NOS Nieuws - Algemeen

Opnieuw zijn er afgelopen nacht Russische en Oekraïense aanvallen geweest. Zo heeft Rusland afgelopen nacht 130 Oekraïense drones neergehaald, meldt staatspersbureau RIA.

In de stad Orjol, in het westen van Rusland, raakten drones volgens de lokale autoriteiten een pijpleiding bij een lokale elektriciteitscentrale. Daardoor hebben inwoners van de stad en omliggende districten minder toegang tot warm water en kunnen ze hun huis minder verwarmen, zegt de regionale gouverneur.

Ook zou er een droneaanval boven de stad Jaroslavl, ongeveer 250 kilometer ten noordoosten van Moskou, zijn afgeslagen. Er zijn geen slachtoffers gemeld.

Gewonden in Oekraïense

Tegelijk melden Oekraïense hulpdiensten elf gewonden in de stad Soemy door een Russische aanval. Onder de gewonden zijn vier kinderen. De regio Soemy grenst aan Rusland en wordt voortdurend aangevallen.

Nu zouden een flatgebouw, andere woningen en infrastructuur zijn bestookt. Een lokale gouverneur zegt dat Rusland een spoorwegstation heeft geraakt. Daarbij raakten een aantal wagons en gebouwen beschadigd. Ook was er een aanval op Dnipro en twee gemeenten in het district Synelnykove, 75 kilometer ten noorden van Zaporizja.

700 projectielen in Oekraïne

Gisteren waren er nog grote aanvallen van Rusland op de Oekraïense energiesector. Daarbij werden twee mensen gedood en raakten vijftien mensen gewond. President Zelensky meldde gisteren dat Rusland ruim 700 projectielen had afgevuurd.

Deze mensen kwamen gisteren in Zaporizja terug bij hun appartement na de aanval:

Inmiddels is ook meer bekend over waarom de Verenigde Staten vorige week de geplande ontmoeting met president Poetin in Hongarije hebben afgelast. De Financial Times schrijft op basis van verschillende bronnen dat dat gebeurde nadat Rusland een memo had gestuurd aan Washington. Daarin werd vastgehouden aan harde eisen voor de beëindiging van de oorlog met Oekraïne.

Rusland eiste volgens de krant onder meer territoriale concessies, een flinke vermindering van de Oekraïense strijdkrachten en de garantie dat Oekraïne nooit NAVO-lid wordt.

Vervolgens belden de ministers Lavrov en Rubio van Buitenlandse Zaken over de kwestie. Daarna trok Rubio zijn conclusies en vertelde hij president Trump dat Moskou niet wilde onderhandelen, schrijft de Financial Times. Trump zou de Russen nog steeds willen ontmoeten als hij denkt dat er vooruitgang kan worden geboekt.

Voor het eerst is in Australië een verdrag gesloten tussen een deelstaatregering en de lokale inheemse bevolking. In de deelstaat Victoria, waar Melbourne ligt, werd het onder luid applaus en tranen aangenomen in het parlement.

"Dit verdrag geeft de Aboriginal-gemeenschap de macht om het beleid dat hun leven beïnvloedt mede vorm te geven", zei deelstaatpremier Jacinta Allan. "Zo bouwen we een eerlijker en sterker Victoria voor iedereen."

Het lokale verdrag komt twee jaar nadat een landelijk referendum over een stem voor de inheemse bevolking in de grondwet was mislukt. Dat ging over een grondwetswijziging om de Aboriginal- en Straat Torres-bevolking te erkennen als de oorspronkelijke bewoners van het land, en een rol voor hen te verankeren in de grondwet. Bijna 60 procent van de Australische bevolking stemde tegen.

Ondanks de grote teleurstelling hierover bij de inheemse inwoners is op lokaal niveau doorgewerkt aan initiatieven om hun meer invloed te geven. "Always was, always will be Aboriginal land" is een gevleugelde uitdrukking in Australië, die benadrukt dat de inheemse bevolking nooit formeel haar soevereiniteit heeft opgegeven. Ruim tien jaar lang is er gewerkt aan de invulling van het verdrag in Victoria.

Opgejaagd, vergiftigd en vermoord

Het doel is het verkleinen van de kloof tussen de inheemse bevolking en andere Australiërs. Zo'n 3,8 procent van de Australiërs is van Aboriginal- of Straat Torres-afkomst. Deze bevolkingsgroep doet het op alle vlakken, zoals gezondheid, onderwijs, werk en inkomen, veel slechter dan de overige inwoners. Zo leven inheemse Australiërs gemiddeld negen jaar korter, zelfdoding komt ruim twee keer zo vaak voor en de groep is oververtegenwoordigd in gevangenissen.

Dat heeft grotendeels te maken met het Australische bloedige, koloniale verleden, dat nog steeds doorwerkt. In 1788 werd Australië ingelijfd als strafkolonie door de Britse kroon. De inheemse bevolking werd opgejaagd, vergiftigd en vermoord. Tot aan de jaren 70 van de vorige eeuw was een 'Wit Australië'-beleid van kracht en werden inheemse kinderen stelselmatig weggehaald bij hun ouders.

Jarenlang zijn de gruwelijkheden die de oorspronkelijke bevolking heeft meegemaakt tijdens en na de kolonisatie onder het tapijt geschoven. Ook nu nog hebben Aboriginals te maken met achterstelling en racisme.

Genocide

Onderdeel van het verdrag is het voortzetten van het werk van de Yoorrook-commissie, die de afgelopen jaren aan waarheidsvinding deed. Die commissie (Yoorrook betekent "waarheid" in de Wemba Wemba-taal) stelt onder meer dat sinds de kolonisatie van Victoria binnen twintig jaar ruim driekwart van de inheemse bevolking werd gedood. De snoeiharde conclusie: er is een genocide gepleegd op de inheemse bevolking.

Daarnaast wordt een democratisch gekozen orgaan in het leven geroepen dat opkomt voor de belangen van de inheemse bevolking. De Gellung Warl-commissie, genoemd naar de uitdrukking voor "speerpunt" in de inheemse Gunaikurnai-taal, wordt voortaan geraadpleegd over wetten en beleid die van invloed zijn op de Aboriginal- en Straat Torres-bevolking. Het is nog onduidelijk wat het prijskaartje is van de uitwerking van het verdrag. Geschat wordt dat de nieuwe commissies tientallen miljoenen dollars per jaar gaan kosten.

Verzoening

Het is voor de Aboriginal- en Straat Torres-bevolking van groot belang dat de waarheid over het koloniale verleden van Australië boven tafel komt. In het verdrag is ook een afspraak gemaakt over het lesmateriaal op scholen in de deelstaat. Een nieuw curriculum moet kinderen meer inzicht geven in deze zwarte geschiedenis.

Steeds meer deelstaten in Australië zijn bezig met een verzoeningsproces met de inheemse bevolking. Zo is in Zuid-Australië een speciale commissie aangesteld die de 'stem' is van de lokale inheemse bevolking. In Victoria gaat de deelstaatregering ook nog formele excuses aanbieden aan de oorspronkelijke bewoners.

Jill Gallagher, directeur van de lokale gezondheidsraad, zei tegen de publieke omroep ABC dat ze hoopt dat het een voorbeeld zal zijn voor meer verdragen in andere delen van het land. "We kunnen de rest van Australië laten zien dat dit niet iets is om bang van te zijn. Sterker nog, dit brengt ons juist dichter bij elkaar."

Het verdrag treedt in december in werking. De lokale oppositie is fel tegenstander en heeft beloofd het meteen te schrappen als zij aan de macht komt. Eind 2026 zijn er lokale deelstaatverkiezingen in Victoria.

Officiële reacties uit Brussel zijn er niet, daarvoor is de verkiezingsuitslag nog te onzeker. Maar de Europese Commissie volgt de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen in Nederland met grote belangstelling.

Op het bureau van Commissievoorzitter Von der Leyen belandde gisteren een rapport met een eerste analyse van de Nederlandse verkiezingen. De Commissie volgt verkiezingen in alle lidstaten op de voet, maar die van Nederland worden met extra aandacht bestudeerd, zeggen betrokkenen.

Nederland wordt gezien als de kanarie in de kolenmijn - een teken dat er iets mis is - als het gaat om de opkomst van radicaal-rechtse partijen. PVV-leider Wilders liep in Europa voorop met zijn grote overwinning bij de verkiezingen van 2023. De regeringsdeelname van de radicaal-rechtse PVV, die een uitgesproken EU-kritische koers volgt, leidde tot een rol aan de zijlijn voor Nederland in Brussel.

Koerswijziging

In de analyse die Von der Leyen te lezen krijgt, zal ook een inschatting staan van de koers die een nieuwe Nederlandse regering de komende jaren gaat voeren. Met een motorblok van de drie pro-Europese partijen D66, VVD en CDA, zou Nederland weer een rol van betekenis kunnen opeisen. Maar veel hangt af van de vraag of GroenLinks-PvdA of JA21 zich bij dat motorblok gaat aansluiten.

JA21 is de partij die tegen gemeenschappelijke Europese leningen is, weten ze hier in Brussel. De motie-Eerdmans van maart dit jaar, droeg de regering op niet in te stemmen met het plan om met geleend geld de EU-landen te helpen met het financieren van defensie-investeringen.

Deelname van GroenLinks-PvdA aan de andere kant, zou een heel andere invloed hebben op de koers van een Nederlands kabinet. Die partij staat wel open voor gemeenschappelijke investeringen in defensie, een Europees migratiebeleid en Europese uitbreiding. Allemaal discussies waar een toekomstig kabinet in Brussel over mee zal moeten beslissen.

Betrokkenen bij de Europese Commissie geven aan dat het hoe dan ook een groot verschil zal maken als Nederland weer een stabiel kabinet krijgt dat geleid wordt door een premier met een politieke kleur, na het 'experiment' met de partijloze Dick Schoof.

EU-ambities Jetten

D66-leider Jetten "deinsde er niet voor terug om rechtstreeks met PVV-leider Geert Wilders in de clinch te gaan", schrijft de Belgische VRT. De positief ingestoken verkiezingsslogan van Jetten is opgevallen. Zowel de Britse krant The Guardian als de Amerikaanse nieuwssite Politico schrijft erover. "It is possible." Het kan wél. Vergelijkbaar met Obama's "Yes we can!", merken beide media op.

Jetten gaf de dag voor de verkiezingen een interview aan Politico waarin hij zijn Europese ambities duidelijk maakte: "Ik wil dat Nederland weer een invloedrijke rol krijgt in Europa." Nederland moet stoppen met eerst altijd 'nee' zeggen en juist positief staan tegenover het samendoen van dingen in Europa, zei Jetten.

Voor de liberalen in de EU zou de komst van premier Jetten een groot cadeau zijn. Van de regeringsleiders en staatshoofden die naar Europese toppen komen, is het overgrote deel nu christendemocraat. Slechts een paar van hen horen tot de liberale familie, de premiers van Estland en Slovenië bijvoorbeeld. En de Franse president Macron, die onder grote druk staat in zijn eigen land. Voor hen is een liberale premier erbij daarom zeer welkom.

Strategie afstemmen

Voorafgaand aan de toppen organiseren alle politieke families zogenoemde 'voortoppen'. Daarbij stemmen de verschillende leiders van EU-landen alvast hun belangrijkste ideeën op elkaar af. Zo sprak VVD'er Rutte toen hij nog premier was de strategie door met Macron.

Omdat de huidige demissionair premier Schoof geen lid is van een politieke partij kreeg hij nooit een uitnodiging voor deze bijeenkomsten - een van de oorzaken waardoor de invloed van Nederland binnen de EU de afgelopen tijd 'verschrompelde'.

Een nieuw kabinet zou een groot deel van die verloren invloed relatief makkelijk kunnen terugwinnen. Nederland is als vijfde economie van de EU altijd een speler om rekening mee te houden en ook het Nederlandse ambtenarenapparaat in Brussel wordt geroemd.

Zolang nog niet duidelijk is wat voor kabinet Nederland krijgt, is lastig in te schatten welke koers in Brussel zal worden ingezet. Maar de richting is al snel pro-Europeser dan toen het huidige demissionaire kabinet begon, met eurosceptische partijen als de PVV, NSC en de BBB.

Goedemorgen! In Nederland moet alleen de gemeente Venray nog met de verkiezingsuitslag komen. En in Heerenveen beginnen de NK Afstanden.

Eerst het weer: In het westen vandaag de meeste bewolking. Daar valt soms een beetje regen. In het oosten een waterig zonnetje voordat het ook hier bewolkt raakt.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Voor de bouw en exploitatie van een windmolenpark in de Noordzee heeft geen enkel bedrijf zich aangemeld. Dat schrijft demissionair minister Sophie Hermans van Klimaat en Groene Groei in een Kamerbrief over de inmiddels gesloten aanbesteding.

Ze wijst erop dat de markt voor windenergie op zee afgelopen tijd sterk is veranderd. Sinds 2018 werd geen subsidie vanuit de overheid meer toegekend aan bedrijven, volgens Hermans is dat wel weer nodig. Dat komt doordat de kosten voor de bouw van windmolenparken sterk zijn gestegen terwijl de industrie langzamer verduurzaamt dan verwacht. Investeerders durven daardoor het risico niet te nemen.

Hermans benadrukt in haar brief dat windenergie op zee "ondanks deze tegenvaller" noodzakelijk blijft voor Nederland. Nederland moet energieonafhankelijker worden en voldoende groene energie hebben voor verduurzaming, schrijft de demissionair minister.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Tot het laatste moment waren er bij de Tweede Kamerverkiezingen veel zwevende kiezers. In grote delen van het land is heel anders gestemd dan bij de verkiezingen twee jaar geleden.

Dat is in deze video goed te zien:

Fijne dag!

De orkaan Melissa heeft in Jamaica negentien levens geëist, melden de autoriteiten van het eiland. In Haïti vielen zeker 25 doden, vooral door overstromingen.

In Jamaica kwamen door de orkaan honderdduizenden mensen zonder stroom te zitten. Veel daken zijn van gebouwen geblazen en overal ligt puin. Het leger is ingezet om te helpen.

Melissa kwam dinsdag aan land in Jamaica, als een orkaan van de zwaarste categorie 5. Het was voor zover bekend de zwaarste orkaan in de geschiedenis die het eiland direct trof.

In Jamaica zijn meer dan 130 wegen onbegaanbaar door omgevallen bomen en puin. Het leger probeert die zo snel mogelijk weer vrij te maken voor hulpdiensten. Ook een Amerikaans reddingsteam is afgereisd naar Jamaica. De havenstad Black River, in het zuidwesten, is zwaar getroffen. Premier Andrew Holness noemde het Jamaica's "ground zero".

Haïti werd niet vol getroffen maar door de langzaam wegtrekkende orkaan regende het dagenlang hevig. In de plaats Petit-Goave trad een rivier buiten zijn oevers, wat leidde tot veel slachtoffers.

Ook het oosten van Cuba kreeg met Melissa te maken. Meer dan 700.000 mensen werden geëvacueerd. De schade is er groot, maar voor zover bekend zijn er geen doden gevallen.

Melissa, onderweg naar Bermuda, is inmiddels in kracht afgenomen. De financiële schade in het Caribisch gebied wordt geschat op zo'n vijftig miljard dollar.

Verwoestingen en doden op Haïti, Jamaica en Cuba door orkaan Melissa: