NOS Nieuws - Algemeen

Extreme luchtvervuiling piekt weer in Indiase steden, ondanks maatregelen

6 days 19 hours ago

Sinds deze week ligt er weer een dikke laag witte smog over de Indiase hoofdstad New Delhi. Het is een jaarlijks terugkerend fenomeen. Wanneer het kouder wordt, duikt de luchtkwaliteit van veel Noord-Indiase steden diep in het rood. Inwoners kampen daardoor steeds vaker met luchtwegklachten, geïrriteerde ogen en migraine.

Longarts Nikhil Modi ziet veel van dit soort klachten voorbij komen op zijn spreekuur en vaak nog erger. De arts laat op zijn mobieltje een berichtje zien van een patiënt met longemfyseem. Een paar dagen geleden was hij binnengekomen voor wat standaard testen die geen grote problemen lieten zien.

"Zijn zuurstofwaarden zagen er goed uit, maar een dag na Diwali kreeg ik dit bericht: dat hij minder dan 90 procent zuurstof in zijn bloed had." Dat is gevaarlijk laag.

Patiënten van 35 jaar

Afgelopen weekend werd Diwali gevierd, één van de populairste hindoefestivals. Ondanks een gerechtelijk bevel dat er alleen minder vervuilend vuurwerk mocht worden afgestoken, merkten inwoners van de stad weinig verschil met andere jaren. Verschillende luchtkwaliteitsmeters gaven aan dat de luchtvervuiling tijdens deze Diwali zelfs nog nooit eerder zo hoog was geweest.

In de 18 jaar dat Modi als longarts in New Delhi werkt ziet hij steeds vaker mensen met ademhalings- en longklachten binnenkomen, niet alleen rond Diwali, maar het hele jaar door. "Longkanker was vroeger een ziekte voor rokers van rond de 60 jaar, nu zien we patiënten van rond de 35 jaar die nog nooit een sigaret hebben gerookt", zegt Modi.

Vieste stad ter wereld

In 2014 riep de Wereldgezondheidsorganisatie New Delhi voor het eerst uit tot meest vervuilde stad ter wereld. Van de 1600 steden in 91 landen had New Delhi volgens de database van de Wereldgezondheidsorganisatie de hoogste concentratie fijnstof. Dat fijnstof is zo klein dat het in de bloedbaan terechtkomt. Het was voor het eerst dat de metingen over luchtkwaliteit groot nieuws waren.

"Sinds 2014 is de kennis en boosheid onder Indiërs over luchtvervuiling toegenomen", zegt socioloog Vasundhara Bhojvaid. Ze doet onderzoek naar de gevolgen van luchtvervuiling op het dagelijks leven.

Bhojvaid ziet ook problemen met de metingen. "Het is niet alsof de vervuiling er in 2014 opeens was, we zagen het alleen omdat het voor het eerst duidelijk werd gemeten."

En waar die meetapparatuur staat doet ertoe, want in de steden wordt er beter bijgehouden wat de luchtkwaliteit is dan op het platteland. Bhojvaid zou graag zien dat er meer gekeken wordt naar het platteland, waar een groot deel van de vervuiling in New Delhi vandaan komt. Er is alleen veel minder bekend over wat de gevolgen zijn voor de gezondheid van Indiase landarbeiders.

Vuurwerk tijdelijke boosdoener

Het vuurwerk met Diwali is vooral een tijdelijke boosdoener. De rest van het jaar veroorzaakt een combinatie van factoren de verslechterde luchtkwaliteit in Indiase steden. In koude lucht blijven uitlaatgassen van auto's langer hangen. Ook het stof dat van bouwplaatsen komt, leidt dan tot meer problemen.

Dit jaar zijn er door de lokale autoriteiten opnieuw regels opgesteld om extra vervuiling tegen te gaan. Oudere vervuilende auto's worden uit het centrum van de stad geweerd, bouwwerkzaamheden worden gedeeltelijk stilgelegd en aan ambtenaren wordt gevraagd meer thuis te werken of met het openbaar vervoer te reizen.

Het is gecompliceerder voor boeren om er iets aan te doen. Zij moeten hun land in enkele weken klaarmaken voor een nieuwe zaaiperiode. Door de velden in de brand te steken winnen ze tijd, maar die rookpluimen trekken richting de steden. Officieel is het verbranden van velden daarom verboden, maar alleen al op de dag na Diwali werden er 200 nieuwe branden gemeld.

Vervuiling-vluchtelingen

Een nieuwe trend is dat Indiërs die de middelen hebben tijdens de koude maanden de stad uittrekken, ziet onderzoeker Bhojvaid. "Het zijn de rijkere inwoners die tijdelijk de Indiase bergen in gaan of zelfs naar Europa verhuizen." Vervuiling-vluchtelingen, noemt Bhojvaid ze.

Het is een kleine groep die snel groeit. Volgens Modi zijn het vooral mensen die geen schoolgaande kinderen of een baan hebben in de stad. Het is voor de arts niet ondenkbaar dat hij zelf ook zo'n vluchteling wordt: "Ik heb zelf een kind van 14 en kinderlongen kunnen zich nog herstellen als we verhuizen naar een plek met gezondere lucht."

Jongen (16) opgepakt voor dodelijke schietpartij Schiedam

6 days 19 hours ago

De politie heeft een jongen van 16 jaar uit Schiedam opgepakt voor de dodelijke schietpartij van zaterdag in de stad. Daarbij kwam een 19-jarige man uit Schiedam om het leven. Twee andere jonge mannen raakten gewond.

De verdachte van 16 werd vanmiddag gearresteerd in Capelle aan den IJssel, meldt de politie. Hij wordt verdacht van moord of doodslag en een poging daartoe. Zijn motief is nog onduidelijk.

Twee andere verdachten nog spoorloos

Daarnaast wordt er nog gezocht naar twee andere verdachten. Volgens de politie hebben ze een donkere huidskleur en hadden ze donkere kleding aan.

Een van de gewonden, die na de schietpartij wegrende, werd initieel als verdachte beschouwd, maar is gistermiddag vrijgelaten. Hij is geen verdachte meer.

De schietpartij gebeurde zaterdag rond 17.00 uur aan het Weverpad in Schiedam, toen de drie bezig waren met een klus aan een huis. Omdat het incident in een woonwijk gebeurde, roept de politie omwonenden op om deurbelcamerabeelden te delen.

OM: vrouw (26) stuurde tieners met wapens op pad voor liquidaties

6 days 20 hours ago

Het Openbaar Ministerie denkt dat een 26-jarige vrouw uit Amsterdam verschillende jongeren heeft aangestuurd om zwaar geweld te plegen. Ze zouden zelfs op pad zijn geweest om moorden te plegen, bleek vandaag tijdens een eerste zitting in de rechtbank.

Hoofdverdachte Melissa P. zou in juni dit jaar een 13-jarige jongen naar het Duitse Hamburg hebben gereden om iemand neer te schieten. Volgens Duitse media en Het Parool was het doelwit een Hells Angels-lid.

Voor het zover kwam, werd de jongen in Hamburg opgepakt door de politie. Zijn moeder had hem als vermist opgegeven. Hij bleek een vuurwapen en munitie bij zich te hebben, die hij kort daarvoor in een restaurant had opgepikt.

De 13-jarige vertelde de politie dat hij voor 2000 euro iemand een leg day moest geven. Die term staat bekend als schieten in iemands been, maar het OM verdenkt Melissa P. van het voorbereiden van moord.

Kogels in kinderkamer

Een maand later zou ze ook een tiener hebben aangestuurd die een woning in Wormerveer moest beschieten. Dit incident vond plaats op klaarlichte dag, terwijl er kinderen buitenspeelden.

"Maar ze spelen niet voor de deur", appte de 18-jarige uitvoerder. "Oké ga gewoon", was volgens het OM het antwoord van Melissa P.

De schutter doorboorde vervolgens niet alleen de voordeur van het huis, maar er vlogen ook kogels door een stapelbed en een matras op de kinderkamer. Een 33-jarige man uit Hilversum zou het wapen, een groot aanvalsgeweer, hebben geleverd. Ook hij stond vandaag terecht.

Zweedse verdachten

In de Amsterdamse rechtbank maakte het OM bekend dat P. ook betrokken is bij een derde zaak. Twee Zweedse tieners werden in maart opgepakt in een Amsterdams hotel, nadat een beveiliger toevallig het geluid had gehoord van een vuurwapen dat werd doorgeladen.

Het tweetal bleek overgevlogen om in Nederland iemand te liquideren. Volgens het OM regelde Melissa P. telefoons, auto's, vuurwapens en kleding. Ook in deze zaak wordt zij verdacht van het voorbereiden van moord.

"Het onderzoek laat zien hoe jonge mensen worden benaderd voor criminele klussen, maar ook hoe deze klussen worden uitgevoerd", zei de officier van justitie vandaag. "Vaak buitengewoon klungelig, maar juist daarom levensgevaarlijk. Jonge jongens, ongeoefende schutters, zijn op pad gestuurd met zware wapens, met alle risico's van dien."

Grote zorgen

Het ronselen van jongeren voor crimineel geweld leidt al langere tijd tot zorgen bij de politie, het OM en hulpverleners. Volgens Keerpunt, een online hulpplatform voor jongeren die in de criminaliteit zitten, zijn er geregeld zaken met verdachten van 13 of 14 jaar.

"Het gaat om kinderen die voor levensgevaarlijke opdrachten worden ingezet en de grootste risico's dragen", zegt teamleider Sjoerd van Bemmel tegen de NOS. "Ze hebben vaak geen idee in welk conflict ze belanden, terwijl de opdrachtgevers buiten beeld blijven."

Bijna alsof het een bijbaantje is

Keerpunt wijst op de 4500 aanslagen met explosieven van de afgelopen jaren, waarbij gemiddeld een op de drie verdachten minderjarig was. Vaak worden zij geronseld via sociale media. Om meer inzicht te krijgen in hoe dit ronselen werkt, hebben onderzoekers van verschillende organisaties zich online voorgedaan als jongeren die reageren op criminele klussen.

"Aan de ene kant zie je dat gesprekken heel normaal worden gevoerd. Het lijkt haast te gaan om een gewoon bijbaantje", zegt Van Bemmel. "Tegelijkertijd zie je trucjes om jongeren over de streep te trekken. Ronselaars stellen veel geld in het vooruitzicht en doen alsof de klus heel eenvoudig is. De risico's worden enorm gebagatelliseerd en de tijdsdruk wordt heel erg opgevoerd. Ook houden ze de klus expres vaag, zodat je niet precies weet wat je moet doen."

Bewijs uit telefoon

Over hoe het ronselen in de zaak van vandaag precies is gegaan, deed het OM geen mededelingen. Melissa P. werkte als zzp'er in de zorg en is volgens verschillende mediaberichten moeder van twee kinderen. Ze heeft tot nu toe niets willen verklaren.

Volgens haar advocaat is het de vraag of de politie rechtmatig aan belastend bewijs uit haar telefoon is gekomen. Die telefoon kreeg de politie in handen toen P. aangifte deed van een ernstig zedendelict. Volgens haar advocaat heeft ze toen toestemming gegeven om bepaalde data van haar telefoon te halen, maar niet om alle inhoud van haar telefoon te bekijken.

Ze blijft voorlopig vastzitten, net als haar medeverdachte.

Farmaceuten krijgen oog voor ontwikkelingslanden: dure medicijnen goedkoper aangeboden

6 days 20 hours ago

De farmaceutische industrie probeert in toenemende mate nieuwe levensreddende medicijnen betaalbaar aan te bieden in economisch zwakkere regio's van de wereld, zoals in Afrika, Latijns-Amerika en delen van Azië.

Dit blijkt uit onderzoeken over de afgelopen twintig jaar van de onderzoeks-ngo Access to Medicine Foundation. Vandaag is de tiende index gepubliceerd, een toonaangevend tweejaarlijks onderzoek dat in kaart brengt in hoeverre de grootste farmaceuten ter wereld mensen in arme landen toegang bieden tot innovatieve geneesmiddelen.

"Het stellen van doelen om ook in deze regio's kostbare medicijnen snel bij patiënten te krijgen, was twintig jaar geleden voor de meeste bestuurders van farmabedrijven geen prioriteit", zegt Marijn Verhoef, directeur bij de Access to Medicine Foundation. "Dat is echt veranderd."

Als er al nieuwe geneesmiddelen richting armere landen gingen, die vaak duur zijn vanwege een patent, dan was het onderdeel van een filantropisch programma. Het ging dus om uitzonderingen. Verhoef: "Nu ligt de verantwoordelijkheid voor toegang tot geneesmiddelen in lage- en middeninkomenslanden bij de hoogste bestuurslagen van de farmaceuten."

Betaalbaarheid

En dat is merkbaar. Al in de ontwikkelingsfase van sommige nieuwe medicijnen wordt nagedacht over betaalbaarheid in landen die hoge kosten van nieuwe medicijnen moeilijk kunnen dragen. Bijvoorbeeld door patenten voor nieuwe medicijnen in bepaalde regio's gedeeltelijk los te laten. Lokale fabrikanten kunnen een licentie krijgen om direct goedkopere generieke versies van het middel te maken.

De nieuwe hiv-prik lenacapavir van Gilead is een actueel voorbeeld. Twee prikken per jaar beschermen hiv-negatieve mensen tegen het oplopen van een hiv-infectie. Het is een medische doorbraak. Grootschalige campagnes met deze prik zouden de voortdurende hiv-epidemie in Zuid-Afrika op den duur kunnen stoppen, mits het medicijn grootschalig beschikbaar komt.

Normaliter duurt zoiets zeker tien jaar, omdat pas dan de patenten verlopen en goedkopere generieke versies van de prik voor Zuid-Afrika op de markt komen. Maar Gilead geeft andere fabrikanten nu al de mogelijkheid om voor 120 lage- en middeninkomenslanden een goedkopere versie (40 Amerikaanse dollar per prik) te fabriceren. De Amerikaanse catalogusprijs van het oorspronkelijke middel ligt op ruim 28.000 dollar per persoon per jaar.

Toegang ontzettend belangrijk

In Zuid-Afrika, waar ongeveer 8 miljoen mensen met hiv leven en waar maandelijks duizenden nieuwe mensen hiv krijgen, wachten ze met smart op de betaalbare versie van lenacapavir, omdat het dan grootschalig kan worden aangeboden.

"Voor landen als Zuid-Afrika is de toegang tot deze preventieprik ontzettend belangrijk," vertelt professor Linda-Gail Bekker, een van de meest vooraanstaande hiv-onderzoekers in Zuid-Afrika, in haar kantoor van de Desmond Tutu Health Foundation in Kaapstad. "We hebben niets aan innovaties als ze niet daar ingezet worden waar ze het hardste nodig zijn."

Dat ervaren ze nu in Zuid-Afrika. Want de dure originele versie van lenacapavir wordt dan wel aangeboden met steun van het Global Fund, een internationaal fonds voor onder andere aidsbestrijding, maar vanwege de hoge prijs blijft het aanbod kleinschalig. "Het druppelt eigenlijk maar mondjesmaat binnen, terwijl we miljoenen prikken moeten zetten om nieuwe besmettingen effectief te bestrijden. Denk aan een schaal zoals een vaccinatiecampagne voor corona."

Verschil voor jonge vrouwen

De preventieprik kan vooral voor jonge vrouwen een groot verschil maken. Zij lopen in Zuid-Afrika een bijzonder groot risico om hiv op te lopen. "Het mannencondoom is jarenlang de hoeksteen geweest van de hiv-bestrijding. Maar niet iedereen is in staat om het gebruik van een condoom of veilige seks met een partner te bespreken en af te dwingen. In Zuid-Afrika lopen iedere week ongeveer duizend jonge vrouwen hiv op."

Toch denkt Bekker niet dat toegang tot de prik betekent dat de hiv-epidemie op korte termijn onder controle zal komen. "Door het terugtrekken van onder meer Amerikaans hulpgeld zijn er minder middelen voor bijvoorbeeld voorlichting. Waar er op het ene terrein winst wordt behaald, worden er ook stappen teruggezet in de aidsbestrijding."

Verhoef van de Access to Medicine Foundation ziet deze gebeurtenissen ook als een serieuze tegenslag. Al vermindert dat niet zijn hoop dat het ontwikkelingsmodel van deze hiv-prik, waarbij al tijdens de onderzoeksfase wordt nagedacht over manieren om het middel zo snel mogelijk betaalbaar te maken, als nieuwe standaard gaat gelden in de farmaceutische industrie.

"Ook bij andere ziekten. Kanker of bijvoorbeeld diabetes komen niet alleen voor in het rijke Westen", zegt Verhoef. "Er zijn juist veel van deze patiënten in bijvoorbeeld Afrika. We hopen dat de farmaceutische industrie deze ziekten op dezelfde manier gaat behandelen als hiv."

Tweede Kamer: overweeg eerst nieuwe formatie als kabinet valt

6 days 21 hours ago

Als het kabinet tussentijds valt, moet de Tweede Kamer eerst debatteren over de vraag of het mogelijk is om de coalitie te lijmen of een nieuwe formatie te beginnen. Nu worden er meestal nieuwe verkiezingen uitgeschreven, maar een meerderheid van de Kamer wil af van wat bijna een automatisme is.

Een motie daarover van ChristenUnie, SGP en CDA kreeg vandaag ruime steun. Sinds het jaar 2000 heeft slechts één kabinet de volledige vier jaar volgemaakt. Zeven kabinetten sneuvelden tijdens de rit, waarna burgers voortijdig weer naar de stembus moesten. Volgens de indieners van de motie heeft dat geleid tot instabiel beleid, wat slecht is voor het ondernemersklimaat en het vertrouwen van burgers in de politiek.

In de meeste andere Europese landen worden er minder vaak nieuwe verkiezingen uitgeschreven. Daarnaast blijven in de provincies en gemeenteraden de volksvertegenwoordigers altijd vier jaar zitten. Dat moet ook weer het uitgangspunt worden voor de Tweede Kamer, staat in de motie.

Reglement van orde wijzigen

Om na een kabinetsval nadrukkelijker te kijken naar alternatieven voor nieuwe verkiezingen, wil de Kamer zijn eigen reglement van orde wijzigen. Daarin staat nu dat de Kamer na een tussentijdse val "kán beraadslagen over een nieuwe formatie". Dat moet veranderd worden in "zál beraadslagen".

In het verleden was het heel gewoon dat er na een tussentijdse val van het kabinet opnieuw geformeerd werd. In de jaren 60 van de vorige eeuw waren er zelfs drie verschillende kabinetten (Marijnen, Cals en Zijlstra) op basis van dezelfde verkiezingsuitslag uit 1963. Sommige critici vonden toen dat daarmee onvoldoende recht werd gedaan aan de wens van de kiezer.

Minister blijft erbij: geen financiering voor opvang van ongedocumenteerden

6 days 21 hours ago

Tot frustratie van ongedocumenteerden, gemeenten, kerken en hulporganisaties houdt het kabinet vast aan het besluit om te stoppen met de financiering van de Landelijke Vreemdelingenvoorziening (LVV). Dat bleek vandaag tijdens een zitting van de hoogste bestuursrechter, de Raad van State.

Via de LVV krijgen vreemdelingen die geen recht hebben op verblijf in Nederland onderdak. Daarnaast ontvangen zij eten, de mogelijkheid zich te wassen en leefgeld. Daarom wordt dit ook wel de bed-bad-broodregeling genoemd.

Vaak gaat het om kwetsbare mensen die al lang in Nederland zijn, niet goed voor zichzelf kunnen zorgen en fysieke of psychische problemen hebben. De groep mensen die van bed-bad-brood gebruikmaakt, wordt geschat op zo'n 600.

Sinds 2019 verzorgen vijf gemeenten zo'n 24-uursopvang: Amsterdam, Rotterdam, Groningen, Eindhoven en Utrecht, maar toenmalig minister Faber (PVV) besloot de financiering stop te zetten per 1 januari 2025. Faber zette in op terugkeer naar het land van herkomst in plaats van "gesubsidieerde opvang". Sinds het wegvallen van de landelijke bijdrage wordt de opvang in de steden vaak door de gemeente betaald, die daarbij gesteund worden door hulporganisaties.

'Onmenselijke en vernederende behandeling'

Het huidige kabinet houdt vast aan Fabers besluit, ook al hebben rechters geoordeeld dat zij ten onrechte is gestopt met de financiering. De rechtbank in Amsterdam oordeelde in mei 2025 dat 28 ongedocumenteerden aannemelijk hebben gemaakt dat ze niet zelf in bed, bad en brood kunnen voorzien. Met het beëindigen van de opvang lopen zij volgens de rechtbank een groot risico op een "onmenselijke of vernederende behandeling". Ook de rechtbank in Rotterdam kwam daarna tot een vergelijkbaar oordeel, in een zaak die zestien ongedocumenteerden hadden aangespannen.

Advocaten van ongedocumenteerden, gemeenten en hulporganisaties betoogden vandaag in Den Haag bij de Raad van State dat de minister het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) schendt door geen onderdak te bieden aan deze groep mensen. De landsadvocaat, die de verdediging doet namens asielminister Van den Brink (CDA), bestrijdt dat: volgens hem biedt de landelijke overheid wel degelijk onderdak, in de zogenoemde vrijheidsbeperkende locatie (VBL) in Ter Apel. Daar kunnen ongedocumenteerden terecht, mits ze bereid zijn om mee te werken aan een terugkeerprocedure.

Opvang in Ter Apel

In de zeer sobere VBL zijn 232 opvangplekken. Op korte termijn is er geen mogelijkheid tot uitbreiding. Volgens meerdere betrokkenen is er niet alleen te weinig plek in de VBL, ook zou de opvang niet geschikt zijn voor deze groep ongedocumenteerden. De VBL is bedoeld om mensen zo snel mogelijk te laten vertrekken naar het land van herkomst, maar ongedocumenteerden hebben formeel geen land om naar terug te keren. Ook hebben de twee soorten opvang jarenlang naast elkaar bestaan, wat zou aantonen dat er aan beide behoefte is.

De landsadvocaat stelt dat alle betrokken partijen wisten dat de LVV op "enig moment zou eindigen" en dat het stopzetten dus niet als verrassing zou kunnen komen. Volgens de landsadvocaat is de aanmelding voor de opvang in Ter Apel de verantwoordelijkheid van de ongedocumenteerden. Gemeenten en hulporganisaties waarschuwen al jaren dat kwetsbare mensen door het stoppen met de LVV op straat belanden.

Stateloos

Advocaat Jelle Klaas stelt dat het om mensen gaat die je niet zomaar op een vliegtuig kan zetten. "Het is een groep van een paar honderd man, vaak met forse problemen." De groep wordt nu opgevangen door gemeenten of hulpverleningsinstanties. Er zitten volgens de advocaat ook stateloze mensen tussen, bijvoorbeeld uit de voormalige Sovjetunie, Myanmar of uit een oorlogsgebied.

Klaas: "Stel dat je vlucht uit Zuid-Sudan, dan kan je niet even naar het consulaat om een nieuw reisdocument te halen. Het kan zijn dat de IND zegt: 'Jij hebt te weinig gedaan om aan te tonen dat je uit een oorlogsgebied komt'. Dan moet je via het thuisfront proberen meer bewijs te verzamelen en in de tussentijd ben je hier een ongedocumenteerde. Er zullen altijd mensen zijn die tussen wal en schip vallen. Die moet je niet op straat laten zwerven."

Met bussen naar Den Haag

Vanuit Amsterdam en Rotterdam vertrokken vanochtend vroeg bussen met ongedocumenteerden en andere belanghebbenden naar Den Haag. Mensen die niet meer op de publieke tribune van de bestuursrechter aan de Kneuterdijk pasten, volgden de zitting via een livestream in een nabijgelegen kerk. De protestantse kerk en Kerk in Actie noemden het onlangs "beschamend dat de staat blijft ageren tegen de bed-bad-broodregeling".

De Raad van State doet naar verwachting op zijn vroegst over zes weken uitspraak, maar de bestuursrechter waarschuwde aan het einde van de zitting al dat het waarschijnlijk een stuk langer gaat duren.

Hoeveel ongedocumenteerden zijn er in Nederland?

Volgens de officiële cijfers zijn er zo'n 20.000 ongedocumenteerden in Nederland. Volgens het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) ligt het aantal "met 95 procent statistische betrouwbaarheid tussen 16.955 en 23.175 personen". Volgens dagblad Trouw is dat een onderschatting; de krant komt na een rondgang langs diverse betrokken gemeenten en organisaties op een "veel hoger aantal" uit. Het gros van deze groep voorziet in het eigen levensonderhoud. Overigens is de groep ongedocumenteerden die gebruikmaakt van bed-bad-brood veel kleiner: naar schatting gaat het om zo'n zeshonderd mensen.

Beursgang Anthropic zal record van SpaceX niet gaan breken

6 days 22 hours ago

De beursgang van AI-bedrijf Anthropic zal geen records gaan breken. Het bedrijf achter taalmodel Claude wil op korte termijn naar de beurs. Vandaag werd bekend dat Anthropic in totaal 825 miljoen aandelen gaat verkopen, voor een veel lagere prijs dan verwacht.

De introductieprijs van de aandelen is vastgesteld op 70 tot 78 dollar per stuk. Daarmee zal Anthropic minimaal 57,75 miljard tot maximaal 64,35 miljard dollar ophalen. Vooraf werd nog verwacht dat de beursgang 80 tot 100 miljard dollar zou gaan opleveren.

Door die lagere prijs zal de eerste grote beursgang van een AI-bedrijf niet de grootste ooit worden. Dat record blijft voorlopig in handen van SpaceX, het ruimtevaartbedrijf van Tesla-baas Elon Musk. Dat haalde in juni 75 miljard dollar op met een beursgang.

De introductieprijs van een aandeel wordt vastgesteld op basis van de interesse van beleggers. Dat gebeurt na de publicatie van een document over het bedrijf, het zogenoemde prospectus waarin onder meer de toekomstverwachtingen en ook de risico's duidelijk moeten worden beschreven.

Zware verliezen

Anthropic bracht dit wettelijk verplichte document twee weken geleden naar buiten. Daarin waarschuwde het voor de risico's van AI, maar ook voor de zware verliezen die het bedrijf tot nu toe lijdt. Ook komt de beursgang van Anthropic op het moment waarop beleggers minder enthousiast zijn over investeringen in AI.

Dat is het gevolg van het verlies van de Republikeinse partij bij de Congresverkiezingen van vorige week. Beleggers verwachten dat de Democraten strengere regels voor AI gaan invoeren en minder datacenters willen, waar de Republikeinen onder president Trump de teugels juist lieten vieren.

Anthropic heeft nog geen datum voor de beursgang bekendgemaakt. Verwacht wordt dat die nog deze week of anders volgende week zal plaatsvinden. Uiteindelijk zal de totale waarde van Anthropic in combinatie met de beursgenoteerde aandelen uitkomen op 1,4 biljoen dollar, verwachten analisten. Die gingen eerder nog uit van 1,75 biljoen dollar.

Eerste Kamer maakt weg vrij voor kweek van embryo's voor onderzoek

6 days 22 hours ago

Onderzoek naar erfelijke ziekten en ongewilde kinderloosheid mag binnenkort ook gedaan worden met menselijke embryo's die daar speciaal voor zijn gekweekt. De Eerste Kamer heeft ingestemd met een voorstel daarover van D66 en VVD.

Het ging om een kleine meerderheid van 38 stemmen voor en 35 tegen. In de Tweede Kamer stemden ongeveer een jaar geleden 90 Kamerleden voor en 59 tegen.

Het plan is niet onomstreden. Wetenschappers willen het graag, maar critici zien er een opmaat in naar designerbaby's of vinden het onverdedigbaar om eerst leven te creëren en het daarna weer weg te gooien.

Fundamenteel onderzoek

Wetenschappers mochten tot nu toe voor onderzoek alleen gebruikmaken van embryo's die waren overgebleven na een ivf-behandeling. D66 en VVD hebben een verruiming van de wet voorgesteld, omdat onderzoekers graag willen kijken naar de ontwikkeling van embryo's direct na de bevruchting.

Ze verwachten dat ze daarmee stellen kunnen helpen die het niet lukt om een kind te krijgen. De embryo's die na een ivf-traject overblijven, zijn eigenlijk al te ver ontwikkeld voor dat soort fundamenteel onderzoek.

Embryo's die er speciaal voor zijn gekweekt, kunnen ook in het vroegste stadium worden onderzocht. Het gaat dan om de eerste uren en dagen na bevruchting.

In andere Europese landen

Nederland is niet het enige land waar deze discussie speelt. Binnen Europa is embryokweek onder voorwaarden toegestaan in het Verenigd Koninkrijk, België, Zweden en Finland. Er zijn ook landen waar onderzoek op embryo's helemaal niet is toegestaan, ook niet op restembryo's.

Paul McCartney muziekmiljardair, en niet eens echt dankzij The Beatles

6 days 23 hours ago

Paul McCartney is volgens het Amerikaanse magazine Forbes 1,4 miljard dollar waard, zo'n 1,25 miljard euro. Hij is daarmee de op twee na rijkste artiest, na Jay-Z (2,8 mrd) en Taylor Swift (2 mrd), volgens de berekening van het zakenblad.

Volgens Forbes heeft de 84-jarige McCartney zijn fortuin "bijeen gezongen, geprocedeerd, getourd en geploeterd". Opvallend is dat het niet eens echt zijn tien jaar bij The Beatles waren die de kern vormen van zijn vermogen, maar rechtenbedrijf MPL Communications. Dat is volgens Forbes jaarlijks goed voor tientallen miljoenen aan royalty's.

In zijn Beatles-tijd zat McCartney nog vast aan een weinig lucratief contract, dat hem volgens Forbes slechts één cent van elke plaat opleverde. "Hoe succesvol we ook waren, we kregen geen loonsverhoging", vertelde hij het blad al in 2017. "Eigenlijk was het een slavencontract."

Grease en kerst

Altijd al de meest zakelijk aangelegde Beatle trok McCartney daar lessen uit toen de Britse band in 1970 uiteenging. Hij richtte MPL op om de rechten van anderen te kunnen opkopen. Hij bezit nu de muziekrechten van Buddy Holly, meerdere populaire musicals en een zwik populaire kerstliedjes.

"Elke keer als Blue suede shoes wordt gestreamd of een basisschool Grease opvoert, wordt McCartney betaald", vat Forbes het verdienmodel samen. Ook als Baby, it's cold outside, It's beginning to look a lot like Christmas of Wonderful Christmastime elk jaar niet van de radio zijn te branden, loopt McCartney binnen.

McCartney was daarmee een pionier voor een bedrijfstak die de afgelopen jaren een grote vlucht nam: rechten van het werk van Bob Dylan, Justin Bieber en Bruce Springsteen werden voor megabedragen opgekocht, weduwe Rachel verkocht gisteren nog de catalogus van André Hazes voor een onbekend bedrag.

Touren

Daarnaast slaagde McCartney er in de loop der jaren met rechtszaken en onderhandelingen in een groter aandeel te krijgen van alle Beatles-inkomsten. De rechten zijn voor McCartney, Ringo Starr en de erven Lennon en Harrison elk zo'n 150 miljoen waard. Streams, albumverkoop en merchandise zullen volgens de schatting van Forbes jaarlijks in totaal 50 miljoen dollar opbrengen.

Los daarvan heeft McCartney nog eens de inkomsten uit zijn werk als liedjesschrijver bij de band: die zijn 200 miljoen waard en leveren jaarlijks 10 miljoen op.

Ook touren brengt voor Sir Paul nog altijd geld in het laatje: optredens, zoals bij de Got Back-tour waarvoor hij tussen 2022 en 2025 79 optredens deed in veertien landen, leverden honderden miljoenen op. Wat helpt is dat McCartney daarbij nog steeds nieuwe muziek uitbrengt: eerder dit jaar verscheen zijn nieuwste soloalbum, The Boys of Dungeon Lane.

'Macca', 'Tay Tay' en Jay-Z zijn niet de enige artiesten die een miljard binnenhaalden: eerder berekende Forbes dat ook Bruce Springsteen, Rihanna en Beyoncé al zeker $1.000.000.000 waard zijn.

Zeldzame vondst in Fries restaurant: kok vindt twee parels in één oester

6 days 23 hours ago

Het was een grote verrassing in de keuken van restaurant in het Friese Wolvega afgelopen weekend. Bij het klaarmaken van de oesters werden in één oester twee parels aangetroffen.

Eigenaar en chef-kok Jan Smink wist aanvankelijk niet wat hij zag toen hij bij het aanrecht stond. Een van de koks werkte in de keuken met oesters en vond ze toen, een grotere en een kleiner exemplaar.

"Ik geloofde het eerst niet", vertelt Smink aan Omrop Fryslân. "We stonden er echt met z'n allen omheen te kijken: hoe kan dit nou gebeuren?"

1 op de 15.000

Een parel in een oester ontstaat als de oester per ongeluk een parasiet of een diertje binnenkrijgt. De oester probeert zich daarvan te ontdoen. Als dat niet lukt, probeert de oester zichzelf te beschermen door laagjes parelmoer om het vreemde deeltje heen te bouwen. Dit proces kan jaren duren.

De meeste parels die in de winkels liggen, zijn gekweekt. De parels uit het restaurant zijn op een natuurlijke manier gevormd, en dat komt maar zelden voor. Naar schatting produceert slechts 1 op de 15.000 oesters een natuurlijke parel.

Volgens Smink is het zeldzaam dat een parel wordt aangetroffen in oesters die gebruikt worden voor consumptie. Maar twee parels, dat is volgens de chef-kok helemaal uniek.

Waarde niet bekend

Bij het restaurant, dat afgelopen maand voor een vierde jaar op rij een Michelinster kreeg, staan oesters niet altijd op de kaart. "We gebruiken ze in dit geval voor een warm tussengerecht. De oesters worden eerst kort gestoomd, daardoor klikt de schelp uit elkaar. En dan kun je al snel zien wat erin zit", vertelt de chef-kok.

Smink heeft zoiets in zijn eigen keuken nog niet eerder meegemaakt. "Ik heb er zo'n veertien jaar terug wel eens eentje gevonden toen ik zelf een verse oester proefde."

Wat deze parels precies waard zijn, is niet bekend. Smink zal ze in ieder geval niet snel wegdoen. "Ze liggen nu veilig in een doosje op mijn werkkamer."

Parels

In het verleden zijn vaker natuurlijke parels aangetroffen in oesters die worden gebruikt voor consumptie. Zo deed een chef-kok van een restaurant in 2023 een vergelijkbare vondst.

In 2015 werd in een viswinkel in het Zeeuwse Yerseke een oester met maar liefst 21 natuurlijke parels gevonden. Aanvankelijk werd gedacht dat het om tien parels ging, maar het bleken er ruim twee keer zo veel te zijn.

Nabestaanden Grieks slachtoffer Tarwekamp vragen levenslang: 'Toekomst ontnomen'

6 days 23 hours ago

"Toen ik hem die dag drie keer probeerde te bellen en hem niet te pakken kreeg, wist ik dat er iets heel ergs was gebeurd". Dat vertelde de weduwe van de 44-jarige Griekse man in de rechtbank over de dag dat ze te weten kwam dat haar partner was omgekomen bij de verwoestende explosie op de Tarwekamp in Den Haag eind 2024.

Het is de derde van de in totaal negen zittingsdagen. Vanochtend hebben de weduwe, broer en een zoon van de Griek verteld over het leed dat de ontploffing bij ze heeft veroorzaakt. Daarbij kwamen zes mensen om het leven. De 44-jarige Griek lag te slapen toen de explosie gebeurde.

Zijn vrouw kwam vanochtend als eerste aan het woord, bijgestaan door een tolk. Vooraf en tijdens haar toespraak werd ze meermaals overmand door emoties en probeerde ze haar tranen te bedwingen.

Toekomst ontnomen

"Soms denk ik dat ik in een heel slechte droom ben beland", beschrijft ze. "Voor u zijn dit dossiers, voor mij zit de dood van mijn man in mijn ziel. Ik weet dat dit door mijn hoofd zal blijven spoken tot mijn laatste adem."

Haar man was naar Nederland gekomen om te werken en was in Den Haag een toekomst voor het gezin aan het bouwen, vertelde ze. Hij laat drie kinderen na. "Die toekomst is ons ontnomen, op een heel harde, gewelddadige manier. In zijn bed, in ons nieuwe huis."

Ook de vier verdachten zijn bij de zitting aanwezig. Zij werden vorige week op de eerste zittingsdag ondervraagd door de rechter. Daarin hebben ze toegelicht wat er voorafging aan de aanslag op de bruidsmodezaak.

De weduwe vertelde hoe haar jongste zoon, die zeven maanden was toen de aanslag werd gepleegd, zijn vader zich niet eens zal herinneren. "'Papa' is een woord dat hij probeert te verbinden aan een persoon, maar diegene zal voor altijd weg zijn."

Haar oudste zoon, die nu 12 jaar is, begrijpt beter wat er gebeurd is met zijn vader. Hij is sinds die fatale dag angstig. "Hij ziet families en weet dat die van hem niet meer compleet is."

Zelf is ze ook angstig na de dood van haar man. Dat uit zich vooral in de nacht, als ze nadenkt over feit dat haar man misschien nog leefde na de ramp. "Ik kan alleen maar hopen en bidden dat hij niet geleden heeft."

Ze is boos op de verdachten, en schrikt van haar eigen gedachten dat ze hen iets wil aandoen. De weduwe wil dat zij verantwoordelijkheid nemen voor hun daden. Daarom vraagt ze de rechtbank om aan de verdachten levenslange celstraffen op te leggen.

Ook de broer van de omgekomen Griek maakte gebruik van zijn spreekrecht. Hij vertelde over de impact die het op hem en zijn ouders heeft. Zijn broer was zijn gids in het leven en was vol dromen, vertelt hij. Diens dood heeft zijn ouders "kapotgemaakt" en zijn neefjes en nichtje moeten door de aanslag opgroeien zonder vader.

De broer spreekt van "een doodenge nachtmerrie in de stad van vrede en gerechtigheid." Pas als justitie een levenslange celstraf oplegt, is die vrede en gerechtigheid terug in de stad, vindt hij.

Daarom vraagt hij de rechtbank om ervoor te zorgen dat de verdachten nooit meer vrijkomen, "zodat ze niemand ooit nog schade kunnen berokkenen."

Altijd bang

De advocaat van de familie las namens de oudste zoon een verklaring voor. Daarin vertelt die hoe hij de ochtend van de ramp heeft beleefd. Hij zag zijn moeder huilend aan de telefoon hangen. De familie moest lang in het duister tasten of zijn vader de explosie had overleefd.

De jongen bevestigt de uitspraak van zijn moeder over zijn angsten. "Ik was overal bang voor, in het donker, de metro, in de auto en bij het spelen op het schoolplein." Inmiddels gaat het iets beter met hem.

Zijn gedachten dwalen nog altijd vaak af naar dingen zoals ziekte, ongelukken en de dood. Hij mist zijn vader. "Ik kan met mijn moeder niet hetzelfde doen als ik met papa deed. Nu ik ouder word heb ik niemand om van man tot man mee te praten."

"U zei aan het begin dat het overlijden van uw man voor ons een dossier is", richtte de rechter zich na de verklaringen tot de weduwe. "Dankzij uw getuigenissen hebben wij een goed beeld gekregen van wie hij was."

Daarop barstte ze in een minutenlang snikken uit.

Toezichthouder maakt zich zorgen over cyberincidenten: ook bank straks doelwit

6 days 23 hours ago

Lege schappen bij Albert Heijn, gerommel met de temperatuur van koelingen en vriezers in verschillende Europese supermarkten, een inbraak in het bevolkingsregister van Denemarken tot een grote cryptoroof bij Binance. Het is slechts een greep uit de vele hacks van de afgelopen weken.

En daar zal het niet bij blijven, waarschuwt de Autoriteit Financiële Markten (AFM) in het jaarlijkse Trendzichtrapport over de financiële markten. Bij de toezichthouder voor de financiële markten zijn de zorgen groot dat binnenkort een handelsbeurs of misschien wel een bank gehackt wordt. "Het is niet de vraag óf de financiële markten zullen worden getroffen door een cyberaanval, maar wanneer en hoe", zegt AFM-bestuursvoorzitter Laura van Geest.

Slimmer en beter met AI

"Ik denk dat de toename van de incidenten die we nu zien, ook bij grotere partijen, een gevolg is van het slimmer of beter worden van AI", zegt Van Geest. "En dat is ook de reden waarom wij aan de bel trekken."

Inmiddels noemt de AFM cyberincidenten "een van de meest acute systeemrisico's" voor de financiële sector. De toezichthouder ziet dat het niet meer alleen gaat om hackers die losgeld vragen voor gevoelige informatie die ze van computersystemen stelen. Inmiddels zetten landen cyberaanvallen in als hybride oorlogsvoering.

"Er komt veel onheil uit het buitenland", zegt Van Geest. Het kan gaan van heel onschuldig; mensen die niet meer makkelijk kunnen bellen, tot het niet meer bij je rekening kunnen.

Financiële instellingen als doelwit

Vooralsnog zijn cyberaanvallen op een supermarkt of koelsystemen vooral voor de getroffen bedrijven pijnlijk. Grotere maatschappelijke paniek kan uitbreken als mensen dus niet bij hun rekening kunnen omdat een bank wordt platgelegd door een cyberaanval. "Financiële instellingen zijn een primair doelwit vanwege hun centrale rol in het financiële systeem en hun hoge digitaliseringsgraad", stelt de AFM in het rapport.

De opkomst van kunstmatige intelligentie, AI, maakt het ook voor hackers makkelijker om aanvallen uit te voeren. "De nieuwste generatie AI-modellen biedt steeds krachtigere wapens voor het detecteren en benutten van kwetsbaarheden in beveiliging. Anderzijds kan AI ondernemingen ook ondersteunen bij verbeterde detectie van en response op cyberdreigingen."

Contant geld

"Ik denk dat het begint met de verantwoordelijkheid van bedrijven om zichzelf goed voor te bereiden op cyberincidenten", zegt Van Geest. "Wij als toezichthouders werken mee, de overheid ook en het ministerie van Financiën."

De toezichthouder adviseert om niet alle eieren in één mandje te leggen, maar om de risico's te spreiden. "Daarnaast is er niks mis met een beetje geld in je la en misschien een tweede bankrekening", besluit Van Geest.

Dode pasgeboren baby gevonden in vuilniszak in Belgisch weiland

1 week ago

Aan de rand van een weiland in het Belgische Weerst, net over de grens bij Maastricht, is een dode baby gevonden. Het lichaam van het pasgeboren meisje zat in een vuilniszak, en haar navelstreng zat er nog aan, schrijft het Franstalige medium Sudinfo.

Het levenloze meisje werd zondagmiddag in de bosjes gevonden in een deelgemeente van Dalhem in de provincie Luik. Volgens de burgemeester van Dalhem werd het lichaam ontdekt door de zoon van een boer.

"Het was ongewoon", vertelt burgemeester Benoit Defauwes aan de Belgische publieke omroep VRT. "Hij ging kijken en onderzocht de zak met een stuk hout. Daarbij ontdekte hij het hoofd van de pasgeborene. Hij heeft dan onmiddellijk de politie ingeschakeld." Daarna kwam ook de burgemeester ter plaatse.

Defauwes noemt het "verbijsterend" dat zoiets gebeurt in een rustige, landelijke omgeving. "Dit maakt veel emoties los in het dorp."

Het Openbaar Ministerie in Luik is een onderzoek gestart naar de omstandigheden rond het overlijden van de baby. Volgens Belgische media blijkt uit de eerste bevindingen dat de baby pas enkele dagen oud was. Het gebied is onder meer met drones onderzocht.

Jong stel aangehouden

Volgens Sudinfo en de VRT zijn twee personen aangehouden. Sudinfo zegt dat het gaat om een stel dat "slechts enkele tientallen meters" van de vindplaats van de dode baby woonde. Of de opgepakte mensen de ouders van de baby zijn, is niet duidelijk.

Singapore legt beslag op Amerikaans cruiseschip dat 'eeuwig' zou varen

1 week ago

Het Amerikaans cruiseschip dat bezig was met een "jarenlange wereldreis" is in beslag genomen door de Singaporese havenautoriteiten. Door de opgelopen brandstofkosten kon de rederij de cruise niet vervolgen. Vorige maand moesten gasten in Cambodja van boord gaan.

Het schip is op rechterlijk bevel aan de ketting gelegd, liet de havenautoriteit (MPA) weten in een verklaring aan de Singaporese media. Er werden geen verdere details gegeven over de reden hiervoor.

Het vaartuig ligt nu bij het Changi Algemeen Ankerpunt, een aangewezen gebied voor in beslag genomen schepen dat onder toezicht staat van MPA .

"De crew aan boord maakt het naar verluidt goed en de schuldeisers treffen maatregelen om hun welzijn te waarborgen", aldus MPA. Er waren geen gasten meer aan boord.

Het bedrijf achter het cruiseschip, Villa Vie Residences, heeft nog niet gereageerd.

Wereldreis

Het luxe cruiseschip Villa Vie Odyssey vertrok in oktober 2024 vanuit Belfast en zou gasten jarenlang meenemen op een reis rond de wereld. Tot het vorige week voor de kust van Cambodja strandde omdat het de brandstof niet meer kon betalen.

De brandstofkosten in Azië waren volgens de Amerikaanse rederij door de oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran te hoog opgelopen. Om de kosten te beperken lag het schip daarom al langer stil in havenplaatsen en voer het met een lagere snelheid.

Uiteindelijk bleek het alsnog onbetaalbaar. Per hut zouden de kosten zijn opgelopen van 1600 euro naar 7000 euro per maand. Het zou geen "realistische oplossing" zijn om de kosten door te berekenen aan de gasten, schreef het bedrijf in een verklaring.

Er waren ruim 200 gasten en 150 crewleden op het schip. De gasten moesten in de Cambodjaanse havenplaats Sihanoukville van boord, waarna het schip de havenplaats verliet.

12 doden, tientallen gewonden bij enorme kettingbotsing in mist Bulgarije

1 week ago

In Bulgarije zijn zeker twaalf mensen omgekomen bij een grote kettingbotsing op een snelweg. In dichte mist botsten bij de plaats Zimnitsa tientallen auto's op elkaar.

"Er waren meer dan zeventig voertuigen betrokken bij deze tragedie", zei een regionale gouverneur ter plekke. "De ravage is niet te beschrijven, ik heb nog nooit zoiets gezien."

Zeker vijftig mensen zijn opgenomen in het ziekenhuis. Enkelen van hen zijn er slecht aan toe.

Het verkeersdrama ontstond toen een vrachtwagen op een bus botste op de snelweg A1 tussen de hoofdstad Sofia en badplaats Boergas. Het leidde in beide richtingen op de zesbaansweg tot een enorme ravage.

"We reden rond de 100 kilometer per uur toen plotseling allemaal stilstaande auto's opdoemden. Heel veel", zegt een betrokken bestuurder. "Ik remde hard, maar kon niet op tijd stoppen."

"Ik kon nog een man uit een brandende auto trekken", zegt een andere chauffeur. "Toen ik zijn raam insloeg hoorde ik op de andere rijbaan allemaal botsingen. De brokstukken vlogen in het rond."

Een andere bestuurder vertelt wat hij zag gebeuren:

Op het moment van de botsing was het zicht bijzonder slecht door de dichte mist, minder dan 50 meter. De brandweer is momenteel nog bezig met het controleren van autowrakken, om te zien of er nog mensen bekneld zitten.

EU-voorzitter Ursula von der Leyen was op bezoek in Bulgarije toen het nieuws over de botsing naar buiten kwam. Ze besloot haar ontmoeting met premier Radev in te korten. Ze sprak in een boodschap haar medeleven uit en bewondering voor de hulpdiensten.

Rapport: vleessector en ministerie falen in bescherming dierenwelzijn

1 week ago

Dat het met het dierenwelzijn in de vleessector nog steeds slecht gesteld is, komt doordat iedereen die erbij betrokken is te weinig verantwoordelijkheid neemt. Dat geldt voor zowel de boeren, de slachterijen, toezichthouder NVWA als het ministerie van Landbouw. Dat staat in een rapport van een speciale commissie die is ingesteld door het ministerie.

Het stelsel faalt, is de harde conclusie van het rapport. Verantwoordelijk staatssecretaris Erkens van Landbouw erkent dat het beter kan en beter moet. "De afgelopen tijd hebben we al veel stappen gezet met nieuwe regels voor een dierwaardige veehouderij, regels voor transport bij warm weer en cameratoezicht in slachthuizen. Maar er moet meer gebeuren."

De adviescommissie stelt in het rapport, met de titel 'Dierenwelzijn verdient beter' dat bedrijven in de sector dierenwelzijn vaak "ondergeschikt maken aan bedrijfseconomische en financiële overwegingen". Dat leidt ertoe dat er kreupele dieren toch worden aangevoerd bij het slachthuis en dat varkens en kippen te weinig voedsel en water krijgen.

Vooral efficiënt produceren

Het gaat om structurele problemen. Volgens het rapport zijn de normen onduidelijk of ontoereikend. Bedrijven focussen zich vooral op efficiënt produceren. De financiële druk heeft ook invloed op boeren, "die goed voor hun dieren willen zorgen".

Bedrijven zijn wel bereid om rekening te houden met het welzijn van de dieren, "zolang de gevolgen voor kosten, productiviteit en uitvoerbaarheid" aanvaardbaar zijn. Bovendien treedt het ministerie "onvoldoende daadkrachtig" op, aldus het rapport.

Staatssecretaris Erkens komt met een verbeterprogramma voor het dierenwelzijn in de hele keten, "van boerderij tot slachthuis". Het legt daarbij ook weer nadrukkelijk verantwoordelijkheid bij de sector zelf.

Binnenkort spreekt de Tweede Kamer over maatregelen om het dierenwelzijn te verbeteren. De Partij voor de Dieren vindt die plannen niet ver genoeg gaan en heeft initiatiefwetten ingediend om een einde te maken aan onnodig dierenleed in de veehouderij en de vleessector. De bedoeling is dat daar begin volgende maand over wordt gedebatteerd.

Ook zonder kabinet kan de Israëlische oppositie al haar stempel drukken

1 week ago

Het nieuwe Israëlische parlement, de Knesset, wordt vanmiddag geïnstalleerd. Terwijl de coalitieonderhandelingen onder leiding van oppositieleider Gadi Eisenkot nog maar net zijn begonnen, kan hij de nieuwe machtsverhoudingen in het parlement al benutten voordat een nieuwe regering is gevormd.

De partijen die tegenover Netanyahu staan, hebben namelijk met 67 van de 120 zetels in het nieuwe parlement een meerderheid. Daarvan zijn 19 zetels in handen van de Arabische partijen. Hoewel sommige oppositieleiders in het kamp van Eisenkot geen regering willen vormen met de Arabische partijen, kunnen ze wel samen optrekken in het parlement. De Knesset is namelijk een zelfstandig staatsorgaan dat los van de regering kan functioneren.

Parlementsvoorzitter vervangen

Bovenaan de agenda van het oppositieblok staat het vervangen van de huidige parlementsvoorzitter Amir Ohana, van de Likud-partij van Netanyahu, door iemand uit de partij van Eisenkot. Hiermee krijgt de oppositie meer controle over de parlementaire agenda en de behandeling van wetsvoorstellen.

Het is gebruikelijk dat de nieuwe voorzitter pas gekozen wordt wanneer een nieuwe regering wordt gevormd. Maar de stemming kan naar voren worden gehaald wanneer minstens 61 parlementariërs daar schriftelijk om verzoeken. Alle partijen uit de oppositie hebben inmiddels aangegeven de huidige Knesset-voorzitter te willen vervangen.

Onderzoek naar 7 oktober 2023

De volgende stap is het instellen van een zogeheten 'Organisatiecommissie'. Dit tijdelijke orgaan speelt een belangrijke rol bij de inrichting van het nieuwe parlement. Het kan onder andere speciale commissies instellen die wetsvoorstellen kunnen behandelen, nog voordat er vaste commissies zijn gevormd.

Eisenkot liet eerder al weten dat hij wetgeving wil voorbereiden om een staatscommissie van onderzoek in te stellen naar de terreuraanval van Hamas op 7 oktober 2023. Dit is een belangrijke verkiezingsbelofte van het oppositieblok. Netanyahu werkt zo'n onderzoek al jaren tegen.

Daarnaast wil Eisenkot een aantal omstreden juridische hervormingen die onder Netanyahu zijn aangenomen intrekken. Zo werd er onder zijn regering in maart 2025 een wet aangenomen die politici meer invloed geeft op de benoeming van rechters. Eisenkot wil deze wet zo snel mogelijk terugdraaien.

Ook wil hij de ambtstermijn voor het premierschap beperken tot maximaal 8 jaar en een wet doorvoeren die voorkomt dat personen tegen wie een strafrechtelijke aanklacht loopt premier kunnen worden.

Dit kan gevolgen hebben voor Netanyahu omdat er meerdere strafzaken tegen hem lopen, al kan het Hooggerechtshof een dergelijke wet tegenhouden. Critici kunnen aanvoeren dat de wetgeving specifiek op Netanyahu is gericht en dat die bedoeld is om een politiek tegenstander uit te sluiten.

Het is overigens nog maar de vraag of alle wetten worden aangenomen. Hoewel de oppositie op papier een meerderheid van 67 zetels heeft, betekent dat niet dat alle partijen ook mee zullen stemmen met ieder wetsvoorstel. De partijen hebben ieder hun eigen belangen en politieke prioriteiten. De komende periode zal dan ook een test zijn hoe eensgezind het oppositieblok kan optreden.

Netanyahu niet machteloos

Netanyahu blijft ondertussen aan het hoofd staan van de demissionaire regering en behoudt daarmee enkele bevoegdheden. Vooral op het gebied van defensie, nationale veiligheid en buitenlandbeleid houdt de regering van Netanyahu veel zeggenschap.

In de praktijk betekent dit bijvoorbeeld dat Netanyahu nog steeds bevoegd is om een nieuwe aanval op Iran door zijn regering te laten goedkeuren. Daarvoor is geen meerderheid in het parlement nodig. De dreiging van een nieuwe oorlog hangt al weken in de lucht, maar de bal lijkt vooralsnog bij de Amerikaanse president Trump te liggen.

Eisenkot zal ondertussen proberen zo snel mogelijk een regering te vormen. De coalitieonderhandelingen zijn gisteren officieel gestart. Terwijl meerdere wegen naar een regering kunnen leiden, zitten veel verkiezingsbeloftes in de weg. Het is dus de vraag of hij eruit komt en hoe stabiel een eventuele regering onder zijn leiding zal zijn.

Kabinet zet in op behoud Moerdijk, voortbestaan dorp nog niet zeker

1 week ago

Als het aan het kabinet ligt, blijft Moerdijk toch bestaan. In een brief aan de Tweede Kamer schrijft staatssecretaris De Bat dat de uitbreiding van de haven en industrie, waarvoor het dorp moest wijken, beperkter kan worden. Maar er is nog geen definitieve keuze gemaakt.

De landelijke overheid wil in de buurt van Moerdijk geen extra ruimte zoeken voor nieuwe circulaire bedrijven. Dat scenario is volgens de bewindspersoon "haalbaar". Voor de uitbreiding moet dan worden uitgeweken naar andere gebieden in Nederland "die daarvoor gereserveerd zijn". Rond Moerdijk blijft nog zo'n 200 hectare nodig.

Leefbaarheid

Voordat de knoop over het voortbestaan van het dorp definitief wordt doorgehakt, wil De Bat meer duidelijkheid over de leefbaarheid in het gebied. Het Rijk, de provincie Noord-Brabant en de gemeente Moerdijk moeten samen gaan uitzoeken of de uitbreiding van de industrie niet leidt tot te veel (geluids-)overlast. De uitkomst van dit onderzoek zal wel even op zich wachten, laat een woordvoerder weten.

Een jaar geleden maakte de gemeente bekend dat het Brabantse dorp Moerdijk plaats moet maken voor de uitbreiding van het nabijgelegen haven- en industriegebied. Sindsdien zitten de 1100 inwoners in onzekerheid.

In mei werd duidelijk dat er misschien een mogelijkheid was het dorp te behouden. Dat scenario is nu onderzocht, stelt De Bat in zijn brief.

Gesprekken over oorlog in Oekraïne van start in Abu Dhabi, Europa aan de zijlijn

1 week ago

In Abu Dhabi zijn de gesprekken begonnen over een einde aan de oorlog in Oekraïne. In een eerste ronde sprak Oekraïne vanmorgen de Europese vertegenwoordigers samen met de Amerikaanse gezanten. Daarna volgde de hoofdontmoeting met alleen Rusland en de VS.

Tussendoor liet de Amerikaanse gezant Witkoff in een verklaring weten dat "nauwe coördinatie" tussen de VS, Oekraïne en Europese bondgenoten moet leiden tot "duurzame vrede, inclusief steun voor robuuste veiligheidsgaranties". Daarna begon hij aan het overleg waarbij de Europeanen niet welkom waren.

Het is voor het eerst sinds februari dat Rusland direct met Oekraïne spreekt. Doorbraken worden niet verwacht: bij vorige ontmoetingen werden afspraken gemaakt over het ruilen van gevangenen, maar bleek een staakt-het-vuren onhaalbaar.

Het Kremlin blijft tot nu toe bij het standpunt te zullen doorvechten zolang Oekraïne niet in ieder geval de gehele Donbas-regio opgeeft, ook de delen die het Russische leger nog niet heeft bezet. Voor Kyiv is dat onbespreekbaar.

Lees hier meer over wat er op het spel staat:

Voor de eerste ronde van gesprekken kwamen vanmorgen de Oekraïense afvaardiging en de Amerikaanse gezanten Kushner en Witkoff bijeen met vertegenwoordigers van het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Frankrijk en Italië. Ook delegaties van de NAVO en de EU schoven aan.

Voor de ontmoeting met de Russische afvaardiging zijn die deelnemers niet welkom: Moskou stond op trilaterale gesprekken met alleen Oekraïne en de Amerikaanse bemiddelaars.

Europese belangen op het spel

In Europa bestaat de vrees dat de Amerikanen onder Russische druk ook Europese belangen op het spel zullen zetten. Witkoff mocht dan in zijn verklaring laten weten dat de Oekraïense soevereiniteit en territoriale integriteit van groot belang zijn, zijn baas Trump zei dit weekend dat om vrede te bereiken de grenzen van Oekraïne "wel een beetje een andere vorm zullen krijgen".

Ook zei de Amerikaanse president bereid te zijn met de Russen te praten over de bredere Europese veiligheidsafspraken. In reactie daarop zei de Duitse buitenlandminister Wadephul dat "wat Europa betreft nieuwe Europese veiligheidsafspraken onnodig zijn".

De eerste ontmoeting vanmorgen met de Europese delegatie was volgens de Oekraïense hoofdonderhandelaar Oemerov bedoeld om de prioriteiten af te stemmen met bondgenoten. Als hoofdthema's noemde hij een eind aan de strijd, toekomstige veiligheidsgaranties en economisch herstel.

Gelijktijdig ontmoette de Oekraïense minister Sybiha van Buitenlandse Zaken zijn Amerikaanse collega Rubio in Parijs. Hij hamerde daar op het belang van "diplomatie en de-escalatie".

De Russische aanvallen op het land gingen vandaag gewoon door. Zo werden door het hele land aanvallen gemeld op de energie-infrastructuur. Op verschillende plaatsen viel daardoor de stroom uit.

De hoop bestaat dat er in de gesprekken kan worden voortgeborduurd op het recente humanitaire bestand in de bezette stad Olesjky, dat de evacuatie van honderden inwoners mogelijk maakte. Een Kremlin-woordvoerder noemde dat echter al "een losstaande situatie die niet zomaar naar het bredere proces te vertalen is".

Het idee is dat de gesprekken in Abu Dhabi twee dagen gaan duren.

Checked
1 hour 55 minutes ago
NOS Nieuws - Algemeen
NOS Nieuws
Subscribe to NOS Nieuws - Algemeen feed