NOS Nieuws - Algemeen

Zorgpremies voor de basisverzekering stijgen naar gemiddeld 157 euro

1 week 1 day ago

De zorgpremies voor de basisverzekering van komend jaar zijn bekend. Bij de vier grote zorgverzekeraars stijgen de premies met 8 tot 14 euro per maand. Daarmee komen de premies uit op gemiddeld 157 euro per maand, in lijn met de stijging die het kabinet aankondigde op Prinsjesdag.

De basisverzekering van de grootste zorgverzekeraar, Zilveren Kruis, stijgt met 8,80 euro en gaat 156,25 euro per maand kosten. Bij VGZ komt de basisverzekering uit op 157,30 euro uit. Het maandbedrag bij CZ komt met een stijging van zo'n 14 euro uit op bijna 160 euro. Bij Menzis stijgt de premie voor het basispakket met 9,50 euro naar 156,25 euro.

Hogere kosten

De premies stijgen door de hogere loonkosten en prijzen in de zorg, meldde het kabinet in september. Ook de zorgverzekeraars benoemen de stijgende kosten op hun websites. De zorgtoeslag gaat komend jaar 6,50 euro per maand omhoog. Het eigen risico blijft staan op 385 euro. Het kabinet wil dat bedrag in 2027 verlagen naar 165 euro.

Eind september maakte zorgverzekeraar DSW traditiegetrouw als eerste zijn premies bekend. Bij de relatief kleine speler stijgt de prijs van de basisverzekering met 9,50 euro naar 158,50 euro.

Directeur Aad de Groot uitte toen zijn zorgen over de betaalbaarheid van zorg. "Wij merken dat de grens van wat mensen in Nederland voor zorg willen en kunnen betalen is bereikt. De solidariteit staat onder grote druk."

Nederlandse genomineerde grijpt naast Booker Prize, Britse auteur bekroond

1 week 2 days ago

Yael van der Wouden, de eerste Nederlandse genomineerde voor de prestigieuze Booker Prize, heeft haar nominatie niet kunnen verzilveren. De literatuurprijs voor Engelstalige fictie ging naar de Britse schrijver Samantha Harvey voor haar boek Orbital, een roman die zich afspeelt aan boord van het internationale ruimtestation ISS.

Harvey is de negentiende vrouw in de 55-jarige geschiedenis van de Booker Prize die is onderscheiden. Het was dit jaar voor het eerst dat vijf van de zes finalisten vrouw waren. Van der Wouden dong mee met haar boek The Safekeep, in het Nederlands vertaald als De bewaring.

Spiegel voorhouden

Harvey begon tijdens de coronapandemie aan haar boek, waarin de opgesloten personages in de loop van een dag zestien zonsopkomsten en zonsondergangen met elkaar doorbrengen.

"Om vanuit de ruimte naar de aarde te kijken, is als een kind dat voor een spiegel staat en zich voor het eerst realiseert dat de persoon in de spiegel zichzelf is", zei Harvey toen ze de trofee in ontvangst nam. "Wat we de aarde aandoen, doen we onszelf aan." De jury spreekt van een "wonderbaarlijke roman" die "onze wereld vreemd en nieuw voor ons maakt".

Harvey is de eerste vrouw sinds 2019 die de prijs wint. Vorig jaar ging de onderscheiding naar de Ierse schrijver Paul Lynch voor zijn dystopische roman Prophet Song, onder meer geïnspireerd door de Syrische burgeroorlog. In zijn boek beschrijft hij hoe een land kan afglijden naar totalitarisme en oorlog.

Roddelen in andere taal

Het boek van Van der Wouden (37) is gesitueerd in het Overijssel van na de Tweede Wereldoorlog en gaat over de broeierige spanning tussen twee jonge vrouwen. In het buitenland is het boek positief ontvangen en een bestseller geworden, maar in Nederland bleef de aandacht vooralsnog achter.

"Het is vanzelfsprekend dat er in Nederland wat sceptischer is omgegaan het verhaal", zei de deels in Israël opgegroeide schrijver deze week in gesprek met Nieuwsuur. "Het is een verhaal over Nederland dat in het Engels is geschreven. Het is een beetje alsof iemand over je aan het roddelen is in een andere taal."

Nieuwsuur sprak Van der Wouden over haar boek en nominatie:

Vier jaar geleden wist de toen 29-jarige auteur Marieke Lucas Rijneveld als eerste Nederlander de International Booker Prize binnen te slepen, de prijs voor literatuur die in het Engels is vertaald. Rijneveld werd onderscheiden voor The Discomfort of Evening, de Engelse vertaling van debuutroman De avond is ongemak.

Eerder dit jaar dong de Nederlandse schrijver Jente Posthuma met vijf anderen mee naar de prijs met de Engelse vertaling van haar boek Waar ik liever niet aan denk. Die ging uiteindelijk naar de Duitse Jenny Erpenbeck.

Waterschappen vrezen nutteloze miljoeneninvestering door verbod op klepelmaaiers

1 week 2 days ago

Volgens de waterschappen in de provincie Groningen komt het verbod op klepelmaaiers de biodiversiteit niet ten goede. Dat staat haaks op het standpunt van de politiek, die het gebruik van de machines per 1 januari juist heeft verboden omdat dat slecht zou zijn voor de natuur.

De maaiers worden gebruikt om het dichtgroeien van watergangen te voorkomen. Maar volgens het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur worden daarbij te veel insecten gedood. Daarom mag vanaf 2025 alleen nog gewerkt worden met een messenbalk- of schijvenmaaier.

Vaker maaien

Of dat beter is voor de natuur, betwijfelt Elze Reitsema van het waterschap Noorderzijlvest. Want hoewel de klepelmaaier met grof geweld langs de kades gaat, is het wel effectief voor een lange periode. "Door het gebruik van andere apparatuur zouden we juist veel vaker moeten maaien", zegt hij tegen RTV Noord. Dat leidt volgens hem automatisch tot nog meer insectensterfte.

Daarnaast zou er ook meer personeel nodig zijn. "En het is de vraag of je dat kunt vinden." Bovendien betekent het verbod op klepelmaaiers dat nieuwe apparatuur aangeschaft moet worden. "En het is de vraag of we dat op tijd kunnen doen als alle waterschappen tegelijk op zoek gaan." Volgens hem is er sprake van "symboolpolitiek over de rug van de ecologie". Hij spreekt van geldverspilling.

Onderzoek

Ecohydroloog Paul Hendriks van waterschap Hunze en Aa's spreekt van een "miljoeneninvestering" voor de waterschappen. Volgens hem klopt het dat de klepelmaaiers veel insecten doden. Hij spreekt van een sterfte van ongeveer 80 procent, terwijl dat percentage bij andere apparatuur 30 tot 40 procent is. "Maar met een klepelmaaier hoef je veel minder vaak te maaien, omdat het grondiger gaat. En je kunt het uitstellen tot de herfst, als planten uitgebloeid zijn en veel insecten zijn verdwenen."

"Als je je gewone boerenverstand gebruikt, weet je dat deze maatregel niet klopt", zegt Hendriks ook.

Het standpunt van de waterschappen is nog niet wetenschappelijk onderbouwd. Er komt wel onderzoek, zegt Hendriks. "Maar te laat. Dus nu moeten we miljoenen investeren, terwijl later blijkt dat dat niet nodig zou zijn geweest."

Gesprek

Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur laat weten dat de staatssecretaris nog in gesprek is met de waterschappen.

15 jaar cel voor Amerikaanse militair die geheime documenten lekte

1 week 2 days ago

Een Amerikaanse militair die vorig jaar geheime documenten van het leger lekte moet 15 jaar de cel in. De 22-jarige Jack Teixeira sloot begin dit jaar een deal met de aanklager waarin hij bekende honderden geheime documenten te hebben gelekt.

In ruil daarvoor is hij niet aangeklaagd voor verdere overtredingen van de Amerikaanse spionagewet of andere misdaden. Anders had de militair tot wel dertig jaar vast kunnen zitten.

De militair deelde vervolgens ook informatie via chatdienst Discord, waar hij volgens aanklagers opschepte dat hij toegang had tot gegevens over Israël, de Palestijnse gebieden, Syrië, Iran en China.

Systeembeheerder

Teixeira werkte als systeembeheerder op een Amerikaanse luchtmachtbasis. Hij was daar verantwoordelijk voor de communicatieapparatuur en had sinds 2021 toegang tot geheime documenten.

Hij werd in april vorig jaar opgepakt nadat online geheime militaire documenten waren verschenen. Het was een van de grootste overheidslekken in de VS in jaren.

Aanklagers hadden 17 jaar geëist. Volgens hen is Teixeira verantwoordelijk voor een van de grootste spionagelekken in de Amerikaanse geschiedenis.

Teixeira werd in april 2023 gearresteerd:

In de gelekte documenten stonden onder meer details over de oorlog in Oekraïne. Zo werd geschreven over een Nederlandse militair die als lid van een speciale eenheid in Oekraïne zou zijn, en dat Oekraïne met een wapentekort kampt. Ook stond er informatie in over andere bondgenoten, bijvoorbeeld de Israëlische geheime dienst.

In België blijft Bart De Wever aan zet om een regering te vormen

1 week 2 days ago

Formateur Bart De Wever moet in België blijven proberen om een nieuwe landelijke regering te vormen. Koning Filip van België heeft dat bekendgemaakt.

Omdat er nog geen doorbraak is bereikt, krijgt De Wever twee weken extra de tijd om te formeren. Op 25 november moet hij opnieuw verslag uitbrengen aan de koning.

Nog altijd geen regering

In juni gingen Belgen naar de stembus voor een nieuwe nationale regering. Sindsdien is De Wever, die burgemeester is van Antwerpen en de partijleider van de Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA), met tussenpozen bezig met formeren.

Al weken worden er gesprekken gevoerd tussen N-VA, CD&V, Vooruit en de Franstalige partijen MR en Les Engagés. De Wever wil met deze partijen een Arizona-coalitie vormen. De vlag van die Amerikaanse staat heeft de kleuren van alle onderhandelende partijen: blauw voor de liberalen, rood voor de socialisten, oranje voor de christendemocraten en geel voor de N-VA.

'Geen tijd te verliezen'

Eerder liepen de onderhandelingen stuk vanwege onenigheid tussen de partijen. België heeft een begrotingstekort van 28 miljard euro en moet dat wegwerken. Maar de partijen komen er niet uit op welke manieren dat moet gebeuren. Zo ging het hard tegen hard tussen de centrumrechtse MR en het centrumlinkse Vooruit in de discussie over belasting op aandelen.

De Wever zegt dat het zijn intentie is om zo snel mogelijk de partijen weer rond de tafel te krijgen om zo de laatste fase van de onderhandelingen in te gaan.

In een persbericht schrijft hij dat er gezien de "bijzonder ernstige toestand van de begroting" geen tijd te verliezen is en dat hij snel met een voorstel zal komen om verder over te praten met de partijen.

Defensie schrapt aardbevingsgebied Groningen als mogelijke uitbreidingslocatie

1 week 2 days ago

In het aardbevingsgebied in Groningen komt definitief geen munitiedepot van Defensie. Dat schrijft staatssecretaris Gijs Tuinman van Defensie in een brief aan de Tweede Kamer. In de zoektocht naar plekken om uit te breiden, is vandaag een aantal mogelijke locaties afgevallen.

Slochteren, Luddeweer en Tjuchem zijn in ieder geval weggestreept. De drie dorpen liggen midden in het Groningse aardbevingsgebied. De keuze is gemaakt vanwege de zorgen en emoties van bewoners, schrijft Tuinman. "Die hebben mij sterker doen beseffen wat ze vanwege de mijnbouwschade al hebben moeten meemaken en hoe ongelukkig de ligging van deze locatie is."

De mogelijke komst van een munitieopslag in het aardbevingsgebied leidde tot onrust bij zowel omwonenden als politici. De Tweede Kamer stemde in september in met een motie van SP en GroenLinks-PvdA waarin werd gevraagd om een verbod op de bouw van munitiedepots in het gebied.

Internationale spanningen

Defensie moet uitbreiden om het eigen grondgebied en dat van bondgenoten te kunnen verdedigen. Dat hangt samen met de toegenomen internationale spanningen. Sinds eind vorig jaar worden daarom in alle provincies locaties onderzocht. Er wordt ook gekeken naar plekken voor onder meer landingsbanen en oefenterreinen.

Vandaag zijn 33 locaties afgevallen, omdat militaire activiteit daar niet valt in te passen, bijvoorbeeld omdat ze in de buurt van woningen of een Natura 2000-gebied liggen.

Er zijn nog zo'n twintig locaties die Defensie nu verder gaat onderzoeken.

Friesland

Zo wordt voor een nieuw oefenterrein waar ook met explosieven getraind kan worden, nog gekeken naar Arnhem, Kollumerwaard en Lelystad. En er komt een grootschalige munitieopslag in Staphorst, Weerselo of Biddinghuizen.

Defensie wil naast een grootschalige opslag ook een Snel Inzetbare Capaciteit-munitieopslag (SIC). Daarbij is het van belang dat de opslag dicht bij de Eemshaven in Groningen ligt, schrijft Omrop Fryslân. Vandaar wordt munitie vervoerd naar het buitenland. Voor de SIC zijn nog twee mogelijke plekken over, beide in Friesland: Kollumerwaard of Lemmer.

Naar verwachting wordt begin volgend jaar bekend waar Defensie definitief wil uitbreiden.

Boeren en fabrieken in Brabant raken ongebruikte stikstofruimte kwijt

1 week 2 days ago

De provincie Noord-Brabant gaat ongebruikte stikstofruimte van veehouderijen en grote industriële bedrijven intrekken. Veel bedrijven hebben binnen hun vergunning de mogelijkheid om meer dieren te houden of stikstof uit te stoten dan ze in de praktijk doen. Als die ruimte alsnog wordt gebruikt, kan dat tot extra stikstofuitstoot leiden en dat wil de provincie voorkomen.

Brabant is de eerste provincie die deze maatregel neemt. Volgens de provincie is het nodig, omdat er in Brabant veel beschermde, stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden zijn die lijden onder de neerslag van stikstof.

Voor Natura 2000-gebieden geldt een verslechteringsverbod. Dat is Europees afgesproken in de Habitatrichtlijn. Het betekent dat de natuur in die gebieden niet achteruit mag gaan. De vergunningverlening voor veel bouwprojecten in Brabant ligt nu vrijwel stil, omdat daarbij stikstof vrijkomt. Daar kan alleen verandering in komen als de stikstofdepositie omlaag gaat, zegt gedeputeerde Saskia Boelema.

'Noodzakelijk'

Volgens Boelema is het een "noodzakelijke stap" om weer nieuwe vergunningen voor bedrijven af te kunnen geven. "Met het intrekken van ongebruikte ruimte nemen we een noodzakelijke, preventieve maatregel die verdere toename van de stikstofdepositie voorkomt. Willen we uiteindelijk weer vergunningen geven, dan kunnen we er niet omheen om ongebruikte ruimte in te trekken."

Noord-Brabant begint op 1 juli 2026 met het intrekken van ongebruikte stikstofruimte. Boeren die al een vergunning hebben om een stal te bouwen hebben dus nog anderhalf jaar de tijd om dat te doen.

Doen ze niet op tijd iets met hun vergunning, dan raken ze de nog ongebruikte stikstofruimte kwijt. Dat geldt ook voor boeren met een 'slapende vergunning'. Dat zijn vergunningen van boeren die zijn gestopt met hun bedrijf.

Grote uitstoters

Bij de industrie richt de provincie zich op de tien bedrijven die het meest uitstoten. Volgens de krant BN DeStem gaat het onder meer om de chemische fabriek van Shell in Moerdijk, afvalverwerker Attero in Moerdijk en de elektriciteitscentrale van RWE, de Amercentrale, in Geertruidenberg.

Noord-Brabant geeft sinds maart 2022 geen vergunning meer voor projecten die leiden tot extra stikstofuitstoot in Natura 2000-gebieden.

Dat is het gevolg van een onderzoek naar de staat van die gebieden, waaruit bleek dat de kwaliteit van de natuur was verslechterd.

Eind vorig jaar besloot de provincie dat bouwprojecten waarbij uit ecologisch onderzoek blijkt dat maar weinig stikstof wordt uitgestoten toch zonder vergunning van start mogen.

Eerder maakten we deze uitlegvideo over stikstof:

Eeuwenoude voorwerpen duiken op bij werkzaamheden op Neude in Utrecht

1 week 2 days ago

Bij werkzaamheden op de Neude in Utrecht zijn archeologische voorwerpen uit de 14de eeuw gevonden. Het zijn onder meer pelgrimsinsignes, een ring, een broche en een tandenborstel van bewerkt bot.

De voorwerpen werden opgemerkt door medewerkers van Eneco, die op het plein werken aan het warmtenet. "Ik heb niet vaak zo veel oude objecten uit dezelfde periode gevonden op zo'n klein stukje grond", zegt archeoloog Jesse Braiek tegen RTV Utrecht. Hij was voor Eneco betrokken bij de opgravingen.

Dit kwam allemaal naar boven:

De vondsten werden gedaan in een laag van zand, veen, klei en afval. Volgens Braiek komt Neude van het woord 'node', wat moerassig gebied betekent. Het lijkt erop dat de middeleeuwse Utrechters de - toen nog moerassige - Neude hebben willen ophogen met deze laag, om het plein bewoonbaar te maken.

De objecten worden nu schoongemaakt en verder onderzocht. Als dat is afgerond, worden ze overgedragen aan de gemeente Utrecht.

Warmtenet

Eneco is sinds 1 oktober bezig om de warmteleidingen op de Neude te vervangen. De hoofdleiding is al klaar; nu worden de aftakkingen van leidingen richting het centrum aangelegd. De vondsten kunnen tot vertraging leiden, aangezien de werkzaamheden bij iedere vondst stilgelegd moeten worden. De energieleverancier hoopt voor de kerstvakantie klaar te zijn.

Kunstenaar Frank Auerbach (93), die zijn kunstwerken bleef overschilderen, overleden

1 week 2 days ago

De Brits-Duitse kunstenaar Frank Auerbach is overleden. De Joodse kunstschilder vluchtte als kind uit nazi-Duitsland en groeide uit tot een van de grootste naoorlogse Britse schilders. Auerbach was 93 jaar. Hij overleed gisterochtend thuis in Londen.

De kunstschilder stond bekend om zijn portretten en werken van straattaferelen. Hij schilderde graag Camden Town, de buurt in Noord-Londen waar hij lange tijd een atelier had.

Dikke schilderijen

De centimeters dikke lagen verf die vaak op zijn schilderijen zaten, waren zijn handelsmerk. Hij schraapte delen waar hij niet tevreden mee was weg en begon op hetzelfde doek opnieuw. Zo werden zijn doeken dikker en dikker.

In een interview dit jaar met The Courtauld galerij vertelt Auerbach dat hij al 75 jaar schildert, "of zoiets belachelijks, maar het is oneindig vermakelijk." Hij zei niet te weten hoe hij moet schilderen, "de dingen die op het doek verschijnen, verrassen me altijd."

'999 op de 1000 schilderijen niet goed genoeg'

Hij was niet gauw tevreden. "999 op de 1000 keer vind ik het niet goed genoeg. Maar ik probeer het opnieuw en maak het beter". Uit schaamte voor wat hij eerder had gemaakt, stelde hij. En het aantal centimeters verf blijft daardoor groeien.

Kenners hadden aanvankelijk kritiek op zijn techniek, maar zelf vond hij dat hij op deze manier de werkelijkheid het beste kon benaderen. David Bowie was groot fan van zijn werk. En hij was niet de enige. Auerbachs werken brengen miljoenen op.

Op 7-jarige leeftijd werd Auerbach door zijn ouders met een kindertransport meegegeven naar het Verenigd Koninkrijk. Het was 1939 en ze wilden hem beschermen tegen de nazi's. Zijn beide ouders zijn later vermoord in het vernietigingskamp Auschwitz.

Auerbach ging in het VK naar het Royal College of Art, waar hij talentvolle leeftijdsgenoten ontmoette zoals Leon Kossoff, Francis Bacon en Lucian Freud. Rembrandt was een van Auerbachs inspiratiebronnen.

Invloed van de oorlog

Het overleven van de Tweede Wereldoorlog had belangrijke invloed op de schilder, schrijft The Guardian. Auerbach ging vaak naar plekken in Londen die gebombardeerd waren. Hij had de drang om die plekken vast te leggen.

In 2013 exposeerde het Rijksmuseum in Amsterdam zes doeken van de Brits-Duitse kunstenaar, op de Eregalerij. Het was voor het eerst dat op deze plek in het museum werken hingen van een levende kunstenaar.

Marengo-hoofdverdachte Taghi heeft twee nieuwe advocaten

1 week 2 days ago

Marengo-hoofdverdachte Ridouan Taghi heeft twee nieuwe advocaten. Vito Shukrula en Carlo Crince le Roy staan hem bij in het hoger beroep bij het gerechtshof in Amsterdam.

Shukrula zegt tegen de NOS dat hij is benaderd door Taghi. Verder willen hij en Crince le Roy geen commentaar geven. Ze wachten daarmee tot de volgende zitting in december. Dan gaat het hoger beroep verder.

Shukrula en Crince le Roy hebben eerder samengewerkt. In de strafzaak over de moord op Peter R. de Vries stonden ze een van de verdachten bij.

Zonder advocaat

Taghi zat sinds juli opnieuw zonder advocaat. Toen legde Michael Ruperti de verdediging meer, omdat hij vond dat hem het werken onmogelijk was gemaakt. Ruperti had vorig jaar met twee collega's de verdediging van Taghi overgenomen. Deze twee waren eerder al opgestapt.

De drie advocaten hadden op hun beurt de verdediging overgenomen van Inez Weski, die in april vorig jaar was gearresteerd. Zij wordt verdacht van deelname aan een criminele organisatie. Het OM stelt dat ze informatie van Taghi vanuit de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught met diens contacten in de buitenwereld heeft gedeeld. Na haar arrestatie legde zij de verdediging van Taghi neer.

Zorgelijk

In september meldde Taghi nog in een brief aan het gerechtshof dat hij niemand kon vinden die hem wilde verdedigen. Hij had toen al kantoren met in totaal tientallen advocaten benaderd. Het hof noemde het zorgelijk dat hij toen al een paar maanden zonder advocaat zat.

Taghi werd begin dit jaar door de rechtbank veroordeeld tot levenslang voor betrokkenheid bij meerdere moorden. Het Marengo-proces had zes jaar in beslag genomen. De rechtbank kwam tot de conclusie dat Taghi de "onbetwiste leider" was van een criminele organisatie. Hij gebruikte volgens de rechter "extreem geweld om mensen angst aan te jagen".

Moorden tijdens proces

In de loop van het proces werden drie moorden gepleegd. Algemeen wordt aangenomen dat deze moorden te maken hadden met de belastende verklaringen van kroongetuige Nabil B. over zijn medeverdachten.

De broer van Nabil B. werd vermoord in 2018. In september 2019 werd de advocaat van Nabil B. Derk Wiersum vermoord, en in de zomer van 2021 werd Peter R. de Vries doodgeschoten. Hij was vertrouwenspersoon van de kroongetuige.

Taghi en het Openbaar Ministerie zijn in hoger beroep gegaan tegen het vonnis van de rechtbank. De inhoudelijke behandeling ervan bij het gerechtshof moet nog beginnen.

Halsema blijft overeind in spoeddebat en herhaalt: 'Maximale gedaan tegen geweld'

1 week 2 days ago

De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema heeft het spoeddebat over de geweldsuitbarsting in Amsterdam overleefd. Oppositiepartij JA21 diende een motie van wantrouwen in tegen de burgemeester, maar geen enkele andere partij in de gemeenteraad steunde de motie.

De politieke partijen hadden in het debat onder meer vragen over hoe snel op 112-meldingen is gereageerd en of Ajax-Maccabi Tel Aviv niet formeel als hoogrisicowedstrijd had moeten worden bestempeld.

Onrustig

De burgemeester herhaalde dat de driehoek (burgemeester, politie, Openbaar Ministerie) "het maximale" heeft gedaan om het geweld te voorkomen.

Ze erkende wel dat het niet is gelukt "de veiligheid van iedereen in de stad te waarborgen". Rond de wedstrijd was het vorige week woensdag al onrustig, een dag voor de aftrap. Na de wedstrijd donderdagavond liep het in de stad fors uit de hand. Ook in de dagen daarna liep het soms uit de hand, met name gisteravond in Amsterdam-West.

De burgemeester herhaalde dat ze lang voor de wedstrijd met de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) contact heeft gehad. Die oordeelde dat er geen extreem risico was. Het was daarom niet nodig om fans van Maccabi Tel Aviv te weren. Ook had de stad al in een vroeg stadium contact met Europese voetbalbond UEFA.

Harde kern

Volgens Halsema staat Maccabi Tel Aviv niet bekend als een 'hoogrisicoclub'. "Er is een harde kern en fanatiek gedrag bestaat vooral uit het afsteken van fakkels. Er is inderdaad een incident in Athene geweest (waarbij een Egyptische man werd mishandeld door een groepje supporters, red.). Maar dat was op kleine schaal. Dat hebben we meegewogen en dat heeft niet geleid tot een ander oordeel."

De burgemeester stelde dat de wedstrijd in de praktijk uiteindelijk wel degelijk werd beschouwd als een hoogrisicowedstrijd. De politie-inzet werd verhoogd en pro-Palestijnse demonstraties die bij de Arena waren gepland, werden verplaatst. Dat was om confrontaties tussen supporters en demonstranten te voorkomen.

Halsema sprak zich fel uit tegen antisemitisme, maar ook tegen het wegzetten van bevolkingsgroepen als antisemitisch:

Halsema blikte met een feitenrelaas opnieuw terug op de ongeregeldheden. Een groep Macabbi-supporters rukte woensdag een vlag van een pand op het Rokin en belaagde een taxichauffeur die daar wat van zei. Ook zongen zij anti-Arabische leuzen toen zij de volgende dag naar de Johan Cruijff Arena werden begeleid.

Macccabi-supporters die terugkwamen van de wedstrijd werden vervolgens belaagd door groepjes die 'hit-and-run-acties' uitvoerden. Daarbij werd onder meer op sociale media gesproken over een 'Jodenjacht' waarbij meerdere mensen werden mishandeld en mensen werd gevraagd naar hun nationaliteit.

Halsema en politiecommissaris Holla merkten op dat vooral de 'hit-and-run-acties', ondanks de enorme politie-inzet van honderden extra agenten, lastig te voorkomen waren en dat de politie ook landelijk worstelt met de aanpak van dit soort aanvallen.

'Pijn om Amsterdammer te zijn'

"Voor veel mensen in onze stad - Joods, Marokkaans, Turks, Palestijns, Aziatisch, Europees, gelovig, ongelovig - doet het de afgelopen dagen gewoon pijn om Amsterdammer te zijn", stelde Halsema. Ze sprak over de "walgelijke, stuitende en diep kwetsende" teksten die door supporters van Maccabi werden gezongen.

Zo zongen die onder meer 'In Gaza zijn de scholen dicht, want er zijn geen kinderen meer'. Tegelijkertijd erkende Halsema ook dat die uitingen mogelijk juridisch niet strafbaar zijn. "Er is een groot verschil tussen slogans die stuitend zijn en die strafbaar zijn."

Aan de andere kant liet de burgemeester ook weten dat wat daarna gebeurde daarmee niet gelegitimeerd is. "Er zijn verschrikkelijke dingen gezegd: dood aan Arabieren. Ik heb het ook gehoord. Maar op Jodenjacht gaan is nog een stap verder", zegt Halsema.

"Dat is gewoon georganiseerd door onze stad gaan zoeken, elkaar op de hoogte brengen, mensen om hun paspoort vragen, kijken of de mensen voldoen aan criteria waarvan daders vinden dat die bij Joden horen en ze dan in elkaar slaan. Dat is onacceptabel."

Ook liet de burgemeester weten achter het woord 'pogrom' te blijven staan, dat zij in de mond nam na de gebeurtenissen:

Wel of niet voldoende papier voor Duitse verkiezingen?

1 week 2 days ago

Wie bekend wil worden in Duitsland kiest niet voor een carrière als Bundeswahlleiterin. Toch was de aandacht van de Duitsers sinds vrijdag gericht op Ruth Brand, de vrouw die verantwoordelijk is voor de organisatie van de komende parlementsverkiezingen.

Nadat de regering vorige week uit elkaar viel, was het de vraag hoe snel vervroegde verkiezingen mogelijk zijn. Een vraag die niet alleen afhangt van de bondskanselier, bondspresident of oppositie, maar volgens Brand ook van de beschikbaarheid van papier.

Vrijdag stuurde Brand een brief aan bondskanselier Scholz en president Steinmeier. Ze noemde vervroegde verkiezingen daarin een "grote uitdaging" en zei dat die "onberekenbare risico's" met zich meebrengen als ze te snel gehouden moeten worden.

Dat het mis kan gaan, bleek bij de laatste verkiezingen in Berlijn. Toen leidde een opeenstapeling van problemen tot zoveel chaos dat de uitslag in Berlijn ongeldig werd verklaard en de verkiezingen in de hoofdstad over moesten.

Tussen het ontbinden van de oude regering en nieuwe verkiezingen mogen maximaal zestig dagen zitten. Deze tussentijd is volgens Brand hard nodig om alle voorbereidingen te treffen, helemaal als kerst en oud en nieuw daarin vallen.

In de voorbereiding moet niet alleen rekening worden gehouden met hybride bedreigingen, bijvoorbeeld uit Rusland. Er moeten ook heel veel vrijwilligers worden klaargestoomd.

En dan is er dus veel papier nodig. Er moeten brieven en stembiljetten worden verstuurd naar de miljoenen kiezers. En het kost tijd om voldoende papier in te slaan en een goede drukker te vinden, zegt Brand. "Dat is tegenwoordig een grote uitdaging."

Aanbiedingen op social

Haar opmerkingen leidden meteen tot ophef. De christendemocratische oppositie verweet bondskanselier Scholz dat hij Brand "voor partijpolitieke spelletjes gebruikt" om nieuwe verkiezingen voor zich uit te schuiven. De Beierse minister voor Digitale Zaken van de Freie Wähler sprak van een 'organisatorische bankroetverklaring' van de staat. Op sociale media boden mensen aan papier in te zamelen voor de verkiezingen of zelf hun stembiljet af te drukken.

Ook de Polen toonden zich bereid een handje te helpen. "Als Duitsland printers en papier nodig heeft, zullen we die zeker aan onze buren verkopen", zei de Poolse Europarlementariër Dariusz Joński tegen de krant Bild. Die somde vervolgens op dat Duitsland de grootste papierproducent in de Europese Unie is. Polen staat op plek zeven.

'Wir haben Papier'

De Duitse industrie toonde zich intussen beledigd. Tegenover de zender ZDF zei de voorzitter van de koepelorganisatie voor de papierindustrie: "Wir haben Papier." Als er op tijd besteld wordt, kunnen de papierbedrijven al in januari leveren.

En het verbond van Drukkerijen en Media vindt dat het nu onterecht in een kwaad daglicht wordt gesteld. "Dit schaadt het aanzien van onze branche en is onaanvaardbaar", zei de algemeen directeur.

Toch was de grootste drukkerij van stembiljetten in Duitsland er niet helemaal gerust op. Ook al is het papier al gereserveerd, bij haastklussen is de kans op fouten op de biljetten groter. Die komen altijd wel een paar keer voor, en er is dan geen tijd meer om ze te corrigeren, zei Bastian Beeck van "Köllen Druck und Verlag".

Nu duidelijk is dat de verkiezingen eind februari worden gehouden, lijkt de onrust voorlopig weg te zakken. Het blijft een uitdaging, maar de risico's zijn beheersbaar, zei Bundeswahlleiterin Brand op een speciale zitting in de Bondsdag.

Hoekstra: gesprekken klimaattop ingewikkeld, maar niet door afwezigheid wereldleiders

1 week 2 days ago

Het wegblijven van veel regeringsleiders bij de klimaattop in Azerbeidzjan betekent niet dat landen de top niet belangrijk vinden. Dat zegt Eurocommissaris Wopke Hoekstra voor Klimaat en Schone Groei in gesprek met de NOS.

Hoekstra vervangt op de top zelf (mede) de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen. Zij moet zich naar eigen zeggen richten op de hoorzittingen van haar Europese Commissie.

"Meer dan de helft van de Europese regeringsleiders is hier", benadrukt Hoekstra. "Er zijn heel veel regeringsleiders en staatshoofden aanwezig, ook om te laten zien hoe belangrijk ze het vinden."

Dat Von der Leyen beter in Bakoe had kunnen zijn om dat uit te stralen, weerspreekt hij.

Von der Leyen is niet de enige die afwezig is. Waar je op eerdere toppen kon struikelen over de wereldleiders, schitteren die dit jaar door afwezigheid. De Amerikaanse president Biden laat verstek gaan, en China stuurt een klimaatgezant in plaats van president Xi Jinping. Ook de Duitse bondskanselier Scholz en de Franse president Macron zijn er niet bij.

"De omstandigheden waarin wordt onderhandeld zijn wel heel ingewikkeld", erkent Hoekstra. "Maar dat heeft veel meer met het onderwerp en de geopolitieke spanningen te maken dan met de regeringsleiders die er niet zijn. Het is sowieso ingewikkeld om het met een groep van 200 landen eens te worden over klimaatbeleid. En tel daar ook de spanningen in de wereld bij op: de oorlog in Oekraïne, de onrust in het Midden-Oosten. Dat zijn allemaal dingen die mensen in hun achterhoofd hebben als ze hier aanschuiven."

Hoekstra zegt te begrijpen dat Von der Leyen, premier Schoof en Bondskanselier Scholz de top overslaan:

Ook premier Schoof blijft weg. Hij zou vandaag en morgen aanwezig zijn, maar trok zich afgelopen weekend terug in verband met het geweld in Amsterdam. Minister Hermans van Klimaat en Groene Groei is er wel, samen met de staatssecretarissen Jansen (OV en Milieu) en Karremans (Jeugd, Preventie en Sport).

"Van de G7-landen (Canada, Duitsland, Frankrijk, Italië, Japan, VK, VS) is slechts één leider aanwezig", zegt Patrick Verkooijen van het Global Center on Adaptation van de VN. "En kijk naar de BRICS (Brazilië, Rusland, India, China, Zuid-Afrika): niemand van hen is hier aanwezig. Je vraagt je toch af waarom niet. Een reden zou kunnen zijn dat zij al voorvoelden dat deze klimaattop niet tot een gewenst resultaat zal leiden en daarom afstand nemen van een top die wellicht gedoemd is te mislukken".

Tussenstation

Klimaatwetenschapper en voormalig klimaatonderhandelaar Leo Meyer nuanceert dat beeld. "Als je kijkt naar de hele lijst van klimaattoppen, sinds het begin, dan is er altijd een afwisseling geweest in de mate van politieke vertegenwoordiging. Ik vergelijk het wel eens met een rijdende trein, en de toppen met tussenstations en hoofdstations. Bakoe is toch meer een tussenstation."

Bovendien kan het ook averechts werken om met name met de politieke zwaargewichten over belangrijke details te praten, zaken die soms beter door ambtenaren en ministers kunnen worden gladgestreken. "Het onderwerp speelt in dit geval denk ik ook wel een rol: dit gaat om financiering met veel nullen. Het zou me niet verbazen als men op dat politieke niveau de vingers hier niet aan wil branden."

Verkooijen is somberder. "Het ontbreken van regeringsleiders vanuit met name de G7 is ook heel nadrukkelijk een signaal over multilateralisme", kortom: een veeg teken voor internationale samenwerking. "Die staat onder druk. Dat zien we hier in Bakoe en dat zagen we vorig jaar ook al. Wat ons de komende tijd met een nieuwe Trump-periode te wachten staat is een groot vraagstuk, maar wat we hier zien, belooft niet veel goeds."

Waar gaat die klimaattop eigenlijk over? We leggen het hier uit:

Ook Greenpeace vindt de afwezigheid van veel leiders teleurstellend. "Ze laten de kans liggen om hun gewicht in de strijd te gooien tegen klimaatverandering", vindt klimaatexpert Maarten de Zeeuw die namens Greenpeace in Bakoe is. "Maar ook zonder deze leiders kunnen landen ambitie en verantwoordelijkheid tonen in de onderhandelingen. Want juist nu, na de verkiezing van Trump, is het zo belangrijk dat Europese landen leiderschap tonen."

Voor VN-secretaris-generaal Guterres is de afwezigheid van een deel van de wereldleiders in ieder geval geen reden om de ambities omlaag bij te stellen. "De wereld moet de portemonnee trekken of de mensheid zal een hoge prijs betalen", zei hij vanochtend bij de opening van de top. "Een akkoord is noodzakelijk."

Aannemer doet aangifte na bedreigingen om werk in duinen Castricum

1 week 2 days ago

Een aannemersbedrijf uit Breezand heeft aangifte gedaan vanwege tientallen dreigmails en -telefoontjes. De bedreigingen hangen samen met werkzaamheden die de aannemer uitvoert in de duinen van Castricum.

Op sociale media gaan berichten rond dat de werkzaamheden in de duinen de veiligheid van Nederland in gevaar brengen. Maar het tegendeel is waar, zeggen deskundigen.

Factcheck

Op een paar plekken in de duinen van Castricum graaft de aannemer zo'n vier meter vanaf de zeereep (de eerste duinenrij langs het strand). Dat gebeurt in opdracht van de duinbeheerder PWN. Op sociale media zeggen mensen dat het bedrijf gaten in de duinen maakt, wat zou leiden tot een groter risico op overstromingen.

Maar deze inkepingen maken de kust juist veiliger, zeggen deskundigen. Het leidt ertoe dat het duinlandschap flexibeler is en kan meebewegen met de stijgende zeespiegel. De deskundigen gaven een toelichting aan de feitenchecksite AFP Factcheck. Die onderzocht de beweringen die rondgaan over het graafwerk.

De website sprak onder meer de projectleider van PWN, Rijkswaterstaat, een boswachter en een beleidsadviseur waterveiligheid. Zij bevestigen dat de werkzaamheden veilig zijn en dat dit soort projecten vaker worden uitgevoerd. Op een aantal Waddeneilanden en bij Bloemendaal zijn eerder al soortgelijke inkepingen in het duinlandschap gemaakt.

Boven NAP

Door een deel van het zand weg te halen, kan de wind het makkelijker verstrooien. Daardoor kan het duin weer groeien en meestijgen met de zeespiegel. Het zand dat vrijkomt bij het graven, verdwijnt niet uit het duingebied: het wordt achter de inkepingen geplaatst.

De eerste duinenrij langs het strand is niet essentieel in geval van overstromingen. De echte zeewering ligt verder landinwaarts. De zeereep blijft na de werkzaamheden bovendien alsnog veertien meter boven NAP.

Aannemer Vermaire zegt dat de bedreigingen afkomstig zijn uit het hele land. "Ze zeggen dat wij het land onder water zetten en dat we net zulke situaties krijgen als in Duitsland", verklaarde het bedrijf tegen de regionale omroep NH. Vanwege alle dreigementen heeft Vermaire zijn website en Facebookpagina offline gehaald.

'Volkomen onacceptabel'

De opdrachtgever van het project, duinbeheerder PWN, noemt de dreigementen volkomen onacceptabel. "We zijn er behoorlijk van geschrokken. Dit gaat alle perken te buiten." PWN zegt zelf altijd open te staan voor mensen die vragen hebben over de werkzaamheden. "Maar wij hebben niets gehoord."

Audi-fabriek Brussel kan geen koper vinden, 'einde verhaal'

1 week 2 days ago

De Audi-fabriek in Brussel gaat sluiten, meldt de Vlaamse omroep VRT. Eerder was al duidelijk dat de Duitse autobouwer vanaf maart stopt met produceren in Brussel. Maar er was nog hoop dat er een koper zou worden gevonden voor de fabriek.

Audi is onderdeel van de kwakkelende Volkswagengroep. De directie sprak afgelopen maanden naar verluidt met allerlei geïnteresseerden over de verkoop van de fabriek. De naam van de Chinese producent Nio zong nog even rond, al ontkenden de Chinezen al snel dat ze interesse hadden

Slechts één gesprekspartner zou echt geïnteresseerd zijn geweest, een Belgische ondernemer. "Uiteindelijk is dat niets geworden", citeert de VRT de vakbondsman Ronny Liedts. "Dit betekent het einde van het verhaal voor de werknemers op de locatie in Brussel."

In de fabriek werken ongeveer 3000 mensen. Zij maakten de laatste tijd nog maar één Audi-model, de Q8 e-tron, een elektrische luxe terreinwagen. Eind februari werd bekend dat de opvolger van dat model in Mexico gebouwd zal worden.

Ombudsman: beter toezicht nodig op terrorismeregistraties

1 week 2 days ago

Er moet meer en beter toezicht komen op de registratie van mensen op terrorisme- en radicaliseringslijsten. Ook moet het duidelijker worden voor burgers waarom ze op zo'n lijst terecht zijn gekomen, schrijft de Nationale ombudsman Reinier van Zutphen in een rapport.

Op deze zogenaamde CTER-lijsten kunnen politie, marechaussee en andere veiligheidsdiensten registreren wie mogelijk een risico zijn voor de nationale veiligheid. Deze lijsten worden gedeeld met buitenlandse veiligheidsdiensten.

De laatste jaren zijn tientallen Nederlanders in verschillende landen zonder toelichting vastgehouden en werd hen toegang ontzegd, zo bleek al eerder uit onderzoek van radioprogramma Argos en Follow The Money.

Volgens Van Zutphen is het ondoorzichtig hoe mensen op de lijst terechtkomen. "Burgers weten vaak niet dat ze op zo'n lijst staan, terwijl de gevolgen groot kunnen zijn. Daarom is het extra belangrijk dat er goed toezicht is. Dat is er nu nog onvoldoende."

Tussen zware criminelen

Hoe groot de gevolgen van een registratie kunnen zijn, ervaarde een Tilburger die in de zomer van 2023 maanden in een Spaanse cel werd vastgehouden. Hij wil niet met naam genoemd worden uit angst voor vooroordelen.

De man was samen met zijn vrouw met de auto op weg naar Marokko toen hij in een hotel werd aangehouden. "Ik kwam terecht in een detentiecentrum met zware criminelen. Niemand kon mij goed uitleggen waarom ik daar zat."

Volgens de Spaanse autoriteiten zou hij mogelijk lid zijn van een terreurcel. Maar er bleek in Nederland geen verdenking te zijn. Toch werd hij bijna twee maanden vastgehouden. "Ik zat tussen zware criminelen en werd zelf behandeld alsof ik een topcrimineel was. Ik heb mezelf meerdere keren moeten verdedigen."

Uitzichtloos

De zaak van de Tilburger kwam landelijk in het nieuws. Er werden Kamervragen over gesteld en er kwam een oproep van de toenmalige burgemeesters van Tilburg en Arnhem om hem vrij te laten. Uiteindelijk werd de man overgedragen aan de marechaussee op Schiphol, waarna hij direct werd vrijgelaten.

Ondanks de aandacht voor zijn zaak heeft hij nog steeds geen duidelijkheid gekregen over de situatie. "We weten dat er een CTER-mutatie in mijn dossier staat, maar wat dat betekent en wat de gevolgen ervan zijn, is onduidelijk. Er lopen nog allerlei inzageverzoeken."

Hoewel het inmiddels bijna anderhalf jaar later is, worstelt hij nog steeds met de gevolgen van zijn detentie. "Ik heb erna zeven maanden niet gewerkt omdat ik daar mentaal niet toe in staat was. Ik had geen inkomsten, maar de rekeningen liepen wel door. Daardoor heb ik het nu financieel moeilijk." Het vervelendst noemt hij het uitblijven van vooruitgang in zijn zaken. "Het is uitzichtloos. Dat doet me geen goed."

Onzekerheid

Ook de 26-jarige Armando kreeg te maken met een CTER-registratie. Hij werd een aantal jaar geleden geweigerd aan de grens met Nicaragua. Bij het opvragen van zijn politiedossier kwam hij erachter dat hij geregistreerd staat.

Zelf vermoedt hij dat de registratie iets te maken heeft met zijn verleden bij actiegroep Extinction Rebellion. "Ik heb meegedaan aan demonstraties. Daar was ook veel politie bij aanwezig."

Hoewel hij na zijn weigering aan de grens geen vervelende ervaringen meer heeft gehad, zou hij graag meer duidelijkheid willen over de achtergrond van de registratie. "Het vervelendst is de onzekerheid. Ik heb zo'n code, maar ik weet niet wat er mee gedaan wordt. Je vraagt je ook af of het ooit nog tegen je gebruikt zal worden."

Kritisch meekijken

Volgens ombudsman Van Zutphen is er nog te weinig oog voor dit soort schrijnende situaties. Hij ziet dat burgers van het kastje naar de muur worden gestuurd, zonder geholpen te worden. "Je kunt fouten nooit helemaal voorkomen. Wij snappen ook dat zo'n lijst nodig kan zijn, maar je moet er wel achter kunnen komen waarom je erop staat."

Verder pleit hij voor een onafhankelijke toezichthouder die in de systemen van verschillende veiligheidsdiensten kan meekijken. "Het helpt als iemand kritisch meekijkt of dingen wel goed zijn gegaan."

Schoof: jongeren niet voor het hoofd stoten, maar belangrijk om 'dingen te benoemen'

1 week 2 days ago

Premier Schoof zegt dat het op geen "enkele manier de bedoeling is om groepen jongeren voor het hoofd te stoten", maar hij benadrukt dat het na het geweld van vorige week in Amsterdam wel van "belang is om dingen te benoemen". Dat zei hij nadat hij vandaag op het Catshuis een gesprek had gevoerd met Joodse en maatschappelijke organisaties over het tegengaan van antisemitisme.

Schoof reageerde op kritiek van onder meer de moskeekoepels en oppositiepartijen, die vinden dat leden van het kabinet met hun uitspraken over integratieproblemen "olie op het vuur" gooien. Meerdere kabinetsleden zeiden na de gewelddadigheden vorige week in Amsterdam dat er een integratieprobleem is.

Na afloop van de voetbalwedstrijd tussen Ajax en Maccabi Tel Aviv donderdag werden Israëliërs op verschillende plekken in de Amsterdamse binnenstad opgejaagd en mishandeld door kleine groepen relschoppers.

Op video's is te horen dat er antisemitische scheldwoorden worden geroepen, in sommige gevallen wordt er ook verwezen naar slachtoffers van de oorlog in Gaza. Ook zijn er beelden van Maccabi-supporters die zich misdragen.

Met name de uitspraken van staatssecretaris Nobel over de gewelddadigheden gingen sommigen te ver. Die zei gisteren dat "een groot deel van de islamitische jongeren" de Nederlandse normen en waarden niet onderschrijft.

Breed maatschappelijk probleem

Schoof herhaalde dat er "hard moet worden opgetreden" tegen het antisemitisme. Volgens hem gaat het om een groep met "migratieachtergrond" die met de "rug naar de samenleving staat" en "westerse waarden niet deelt".

Dat blijven benoemen vindt hij van belang, maar hij acht het ook belangrijk om de aanpak van problemen "samen te doen". Daarom wil hij ook in gesprek met andere religieuze en maatschappelijke organisaties.

Naomi Mestrum van het CIDI sprak na de ontmoeting met het kabinet van een "constructief" gesprek, waarin de grote noodzaak van het aanpakken van antisemitisme en Jodenhaat besproken werd.

"Antisemitisme is nooit weggeweest, het is een breed maatschappelijk probleem. De demonisering van Joden moet stoppen". Mestrum hoopt dat het kabinet deze week met een "daadkrachtig" plan van aanpak komt.

Afnemen Nederlands paspoort

Het kabinet wil inderdaad deze week met zo'n plan komen. Bij het coalitieoverleg vanmorgen pleitten PVV-leider Wilders en BBB-leider Van der Plas voor rigoureuze maatregelen. Wilders vindt dat de video's van het geweld die rondgaan voor zich spreken.

"Ik waarschuw hier al meer dan tien jaar voor. Men heeft totaal niets met de westerse normen en waarden, maar met de islamitische waarden, en die staan haaks op de onze." Ook Van der Plas en VVD-leider Yesilgöz hebben conclusies getrokken over de achtergrond van de daders. De autoriteiten hebben zich daar nog niet over uitgelaten. Er zijn tientallen mensen opgepakt, maar nog niemand is voor de rechter verschenen.

De coalitiepartijen denken onder meer aan het afnemen van een Nederlands paspoort van daders van antisemitisch geweld die een dubbele nationaliteit hebben. Of er onder de arrestanten van vorige week verdachten met een dubbele nationaliteit zijn is nog onduidelijk, erkende Schoof.

Duitsland wil toenemend antisemitisme aanpakken, kritiek op inperking vrijheden

1 week 2 days ago

Na maanden van discussie heeft de Duitse Bondsdag een controversiële resolutie aangenomen om antisemitisme harder te straffen. De voorstellen moeten het Joodse leven in Duitsland beschermen, maar volgens tegenstanders wordt hiermee de vrijheid van meningsuiting ingeperkt en pro-Palestijnse stemmen het zwijgen opgelegd.

De plannen komen na een gemelde toename van Jodenhaat, die volgens partijen in het parlement in tientallen jaren niet zo groot is geweest. Het aantal meldingen van antisemitische daden in Duitsland is het afgelopen jaar verdubbeld. In de meeste gevallen ging het om het beschadigen van eigendommen en het aanzetten tot haat.

"Het antisemitisme wordt gevoed door zowel rechts-radicale bewegingen als islamistische groepen als gevolg van immigratie", zegt CDU-Bondsdaglid Gitta Connemann, een van de pleitbezorgers van de resolutie. "Maar het wordt ook gevoed door uiterst-linkse groepen. Het kent vele vormen."

Omstreden definitie

De resolutie bevat meerdere maatregelen om antisemitisme harder te straffen, zoals mensen van een opleiding sturen en het verbieden van organisaties die oproepen tot een boycot van Israël. De meeste aandacht gaat uit naar het voorstel dat er geen subsidie meer mag gaan naar 'antisemitische organisaties en projecten'.

Wetenschappers, kunstenaars en mensenrechtenorganisaties waarschuwen voor repressie, censuur en beperking van vrijheden. Kern van het probleem is de gekozen beschrijving voor antisemitisme. Daarvoor is gebruik gemaakt van een internationaal aanvaarde definitie, die nadrukkelijk geen juridische formulering is. Daarbovenop heeft de Duitse Bondsdag een cruciale zin toegevoegd: "Ook de staat Israël - die wordt opgevat als Joods collectief - kan het doelwit zijn van dergelijke aanvallen". Dat stelt volgens tegenstanders kritiek op Israël gelijk aan antisemitisme.

Protest komt ook uit Joodse hoek, onder meer van de prominente violist Michael Barenboim. "Het gaat hier niet om het beschermen van het Joodse leven in Duitsland, maar om steun bieden aan Israël", zegt hij in Jena, voorafgaand aan een concert. "Deze resolutie richt zich puur tegen kunstenaars en academici die solidair met Palestina zijn."

"Geen enkel land heeft de afgelopen decennia zo'n gewelddadige illegale bezetting uitgevoerd als Israël. Als ik dat zeg, kan ik als antisemiet wordt bestempeld", vervolgt Barenboim. Ook woorden als 'genocide' en 'apartheid' zouden niet meer mogen, zegt hij. "Op die manier kunnen we geen discussie meer voeren over Israël."

Boycot

Ontvangers van subsidie mogen geen antisemitisme verspreiden of het bestaansrecht van Israël in twijfel trekken en kunnen daarop gecontroleerd worden. Zo'n 'opinietest' kan eenvoudig misbruikt worden, waarschuwt onder meer Amnesty International. Ook zou het ertoe kunnen leiden dat artiesten of wetenschappers zich niet meer durven uiten over Israël, uit angst voor mogelijke (financiële) consequenties.

De resolutie past in de onderdrukking van pro-Palestijnse stemmen in Duitsland, zegt Barenboim. Hij wijst op talloze voorbeelden van geannuleerde optredens of samenwerkingen met pro-Palestijnse artiesten of organisaties om politieke redenen. "Daarmee bewegen we ons in een zeer gevaarlijke richting."

CDU'er Connemann vindt de kritiek onterecht. "De vrijheid van meningsuiting wordt in Duitsland zeer breed beschermd. Het gaat hier om Jodenhaat en dat is zeer goed te herkennen." Kritiek op Israël mag, benadrukt ze, maar bijvoorbeeld het oproepen tot een boycot van Israëlische producten niet. "Antisemitisme kan herkend worden als je 'Israël' kan vervangen door 'Joden', dan is het in principe antisemitisme."

Waar die grens precies ligt, is afhankelijk van de context. Het uitspreken van de woorden 'Free Gaza' an sich mag, maar het mag niet begeleid gaan met het verbranden van een Israëlische vlag, schetst de politicus. "In twijfelgevallen is het aan de rechter of overheid om tot een beslissing te komen, zoals in zoveel zaken gebeurt."

Brede politieke steun

Met de val van de regeringscoalitie is de Duitse politiek grotendeels lamgelegd, maar op dit dossier zijn de brede middenpartijen opvallend eensgezind. In de Bondsdag stemde alleen de links-conservatieve BSW tegen; Die Linke onthield zich van de stemming.

De resolutie moet ertoe leiden dat 'gaten' in het strafrecht worden gedicht, zeggen de partijen. Bijvoorbeeld in de asielregels: "Iemand die Duitser wil worden, moet kunnen aantonen dat hij het bestaansrecht van Israël accepteert", vindt Collemann. "Dat is de staatsraison van Duitsland, als gevolg van de Duitse geschiedenis en de verantwoordelijkheid voor de Holocaust." Dat betekent dat voor de Duitse staat het voortbestaan en de bescherming van Israël van levensbelang is.

De Joodse violist Barenboim vindt dat die historische verantwoordelijkheid verkeerd wordt opgevat. "Het is de Duitse verantwoordelijkheid om het internationale recht te bevorderen en te handhaven, en niet het steunen van een illegale bezetting en mogelijke genocide."

15 doden bij geweld in gevangenis in Ecuador, leger ingezet

1 week 2 days ago

In een gevangenis in Ecuador zijn 15 doden gevallen bij een gevecht tussen gevangenen. Het gebeurde in de beruchte Litoral-gevangenis. 14 mensen raakten gewond.

De gevangenis in de kuststad Guayaquil is de grootste van het land en geregeld het toneel van rellen en massamoorden. In 2021 vielen er bij dagenlange rellen ruim honderd doden. Vijf gedetineerden werden onthoofd.

De autoriteiten hebben geen verdere details gegeven over wat er precies is gebeurd in de gevangenis. De politie en het leger zijn ingezet om de situatie onder controle te krijgen. Lokale media schrijven dat er helikopters boven de gevangenis vlogen.

Dodelijkste gevangenis

De gevangenissen in Ecuador behoren tot de gewelddadigste van Latijns-Amerika. De complexen zijn overvol, er is veel corruptie en bendegeweld is er aan de orde van de dag.

Veel bendes zijn verbonden met de alsmaar toenemende drugshandel in het land. Ook in de gevangenis dragen bendeleden wapens, die naar binnen zijn gesmokkeld.

Ontsnapping drugsbaas

In januari ontsnapte een beruchte bendeleider uit dezelfde Litoral-gevangenis. Twee bewaarders werden ervan verdacht dat ze hadden geholpen bij die ontsnapping.

Adolfo 'Fito' Machias zat een straf van 34 jaar uit voor grootschalige drugshandel en moord.

Kabinet ziet rol voor onderwijsinspectie bij toezicht weekendscholen

1 week 2 days ago

Staatssecretaris Paul wil een plan van het vorige kabinet doorzetten om de Inspectie van het Onderwijs een rol te geven bij het toezicht op het informeel onderwijs, zoals bijvoorbeeld weekendscholen. De inspectie zelf ziet daar niets in.

Paul wil dat het makkelijker wordt om op te treden tegen lessen die aanzetten tot haat, discriminatie of geweld, staat in een voorstel waarop burgers en organisaties nu commentaar kunnen geven. Volgens het plan moet de minister van Onderwijs in het uiterste geval de instelling kunnen sluiten.

Over ingrijpen in het informeel onderwijs wordt al jaren gepraat. Informele scholen worden niet betaald door de Nederlandse overheid en ze staan niet onder toezicht van de inspectie. Het vorige kabinet wilde daar verandering in brengen. Toenmalig minister Wiersma maakte zich onder meer zorgen over de manier waarop salafistische moskeescholen functioneren.

Niet alleen islamitische scholen

Tegen het vorige voorstel kwamen veel bezwaren naar buiten, onder andere van de inspectie zelf. Die is ook over het plan van Paul zeer kritisch. In het nieuwe, aangepaste voorstel staat dat de inspectie toezicht kan gaan houden als er een redelijk vermoeden is dat de wet wordt overtreden én een onafhankelijke commissie daarover advies heeft gegeven.

Paul benadrukt dat er nu bijna geen mogelijkheden zijn om in het informeel onderwijs in te grijpen als er serieuze signalen zijn dat kinderen worden aangezet tot discriminatie of haat en daarmee worden opgezet tegen de Nederlandse samenleving: "Op reguliere scholen doen we dit ook, dus het is niet meer dan logisch dat we diezelfde kinderen ook buiten deze schooldeuren hiervoor behoeden."

In haar toelichting verwijst ze overigens niet alleen naar islamitische scholen. Ze wil ook kunnen ingrijpen bij bijvoorbeeld bijlesinstituten, Chinese weekendscholen, jongerenverenigingen en zondagsscholen.

"Bewust heimelijke activiteiten"

De inspectie is het ermee eens dat er stappen moeten worden gezet tegen radicalisering, maar ziet niets in de "route van het onderwijstoezicht". De instantie vindt zichzelf niet geschikt voor het toezicht op "bewust heimelijke activiteiten. Dat zou leiden tot een andersoortige taak, die niet aansluit bij het huidige instrumentarium".

Verder heeft de inspectie "principiële zorgen over het verworden tot scheidsrechter in morele discussies in kerkelijke, politieke en maatschappelijke sfeer".

Checked
27 minutes 49 seconds ago
NOS Nieuws - Algemeen
NOS Nieuws
Subscribe to NOS Nieuws - Algemeen feed