Aggregator

De komende tien dagen staan bibliotheken, boekhandels en scholen in het teken van voorlezen: de Nationale Voorleesdagen zijn weer begonnen. In Friesland is de aftrap extra bijzonder, want na dertig jaar maakt het bekende boekpersonage Tomke plaats voor twee nieuwe figuurtjes.

De peuter Tomke was het gezicht van een speciaal taalprogramma waarmee peuters en kleuters kennis maakten of meer leerden over de Friese taal. "Er was destijds behoefte aan meer Fries materiaal", zegt Hieke Rienstra van Afûk, een taalinstituut voor het Fries. "Voor de taalontwikkeling van kinderen is het belangrijk dat er veel voorgelezen wordt. Materiaal daarvoor in het Fries was er toen nog niet zo veel."

Samen met zijn hondje Romke werd Tomke een begrip in de provincie, schrijft Omrop Fryslân. Veel kinderen groeiden de afgelopen tientallen jaren op met het duo.

Jarenlang werd Tomke uitgezonden op Omrop Fryslân:

Tomke werd geïllustreerd door Luuk Klazenga. Hij overleed in de zomer van 2024 op 60-jarige leeftijd. "Hij was de enige tekenaar", zegt Rienstra in het NOS Radio 1 Journaal. "Uiteindelijk kozen we ervoor om in te steken op nieuwe karakters."

En nu nemen de figuurtjes Tys en Teske het stokje over. Zij zullen net als Tomke op verschillende plekken te zien zijn: in lesprogramma's, educatief materiaal voor peuters, in liedjes, boeken en filmpjes.

Hondje Romke

De figuren worden getekend door Willemke Brouwer uit Joure. "Teske is de wat stoere van de twee, en wat roekelozer dan Tys", zegt Brouwer. "Tys is voorzichtiger." Hij heeft een knuffeltje dat Romke heet, vertelt Brouwer. "Dat is een knipoog naar Tomke, want zo heette zijn hondje ook."

Tys en Teske zijn wat oudere peuters dan Tomke. "Hopelijk kunnen jongere peuters zich daaraan optrekken."

Bedreigde taal

De impact van Tomke, Tys en Teske op het Fries wordt onderzocht door de Fryske Akademy. Later dit jaar komen daar resultaten van, zegt onderzoeker Suzanne Dekker. "Ik kan wel al zeggen dat de mate waarin een taal wordt doorgegeven, afhankelijk is van de materialen die mensen daarvoor hebben."

De bijdragen van Tys en Teske lijken dus nuttig voor het behoud van de Friese taal. "Er is de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in behoud van het Fries, waardoor de taalvaardigheid redelijk stabiel is gebleven", zegt Dekker. Ongeveer de helft van alle Friese ouders spreekt de taal ook tegen hun kinderen. "Maar voor het vasthouden van deze taalvaardigheid is het belangrijk dat er continu in wordt geïnvesteerd. Het Fries blijft een bedreigde taal."

In 2024 maakte het Rijk bekend tot aan 2029 zo'n 18 miljoen euro uit te trekken om de Friese taal te bevorderen. Bijvoorbeeld voor Friestalig onderwijs, maar ook voor tweetalige verkeersborden, die eind vorig jaar werden gepresenteerd.

Gratis boekje

De onthulling van het eerste boekje van Tys en Teske was vanmorgen bij de start van de Nationale Voorleesdagen in de bibliotheek van Dronryp. Voor alle Friese kinderen ligt een gratis boekje klaar in de bibliotheek.

De machinistenvakbond in Spanje roept na de reeks treinongelukken van de afgelopen dagen op tot een landelijke spoorwegstaking. Vakbond Semaf eist dat de verantwoordelijken voor de veiligheid op het spoor strafrechtelijk worden vervolgd.

Semaf stelt dat de ongelukken gisteren in Catalonië werden veroorzaakt door objecten die door een storm op het spoor terecht waren gekomen, maar wijst ook nadrukkelijk op de slechte staat van de infrastructuur. "Wij zijn bij Semaf allen diepbedroefd en vinden deze voortdurende verslechtering van het spoorwegnet onaanvaardbaar. Er moeten dringend diverse maatregelen worden genomen op ons hele netwerk om de veiligheid van professionals en passagiers te garanderen."

Bij de treinongelukken kwamen ook drie machinisten om het leven, schrijft Semaf. "Gisteravond ontvingen we het tragische nieuws van het overlijden van alweer een collega. Ook raakten meerdere andere collega's en reizigers gewond, sommige ernstig."

Drie treinongelukken in drie dagen

Zondagavond ontspoorde een hogesnelheidstrein in de buurt van Adamuz, in de zuidelijke regio Andalusië. De trein kwam op een naastliggend spoor terecht en werd geraakt door een andere trein die uit tegengestelde richting kwam. Het dodental staat inmiddels op 42 en tientallen mensen liggen in het ziekenhuis. Ook worden er mensen vermist. Mogelijk liggen er nog mensen tussen de wrakstukken.

Gisteravond was er in de buurt van Barcelona in de noordoostelijke regio Catalonië weer een treinongeluk: een trein reed op brokstukken van een ingestorte keermuur. De machinist kwam om het leven en zeker 37 mensen raakten gewond, van wie vijf ernstig.

In de buurt van Blanes in dezelfde regio ontspoorde gisteravond nog een trein door stenen op het spoor. Voor zover bekend raakte daarbij niemand gewond.

De Rodalies-treinverbinding in Catalonië, die de voorsteden van Barcelona met elkaar verbindt, is vanwege de ongelukken stilgelegd. Semaf staat erop dat de verbinding pas wordt heropend als de veiligheid is gewaarborgd en juridisch is vastgelegd.

De PVV'ers die zich hebben losgemaakt van de partij van Wilders, zijn niet van plan om mee te doen aan de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart. Dat vinden ze te kort dag.

De zeven hebben nog geen nieuwe partij, al hebben ze al wel een naam bedacht. Afgelopen vrijdag lieten ze de domeinnaam nederlandsevrijheidsalliantie.nl al registreren.

Het gaat nog om een werktitel. Dat die lijkt op de naam van de partij van de Vlaams-nationalistische beweging van de Belgische premier Bart De Wever is toeval, stellen ze. De Nederlandse Vrijheids Alliantie en de Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) zijn niet aan elkaar gelieerd.

Naam niet gebruiken

In de Tweede Kamer heet de afgesplitste fractie Groep Markuszower. Gidi Markuszower, een voormalige vertrouweling van Wilders, is de fractievoorzitter. Zij mogen de nieuwe naam niet in het parlement gebruiken, omdat de NVA geen zetels heeft gekregen bij verkiezingen.

De uiterste inschrijfdatum voor nieuwe partijen die willen meedoen aan de gemeenteraadsverkiezingen was op 22 december. Partijen die nog geen naam hebben laten registreren, kunnen nog wel meedoen met een blanco lijst met kandidaten. Maar dat zijn de ex-PVV'ers dus niet van plan.

Onjuiste link verwijderd

In een eerdere versie van dit artikel stond een link naar een website over de Nederlandse Vrijheids Alliantie. Deze site is echter niet van de groep afgesplitste PVV-Kamerleden die doorgaan onder de naam Groep Markuszower. Wij hebben de link en bijbehorende citaten daarom verwijderd. De website van de Kamerleden is nog niet in gebruik.

(Telecompaper) The EU has unveiled the proposed Digital Networks Act, overhauling regulation of the telecom sector in an effort to simplify the existing...

De Nederlandse politie heeft meegewerkt aan het oprollen van een internationaal crimineel netwerk dat zich bezighield met de productie en distributie van synthetische drugs. Ook Nederlandse burgers maakten deel uit van het netwerk, meldt de Europese politiedienst Europol.

Aan de operatie, die een jaar heeft geduurd, deden naast Nederlandse politieagenten ook agenten uit België, Tsjechië, Duitsland, Polen en Spanje mee. In die tijd zijn meer dan 85 mensen aangehouden.

Het onderzoek met de naam Fabryka begon in 2024 op basis van inlichtingen van de Poolse politie. Afgelopen vrijdag werden in verschillende landen invallen gedaan, waaronder een locatie in Nederland. Twintig mensen werden daarbij aangehouden, onder wie twee vermoedelijke leiders uit Polen. De meeste huiszoekingen waren in Polen.

Het netwerk was verantwoordelijk voor de import en distributie van grote hoeveelheden chemische grondstoffen. In totaal zijn 24 industriële laboratoria ontmanteld die worden gebruikt voor de productie van harddrugs zoals MDMA, amfetamine en meth.

De chemicaliën waren afkomstig uit China en India en kwamen de EU binnen via verschillende landen. Daarna werden ze naar Polen vervoerd om verpakt te worden en verder gedistribueerd te worden naar illegale laboratoria in de hele EU.

Andy Kraag, bij Europol verantwoordelijk voor de bestrijding van zware misdaad, zegt dat het gaat om veruit de grootste operatie die de politiedienst ooit heeft uitgevoerd in de strijd tegen bendes die zich bezighouden met synthetische drugs. Hij sluit meer politieacties niet uit.

Een toespraak van de Canadese premier Carney in het Zwitserse Davos krijgt binnen en buiten het conferentieoord veel lof. De zelfgeschreven speech kon op het jaarlijkse World Economic Forum rekenen op een staande ovatie. In zijn 16 minuten durende toespraak zei Carney dat de wereldorde zoals we die kennen, niet meer terugkomt.

De Canadese premier sprak van "een brute realiteit waarin de geopolitiek van de grootmachten op geen enkele manier wordt beperkt". President Trump of de VS werden niet genoemd, maar de verbanden waren duidelijk.

Carney zei dat er "grote mogendheden" zijn die economische dwang, zoals importheffingen, als wapens gebruiken. Trump maakte afgelopen weekend bekend dat hij heffingen op wil leggen aan de Europese landen die onlangs militairen naar Groenland hebben gestuurd. De Amerikaanse president wil het eiland goedschiks of kwaadschiks innemen. De Groenlanders en de Denen hebben dat maar te accepteren, aldus Trump.

Nostalgie is geen strategie

"Laat ik er niet omheen draaien: we bevinden ons midden in een breuk, niet in een overgangsperiode", sprak Carney in Davos. De manier waarop de wereld politiek en economisch is georganiseerd, komt volgens hem niet terug. "De op regels gebaseerde wereldorde is aan het wankelen", sprak hij. "We moeten er niet rouwig om zijn. Nostalgie is geen strategie."

In plaats daarvan riep Carney middelgrote mogendheden, waar Canada ook toe wordt gerekend, op om de handen ineen te slaan. "Want als we niet aan tafel zitten, dan staan we op het menu", waarschuwde hij in het Zwitserse skioord, waar hij al tientallen keren aanwezig was in zijn vorig leven als topbankier.

Václav Havels bordje van de groenteboer

In Carneys ogen zijn landen geneigd om in deze turbulente tijden met de stroom mee te gaan, "in de hoop dat volgzaamheid veiligheid zal garanderen". Maar dat gaat niet gebeuren, meent de Canadese premier, die verwees naar een verhaal uit 1979 van de Tsjechische dissident Václav Havel.

Het essay draait om de vraag: hoe kon het communistische systeem zichzelf in stand houden? "Zijn antwoord begon met een groenteboer", aldus Carney. "Elke ochtend hangt deze winkelier een bordje in de etalage: Arbeiders van de wereld, verenigt u! Hij gelooft het zelf niet. Niemand gelooft het. Maar hij hangt het bordje toch op, om problemen te voorkomen. En omdat elke winkelier in elke straat hetzelfde doet, blijft het systeem bestaan."

Volgens Carney is een systeem vooral machtig doordat mensen doen alsof het waar is. "Als één persoon stopt met handelen, als de groenteboer zijn bordje weghaalt, begint de illusie barsten te vertonen. Het is tijd dat bedrijven en landen hun borden weghalen."

Dreigementen

De Canadese premier hield zijn toespraak tegen de achtergrond van de dreigementen van president Trump om Groenland te annexeren, desnoods met militair ingrijpen. Het eiland is een autonoom deel van Denemarken, een NAVO-bondgenoot van de VS. Canada vreest het volgende slachtoffer te worden; Trump noemde de noorderburen meermaals de 51ste staat van de VS.

Een paar uur voor de speech plaatste president Trump op sociale media een bewerkte foto van hem met Europese leiders in het Witte Huis. Op de achtergrond is een kaart te zien waarop Canada en Groenland bij het Amerikaanse grondgebied horen.

Trump komt vandaag zelf naar Davos om een langverwachte speech te geven. Europese leiders hopen hem daar te bewegen zijn plannen om Groenland in te nemen niet ten uitvoer te brengen.

Liveblog

Volg de laatste ontwikkelingen over Groenland en Davos in ons liveblog.

Carney is de eerste belangrijke westerse leider die erkent dat de systemen van internationale orde aan het afbrokkelen zijn, zegt de Canadese hoogleraar internationale betrekkingen Jack Cunningham. "Veel westerse leiders zijn op zoek naar iemand die de koers uitzet. En deze toespraak is een belangrijk signaal", zegt hij tegen The Guardian.

Het Canadese The National Observer noemt de toespraak van Carney de belangrijkste in de geschiedenis van het land tot nu toe. Volgens The New York Times laat Carney zichzelf hiermee zien op het wereldtoneel, al wijst de krant in een analyse ook op het eigenbelang van Canada, dat nu nog in sterke mate afhankelijk is van de grote buurman.

Ook om die reden gaat Canada de banden met China weer aanhalen, zo werd vorige week bekend. Bij een bezoek aan de Chinese leider Xi in Peking noemde Carney de relatie met China "voorspelbaarder dan met de VS".

De Zuid-Koreaanse oud-premier Han Duck-soo is veroordeeld tot 23 jaar gevangenisstraf voor zijn rol rond de militaire noodtoestand in 2024. Volgens de rechter speelde Han een cruciale rol toen oud-president Yoon Suk-yeol de staat van beleg had afgekondigd.

De rechter oordeelde dat Han zijn plicht en verantwoordelijkheid als premier destijds heeft verzaakt door deel te nemen aan de opstand. De rechter omschreef het uitroepen van de noodtoestand als een "opstand van bovenaf".

Volgens de rechter dreigde Zuid-Korea door het handelen van de oud-premier terug te vervallen in een dictatuur, "waarin de fundamentele rechten van het volk en de liberale democratische orde worden geschonden".

De rechtbank achtte Han ook schuldig aan andere aanklachten, waaronder meineed en het vervalsen van een officieel document.

De 76-jarige Han ontkende schuldig te zijn aan alle aanklachten, behalve meineed. De oud-premier heeft altijd volgehouden dat hij tegen het plan van Yoon was. De straf is acht jaar hoger dan het Openbaar Ministerie had geëist. Han is na de uitspraak direct gevangengenomen.

Parlement buiten spel

Yoon wilde in december 2024 als president het Zuid-Koreaanse parlement, waar de oppositie de meerderheid had, buitenspel zetten. In een televisietoespraak kondigde hij de staat van beleg aan. Volgens Yoon sympathiseerde de oppositie met aartsvijand Noord-Korea. Ook zei hij dat oppositiepartijen er alles aan deden om de regering te dwarsbomen.

Yoons besluit leidde tot chaos en een politieke crisis in het land en hij trok de noodtoestand weer snel in. Hij en Han werden door het parlement uiteindelijk afgezet, maar de afzetting van Han werd teruggedraaid door het Grondwettelijk Hof.

De oud-premier werd aangewezen als de tijdelijke opvolger van Yoon, maar stapte zelf op om mee te doen aan de vervroegde presidentsverkiezingen. Hij trok zich later terug uit de verkiezingsstrijd.

Vorige week werd Yoon in een zaak schuldig bevonden aan onder meer machtsmisbruik, belemmering van de rechtsgang en het vervalsen van documenten. Hij werd veroordeeld tot een gevangenisstraf van vijf jaar. In een andere zaak eisten aanklagers twee weken geleden de doodstraf voor het beramen van een opstand. Tegen Yoon zijn in totaal acht zaken aangespannen.

Het doodschieten van de 37-jarige Renee Good door een ICE-agent in Minneapolis en de grootschalige protesten die daarop volgden, zetten de omstreden Amerikaanse immigratiedienst flink in de schijnwerpers. De leden rijden in auto's zonder kenteken en plukken willekeurig mensen van kleur van straat bij hun jacht naar immigranten zonder papieren.

ICE (Immigration and Customs Enforcement) is in hoog tempo veranderd tijdens het eerste jaar van president Trumps tweede termijn: "Zwaar bewapend en gehuld in zwarte bivakmutsen zaaien ze angst in Amerikaanse steden", zegt Amerika-kenner Kenneth Manusama. "Het heeft de kenmerken van een paramilitaire groep, passend bij een autocratisch regime, direct aangestuurd door het Witte Huis."

Deportatie-operatie

ICE werd na de aanslagen van 11 september 2001 opgericht met het doel om de veiligheid in de Verenigde Staten te verbeteren. De organisatie kreeg de taak illegale immigranten op te sporen en te arresteren. Begin vorig jaar kondigde Trump de "grootste deportatieoperatie ooit" aan. Hij beloofde zijn kiezers om ten minste 10 miljoen mensen zonder verblijfsvergunning het land uit te zetten.

Trump zei zich te richten op immigranten met een criminele achtergrond, maar het net waarmee wordt gevist, wordt steeds groter: "Hij doet alles om maar te laten zien hoe daadkrachtig zijn regering te werk gaat", zegt Manusama. "En zo komen ook mensen met geldige papieren en mensen zonder strafblad in dat net terecht."

Verdubbeld

Om de streefcijfers te halen, groeide ICE in 2025 hard. Volgens de regering is het aantal ICE-agenten meer dan verdubbeld, van 10.000 agenten aan het begin van vorig jaar naar 22.000 nu. En om al die nieuwe medewerkers zo snel mogelijk aan het werk te zetten, is de drempel flink verlaagd: "Zodra je 18 bent en een training van acht weken hebt afgerond, kun je aan de slag bij ICE", zegt Manusama.

"Vervolgens moeten deze vaak onervaren rekruten heel ingewikkelde dingen doen", benadrukt Jack Thompson, hoogleraar Amerika Studies aan de Universiteit van Amsterdam. "Ze komen ineens terecht in grote protesten en moeten omgaan met vuurwapens. Dat is vragen om problemen."

Volgens Thompson trekt ICE ook de verkeerde mensen aan. Zo wordt er bijvoorbeeld geflyerd bij zogenoemde 'gun shows', evenementen waar vuurwapens, munitie en messen worden verkocht. "Daar komen vooral mannen met een rechtse, conservatieve achtergrond op af. Mensen die vaak al een negatief beeld van immigranten hebben en geneigd zijn nog agressiever te werk te gaan."

Willekeurige aanhoudingen

ICE-agenten worden naar plekken gestuurd waarvan bekend is dat er veel immigranten wonen en werken.

Manusama: "Willekeurig worden mensen op straat aangehouden en gevraagd naar hun papieren, vaak op basis van huidskleur. Mensen worden belaagd op straat, op hun werkplek, soms worden zelfs ouders meegenomen terwijl hun kinderen alleen in de auto achterblijven. Volgens de grondwet mag dit niet, maar niemand fluit de agenten terug. En het Witte Huis staat pal achter hen."

Na hun aanhouding komen veel mensen terecht in een van de detentiecentra van ICE. Over de omstandigheden daar is veel minder bekend dan van de werkwijze van ICE in de Amerikaanse straten. Volgens een recent rapport zitten honderdduizenden mensen, veruit de meesten zonder strafblad, vast onder zware omstandigheden. De kans om hun arrestatie aan te vechten en vrij te komen is klein.

In 2025 zijn 32 mensen overleden terwijl ze opgesloten zaten, dat maakt het ICE's dodelijkste jaar in twintig jaar tijd. Doodsoorzaken waren onder meer een hartstilstand, tuberculose en zelfmoord.

De aanhoudingen leiden tot woede en angst in de hele samenleving. Mensen durven de straat niet meer op, zijn bang dat zij de volgende zijn. "Daarbij is vaak niet duidelijk waar een arrestant naartoe wordt gebracht", vertelt Thompson. "Dat komt ook doordat het systeem bureaucratisch en chaotisch is. Dat is heel beangstigend voor familie en vrienden."

Protesten

De dood van Renee Good heeft de protesten tegen de werkwijze van ICE en het deportatiebeleid van Trump aangewakkerd. In allerlei steden gaan woedende Amerikanen de straat op met borden als 'Melt ICE', 'I like my ICE crushed' en 'ICE out for Good'. Recente peilingen laten zien dat steeds meer Amerikanen vinden dat ICE veel te ver gaat.

Maar de regering is niet onder de indruk en noemt demonstranten 'binnenlandse terroristen' die de veiligheid van het land ondermijnen.

Manusama en Thompson verwachten dat de tegenbeweging niet groot en structureel genoeg is om veranderingen af te dwingen. De kritiek zwelt aan, maar nog steeds staat ongeveer de helft van de Amerikaanse bevolking achter het deporteren van illegale immigranten. Ook vanuit de politiek is er weinig druk. Thompson: "De Democraten spreken zich niet stevig genoeg uit en hebben geen stok om mee te slaan."

"Ik verwacht niet dat er voor de tussentijdse verkiezingen, eind dit jaar, iets gaat gebeuren. Dus tot die tijd kan ICE gewoon z'n gang gaan."

NOSop3 maakte deze video over wat ICE doet:

There’s been a lot of virtual ink spilled about LLMs and their coding ability. Some people swear by the vibes, while others, like the  FreeBSD devs have sworn them off …read more

(Telecompaper) Netflix has met its forecasts for growth in 2025, ending the year with over 325 million paid subscribers...

(Telecompaper) Hong Kong-based CK Hutchison is going ahead with plans to list its telecoms business on the stock market...

Een verzekering voor zzp'ers als ze arbeidsongeschikt raken, biedt weinig extra bescherming om de vaste lasten te blijven betalen. Dat blijkt uit onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB), dat onderzocht hoelang werknemers en zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers) het volhouden als ze zonder werk zitten of ziek worden.

"Voor zelfstandigen betekent het natuurlijk dat ze hun hele inkomen meteen verliezen terwijl werknemers nog recht hebben op twee jaar loondoorbetaling bij ziekte", zegt Jonneke Bolhaar, hoofd Arbeid en Kennis bij het CPB. In 2030 wordt het voor zzp'ers waarschijnlijk verplicht om een arbeidsongeschiktheidsverzekering af te sluiten.

Als een zelfstandige dan arbeidsongeschikt raakt, krijgt die na twee jaar ziekte een uitkering. Volgens het huidige demissionaire kabinet is driekwart van de zelfstandigen nu niet verzekerd omdat zij de kosten van een arbeidsongeschiktheidsverzekering vaak te hoog vinden.

Problemen bij arbeidsongeschiktheid

Het CPB heeft uitgezocht dat zo'n 70 procent van de zelfstandigen de eerste twee jaar vaste kosten kan blijven betalen. Met een verzekering met een wachttijd van een jaar stijgt dat aantal iets: dan kan 75 procent van de zelfstandigen de vaste kosten blijven betalen. Daartegenover staat dat een op de vier zzp'ers dat dus niet kan.

Volgens onderzoekers van het CPB is er ook een aanzienlijk deel van de Nederlandse ondernemers dat het slechts een paar maanden kan uitzingen als plots het inkomen wegvalt. Het gaat om ruim 15 procent van de zelfstandigen.

"De meeste mensen kunnen het best een periode volhouden, maar een behoorlijk deel ook niet", concludeert Bolhaar. "Als je al binnen een jaar in de problemen komt, helpt een verzekering die je na twee jaar krijgt niet zo veel."

Weinig spaargeld

Het inkomen van mensen in dienst bij een bedrijf of organisatie is gemiddeld relatief hoog bij werkloosheid of als door ziekte niet meer (volledig) kan worden gewerkt. Dat komt vooral doordat werknemers premie betalen en in zo'n pechgeval dus recht hebben op uitkeringen zoals de WIA en de WW. Iemand die voor zichzelf werkt, heeft dat niet en kan doorgaans een kortere periode overbruggen voordat het eigen geld is opgemaakt aan zaken als de huur, hypotheek of energierekening.

Het is niet de enige groep die financieel kwetsbaar is als het inkomen wegvalt door baanverlies of ziekte. Volgens het CPB hebben ook jongeren, huurders en alleenverdieners beperkt spaargeld. Dat is bij hen gecombineerd met een vaak lager inkomen. Tegelijkertijd zijn zij vaak een relatief groot deel van het inkomen kwijt aan vaste lasten. Als hun inkomen plots wegvalt, komen deze groepen dus sneller geld tekort.

Rijkswaterstaat adviseert automobilisten de reis vanuit het zuiden richting Utrecht uit te stellen. Daar staat sinds vanmorgen een lange file vanwege uitgelopen werkzaamheden aan de weg bij Everdingen. Om 06.30 uur konden weggebruikers al rekenen op drie kwartier vertraging.

De wegbeheerder is op de A2 bezig met het herstellen van vorstschade, schrijft RTV Utrecht. Daarbij is een asfaltmolen kapotgegaan. Twee rijstroken blijven tot na de ochtendspits dicht, en dat zal waarschijnlijk zorgen voor hinder.

Bij knooppunt Deil gebeurde rond 07.45 een ongeval. Daar stond al veel file, zegt Rijkswaterstaat, en die is sindsdien toegenomen. Meerdere hulpdiensten zijn ter plaatse.

De ANWB verwacht dat de weg om 10.00 uur weer volledig open kan. Tot die tijd kan verkeer richting Utrecht de borden naar Gorinchem volgen, over de A15 en A27. Op die wegen staat inmiddels ook file, meldt de ANWB. Rond 09.00 uur vanmorgen ging het op zowel de A2 als op de A27 om een uur extra reistijd.

Nergens in Nederland hadden automobilisten vorig jaar zoveel last van files als in Den Haag. Een rit van 10 kilometer door de stad duurde gemiddeld zo'n 8 minuten langer dan wanneer het verkeer normaal had doorgestroomd. Dat is een vertraging van 51 procent, heeft TomTom uitgerekend. De navigatiesoftwaremaker onderzocht de reistijden van zeventien Nederlandse steden.

De vertraging in Den Haag kwam onder meer door afsluitingen vanwege de NAVO-top, maar ook door werkzaamheden. Den Haag heeft daarmee Amsterdam afgelost als 'filehoofdstad' van Nederland in het jaaroverzicht van het bedrijf.

De toename in verkeersdrukte is in het algemeen vooral in de avondspits zichtbaar. In veel steden nam de verkeersdrukte in de avondspits toe ten opzichte van 2024, met Den Haag als uitschieter.

De ochtendspitsen verliepen juist soepeler. Dat komt doordat werkdagen flexibeler worden. Het kan bijvoorbeeld zijn dat mensen de eerste uren thuis wat werk doen voordat ze naar kantoor gaan. Het verkeer is dan gespreid. Maar tussen 17.00 en 18.00 uur gaan ze wel tegelijk weer naar huis.

De grootste verstoring in Nederland werd gemeten in Arnhem op 23 oktober, waar automobilisten 97 procent extra reistijd hadden. Op deze dag werd de A12 bij Arnhem afgesloten vanwege een zinkgat.

Alleen in Groningen daalde de vertraging flink, met bijna een kwart ten opzichte van 2024. Dat komt onder meer door het afronden van het werk aan de zuidelijke ringweg en de oplevering van het vernieuwde knooppunt Julianaplein.

Amsterdam is de traagste autostad van het land, vooral doordat de maximumsnelheid er 30 kilometer per uur is. Mensen halen er een gemiddelde snelheid van nog geen 23 kilometer per uur. In Den Haag is dat ruim 25 kilometer per uur en in Nijmegen ruim 28.

Vergeleken met andere landen valt de vertraging in Nederland mee. Koploper Den Haag staat met 51 procent wereldwijd op plek 81. De drukste stad ter wereld is Mexico-Stad met 76 procent vertraging.

The meaning of Inception’s ending famously revolves around a top which spins forever in dreams, but in real life comes to a stop like any other top. Any other top, …read more

Drie weken voor de start van de Olympische Winterspelen wordt in de gaststeden Milaan en Cortina d'Ampezzo nog hard gewerkt aan de sportfaciliteiten en de infrastructuur. De vraag is of de resterende 21 dagen genoeg zijn om alles af te krijgen.

De skyline van Cortina d'Ampezzo wordt ontsierd door een woud aan hijskranen. De gele gevaartes steken schril af tegen de machtige grijze rotspunten van de Dolomieten die boven het bergdorp uittorenen.

Vlak voor zonsondergang op deze prachtige, maar koude winterdag kleuren de kale toppen van de bergen oranje-roze. Silverio Lacedelli heeft echter geen oog voor het natuurschoon. Op weg naar de plek waar een station van de gloednieuwe kabelbaan wordt aangelegd, moppert de gepensioneerde bosbouwkundige dat er weer een weg is afgesloten. "Dan gaan we maar lopen."

Het station van de kabelbaan, die toeschouwers van het dorp naar skipistes moet gaan brengen, is nu nog een skelet van beton en staal. De kabels ontbreken nog, net als de wielen en de houten structuur die er op papier erg mooi uitziet maar waar nu nog geen spoor van is. "De kabelbaan moet over drie weken klaar zijn", zegt Lacedelli, terwijl de zoveelste kiepwagen met zand langsrijdt.

Bobsleebaan en wegen grootste bouwplaatsen

De bouw van de kabelbaan heeft vertraging opgelopen vanwege de onstabiele grond in het gebied, maar is zeker niet het enige project dat drie weken voor de start van de Olympische Spelen nog niet klaar is. Het gebied rondom de bobsleebaan is een grote bouwput en ook aan de tweebaansbergweg naar Cortina wordt nog druk gewerkt.

De 60 kilometer lange weg die vanaf de snelweg in Belluno naar Cortina d'Ampezzo loopt, wordt verbreed en deels ondertunneld. Maar de drie varianten zijn nog lang niet klaar, ook op een rustige donderdag in januari staan er files en doe je ruim een uur over de route. Straks moeten er duizenden toeschouwers overheen.

Toch is Alessia Follador, voormalig snowboarder en nu als ambassadeur verbonden aan de organisatie van de Spelen, ervan overtuigd dat het geen chaos wordt. "Er is een circulatieplan opgesteld om het gebruik van het openbaar vervoer te stimuleren. Tussen Belluno en Cortina gaan pendelbussen rijden. Langs de provinciale weg worden op dit moment grote parkeerplaatsen aangelegd. De pendelbussen moeten de toeschouwers ontmoedigen met de auto te komen en moeten verkeersproblemen voorkomen."

Als de Olympische Spelen op 6 februari beginnen, zal Cortina zelf ook grotendeels worden afgesloten voor autoverkeer. Bewoners kunnen met een pas bepaalde zones wel in en andere niet.

De bewoners van Cortina zijn niet onverdeeld enthousiast. Een bewoner noemt de Olympische Winterspelen, zeventig jaar na de vorige Spelen, een "kans voor Cortina", maar baalt wel van de enorme bouwput die zijn dorp is geworden. "Tot nu toe heb ik vooral heel veel ongemak gehad van de werkzaamheden, van de wegopbrekingen en het constante gebrom van hijskranen en graafmachines."

Een ander voorziet een "grote ramp". "Ik moet allemaal stickers op mijn scooter gaan plakken om door het dorp te mogen rijden. Ik zie niet in wat het voordeel voor de gewone Cortinezen is."

'Magie 1956 uitgewerkt'

Adriano Lorenzi heeft begrip voor het ongemak. Hij is net als Follador ambassadeur van de Winterspelen, maar daarnaast voormalig hoteleigenaar. Hij denkt dat er vooral na de Spelen economische voordelen zullen zijn. "Toeristen blijven nu weg, want de pistes zijn dicht, maar door de uitbreiding van het hotelaanbod komen nieuwsgierigen na de Spelen wel kijken."

Volgens Lorenzi was de magie van de Spelen van 1956 uitgewerkt en is dit een gouden kans om te investeren in de toekomst. "We kunnen er weer twintig jaar tegenaan."

Bosbouwkundige Lacedelli gelooft best dat de opknapbeurt voor Cortina nodig was, maar is vooral bang dat het dorp straks met sportfaciliteiten zit die alleen maar geld kosten. "Het bestieren van een bobsleebaan kost ontzettend veel geld. Je hebt ijsmeesters nodig, die baan moet onderhouden worden, er zijn mensen nodig om die bobsleeën weer naar boven te brengen."

De vorige baan, gebouwd voor de Olympische Spelen van 1956, is niet voor niks gesloten. "Die leed alleen maar verlies."

Hoewel Milaan en Cortina d'Ampezzo de Spelen al ruim zes jaar geleden kregen toegewezen, hikt de organisatie tegen de deadline aan. En hoewel Italianen meesters in improvisatie zijn en er in Cortina dag en nacht gewerkt wordt, is het maar zeer de vraag of over drie weken alles klaar is.

Een meerderheid in de Tweede Kamer wil dat het demissionaire kabinet en straks een nieuw kabinet alles op alles zet om te voorkomen dat Nederlandse DigiD-gegevens in handen van de Amerikaanse overheid komen. Er zijn zorgen dat dat kan gebeuren door een ophanden zijnde overname van Solvinity, een bedrijf dat essentieel is voor de toegang tot DigiD.

In een technische briefing in de Kamer spreken Kamerleden vandaag met experts over de gevaren en risico's. De VVD is zeer bezorgd dat de Amerikaanse overheid door de overname "een weg zou kunnen vinden tot gegevens" en mensen daarmee zou kunnen chanteren. GroenLinks-PvdA vindt dat minister Rijkaart van Binnenlandse Zaken verantwoordelijk is voor de nationale digitale veiligheid en "met zijn vuist op tafel moet slaan".

De Kamer is al langer bezorgd over de kwestie. Kamerleden kunnen bedrijven niet dwingen om af te zien van een overname, weet GroenLinks-PvdA-Kamerlid Kathmann. Maar ze hoopt wel dat het kabinet alles uit de kast trekt. Het moet wat haar betreft niet zo ver komen dat "Trump met één druk straks onze digitale overheid kan uitzetten".

Volgens VVD-Kamerlid Erkens moeten nu eerst de risico's goed in kaart worden gebracht. Zonder een juridische garantie dat de Nederlandse data niet ingezien mogen worden in Amerika zou de deal niet mogen doorgaan, vindt hij. En als die overname toch plaatsvindt, moet onze overheid ervoor zorgen dat Solvinity niet meer verantwoordelijk is voor DigiD-activiteiten, aldus Erkens.

In november werd duidelijk dat het Amerikaanse IT-bedrijf Kyndryl op het punt staat eigenaar te worden van het cloud- en infrastructuurbedrijf Solvinity, waarvan DigiD gebruikmaakt. Het bedrijf levert de infrastructuur waar de gegevens van DigiD overheen gaan. Die digitale identiteit heeft iedereen nodig om gegevens uit te wisselen met bijvoorbeeld zorgverzekeraars, pensioenfondsen, de gemeente of de Belastingdienst.

Wat zijn de risico's van een overname?

Het risico zit met name in de mogelijkheid dat door de overname de toegang tot diensten als DigiD geblokkeerd kan worden, zeggen deskundigen. Zo zou de Amerikaanse overheid aan Nederland sancties kunnen opleggen waaraan Amerikaanse bedrijven zich moeten houden. Zoiets gebeurde bijvoorbeeld toen president Trump ingreep bij het Internationaal Strafhof in Den Haag, waarna de hoofdaanklager geen toegang meer had tot zijn Microsoft-e-mailadres.

In het geval van Solvinity kan dat grote gevolgen hebben: mensen zouden dan niet meer kunnen inloggen met DigiD of op Mijnoverheid.nl.

Kathmann van GL-PvdA hoopt dat Solvinity nog op andere gedachten gebracht kan worden. Een andere mogelijkheid is dat de overheids-ICT-dienst Logius overstapt naar een ander bedrijf om mee samen te werken. Of dat de overheid haar best doet om een zogeheten gouden aandeel te kopen, waarmee we een vetorecht krijgen, aldus Kathmann.

Aan de formatietafel zijn de zorgen over digitale veiligheid ook een onderwerp: volgens D66-leider en aanstaand premier Jetten komt er in het nieuwe kabinet een "bewindspersoon die een heel specifieke verantwoordelijkheid krijgt voor digitale veiligheid". Of deze persoon ook een eigen budget en meer zeggenschap krijgt dan vorige bewindspersonen met digitale veiligheid in de portefeuille kan hij nog niet zeggen. Jetten zegt wel dat een van de leden van het nieuwe kabinet "een duidelijke opdracht" zal krijgen.

Een meerderheid in de Kamer wil in elk geval versneld een debat over digitale veiligheid: dat debat zou nog voor het voorjaarsreces van half februari moeten plaatsvinden. Kathmann wil verdergaan dan wat Jetten nu zegt en zal pleiten voor een afzonderlijke minister voor digitale veiligheid met een eigen budget.

Verder maakt de Kamer zich zorgen over de vele overheidsinstanties die op Amerikaanse clouddiensten zitten. Dat wil de Kamer de komende jaren ook afbouwen, zodat ons land daarin zelfstandiger wordt.

Goedemorgen! De Amerikaanse president Trump houdt een speech bij het World Economic Forum en PSV ontmoet Newcastle United in de Champions League.

Eerst het weer: In het westen is er vanochtend kans op regen. Uiteindelijk wordt het overal droog met een afwisseling van wolken en zon. Het wordt 5 tot 9 graden met een matige zuidoostenwind.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Bij een nieuw treinongeluk in Spanje is de machinist omgekomen en zijn zeker 37 mensen gewond geraakt. Vijf van hen zijn er slecht aan toe, melden de lokale autoriteiten. Het ongeluk gebeurde niet ver van Barcelona.

Volgens Spaanse media reed de trein op het traject tussen Gelida en Sant Sadurní op de brokstukken van een ingestorte keermuur die langs het spoor stond. Mogelijk was de keermuur instabiel geworden door de zware regenval van de afgelopen dagen en daardoor ingestort.

Het is het tweede grote treinongeluk in Spanje in twee dagen tijd. Bij het andere incident, nabij de stad Córdoba, kwamen zondagavond zeker 42 mensen om het leven.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog dit:

In het Verenigd Koninkrijk smullen ze van de rel die is ontstaan bij de familie Beckham. De oudste zoon van het gezin heeft het contact met zijn ouders verbroken, onder meer omdat zijn moeder de openingsdans op zijn bruiloft zou hebben gekaapt. Omdat Victoria Beckham dat volgens haar zoon op een ongepaste manier deed, gaan er in het Verenigd Koninkrijk nu talloze memes rond van hoe de dans er wellicht uitzag:

Fijne woensdag!

De man die de Japanse oud-premier Shinzo Abe heeft vermoord, moet levenslang de gevangenis in. De 45-jarige Tetsuya Yamagami schoot Abe in juli 2022 op een verkiezingsbijeenkomst op klaarlichte dag dood. Dat deed hij met een vuurwapen dat hij zelf gemaakt had met online bestelde onderdelen.

Het Openbaar Ministerie had ook levenslang geëist en zei dat de daad van Yamagami "gevaarlijk, lafhartig en uitzonderlijk ernstig" was. Het was volgens het OM "een uiterst ernstig incident dat zijn weerga niet kent in de naoorlogse geschiedenis". De politieke moord schokte Japan, ook omdat in het land nauwelijks vuurwapengeweld voorkomt.

Yamagami schoot de oud-premier dood vanwege diens banden met de Verenigingskerk, een Zuid-Koreaanse christelijke beweging die ook wel de Moonsekte wordt genoemd. Die is al tientallen jaren omstreden vanwege onder meer agressieve fondsenwerving. Yamagami koesterde wrok tegen de beweging vanwege problemen in zijn gezin.

Zijn moeder schonk omgerekend honderdduizenden euro's aan de beweging, in de hoop dat ze haar familie van de ondergang kon redden. Het gezin leed daardoor grote financiële schade en raakte in conflict met elkaar. Yamagami's broer stapte daardoor zelfs uit het leven. Zijn advocaten hadden betoogd dat de wanhopige situatie van het gezin zou moeten meewegen in het vonnis en dat zijn gevangenisstraf daarom niet langer dan twintig jaar zou moeten zijn.

Na de moordaanslag kreeg Yamagami bijval van het Japanse publiek. Zo ontving hij duizenden steunbetuigingen, geld en cadeaus. Ook werd hij een symbool voor kinderen die binnen religieuze sektes opgroeien. Diverse lotgenoten traden na de moord naar buiten en deelden hun slachtofferverhalen.

Ook ontstond er een mediastorm rond de Verenigingskerk. Die verloor vorig jaar maart zijn religieuze status. De rechtbank in Tokio oordeelde dat er sprake was van systematische afpersing van gelovigen.

Correspondent Japan Anoma van der Veere:

"In Japan zijn de reacties verdeeld. Veel mensen begrijpen dat het om een moordaanslag op een voormalig premier gaat, gepleegd in het openbaar en met honderden omstanders. Vanuit dat perspectief voelt een levenslange gevangenisstraf als een logische uitkomst.

Tegelijkertijd klinkt de kritiek dat het persoonlijke leed en de achtergrond van Yamagami nauwelijks zijn meegewogen door de rechter. Het vonnis biedt daardoor weinig houvast voor anderen die kampen met vergelijkbare problemen, zoals religieuze druk en sociale uitzichtloosheid. Precies de punten die de verdediging tijdens het proces centraal stelde voor strafvermindering.

Echte opluchting overheerst er dan ook niet. Juridisch is de zaak afgerond, maar maatschappelijk blijft de discussie sudderen. Omdat het geweld is bestraft, maar de politieke en maatschappelijke factoren die eraan hebben bijgedragen grotendeels buiten schot zijn gebleven."

Bij de felle protesten in Iran van de afgelopen weken zijn inmiddels zeker 4519 doden geteld. Dat meldt de organisatie HRANA, die vanuit de Verenigde Staten de mensenrechtensituatie in Iran monitort. Behalve 4251 demonstranten zouden ook 197 leden van de ordediensten zijn omgekomen.

Daarnaast onderzoekt HRANA nog eens ruim 9000 meldingen van doden. Volgens de groep hebben zeker 5811 mensen zware verwondingen opgelopen bij de protesten. Ook zouden er minstens 26.000 mensen zijn gearresteerd door het Iraanse regime.

Zaterdag erkende de geestelijk leider van Iran, ayatollah Khamenei, dat er duizenden doden waren gevallen. Hij wees met de vinger naar de Verenigde Staten en noemde de betogers opnieuw "terroristische vertegenwoordigers" van de aartsvijanden van zijn land. Daarmee doelt hij op de VS en Israël.

Teheran 'ruikt naar de dood'

Een volledig beeld van de situatie is nog altijd niet te krijgen. Het internet is al bijna twee weken nagenoeg helemaal platgelegd door de autoriteiten. Wel lukt het sinds een dag of twee om af en toe verbinding te krijgen via een VPN, zegt de prominente journaliste Elahe Mohammadi. Zij was een van de eerste journalisten die verslag deden van de dood van Mahsa Amini in 2022 en daarvoor werd opgesloten.

"De stad ruikt naar de dood", schrijft Mohammadi op X. "We hebben zware dagen achter de rug en iedereen is geschokt. Een heel land verkeert in rouw, een heel land slikt zijn tranen weg, een heel land heeft een brok in zijn keel. Het is nog nooit in mijn leven voorgekomen dat het sneeuwde in Teheran en niemand daar vrolijk van werd."

Sfeer van afschrikking

In diverse steden in Iran is er zware beveiliging op straat, hoort HRANA van bronnen ter plekke. Politieagenten, veiligheidstroepen, Basij-milities van de Revolutionaire Garde en agenten in burger zouden te zien zijn bij publieke ruimtes, gebieden met veel verkeer en bij in- en uitgangen van steden.

Ook zijn er meer controles en checkpoints. "Deze situatie wordt vooral na het vallen van de avond bijzonder intens, wat bijdraagt aan een sfeer van afschrikking en angst in stedelijke gebieden", schrijft HRANA.

De protesten begonnen op 28 december in de hoofdstad Teheran. Ondernemers gingen de straat op vanwege een scherpe waardedaling van de Iraanse munt en de verslechterde economische situatie. De protesten groeiden daarna uit tot de felste in decennia tegen de autoritaire leiding van het islamitische land. Nu deze op bloedige en genadeloze wijze zijn neergeslagen door het Iraanse regime, lijken grote nieuwe betogingen vooralsnog uit te blijven.

Deze video van vorige week toont hoe het Iraanse regime ingreep en hoe moeilijk het is om een beeld van de situatie te krijgen: