ontwrichtend. "Bij gas is alleen LNG (vloeibaar gemaakt gas, red.) geraakt. En dat is maar een beperkt deel van de gasaanvoer."

De Iran-oorlog leidde niet tot één energieschok. De problemen veranderden gedurende het jaar, zegt Van den Beukel. Aanvankelijk was er vooral een tekort van ruwe olie omdat die de Straat van Hormuz niet meer uit kon. Inmiddels lukt het Golfstaten en de Verenigde Staten steeds beter de ruwe olie op de wereldmarkt te krijgen.

De laatste maanden treft de crisis vooral olieproducten zoals diesel. Oekraïne beschadigde Russische raffinaderijen en olieproducten uit het Midden-Oosten bereiken de wereldmarkt minder. De overige raffinaderijen konden simpelweg niet nog meer diesel, kerosine en benzine maken.

"Wat de laatste tijd ook meespeelt zijn hoge prijzen voor tankers", zegt Van den Beukel. "Er is een tekort aan tankers omdat ze steeds langere routes moeten varen."

Daling ondanks Trump

In de Europese Unie daalt de fossiele uitstoot naar verwachting met 1,5 procent. Verrassender is dat ook andere blokken een daling zien. Hoewel China met afstand de grootste uitstoter blijft, door de enorme hoeveelheden steenkool die het verbrandt, neemt de uitstoot sinds 2024 nauwelijks nog toe. Dit jaar voorzien wetenschappers een daling van 0,9 procent.

Na een korte toename daalt de Amerikaanse uitstoot naar verwachting met 1,3 procent. Dat is opvallend, aangezien president Donald Trump vrijwel al het Amerikaanse klimaatbeleid schrapte en flink inzet op fossiele brandstoffen. Maar zelfs Trump lijkt de afname van steenkool in zijn land niet te kunnen stoppen.

De uitstoot door het verbranden van steenkool nam wereldwijd wel toe, als enige fossiele brandstof. Steenkool had nauwelijks last van de verstoring in de Straat van Hormuz en was voor veel landen een 'vluchtheuvel'.

Lees hier meer over het onverwachte recordjaar van steenkool:

Ook zonnepanelen en windturbines beleven in 2026 weer een forse groei. Daarbij valt het wel op dat het Internationaal Energie Agentschap (IEA) verwacht dat er ondanks de energieschok van de Iran-oorlog minder capaciteit bijkomt dan vorig jaar. Het is voor het eerst na 21 jaar dat de toename geen record breekt.

Het IEA wijt dat vooral aan een verandering van regels in China. Wel gaat het nog steeds om forse groei. In rijke landen gaat de toename van hernieuwbare energie gestaag, maar verwacht het IEA geen koortsachtige groei meer.

Heel anders is dat de komende jaren in Zuidoost-Azië en Afrika. De kosten van vooral zonnepanelen zijn zo gedaald dat het steeds aantrekkelijker wordt voor mensen in opkomende landen. Zij investeren soms zonder dat overheden hier beleid voor maken.

Pakistan is een goed voorbeeld. "Een van onze analisten is daar op vakantie geweest", zegt Daan Walter, onderzoeker bij energiedenktank Ember. "Naast de viskar op de lokale markt staan daar gewoon zonnepanelen. Die neem je mee naar huis en die zet je op je dak met een instructiefilmpje van TikTok." Een Bloomberg-journalist merkte op dat zonnepanelen in Nigeria steeds populairder worden als huwelijksgeschenk.

Zonder de opmars van hernieuwbare energie zou de wereld inmiddels 8 procent meer fossiele brandstoffen gebruiken. Tegelijkertijd is de honger naar energie enorm, zeker in opkomende landen. De onderzoekers van het Global Carbon Project denken dat na de dip het gebruik van fossiele brandstoffen toch weer gaat toenemen.

"Versnelde inzet van zonne- en windenergie, batterijen en elektrische voertuigen drukt de uitstoot in tientallen landen en remt de groei van de uitstoot in nog veel meer landen", zegt Glen Peters, een van de betrokken wetenschappers. "Maar de veranderingen volstaan nog niet om een piek in wereldwijde uitstoot te bereiken."

Iran-oorlog buigt verwachte daling om naar nieuw recordjaar steenkool

1 week ago

Steenkool verbranden leidt tot ongezonde luchtvervuiling en het stoot broeikasgassen uit die de aarde opwarmen, nog meer dan olie en aardgas.

Wanneer mensen plannen maken om klimaatverandering aan te pakken, willen ze eerst van steenkool af. Toch blijkt dat in de praktijk lastig.

Nooit eerder gebruikte de wereld zoveel steenkool als vorig jaar. Dit jaar lijkt het record weer te sneuvelen.

Steenkool vervangt aardgas

Vijf jaar geleden beloofden landen op de klimaattop in Glasgow nog te gaan minderen. Op de klimaattop in Turkije zijn landen deze week weer bij elkaar en moeten ze concluderen dat het nog steeds niet zover is.

Eind vorig jaar voorzag het Internationaal Energieagentschap (IEA) nog een lichte daling. In september moest de organisatie hierop terugkomen. Nu raamt het IEA dat het gebruik van steenkool met ruim 1 procent zal toenemen. Ander onderzoek ziet ook een stijging, maar een iets kleinere.

De Iran-oorlog gaf steenkool een flinke zet. Dit conflict leidde tot een enorme verstoring van energiestromen door de Straat van Hormuz. Dat raakt steenkool nauwelijks, maar het helpt de brandstof via een omweg. Door de verstoring gaat minder vloeibaar gemaakt aardgas, of LNG, door de Straat van Hormuz. Wereldwijd is er minder te koop en het beschikbare gas is duurder.

Dat heeft invloed op de keuzes van bedrijven. Om stroom op te wekken kun je zowel aardgas als steenkool gebruiken. "Gas- en kolencentrales kunnen elkaar dus opvangen", zegt Daan Walter, onderzoeker bij energiedenktank Ember. "Als gasprijzen hoog worden, ga je liever steenkool verbranden." Dat kan niet overal. Je moet wel beschikken over kolencentrales die ruimte hebben om extra stroom op te wekken.

Twee landen waar dat nadrukkelijk gebeurde, waren Pakistan en Bangladesh. "Pakistan krijgt geen LNG-toevoer van Qatar", zegt Walter, "en dus gaat steenkool omhoog. Waarom? Omdat ze heel veel kolencentrales hebben laten bouwen door China." Voorheen draaiden die een beperkt aantal uren en ze konden dus makkelijk bijspringen.

Ook in Nederland

Daarbuiten wisselden Polen, Zuid-Korea en Japan aardgas deels in voor steenkool. Ook Nederland verbrandde meer steenkool dan in zowel 2024 als 2025. Het leidde in Den Haag al voorzichtig tot discussie over de toekomst van kolencentrales die vanaf 2030 wettelijk geen steenkool meer mogen verbranden.

Niet elke toename was volgens Walter te wijten aan hoge gasprijzen. In Vietnam en India leidde droogte ertoe dat waterkrachtcentrales minder stroom maakten. Vooral opkomende landen gebruiken bovendien jaar na jaar meer stroom en moeten steeds meer opwekken. Als je ziet hoe sterk gasprijzen stegen, vindt Walter de mate waarin landen overstapten nog meevallen.

Walter verwacht dat de huidige opleving van steenkool tijdelijk zal blijken. In de Europese Unie daalt het gebruik van steenkool al jarenlang gestaag. Na de grootschalige inval van Rusland in Oekraïne in 2022 steeg de gasprijs tot astronomische hoogten. Toen gebruikten Europese landen een tijd lang meer steenkool om stroom op te wekken, maar na die schok ging de daling gewoon verder.

Kortdurend effect

"Op de korte termijn gooien landen er even steenkool bij, want dan hoeft het licht niet uit", zegt Walter. "Op de lange termijn gooien we er zon- en windenergie tegenaan." Ook nu verwacht hij dat hernieuwbare energie na de schok terrein wint ten opzichte van zowel gas als steenkool. Wanneer de piek precies komt, valt moeilijk te zeggen, maar op de lange termijn verwachten analisten een wereldwijde daling in het gebruik van steenkool.

Wel was afgelopen jaar voor landen opnieuw een waarschuwing dat het importeren van energie ze kwetsbaar maakt voor het wegvallen hiervan of voor prijsschokken. Landen met grote hoeveelheden steenkool in de bodem weten dat ze daarop kunnen vertrouwen. Ze blijken ook meer geld te steken in steenkool. Volgens het IEA werd er sinds 2012 niet zo veel geïnvesteerd in steenkool, vooral in China.

Volgens Walter moet je daarbij goed bekijken waarin exact wordt geïnvesteerd. China bouwt nog steeds kolencentrales. Al zullen die steeds minder draaien, verwacht hij. China gebruikt ze steeds meer als 'achtervang' als er geen wind of zon is. In kolenmijnen wordt nauwelijks geïnvesteerd. Het illustreert volgens Walter dat investeerders beseffen dat de opleving kortstondig zal zijn.

"Het is een soort suikerkick voor kolencentrales. We kunnen ze nu eventjes extra aanzetten en geld verdienen, omdat gas duur is", zegt Walter. "Maar ze weten allemaal dat na de suikerkick de crash komt. Dan wil je niet geïnvesteerd hebben in nieuwe kolenmijnen."

Republikein dient voorstel in voor afzetten Amerikaanse defensieminister Hegseth

1 week ago

Het Republikeinse Congreslid Thomas Massie wil de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth afzetten. Hij had al aangekondigd een impeachment-procedure te willen starten tegen een van de meest prominente mensen in de regering-Trump. Of het voorstel ook gaat leiden tot het vertrek van Hegseth, is nog maar de vraag.

Massie las zijn resolutie voor in het Huis van Afgevaardigden, dat voor het eerst sinds de midterms weer bijeen was.

De Republikein uit Kentucky verwijt Hegseth dat hij zijn macht heeft misbruikt en het internationale oorlogsrecht heeft geschonden in Iran:

Ook wijst hij naar zijn rol bij militaire acties in Jemen en Venezuela. Hij noemt de minister "een bedreiging voor de Grondwet", die schuldig is aan "ernstige misdrijven en overtredingen".

Met de motie tegen zijn partijgenoot wil Massie druk uitoefenen op Trump om de minister te vervangen, geeft hij aan. Dat zou beter zijn voor de Republikeinse partij dan afwachten wat de Democraten gaan doen, na hun winst in de midterms.

'Geen zorgen'

Massie staat bekend als een groot criticus van de regering-Trump. Zo pleitte hij eerder al voor vrijgave van het volledige Epstein-dossier. Hij keert volgend jaar niet terug in het Congres nadat een door Trump gesteunde tegenkandidaat de voorverkiezingen van zijn partij had gewonnen.

Trump geeft aan Hegseth te blijven steunen. De president noemt Massie in een reactie een "ijskoude verliezer", met "veel haat in zijn hart". Hij verwijst daarmee naar de verloren voorverkiezing van Massie. Hij legde het af tegen de door Trump gesteunde uitdager Ed Gallrein, die over twee maanden zijn zetel overneemt.

Hegseth zelf zegt zich geen zorgen te maken over de poging tot een afzettingsprocedure. Hij heeft aangekondigd dinsdag zijn eerste persconferentie in meer dan een half jaar te houden om verder in te gaan op de dreiging. "Als we de militaire acties van de regering-Trump ter discussie willen stellen, dan doe ik dat met alle plezier de hele dag door."

Stemming

De stemming over het voorstel in het Huis van Afgevaardigden kan woensdag al plaatsvinden. Een meerderheid is haalbaar als naast Democraten ook een handvol Republikeinen voor de afzetting stemt, en die kans bestaat.

Voor een daadwerkelijke impeachment is daarna ook nog steun van twee derde van de Senaat nodig. Dat wordt een veel grotere uitdaging, zelfs als de Democraten vanaf januari een meerderheid hebben.

Twee jaar geleden sneuvelde de afzettingsprocedure voor minister van Binnenlandse Veiligheid Alejandro Mayorkas in die fase. Dat was pas de tweede keer dat het Huis van Afgevaardigden stemde voor de impeachment van een Amerikaanse minister. William Belknap had in 1876 de primeur. Hij stapte zelf op, voordat hij uit zijn ambt kon worden gezet.

Pensioenen zorg, bouw, metaal en techniek beetje omhoog

1 week ago

Voor gepensioneerden uit de zorg, bouw en de metaal- en technieksector gaat de pensioenuitkering een klein beetje omhoog per 2027. Gepensioneerde zorgmedewerkers zien hun uitkering stijgen met 0,75 procent. In de bouw krijgen gepensioneerden er 0,8 procent bij en oud-metaalwerkers 0,82 procent.

Dat maken pensioenfondsen Zorg & Welzijn, BpfBouw en PMT vandaag bekend. Dit zijn de grootste drie pensioenfondsen die begin dit jaar de overstap maakten naar het nieuwe pensioenstelsel.

De fondsen hebben te maken met onzekerheid op de financiële markten. Op de aandelenmarkt heerst er dit jaar weliswaar optimisme over de prestaties van de techbedrijven, maar de Amerikaanse aanval op Iran zorgde voor onrust en schommelingen.

Nieuw pensioenstelsel

In het nieuwe pensioenstelsel gaan uitkeringen van gepensioneerden - meer dan in het oude stelsel - meebewegen met de beleggingsresultaten van een pensioenfonds. Zijn die resultaten goed, dan kunnen de pensioenen sneller worden verhoogd dan in het oude systeem. Gaat het minder goed of slecht met de beleggingen, dan kan het sneller dan voorheen voorkomen dat de pensioenen niet worden verhoogd of in een uiterst geval verlaagd.

Om een verlaging te voorkomen, houden de pensioenfondsen wel een buffer aan. Daarnaast wordt er voor jongere werknemers risicovoller belegd dan voor oudere werknemers en gepensioneerden.

Dat het risico tegenwoordig per leeftijdsgroep verschilt, is terug te zien in de cijfers. Zo zien 35-jarigen bij PMT hun pensioenpotje dit jaar tot nu toe met 10,7 procent renderen. Iemand die tegen zijn pensioenleeftijd aan zit, ziet zijn of haar pensioenvermogen juist iets afnemen met 0,3 procent. Daar staat tegenover dat het vermogen van oudere werknemers en gepensioneerden meer wordt beschermd tegen beursschokken en tegen verandering van de rente, die van grote invloed is op pensioenen.

Bij de meeste pensioenfondsen wordt het rendement voor gepensioneerden pas voor een derde ook echt uitgekeerd. Naast minder risicovol beleggen voor ouderen, moet ook dat spreiden van rendement eraan bijdragen dat het pensioen niet hoeft te worden verlaagd bij een slecht beleggingsjaar. Het overgebleven rendement gaat mee naar het volgende jaar. In 2028 wordt dan weer een derde van het (hopelijke hogere) rendement gebruikt om te verhogen.

Verdelen reserves

Vorig jaar kregen onder andere gepensioneerden van PFZW, PMT en BpfBouw een flinke extra verhoging door de overstap naar het nieuwe stelsel. Pensioenfondsen hoeven in het nieuwe stelsel namelijk veel minder reserves aan te houden en een groot deel van die reserves vloeit daarom naar de persoonlijke pensioenpotjes, wat gepensioneerden meteen (na de definitieve berekening) zullen terugzien in hun pensioenuitkering.

Per 1 januari 2027 stappen nog eens 37 fondsen over, met 2 miljoen gepensioneerden. Pensioenadviseur AON berekende onlangs op verzoek van de NOS dat zij mogen hopen op een forse verhoging van hun pensioen. Dat geldt onder anderen voor gepensioneerde ambtenaren, winkelmedewerkers, vervoerders en bankmedewerkers. Een verhoging tussen de 12 en 25 procent is voor deze groep gepensioneerden heel goed mogelijk.

Dan zijn veruit de meeste Nederlanders, die zijn aangesloten bij een pensioenfonds, overgezet naar het nieuwe stelsel. Uiterlijk 2028 moeten alle pensioenfondsen zijn overgestapt naar het nieuwe pensioenstelsel.

Vermist meisje (13) uit Berlijn dood gevonden in huis naast zwaargewonde 22-jarige man

1 week ago

Een 13-jarig meisje uit Berlijn dat sinds vorige week dinsdag werd vermist, is gisteren dood gevonden in een leegstaand huis in het dorpje Altglietzen, dicht bij de grens met Polen. De politie trof daar ook een zwaargewonde 22-jarige man aan. Hij is in kritieke toestand naar het ziekenhuis gebracht en wordt daar bewaakt door de politie.

De politie in Berlijn zegt ervan uit te gaan dat de man verantwoordelijk is voor de ontvoering van en de moord op het meisje Lisa. Duitse media schrijven dat de man een zelfmoordpoging ondernam toen de politie het huis betrad. Agenten zouden hem hebben aangetroffen met een levensbedreigende schotwond. Hij ligt op de intensive care.

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Het Openbaar Ministerie meldt dat hij net als het meisje Lisa afkomstig is uit de Berlijnse wijk Marzahn-Hellersdorf. Hij heeft geen strafblad, wel lopen er sinds augustus 2025 twee onderzoeken naar hem voor het verwerven en bezitten van beelden van kindermisbruik.

Zo werden bij een huiszoeking in maart 2025 bij de man 900 "belastende bestanden" in beslag genomen. Later werd ook op zijn mobiele telefoon "een groot aantal andere vermeende kinderpornografische items" aangetroffen.

'Mama mist je'

De zaak van Lisa houdt Duitsland al dagenlang in zijn greep. Het meisje vertrok vorige week dinsdag rond 07.15 uur van haar ouderlijk huis om naar school te gaan. Onderweg was ze volgens haar zus aan het appen met een vriendinnetje, maar het contact hield plotseling op, 3 minuten nadat ze haar huis had verlaten. Op haar school kwam ze nooit aan.

Dezelfde middag bracht de politie nog een vermissingsbericht met een foto van Lisa naar buiten. Ook haar moeder deed een oproep om naar haar dochter uit te kijken. Op sociale media schreef zij: "Mama hoopt dat je veilig en wel thuiskomt. Mama mist je zo erg."

Massale zoektocht

Buurtbewoners verspreidden in de dagen daarna flyers over de vermissing, de politie zette een helikopter en speurhonden in bij de zoektocht. Afgelopen zaterdag gingen meer dan 200 agenten in de wijk waar Lisa woonde langs de deuren. Zondag zei een politiechef dat er rekening werd gehouden met een misdrijf.

Kort daarna werd het lichaam van Lisa per toeval in de leegstaande woning gevonden. De politie had volgens Duitse media van de huiseigenaar een melding gekregen dat onbevoegden zijn verlaten pand waren binnengegaan. Eenmaal in het huis troffen agenten zowel het lichaam van Lisa aan als de 22-jarige zwaargewonde verdachte.

Vondst Lisa was toeval

De politie had geen enkele aanwijzing dat Lisa daar zou zijn, stelt een woordvoerder. "Het was uiteindelijk puur toeval dat deze inbraak leidde tot haar ontdekking", aldus een perswoordvoerder van het OM in Berlijn tegen Duitse media.

Volgens het OM is er autopsie op het lichaam van Lisa gepleegd, maar is er nog geen doodsoorzaak vastgesteld. Ook is nog onduidelijk wanneer zij is overleden.

Er zijn geen aanwijzingen dat de verdachte en het slachtoffer elkaar kenden. De politie zegt ervan uit te gaan dat Lisa een willekeurig slachtoffer was. Het onderzoek in de verlaten woning en van de woning van de man in Berlijn gaat nog altijd door.

Opnieuw migrantenbootje voor Belgische kust, elf mensen hielden zich vast aan boei

1 week ago

Voor de tweede dag op rij is een boot met migranten voor de kust van België gesignaleerd. Dat melden Belgische media. Twee mensen zaten in een boot voor de kust van Oostende. Elf andere migranten hadden zich vastgeklampt aan een grote boei in de Noordzee.

Het Maritiem Reddings- en Coördinatiecentrum, het meldpunt voor ongevallen op zee, kreeg volgens de Vlaamse omroep VRT rond 17.40 uur een melding van een bootje met twee migranten aan boord. Het kon worden gelokaliseerd dankzij een helikopter en vier reddingsboten.

"Daarop heeft de NH90-helikopter een verkenningsvlucht uitgevoerd, waarbij ze in Franse wateren elf mensen aantroffen op een boei", zegt Dries Derudder van het Agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust (MDK) daarover tegen de VRT.

Onderkoeling

Een van de twee opvarenden kampte met onderkoelingsverschijnselen. Het tweetal meldde aan de hulpdiensten dat elf mensen zich nog in het water bevonden. Of ze oorspronkelijk aan boord zaten en waarom ze eventueel van boord zijn gegaan, is niet bekend.

De groep had zich in Franse wateren vastgeklampt aan een grote zwart-gele boei. Zo'n boei maakt schepen duidelijk langs welke zijde moet worden gepasseerd.

Zowel de VRT als HLN zegt dat niet duidelijk is of er gewonden zijn onder de geredde migranten.

Urenlang voor de kust dobberen

Gisteren werd er ook al een migrantenboot gelokaliseerd voor de Belgische kust. De migranten hadden zelf de hulpdiensten ingeschakeld. De boot dobberde uren voor de kust van Nieuwpoort, de bijna dertig opvarenden wilden niet van boord worden gehaald.

In de middag stak de boot de grens met Frankrijk over. De groep migranten is vannacht op verzoek alsnog van boord gehaald en naar Duinkerke gebracht, meldt de VRT.

"Ze waren al twintig uur onderweg en veel mensen waren volledig uitgeput en onderkoeld", zegt een politiewoordvoerder tegen de Vlaamse publieke omroep. De groep bestond volgens de VRT voornamelijk uit Afghanen.

Poetins greep op Japan Tobacco zet Tokio onder druk

1 week ago

De Russische president Poetin heeft alle zeven Russische dochterbedrijven van Japan Tobacco onder "tijdelijk" staatsbeheer geplaatst, een maatregel tegen bedrijven uit "onvriendelijke landen". "Wij hebben protest aangetekend en eisen dat de maatregel per direct wordt ingetrokken", verklaart de Japanse kabinetschef Minoru Kihara.

De fabrieken draaien door en de ruim 4000 werknemers blijven voorlopig in dienst. Maar het bedrijf achter de sigarettenmerken Camel en Winston is de zeggenschap volledig kwijt. Een flinke klap voor de Japanse staat, met zo'n 37 procent de grootste aandeelhouder van Japan Tobacco.

Oplopende spanningen

De ingreep zet de verhoudingen tussen Tokio en Moskou verder op scherp. De twee landen ruziën al decennia over vier eilanden en eilandengroepen ten noorden van het Japanse eiland Hokkaido, die de Sovjet-Unie aan het einde van de Tweede Wereldoorlog innam. Japan noemt ze de Noordelijke Gebieden en eist ze terug. Rusland bestuurt ze nog altijd.

Japan hoopte jarenlang het overleg vlot te trekken met gezamenlijke energieprojecten en betere handelsbetrekkingen. In 2018 spraken de twee landen nog af sneller te onderhandelen. Toen Japan in 2022 economische maatregelen tegen Rusland nam, na de invasie van Oekraïne, brak Moskou de gesprekken volledig af.

Afgelopen augustus bezocht Poetin voor het eerst een van de betwiste eilanden. Hij proefde kaviaar in een visfabriek, beloofde het ziekenhuis een doorgeroeste ambulance te vervangen en liet zich op een school een drone tonen. "Net een vakantieoord", zei hij tegen bewoners over het zonnige weer. Premier Sanae Takaichi noemde zijn bezoek "volstrekt onaanvaardbaar".

Monument

Vervolgens onthulde Rusland in Khabarovsk een 15 meter hoog monument van een Sovjetsoldaat die een Japanse grenspaal met het symbool van de Japanse keizer verbrijzelt. Tokio eiste meteen dat Rusland het weghaalde.

Dat ook de relatie tussen Tokio en Peking flink is verslechterd, speelt Moskou in de kaart. Op de dag van Poetins bezoek aan Itoeroep, Etorofu in Japan, verwezen de Russische en Chinese ambassadeurs in een gezamenlijke brief naar hun strijd tegen het "Japanse militarisme". Intussen oefenen hun marineschepen en bommenwerpers steeds vaker samen rond Japan. Moskou en Peking noemen de Japanse defensieopbouw bovendien een "gezamenlijke bedreiging voor de wereldvrede".

Toen Japan vorige maand nieuwe economische sancties aankondigde, dreigde Moskou met tegenmaatregelen. Later die maand meldde de Russische veiligheidsdienst dat ze op Sachalin een verslaggever van de Japanse krant Hokkaido Shimbun had opgepakt op verdenking van spionage. Hij werd overgebracht naar Moskou. Volgens Ruslandkenners is dit een vorm van "gijzeldiplomatie".

Een kwart van de winst

Het aandeel Japan Tobacco heeft intussen bijna een derde van zijn waarde verloren. Het concern verwachtte in 2026 ruim 10 procent van zijn omzet en een kwart van zijn bedrijfswinst uit Rusland te halen. Eind september had het er voor 1500 miljard yen aan bezittingen, zo'n 8,5 miljard euro. Het bedrijf onderzoekt momenteel de gevolgen.

Japan Tobacco is sinds 1999 actief in Rusland en is er met ongeveer 40 procent marktaandeel de grootste sigarettenmaker. Na de invasie van Oekraïne kondigde het concern aan geen nieuwe investeringen meer te doen, maar het bleef sigaretten maken en verkopen. Andere Japanse concerns, zoals Toyota en Nissan, trokken zich wel terug.

Poetin gebruikt nu een regeling uit 2023 waarmee Rusland bezittingen van bedrijven uit "onvriendelijke landen" onder eigen beheer kan plaatsen. In september gebeurde dat ook met de Russische activiteiten van het Zwitserse Nestlé. Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov zei toen dat Moskou rekening hield met de "toenemende betrokkenheid van onvriendelijke landen bij rechtstreekse vijandelijkheden tegen ons".

Na Russisch overheidsingrijpen komen bedrijfsbezittingen geregeld in handen van mensen rond het Kremlin. Japan Tobacco betaalde al belasting in Rusland, maar het is nog onduidelijk of het concern zijn winst straks nog naar Japan kan overmaken en of Moskou dat geld voor de oorlog kan gebruiken.

Twee weken geleden spraken de Japanse en Russische buitenlandministers elkaar nog bij de G20 in Atlanta, voor het eerst in zo'n vijf jaar. Buitenlandminister Motegi eiste de vrijlating van de verslaggever. Zijn Russische ambtgenoot Lavrov wilde pas weer volwaardig overleg als Tokio zijn "onvriendelijke beleid" intrekt.

'Russische accounts probeerden Franse rellen uit te buiten via sociale media'

1 week ago

Een Russisch netwerk probeerde de grootschalige rellen in Frankrijk van vorige maand uit te buiten. Dat schrijft Reuters op basis van een intern rapport van de Europese Unie, dat het persbureau heeft ingezien. Het rapport werd opgesteld door Europese desinformatiespecialisten. Dat zijn deskundigen die zich bezighouden met het analyseren, bestrijden en onderzoeken van desinformatie.

De Russische groep probeerde op sociale media ongecontroleerde immigratie neer te zetten als oorzaak van de onrust in het land, stelt Reuters. Ook zou het Russische netwerk de indruk hebben willen wekken dat de Franse regering de controle kwijt was.

Profielen binnen het Russische netwerk zouden zich hebben voorgedaan als westerse media om Franse kijkers te bereiken. Om onrust te zaaien, zouden op de accounts video's zijn verspreid waarin ten onrechte werd beweerd dat migranten demonstranten hadden verkracht of dat er terroristische aanslagen waren gepland. De Franse regering zou zijn afgeschilderd als "zwak en steeds autoritairder".

De activiteiten door het Russische netwerk worden in het rapport bestempeld als "misbruik maken van de onrust". Er zou geen bewijs zijn gevonden dat Rusland of andere actoren de protesten ook daadwerkelijk hebben uitgelokt.

Israël en MAGA-beweging

Het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken stelt in een afzonderlijke interne analyse, ook ingezien door Reuters, dat ook andere socialemedia-accounts "vijandige verhalen" verspreidden over de rellen.

Profielen die worden gelinkt aan Israël en de Amerikaanse MAGA-beweging zouden die verhalen hebben verspreid door de rellen in verband te brengen met radicaal islamisme en migratie. Islamisme is een politieke stroming die vindt dat de islam niet alleen een geloof moet zijn, maar ook de basis moet vormen voor de inrichting van de staat en de samenleving.

Onrust gebruiken voor eigen doeleinden

De Europese desinformatiespecialisten stellen dat beide analyses, die van de EU en het Franse ministerie, inzicht geven in hoe externe partijen de onrust in Frankrijk proberen te gebruiken voor eigen politieke doeleinden.

"Dergelijke gebeurtenissen bieden mogelijkheden om nationale regeringen te ondermijnen, angst en verdeeldheid aan te wakkeren en de publieke opinie te beïnvloeden in aanloop naar verkiezingen", citeert Reuters uit het EU-document.

Vorige maand concludeerde de Europese ngo Alliance4Europe na eigen onderzoek ook dat Rusland en andere buitenlandse actoren de onrust in Frankrijk probeerden te versterken met acties op sociale media. Daarvoor werden onder meer Russische bot-accounts gebruikt, schreef Trouw op basis van het onderzoek. In het onderzoek werden ruim een half miljoen online berichten en zo'n 13.000 reacties onder veelbekeken video's bekeken. Rusland zou de onrust gebruiken voor eigen politieke gewin.

Rusland en Israël hebben nog niet gereageerd tegenover persbureau Reuters. Franse functionarissen verwijzen naar uitspraken van president Macron, die op 21 oktober zei dat er geen zichtbare buitenlandse inmenging achter de protesten was, maar dat er wel sprake was van "buitenlandse manipulatie van informatie".

Inwoonster Baarle-Hertog mishandeld na aanspreken van jongen op afsteken van vuurwerk

1 week ago

In de Belgische gemeente Baarle-Hertog is een vrouw zaterdag ernstig mishandeld nadat ze een jongen had aangesproken op het afsteken van vuurwerk. De vader van de jongen was het daar niet mee eens, schrijft ze op Facebook. Hij zou haar tot twee keer toe tegen de grond hebben geslagen en tegen het hoofd hebben geschopt. "Volgens de artsen in het ziekenhuis ben ik goed weggekomen met slechts uitwendige schade en een flinke hersenschudding."

Op de foto's die ze bij het bericht heeft geplaatst, is te zien dat ze een blauw oog heeft opgelopen en verwondingen aan een elleboog, hand en achter een oor.

De echtgenoot van de vrouw zegt tegen dagblad BN DeStem dat ook hij is mishandeld. Vanuit hun café zag hij hoe de man zijn vrouw neersloeg. "Ik ben naar buiten gegaan en heb de man proberen te kalmeren, maar er was geen houden aan. Volgens mij was het ook een geoefende kickbokser of zo. Ik heb zelf ook nog wat trappen moeten incasseren."

De man en de jongen zouden in een bestelbus met een Nederlands kenteken zijn weggereden. Zowel de vrouw als burgemeester Philip Loots van Baarle-Hertog zegt dat het kenteken is vastgelegd. Volgens de burgemeester staat de man ook op video.

De vrouw zegt dat ze aangifte gaat doen. Omdat dit voor zover bekend nog niet is gebeurd, kan de politie in Baarle-Hertog niets over de zaak zeggen.

Overlast Nederlanders

Baarle-Hertog is een Belgische gemeente, even ten zuiden van Tilburg, omringd door Nederlands gebied. De gemeente is al decennialang een geliefde bestemming voor Nederlandse vuurwerkliefhebbers, omdat daar vuurwerk te koop is dat in Nederland verboden is.

Burgemeester Loots is de overlast van Nederlanders door de verkoop van vuurwerk helemaal zat. "Vuurwerk hoort thuis bij professionele, georganiseerde evenementen, niet in de handen van iedereen die er maar mee aan de slag wil", zegt hij op Facebook.

"95 procent van de klanten komt uit Nederland", zegt hij tegen de NOS. Zij maken zich volgens hem van augustus tot de jaarwisseling schuldig aan foutparkeren, wildplassen, verbale agressie en het uitproberen van vuurwerk door het af te steken.

"Wanneer ik deze problematiek aankaart, wordt dat door sommigen uit de vuurwerksector afgedaan als overdreven of als stemmingmakerij", zegt hij op Facebook. "Wel, ik nodig hen uit om eens met onze inwoners te praten."

Wetsvoorstel

De partij van Loots, de N-VA, heeft begin dit jaar al een wetsvoorstel ingediend voor een verbod op de verkoop van zwaar vuurwerk. Vuurwerk van de categorieën F2 en F3 zou na toestemming van een burgemeester alleen nog aan professionals mogen worden verkocht en alleen op een veilige plaats mogen worden afgestoken.

Zestien doden na explosie en brand in Turkse fabriek, meerdere aanhoudingen

1 week ago

Bij een explosie in een ijzer- en staalfabriek in het westen van Turkije zijn zeker zestien werknemers om het leven gekomen. Ook zijn er dertien gewonden, van wie er volgens de Turkse president Erdogan twee slecht aan toe zijn.

De fabriek staat in de kustplaats Aliaga, ongeveer 60 kilometer ten noorden van Izmir.

De explosie gebeurde rond 12.00 uur lokale tijd toen vermoedelijk een bovenloopkraan - een kraan aan een vast railsysteem boven in de fabriekshal die zware objecten kan verplaatsen - afbrak en in een grote industriële oven viel die werd gebruikt voor het gietproces van vloeibaar staal. Daarna brak er brand uit.

"De grond trilde", zegt een ooggetuige tegen het Turkse staatspersbureau Anadolu. "Het was heel heftig." Een andere getuige heeft een soortgelijk verhaal. "Ik dacht dat het een aardbeving was."

Aanhoudingen

De Turkse minister van Justitie zegt dat er een onderzoek is ingesteld. Zes mensen zijn aangehouden, meldt de Turkse krant Hürriyet op basis van de Turkse minister Bayraktar van Energie die samen met twee andere ministers naar de fabriek was gegaan om inspecties uit te voeren.

Waarvoor het zestal is gearresteerd, is niet duidelijk.

Bayraktar sluit niet uit dat nog meer mensen worden aangehouden. Het ongeval deed zich volgens hem voor tijdens onderhoudswerkzaamheden die elke twee weken worden uitgevoerd.

Dodelijke schietpartij Schiedam: lichtgewonde verdachte vrijgelaten

1 week ago

Een man die afgelopen zaterdag lichtgewond raakte bij de fatale schietpartij in Schiedam en daarna de benen nam, wordt niet langer als verdachte beschouwd. Dat meldt de politie in een verklaring.

Afgelopen zaterdag stonden drie jonge mannen te klussen in de voortuin van een woning aan het Weverpad, toen zij rond 17.00 uur onder vuur werden genomen. Bij de schietpartij kwam een 19-jarige man om het leven. Hulpdiensten hebben hem nog gereanimeerd, maar hij overleed ter plaatse.

Een van de mannen raakte gewond en moest naar het ziekenhuis. Hij is buiten levensgevaar.

De lichtgewonde man, die wegrende, werd later aangetroffen en aangehouden. Hij is sinds vanmiddag weer vrij.

Zoektocht naar daders

Er werd na het schietincident een grote zoektocht naar de schutters opgezet, nog zonder resultaat. De politie roept omwonenden op deurbelcamerabeelden van het incident te delen.

Ook heeft de politie het signalement van de verdachten gedeeld. Een verdachte droeg een zwarte pet en een grijze jas met capuchon. De andere twee verdachten droegen zwarte mutsen en zwarte jassen met capuchon. Alle drie droegen een zwarte broek en zwarte sneakers.

'Ingrijpende gebeurtenis'

De burgemeester van Schiedam, Harald Bergmann, spreekt van een "ingrijpende gebeurtenis". In de omgeving van de plaats van de schietpartij zijn camera's opgehangen. Ook worden mogelijk woningen gesloten "om de openbare orde te herstellen".

Een woordvoerder van de politie zegt er rekening mee te houden dat de 19-jarige man die omkwam niet het beoogde doelwit was. "Maar er staan meerdere scenario's open die onderzocht worden." De burgemeester roept daarbij op om niet te speculeren.

Zondagavond werd er een stille tocht gehouden voor het 19-jarige slachtoffer. Enkele uren daarna waren er twee explosies in Schiedam. Het is onduidelijk of er een verband is met de dodelijke schietpartij.

Proef met minder bewaking in gevangenissen om personeelstekort op te vangen

1 week ago

In drie gevangenissen verspreid over het land begint een proef om een groep gevangenen meer zelfstandigheid te geven. Ze krijgen minder beveiliging en ondersteuning vanwege personeelskrapte.

De proef duurt een jaar en is onderdeel van het Actieplan Ruimte voor Recht dat als doel heeft de capaciteitsproblemen in de gevangenissen op te lossen, schrijft Omroep Zeeland. Aan de pilot doen de Middelburgse gevangenis Torentijd mee, evenals een gevangenis in Ter Apel en in Veenhuizen.

Onderscheid in hoeveelheid aandacht

Insteek van de proef is dat niet iedere gevangene dezelfde aandacht nodig heeft. Door onderscheid te maken tussen de hoeveelheid beveiliging, begeleiding en ondersteuning kan het personeel gerichter worden ingezet, legt Jannine van den Berg uit. Zij is directeur Gevangeniswezen en Vreemdelingenbewaring bij de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI).

Gevangenen komen alleen in aanmerking voor de proef als ze voldoen aan vastgestelde criteria. Met de geselecteerden worden heldere afspraken gemaakt over bijvoorbeeld gedrag, verantwoordelijkheden en het nakomen van afspraken.

Tijdens de proef mogen de gevangenen zelfstandig gebruikmaken van de recreatieruimte en moeten ze vaste taken onderling verdelen. Ook krijgen ze meer mogelijkheden om te re-integreren.

Bij Torentijd zijn 12 gedetineerden geselecteerd, in Veenhuizen 24 en in Ter Apel 36.

Mogelijk op meer plekken

Het aantal incidenten en het veiligheidsgevoel zullen regelmatig worden gemonitord. De ervaringen worden gebruikt om het concept verder te ontwikkelen en uiteindelijk landelijk uit te rollen.

"De ervaringen van de collega's die nu met dit nieuwe concept aan de slag gaan, zijn ontzettend belangrijk om te leren wat werkt, wat beter kan en wat dit van medewerkers en gedetineerden vraagt", zegt Van den Berg.

Checked
1 hour 55 minutes ago
NOS Nieuws - Algemeen
NOS Nieuws
Subscribe to NOS Nieuws - Algemeen feed