"Gelukkig is het volle maan, dat geeft wat licht", lacht een oudere man in de Berlijnse wijk Zehlendorf. Sinds zaterdagochtend zitten hij en tienduizenden stadsgenoten zonder stroom. Zijn noodpakket raakt op en het wordt steeds kouder in huis. "Ik kan niet nóg meer truien aandoen."
In een buurthuis komt een studente zich wassen met warm water. "Eerst vond ik het nog wel leuk, zo met z'n allen in het donker, maar inmiddels is het 12 graden in mijn studentenkamer." Zij slaapt met medestudenten op één kamer, gevuld met kaarsen, om de temperatuur te verhogen. "Maar iedere nacht wordt het kouder."
Veel mensen logeren elders bij vrienden en familie, maar sommigen kunnen of willen hun huis niet verlaten. "Ik ben 95, ik wil niet weg", zegt Wolfgang Senft stellig. "Ik kan wel naar mijn kinderen, maar wat moet ik daar?"
Vulkangruppe
Een extreemlinkse groepering genaamd Vulkangruppe wist in de nacht van vrijdag op zaterdag meerdere hoogspanningskabels door brand zwaar te beschadigen. 45.000 huishoudens kwamen zonder stroom te zitten, een derde daarvan is inmiddels weer aangesloten. De verwachting is dat pas op donderdag iedereen weer stroom heeft.
De Vulkangruppe legde eerder de stroomvoorziening in een andere Berlijnse wijk plat, evenals de Tesla-fabriek buiten de Duitse hoofdstad. In alle gevallen door brandstichting en iedere keer wisten de daders te ontkomen.
In een online verklaring zegt de groep zich te keren tegen de "honger naar energie", die volgens hen bijdraagt aan de opwarming van de aarde. Ook wil de groep de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie tegenhouden. De stroomstoring zou slechts nevenschade zijn. "We hebben beperkt medelijden met de vele villa-eigenaren in de getroffen wijken", aldus de groep.
Wie achter de groep zit, is onduidelijk. Dat roept vanzelfsprekend speculaties op: zijn dit anarchisten zoals er zoveel zijn in Berlijn, of wordt deze vrij professionele groep aangestuurd door het buitenland? Vanwege de Russische 'hybride'-aanvallen op het Westen is men beducht op sabotage van kritieke infrastructuur.
De Berlijnse burgemeester Kai Wegner is helder: dit is een "aanslag" gepleegd door "terroristen". Ondertussen neemt de kritiek op hem toe. De hulpverlening zou te beperkt zijn, de crisiscommunicatie te traag. Toen Wegner gisteren een 97-jarige vrouw in een noodopvang opzocht, riep een woedende man: "Hoezo moet iemand hier slapen? Wat is er mis in deze stad?"
Het herstel wordt bemoeilijkt door de vrieskou. De reparatiewerkzaamheden moeten vorstvrij gebeuren, maar het kwik blijft in Berlijn deze week enkele graden onder de nul. Rond de beschadigde leidingen is nu een verwarmde tent gebouwd.
"Het is het typische black-out-scenario, waarbij alles is uitgevallen", vertelt Daniel Hofmann van de rampenbestrijding. "Er is geen internet, geen straatverlichting en geen werkende stoplichten." Op drukke kruispunten geldt het recht van de sterkste. Er is een beperkt aantal verkeersregelaars. "Onze inzet gaat vooral naar het regelen van noodopvang en zorginstellingen voorzien van noodstroom." Ook het leger helpt mee.
Hulpacties
Sommige burgers voelen zich op zichzelf aangewezen. Een oudere man uit de welvarende wijk Wannsee zegt te vrezen voor plunderingen. "Mijn alarm werkt niet meer en het is heel donker. Ik verplaats me daarom alleen met de taxi."
De hulp ligt deels bij de kerken, laat pastor Susanne Seehaus van de evangelische Emmauskerk zien. "Hier kun je je opwarmen, je telefoon opladen en douchen. Ook koppelen we hulpbehoevenden aan mensen die een slaapplek aanbieden." Zij maakt zich vooral zorgen om mensen die niet te bereiken zijn. "We zullen langs de deuren moeten. Sommigen zijn erg bang, hen mogen we niet vergeten."
Anderen zijn goed voorbereid, zoals de klusjesman van de kerk. "Ik heb jaren geleden een houtkachel in de woonkamer geplaatst. Niet voor de sfeer, maar ter voorbereiding op een situatie zoals nu." Zijn grootste probleem is de uitgevallen koelkast. "Ik heb alles buitengezet, maar dat is inmiddels door een vos opgegeten."
Zijn overbuurman zit sinds zaterdagochtend permanent in het donker. De elektrische rolluiken kunnen niet meer omhoog. "Ik ben niet jaloers op mensen met een smart home, die alles met een tablet bedienen. Daar werkt nu niets meer."
Dan komt een vrouw met een grote pan soep de kerk binnen gewandeld. "Ik heb wat extra's gemaakt, om uit te delen." Zo draagt iedereen zijn steentje bij, vertelt Stefanie Neuendorf. De eigenares van een dierenwinkel in de nabijgelegen wijk Friedenau komt een slaapplek aanmelden. Eerder bracht ze gasoventjes naar getroffen huishoudens.
"Ik heb zelf eens in een noodsituatie gezeten en kreeg toen hulp uit onverwachte hoek. Daarom geef ik de hulp nu graag terug." Zo ziet zij dat er iets moois voortkomt uit de langdurige stroomstoring. "Berlijn ziet er kil uit, maar we zijn een warme stad."