Oekraïne heeft gisteravond en vannacht grootschalige droneaanvallen uitgevoerd in de Russische regio Krasnodar. Volgens het Russische ministerie van Defensie werden 66 Oekraïense drones boven de regio neergehaald en 67 boven de Zwarte Zee.
In de stad Novorossiejsk werd de noodtoestand uitgeroepen. Het Russische onafhankelijke Telegramkanaal ASTRA meldde op basis van open-bronnenanalyse dat een van de doelen de Sjescharis-olieterminal was, een belangrijk Russisch exportpunt voor olie via de Zwarte Zee.
De brand zou zijn ontstaan door een onbemande drone. De omvang van de schade is niet bekend. In november raakte de Sjescharis-terminal ook al beschadigd door een Oekraïense aanval. De zeehaven verzorgt ongeveer 2 procent van het wereldwijde aanbod aan olie, aldus Reuters.
'Vijf gewonden'Burgemeester Kravchenko schrijft op Telegram dat door de droneaanval vijf mensen gewond zijn geraakt en meer dan tien gebouwen beschadigd werden. Hij meldt niets over schade aan de olieterminal. Hij sprak van een "massale aanval".
Door de aanval werden tientallen binnenlandse en internationale vluchten geannuleerd in Zuid-Rusland, schrijft The Moscow Times.
Ook werd de voetbalwedstrijd tussen Sochi (eveneens regio Krasnodar) en Spartak Moskou gisteren verplaatst naar vandaag. Dat gebeurde volgens de Russische voetbalbond omdat de "stad de hele dag bedreigd werd door raketten".
Sinds 2023 valt Oekraïne olieraffinaderijen in Rusland aan. Nieuwsuur maakte eerder deze video over de olie-oorlog in Rusland:
Een groep strafrechtadvocaten gaat weer gedetineerden bezoeken in de zwaarst bewaakte afdelingen van gevangenissen, zoals de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught. Tientallen advocaten legden in november vorig jaar het werk op die afdelingen neer uit protest tegen verplicht cameratoezicht bij gesprekken tussen gedetineerden en strafrechtadvocaten.
Volgens de advocaten en de Nederlandse Orde van Advocaten was de "vertrouwelijkheid van het overleg tussen advocaat en cliënt niet gewaarborgd". Liplezen was mogelijk en documenten konden gelezen worden door de opstelling van de camera.
De strafrechtadvocaten hebben nu besloten hun staking te beëindigen na maatregelen van de Dienst Justitiële Inrichtingen. Zo is de camerakwaliteit verlaagd waardoor liplezen niet langer mogelijk zou zijn. Ook is er volgens de advocaten meer duidelijkheid over hoe er wordt omgegaan met de gemaakte opnamen.
Toch zijn lang niet alle zorgen bij de strafrechtadvocaten weggenomen. Het cameratoezicht heeft volgens de advocaten een afschrikwekkend effect en ze vragen zich bijvoorbeeld af wat de noodzaak is van microfoons in de spreekkamers.
Ridouan TaghiHet cameratoezicht in de zwaarst bewaakte afdelingen van gevangenissen werd ingevoerd vanwege de zaak rond Ridouan Taghi, die al jaren in de EBI in Vught zit. De afgelopen jaren werden drie advocaten van hem aangehouden op verdenking van het doorspelen van berichten.
Een van de drie advocaten, Youssef T., de neef en voormalige advocaat van Taghi, werd in 2021 gearresteerd en kreeg een celstraf van vijf jaar en zes maanden. In 2023 werd Inez Weski aangehouden. De zaak tegen haar loopt nog.
Vorig jaar april werd advocaat Vito Shukrula opgepakt. Hij kwam in juni weer vrij, maar de verdenkingen tegen hem bleven staan. Sinds vorige maand mag hij onder voorwaarden weer aan het werk als advocaat. Sinds de aanhouding van Shukrula zit Taghi zonder advocaat.
De Venezolaanse oppositieleider Maria Machado is van plan "ergens in de komende weken" terug te keren naar haar land. Ze zegt daar na een maandenlang verblijf in de VS te willen gaan werken aan de overgang naar democratie.
Machado (58) verliet haar land in december om in Oslo de Nobelprijs op te halen. Die was haar toegekend vanwege haar strijd voor een democratisch Venezuela. Ze werd in 2024 uitgesloten van de presidentsverkiezingen door de inmiddels door de VS gearresteerde president Maduro.
"Net als honderdduizenden andere Venezolaanse bannelingen wereldwijd wil ik dolgraag weer naar huis", zegt Machado in een videoboodschap op sociale media. "We willen terugkeren om elkaar te omhelzen en samen te werken aan een ordentelijke, duurzame en onomkeerbare overgang naar een democratie."
OndergedokenEen specifiek tijdpad voor haar terugkeer noemt Machado niet. Ze leefde eerder maandenlang ondergedoken vanwege haar rol als Venezolaans oppositieleider. Voor haar reis naar Noorwegen moest ze met gevaar voor eigen leven het land uit worden gesmokkeld via Curaçao.
Interim-president Rodriguez liet eerder weten dat Machado "zich zal moeten verantwoorden" als ze terugkeert in haar land.
Machado zegt dat Rodriguez en Maduro van hetzelfde laken een pak zijn en er daarom in haar land nieuwe verkiezingen moeten plaatsvinden. "Dit zijn nog steeds de mensen die hebben gemarteld, vervolgd, ons hebben gevangengezet, laten verdwijnen, vermoord, hebben gestolen en gelogen."
Het is onduidelijk in hoeverre Machado steun van de VS krijgt voor haar verkiezingsplannen. Hoewel Machado haar Nobelmedaille schonk aan Trump, maakte die nadat hij Maduro had verwijderd weinig aanstalten om de rest van het regime te verwijderen. Hij haalde juist de banden met Rodriguez aan om de olie van het land te kunnen exporteren.
Door de oorlog in Iran laait ook het conflict tussen Israël en Hezbollah weer op. Die bondgenoot van Iran vuurde afgelopen nacht raketten af op Israël,
Hezbollah voerde vannacht een raketaanval uit op het noorden van Israël, als vergeldingsactie voor het doden van de Iraanse ayatollah Khamenei. Een raket werd door Israël onderschept, de andere kwamen neer in open gebied, zegt Israël.
Bij Israëlische tegenaanvallen op Libanon die volgden werden zeker 31 mensen gedood. Ook raakten 149 mensen gewond, melden de Libanese autoriteiten. Bij een van die Israëlische aanvallen zou het hoofd van de politieke tak van Hezbollah Mohammed Raad, zijn gedood.
VluchtenIsraël heeft in het zuiden van Libanon en in de zuidelijke voorsteden van de hoofdstad Beiroet aanvallen uitgevoerd. Het Israëlische leger had inwoners van bijna vijftig plaatsen in het oosten en zuiden van het land opgeroepen om te evacueren.
In Beiroet vluchten inwoners de stad uit:
De Libanese premier Nawaf Salam heeft de Libanese aanval op sociale media veroordeeld. Hij noemt Hezbollah niet bij naam, maar schrijft dat "ongeacht wie erachter zit, de raketaanval vanuit Zuid-Libanon onverantwoordelijk is" en de veiligheid van Libanon daarmee in gevaar wordt gebracht.
Hezbollah is zowel een politieke partij als een militante beweging van sjiitische moslims. De groep is opgericht tijdens de Israëlische bezetting van Libanon, met de hulp van Iran, waar het sjiisme de staatsgodsdienst is.
Correspondent Midden-Oosten Daisy Mohr:"Een grote stroom vluchtelingen is op gang gekomen vanuit Zuid-Libanon richting het noorden, waar Libanezen denken veiliger te zijn. Er zijn enorme files en mensen zijn in paniek. Het is een soort déjà vu van wat we in 2024 ook al hebben gezien: toen werden Libanezen in het zuiden van het land ook opgeroepen om te evacueren bij aanvallen tussen Israël en Hezbollah.
Hezbollah is een van de belangrijkste bondgenoten van het Iraanse regime en het was de vraag of ze zouden reageren na de dood van de Iraanse ayatollah Khamenei. Dat is nu dus gebeurd en het viel te verwachten dat Israël hard zou terugslaan.
Dit kan heel Libanon meesleuren in deze oorlog met een vernietigende impact op het hele land. De Libanese regering heeft de afgelopen tijd enorm zijn best gedaan om een aanval van Hezbollah te voorkomen en om zoveel mogelijk buiten dit conflict te blijven.
Israël heeft eerder al aangegeven dat het ook de civiele infrastructuur in Libanon zal gaan aanvallen als Hezbollah zich in de oorlog met Iran zou mengen. Daarom is hier naast angst en paniek ook veel woede en teleurstelling dat Hezbollah dit initiatief vannacht heeft genomen, met alle gevolgen voor het hele land."
De omstreden Britse docent Harry Pettit gaat niet aan de slag bij de Vrije Universiteit Brussel. De Belgische instelling meldt in een statement af te zien van zijn aanstelling. Eerder vertrok Pettit bij de Radboud Universiteit in Nijmegen wegens controversiële uitspraken.
De sociaal geograaf kwam vorig jaar onder vuur te liggen wegens uitspraken over Israël en Hamas. Om die reden vertrok hij in november nog bij de Radboud Universiteit, waar hij als docent werkte.
Pettit schreef destijds ook dat hij een nieuwe baan had. Dat leek vier dagen geleden in Brussel te zijn, toen de vice-rector van de VUB Petits zijn komst aankondigde via LinkedIn.
Op social media schreef Pettit in de afgelopen dagen onder meer dat Israël (stelselmatig tussen aanhalingstekens geschreven) en de Verenigde Staten "de ultieme reïncarnatie van het kwaad" waren. Volgens hem moeten ze "verslagen worden".
Ook zei hij dat de bij de aanvallen gedode ayatollah Khamenei opstond tegen "de pedofiele kliek" van de VS en Israël. De geestelijk leider zou volgens hem voor volgende generaties de inspiratiebron blijven voor "het verzet tegen demonische krachten van het zionisme".
Haat of geweldVolgens de VUB heeft Pettit online uitspraken gedaan die aanzetten tot haat of geweld. Die uitlatingen overschrijden volgens de universiteit "niet alleen wettelijke grenzen, maar ook normen en waarden die binnen de universitaire gemeenschap van de VUB gelden".
De VUB schrijft verder dat Pettit in strijd met gemaakte afspraken heeft gehandeld en daarom niet verder gaat met de "geplande aanstelling". De Brusselse universiteit zegt verder te staan voor de vrijheid van meningsuiting, "ook wanneer het om controversiële standpunten" gaat.
Vertrek bij RadboudPettit vertrok eind vorig jaar bij de Radboud Universiteit, na een volgens de instelling "intensief traject van maanden". De universiteit stelde dat Pettit uitingen deed die niet in lijn waren met de gedragscode van de universiteit.
Hij noemde de terreuraanslagen van 7 oktober 2023 van Hamas op Israël onder meer een "wettige daad van verzet". Een petitie waarin hem werd gevraagd afstand te nemen van uitspraken werd meer dan 10.000 keer ondertekend.
Pettits uitspraken over de oorlog in Gaza leidde daarnaast tot Kamervragen. Toenmalig minister Bruins noemde zijn uitspraken "abject", maar dat het niet aan hem was om vast te stellen was of de uitspraken strafbaar waren.
In 2024 sprak Nieuwsuur met Pettit:
Hoe ziet Frankrijk zijn rol als enige kernmacht binnen de Europese Unie? President Macron zet dat vanmiddag uiteen in een langverwachte toespraak over de dissuasion nucléaire: nucleaire afschrikking. Vanaf het Bretonse schiereiland L'île Longue, de thuisbasis van Franse kernonderzeeërs, gaat Macron naar verwachting onderstrepen wat het belang is van de naar schatting 290 kernkoppen die in het land zijn gestationeerd. Voor Frankrijk én voor de rest van Europa.
"Dit is een belangrijk moment", zegt vice-admiraal b.d. Jean-Louis Lozier, adviseur bij het Franse instituut voor internationale betrekkingen IFRI. "Dat gold eerder voor toespraken van voorgangers van Macron, maar vandaag al helemaal, gezien wat er nu in de wereld gebeurt: een imperialistisch Rusland dat oprukt naar het westen, en de Verenigde Staten die duidelijk afstand nemen van Europa."
Alternatief voor AmerikaDe nucleaire bescherming van Europa tegen kerngrootmacht Rusland is van oudsher een taak van de Amerikanen. Maar de geloofwaardigheid van de Verenigde Staten heeft in Europa een flinke knauw gekregen: door steeds minder mensen wordt het land gezien als bondgenoot, onder meer vanwege president Trumps dreigende taal richting Denemarken en toenadering tot de Russische president Poetin.
De Duitse bondskanselier Merz voert al gesprekken met Macron over het Franse nucleaire arsenaal, zei hij enkele weken geleden. Eerder sprak hij ook over de optie van Duitse gevechtsvliegtuigen met Franse kernbommen. Vergelijkbare discussies spelen ook in Polen, Zweden en andere landen in het noorden en oosten van de EU. In Nederland schreef de nieuwe regering in het coalitieakkoord dat ons land 'constructief' staat tegenover het versterken van Europese nucleaire afschrikking.
In Europa bezit naast Frankrijk ook het Verenigd Koninkrijk kernwapens. De twee landen ondertekenden vorig jaar zomer een pact om hun nucleaire samenwerking op te voeren, door de eventuele inzet van hun kernwapenarsenaal met elkaar te coördineren. "Net als de Britten kan Frankrijk kernwapens alleen inzetten als er sprake is van zeer extreme omstandigheden", benadrukt Lozier. "Met andere woorden: wij beschouwen onze nucleaire afschrikking als strikt defensief. Het is geen dwang- of politiek drukmiddel."
Concrete plannen nog onduidelijkEerder werkte Lozier als bevelvoerder van meerdere nucleaire onderzeeërs en was hij directeur van de nucleaire divisie van de Franse regering. Hij verwacht dat Macron in zijn toespraak nadrukkelijk zal benoemen dat de Franse nucleaire afschrikking bijdraagt aan de verdediging van heel Europa. "Nu is de vraag in hoeverre de president die Europese dimensie concreet gaat invullen: blijft het bij verklaringen, of worden er concrete plannen aangekondigd?"
Het Élysée, het presidentieel kantoor, laat daar niets over los. Een mogelijk scenario is dat Europese bondgenoten worden uitgenodigd om deel te nemen aan de Franse 'Poker'-oefeningen, waarbij een nucleaire aanval wordt gesimuleerd.
Een ander potentieel gebaar is dat Franse Rafale-gevechtsvliegtuigen, waarvan een deel kernwapens kan dragen, in strategische landen worden gestationeerd. Daarnaast is het mogelijk dat kernraketten op land weer terugkomen. Die waren na de Koude Oorlog afgeschaft.
Een uitbreiding van het aantal kernkoppen is niet uitgesloten, maar is onwaarschijnlijk, stelt Emmanuelle Maitre, onderzoeker bij de Franse Stichting voor Strategisch Onderzoek. "Wat bijzonder is aan de Franse aanpak, is dat de president zelf oordeelt wat 'strikt toereikend' is. Dat wil zeggen: dat wat hij absoluut nodig acht om er zeker van te zijn dat daarmee een land als bijvoorbeeld Rusland onaanvaardbare schade kan worden toegebracht."
Politieke erfenisDat Macron binnenkort begint aan zijn laatste jaar als president, speelt op de achtergrond ook een rol. Meer militaire slagkracht binnen Europa is voor hem altijd een belangrijk thema geweest, waarvoor hij in de afgelopen jaren vanuit het buitenland steeds meer erkenning heeft gekregen.
Maar dat hij voor zijn vertrek de Franse nucleaire paraplu binnen Europa wil uitbreiden, stuit zijn politieke tegenstanders tegen de borst. Zo maakt het rechts-radicale Rassemblement National - dat bovenaan de peilingen staat - er een punt van dat de Franse nucleaire macht niet moet worden gedeeld.
Daarvan zal volgens Maitre sowieso geen sprake zijn. "De Franse president blijft altijd degene die beslist over de inzet van kernwapens", zegt ze. "Frankrijk behoudt zelf de capaciteit om onderzeeërs, kernkoppen en wapens te produceren. Het zal belangrijk zijn om dat te benadrukken, want we weten dat dit politiek heel gevoelig ligt."
De politie heeft opnieuw een 3D-model gemaakt van een verdachte van een ernstig zedenmisdrijf. Het beeld wordt vandaag verspreid, in de hoop een verkrachtingszaak uit 2009 alsnog op te lossen.
Het is de tweede keer dat de politie een 3D-model maakt van een verdachte in een cold case. In december kondigde de politie al aan het 3D-beeld te zullen publiceren, tenzij de dader zich zou melden. Dat is niet gebeurd.
De zaak gaat over de verkrachting van een 15-jarig meisje in een bos bij Bilthoven. In september 2009 fietste zij 's middags uit school, toen een man haar aanviel op het fietspad tussen Bilthoven en Bosch en Duin en haar misbruikte. De man was destijds rond de 30 of 40 jaar oud en rook naar alcohol.
3D-modelMet hulp van het slachtoffer heeft de politie een compositietekening en een 3D-model van hem gemaakt. Die laat zien hoe de verdachte er destijds uit zag.
"Op een tekening zie je alleen het gezicht, terwijl een hologram de hele mens laat zien", vertelt John Riemen van het Centrum voor Biometrie van de politie. "De bouw, maar ook de kleding. We hopen dat dat meer aanslaat."
Dit is het 3D-model:
De politie heeft in deze cold case voor een 3D-model gekozen omdat er gedetailleerde beschrijvingen zijn van de dader. De politie heeft ook zijn DNA-materiaal, maar tot dusver is er geen overeenkomst met de landelijke DNA-databank, waardoor zijn identiteit nog altijd onbekend is.
Als het 3D-model wél namen van mogelijke verdachten oplevert, kan de politie het DNA van de genoemde mannen vergelijken met het DNA-spoor uit 2009. Volgens de politie is dan snel duidelijk of het om de dader gaat.
Eerste modelDeze methode bleek succesvol in 2021, de eerste keer dat de politie een 3D-model maakte. Ook toen ging het om een ernstige zedenzaak. Een onbekende man misbruikte twee tienermeisjes in kelderboxen in Vlaardingen en Schiedam, een derde slachtoffer wist te ontkomen.
Na het zien van het 3D-model herkende iemand zijn collega. Een DNA-vergelijking bevestigde dat het daadwerkelijk om de dader ging. De man is inmiddels in hoger beroep veroordeeld tot zeven jaar gevangenisstraf.
Overigens kreeg de politie toen in totaal ruim 300 tips, die allemaal zijn gecheckt. Dat iemand op het 3D-model lijkt betekent volgens de politie dus niet automatisch dat iemand ook de dader is.
SekswerkerIn 2024 maakte de politie een 3D-model van een slachtoffer, in plaats van een verdachte. De 3D-afbeelding van een vermoorde sekswerker werd geprojecteerd op de Amsterdamse Wallen. Het leverde tips op, maar geen doorbraak.
De gouden tip in de Bilthovense verkrachtingszaak bleef ook uit na de recente media-aandacht in december. De politie kreeg toen wel een aantal namen en meerdere mannen stonden DNA af, maar er was geen match.
Vandaag laat de politie het 3D-model online en op tv zien, maar ook aan voorbijgangers bij een winkelcentrum in Bilthoven. Voor de gouden tip is er een beloning van 10.000 euro.
Brief slachtofferHet slachtoffer in de zaak schreef vorig jaar een brief aan de dader, die is gepubliceerd op de site van de politie. Daarin riep ze de dader op om zich bekend te maken.
"Voor mij is het zo belangrijk dat er, ook nu na al die jaren, antwoorden komen. Dat mij recht wordt gedaan. Recht aan mij als persoon, maar ook aan ons, als vrouwen in Nederland. Je blijft van ons af."
