Aggregator

In de Democratische Republiek Congo zijn nu meer dan 10.000 gevallen van ebola vastgesteld, zo blijkt uit officiële cijfers van de Congolese gezondheidsautoriteiten. Bijna 4900 mensen zijn aan de infectieziekte overleden.

De Afrikaanse volksgezondheidorganisatie Afrika CDC spreekt van de snelst groeiende ebola-uitbraak ooit. Het aantal besmettingen stond afgelopen vrijdag nog op 9964. Zo'n 48 procent van de mensen die zijn besmet met de zeer besmettelijke Bundibugyo-variant van het virus, overlijdt eraan.

Het werkelijke aantal besmette personen is waarschijnlijk nog hoger, omdat niet iedereen met klachten meteen medische hulp zoekt of wordt getest.

Levensbedreigend

Tot nu toe was de zwaarste ebola-uitbraak die van 2014 tot 2016 in West-Afrika. Die eiste meer dan 11.000 levens, vooral in Sierra Leone, Liberia en Guinee. De huidige uitbraak in Congo groeit een stuk sneller.

Ebola is een levensbedreigende ziekte. Het virus wordt overgedragen door lichamelijk contact en contact met lichaamsvloeistoffen, zoals braaksel, bloed of sperma. De ziekte veroorzaakt een zeer besmettelijke vorm van koorts, vaak gepaard met diarree en bloedingen.

In Congo grijpt sinds mei de Bundibugyo-variant om zich heen. De uitbraak leidt tot veel onrust en wantrouwen. Zo vielen gewapende jongeren eind vorige week met machetes gezondheidswerkers aan in het oosten van Congo. Zij beschuldigden de hulpverleners ervan de ziekte te verspreiden door water te besmetten.

Inmiddels is ebola ook verspreid naar andere Afrikaanse landen zoals naar Kenia. Daar zijn tot nu toe negen besmettingen vastgesteld en twee sterfgevallen. De besmettingen werden ontdekt nadat een patiënt vanuit Congo via Oeganda naar de hoofdstad Nairobi was gereisd.

Ook in in het West-Afrikaanse Nigeria is ebola opgedoken. De patiënt in Nigeria, de echtgenote van een Zwitserse diplomaat, werd ziek na een reis naar Oeganda. Volgens de gezondheidsautoriteiten wordt nog onderzocht waar zij precies besmet raakte met het ebolavirus. De vrouw is voor behandeling overgebracht naar Zwitserland.

Moedersterfte

De huidige uitbraak is moeilijk onder controle te krijgen, omdat er voor de Bundibugyo-variant van het ebolavirus nog geen specifiek vaccin of effectieve behandeling beschikbaar is. Wel lopen er onderzoeken naar nieuwe vaccins en behandelmethoden.

Daarnaast kunnen de eerste symptomen van een besmetting makkelijk worden verward met andere ziekten, zoals malaria. Daardoor worden patiënten soms te laat geïsoleerd of behandeld, waardoor het virus om zich heen blijft grijpen.

Veel zwangere vrouwen in Congo mijden bovendien ziekenhuizen uit angst voor besmetting. Daardoor verdubbelde de moedersterfte in sommige provincies kort na het uitroepen van de uitbraak in mei.

Ook is de reguliere gezondheidszorg in Congo door de uitbraak ontregeld geraakt. Zo zijn vaccinatieprogramma's voor kinderen verstoord en is het onderwijs voor veel kinderen onderbroken. Dat is vooral problematisch in gebieden waar al miljoenen kinderen niet naar school gaan. Daarnaast heeft de uitbraak geleid tot stigmatisering van getroffen families, waardoor zij sociaal geïsoleerd raken.

Twee vaccins

Sinds juli lopen er klinische onderzoeken naar twee mogelijke behandelmethodes voor de Bundibugyo-variant. Daarnaast worden diverse vaccins getest. Daarbij wordt ook onderzocht of het ebolavaccin Ervebo bescherming biedt tegen deze variant.

Tot nu toe is Ervebo alleen goedgekeurd voor gebruik tegen de ebolaziekte die wordt veroorzaakt door het Zaïre-ebolavirus. Volgens een vertegenwoordiger van de WHO in Congo zouden over enkele weken aanvullende onderzoeken kunnen starten naar twee vaccins die specifiek zijn ontwikkeld voor de Bundibugyo-variant.

Er zijn ook lichtpuntjes. Inmiddels zijn meer dan 2600 patiënten hersteld van de ziekte. Deze week ging een video viraal waarop zorgmedewerkers in beschermende kleding dansen nadat de laatste twee patiënten een behandelcentrum in Mongbwalu hadden verlaten.

Volgens WHO-directeur-generaal Tedros Adhanom Ghebreyesus laat dit zien dat elke patiënt die ebola overleeft, een reden is voor optimisme.

Het Openbaar Ministerie eist 10 en 6,5 jaar tegen twee verdachten achter Slaappillen.net. Die webshop verkocht onder andere een namaakversie van de zware pijnstiller oxycodon, die in werkelijkheid de levensgevaarlijke stof nitazenen bevatte.

Tenminste drie mensen lijken daaraan te zijn overleden. In totaal zijn in Nederland inmiddels bij dertien overlijdens nitazenen in het bloed aangetroffen.

Medewerker PostNL deed verzending

De beide inwoners van Breda die vandaag in Den Haag terechtstonden, waren niet de hoofdverantwoordelijken voor Slaappillen.net. De een zou de bestellingen ingepakt hebben en de enorme voorraad van onder andere 400.000 pillen, 6000 XTC-tabletten en een grote hoeveelheden amfetaminen beheerd hebben. Alleen al de aanwezige oxyodon in het huis van zijn moeder waar hij woonde en werkte, had volgens het OM een waarde van 135.000 euro.

De ander, een medewerker van PostNL, zou ervoor hebben gezorgd dat de pakjes in het verzendsysteem van dat bedrijf kwamen. Daarnaast verdenkt het OM hem van de invoer van en handel in grote hoeveelheden cocaïne. Daarom is de eis tegen hem het hoogst.

'Miljoenenbusiness'

Beiden zeggen geen idee te hebben gehad dat zij meewerkten aan de levering van verontreinigde pillen aan klanten. De advocaat van een van hen noemde zijn cliënt niet meer dan "een veredelde lopende-bandmedewerker", die uitsluitend handelde in opdracht van anderen. Beiden worden door justitie niet rechtstreeks verantwoordelijk gehouden voor de dood van de vrouwen, maar volgens de advocaat doet het OM met de "exorbitant hoge" eisen alsof dat wel het geval is.

De officier van justitie stelde daar tegenover dat beide mannen juist "cruciale schakels" waren in de "professioneel gerunde miljoenenbusiness" die Slaappillen.net was. De webshop maakte de drempel voor klanten zo laag mogelijk, onder andere door betaling met iDeal aan te bieden

Ook zendingen naar andere landen

"Daarmee werden die klanten een handel ingezogen", aldus de officier, "waarbij het maar om één ding ging: geld verdienen. Kwetsbare mensen werden als een kip met de gouden eieren beschouwd." Zij dachten pijnstillers te bestellen, maar kregen een dodelijk middel in huis dat tien tot honderd keer de werking had van oxycodon en ze in tientallen gevallen vergiftigde of zelfs het leven kostte.

Op de zitting vanmiddag bleek dat de pakketjes niet alleen naar Nederlandse adressen werden gestuurd, maar ook naar in elk geval Spanje, Denemarken en België. Van de in totaal 5000 bestellingen bij Slaappillen.net die de politie via de laptop van een van de verdachten boven tafel kon krijgen, ging het in 550 gevallen om oxycodon.

Hoofdrolspelers inmiddels opgepakt

Nader onderzoek moet de komende tijd duidelijk maken of er nog meer overlijdens door nitazenen te koppelen zijn aan Slaappillen.net. Vorige week pakte de politie drie mannen op die ervan worden verdacht wel hoofdverantwoordelijk zijn voor deze website, plus nog eens voor vele tientallen andere waarop illegale medicijnen en drugs werden verkocht.

De rechtbank Den Haag doet 17 november uitspraak.

De Braziliaanse senator en oud-presidentskandidaat Flávio Bolsonaro heeft het land verlaten. Hij is met zijn vrouw en twee dochters naar de Verenigde Staten vertrokken na zijn nederlaag in de tweede verkiezingsronde, bevestigen zijn bondgenoten aan CNN Brasil. Ook bevestigt een bondgenoot van de senator het nieuws aan Reuters. Een Amerikaanse functionaris zegt dat hij met een vliegtuig op weg is naar de VS.

Het Braziliaanse Hooggerechtshof droeg de oudste zoon van oud-president Jair Bolsonaro gisteren op zijn paspoorten in te leveren. De maatregel maakt deel uit van een onderzoek naar vermoedelijke witwaspraktijken. Senator Bolsonaro ontkent betrokkenheid.

Zondag verloor de radicaal-rechtse Bolsonaro junior de Braziliaanse presidentsverkiezingen. In de tweede ronde ging de winst naar de linkse zittende president Lula, met bijna 52 procent van de stemmen. Bolsonaro weigert zijn nederlaag te erkennen en wil dat de uitslag ongeldig wordt verklaard.

Hoe wist Bolsonaro te ontkomen?

Hoe Bolsonaro junior de Verenigde Staten is binnengekomen, is nog onduidelijk. Argentinië zegt geen aanwijzingen te hebben dat hij via dat land is gereisd.

Argentijnse media schreven eerder over een privéjet die vanuit het noorden van Argentinië vanochtend vroeg naar de Amerikaanse stad Miami zou vliegen met vier reizigers aan boord. Deze vlucht zou enkele uren voor vertrek zijn geannuleerd. Waarom is onduidelijk.

De berichten over de privévlucht leidden tot speculaties dat Bolsonaro via buurland Argentinië naar de Verenigde Staten probeerde te reizen. Miami is bekend terrein voor de familie-Bolsonaro. Eduardo Bolsonaro, de derde zoon van oud-president Jair Bolsonaro, verhuisde vorig jaar naar de VS en woont tegenwoordig in Miami.

Naar aanleiding van de mediaberichten over een privévliegtuig op de internationale luchthaven van Iguazú, aan de grens tussen Argentinië en Brazilië, controleerden de Argentijnse autoriteiten het toestel en de bemanning. Daarbij werd geen vluchtplan gevonden dat in verband gebracht kan worden met de familie-Bolsonaro.

Verkiezingsnederlaag

Vader Jair Bolsonaro staat onder huisarrest. Hij was van 2019 tot 2022 president van Brazilië. Hij werd vorig jaar veroordeeld voor zijn rol in een poging om de uitslag van de presidentsverkiezingen van 2022 ongedaan te maken nadat hij zijn verkiezingsnederlaag niet had erkend. Hij kreeg een gevangenisstraf van 27 jaar.

Na zijn verkiezingsnederlaag bestormden duizenden aanhangers van de radicaal-rechtse politicus op 8 januari 2023 het Braziliaanse parlement, het presidentieel paleis en het Hooggerechtshof in de hoofdstad Brasília. Die bestorming werd gezien als een aanval op de democratische instituties van het land.

Scheepsbouwer Damen gaat ongeveer 225 van de 4000 arbeidsplaatsen in Nederland schrappen. Het bedrijf wil hiermee zijn organisatie "eenvoudiger en efficiënter" maken.

De banen verdwijnen de komende twaalf tot achttien maanden bij de verschillende bedrijven van Damen in Nederland. Dat gebeurt zowel op kantoor als op de scheepswerven. Het gaat om functies in alle schalen en vakgebieden, zegt een woordvoerder.

Het bedrijf uit Gorinchem met werven over de hele wereld verwacht dat "een groot deel" van de reorganisatie kan worden opvangen via natuurlijk verloop, maar sluit gedwongen ontslagen niet uit.

'Komt hard aan'

Volgens vakbond CNV komt het nieuws hard aan bij de medewerkers. "Iedereen hier werkt keihard om Damen ondanks veranderende omstandigheden op koers te houden. Dan komt het hard aan om te horen dat je mogelijk zelf het slachtoffer wordt van een efficiencyslag", zegt de vakbond tegen persbureau ANP.

Eind juni raakte de scheepsbouwer een belangrijke order kwijt. De Duitse minister van Defensie annuleerde de bestelling van zes fregatten, volgens Damen volkomen onverwacht. Een woordvoerder van de scheepsbouwer zegt dat de reorganisatie in Nederland niets te maken heeft met deze tegenvaller.

Damen zegt de vakbonden uitgenodigd te hebben om te praten over een sociaal plan voor de medewerkers die hun baan verliezen.

De avondspits van vandaag is de drukste van het jaar tot nu toe. Rond 17.30 uur stond er 1109 kilometer file op de Nederlandse wegen, meldt de ANWB. Het vorige record dateerde van woensdag 13 mei, toen er 1046 kilometer file stond. Die drukte hing samen met Hemelvaart en het vakantieverkeer.

Volgens een woordvoerder van de ANWB speelt vooral de regen een rol. Op veel plaatsen is het slecht weer en doordat het eerder donker wordt, rijden automobilisten voorzichtiger en langzamer. Daardoor ontstaan sneller files. Er zijn geen grote ongelukken gebeurd, maar de gebruikelijke files zijn wel langer dan normaal.

Files nemen langzaam af

De grootste vertragingen staan op de A2 van Eindhoven naar Utrecht, de A4 van Amsterdam naar Rotterdam en de A1 tussen Amsterdam en Apeldoorn. Op de A28 van Zwolle naar Groningen is wel een ongeluk gebeurd. De vertraging liep daar op tot 50 minuten.

Volgens de ANWB is de piek inmiddels bereikt. De files zullen naar verwachting geleidelijk afnemen. Rond 19.00 uur zouden de meeste files weer opgelost moeten zijn.

De papieren die Anthropic heeft ingeleverd om een beursgang mogelijk te maken staan bol van de waarschuwingen. Misbruik van AI-modellen kan leiden tot "chemische, biologische of andere gevaarlijke wapens", schrijft het Amerikaanse AI-bedrijf. Ook wijst het op zijn miljardenschuld en -verlies. Toch verwachten beleggingsexperts veel van de aangekondigde beursgang.

De waarschuwingen staan allemaal in de zogeheten prospectus, een document van honderden pagina's dat voor het eerst een goed beeld geeft van hoe het bedrijf er financieel voor staat. Traditiegetrouw benoemen bedrijven die naar de beurs hierin ook alle denkbare mogelijke risico's. Zodat beleggers, groot en klein, weloverwogen hun keuze kunnen maken.

Anthropic komt dus met bijzonder veel en vergaande waarschuwingen, maar ondanks die zelfbenoemde risico's verwachten beleggingsexperts veel van Anthropic, met zijn AI-model Claude. "Dit wordt hoe dan ook spectaculaire beursgang", zegt Mary Pieterse-Bloem, hoofd beleggingsstrategie van de Rabobank.

Werk uit handen

"Met Claude heeft het bedrijf iets heel bijzonders in handen", zegt Pieterse-Bloem, die ook doceert aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. "Vooral voor programmeren en coderen werkt het goed. Op de universiteit, maar ook bij de bank zie je dat er veel gebruik van wordt gemaakt."

Concurrerende modellen als ChatGPT (van OpenAI) en Co-Pilot (van Microsoft) zijn daar minder ver in en daarmee is het AI-model interessant voor bedrijven en organisaties, zegt ook Jos Versteeg, beleggingsstrateeg van InsingerGilissen. "Voor een consument is een AI-model nu handig en misschien kostenbesparend, maar voor organisaties kan dit model echt werk uit handen nemen en kosten besparen."

Miljardenverlies

Daarbij schrikt het miljardenverlies niet meteen af. In 2025 verdiende Anthropic nog 4,6 miljard dollar. Dit jaar werd alleen al in eerste half jaar 16,3 miljard dollar aan omzet behaald. Maar daar staat tegenover dat het bedrijf vorig jaar 42 miljard dollar verlies leed. "Dat zegt niet zoveel", zegt Versteeg, "Je kunt naar miljardenverlies kijken, maar ook naar gigantische groei."

Voor Pieterse-Bloem is het veelzeggend dat het bedrijf nu met de prospectus naar buiten komt, ondanks de spannende tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten van komende week en het aanhoudende geweld in het Midden-Oosten. Anthropic zegt voor feestdag Thanksgiving naar de beurs te willen, dus vóór 26 november.

"Dat doe je als je vertrouwen hebt in het succes van die beursgang", zegt de Rabobank-beleggingsstrateeg. "Het businessmodel wordt kennelijk omarmd door beleggers. En het bedrijf denkt dat het beursklimaat voorlopig gunstig blijft."

Beperkt aantal klanten

"Er zit een significant risico aan snelle groei", schrijft Anthropic in de prospectus. Het bedrijf wijst op het beperkte aantal klanten dat op dit moment serieus geld betaalt voor zijn diensten. Vijf grote klanten brengen een kwart van de omzet op. Daarnaast betalen 250 klanten jaarlijks meer dan 10 miljoen dollar voor Claude. De rest van de klanten betaalt niet of minder.

Ook Versteeg van InsingerGilissen ziet dat als een risico. "Vergelijk het eens met Alphabet, het moederbedrijf van Google. Zo'n bedrijf heeft een enorm bereik. Ook dat bedrijf heeft een eigen AI-model, maar daarnaast datacentra en eigen chips. In de hele AI-keten speelt Anthropic nog maar een beperkte rol."

Toch denkt Versteeg dat Anthropic wel wordt meegesleept door grote spelers als Alphabet, Amazon en Microsoft. Op hun beurt investeren die bedrijven ook weer voor miljarden in Anthropic. Het AI-bedrijf hoopt na de beursgang zo'n 1500 miljard dollar waard te zijn. "Dat moeten we nog wel even zien", zegt analist Versteeg.

'Geloof is groot'

"Het doet erg denken aan de beursgang van SpaceX", zegt Pieterse Bloem. "Het gaat om veelbelovende technologie die nu nog geen winst maakt." Het bedrijf van Elon Musk ging eerder dit jaar onder grote interesse naar de beurs. De koers van het aandeel piekte toen snel, maar zakte daarna ook wel weer in.

Versteeg verwacht veel vraag naar het aandeel van Anthropic. "Het geloof is groot. Daarnaast geloven heel veel mensen dat ze het zich niet kunnen veroorloven om er niet in te geloven." Dat Anthropic haar eigen model omschrijft als levensgevaarlijk voor de mensheid schrikt Versteeg niet af. Dat kan ook een tactiek zijn om in het nieuws te blijven, schreven we eerder:

Volgens Pieterse-Bloem is het een goed teken dat het Amerikaanse bedrijf zich in ieder geval van bewust toont van de gevaren. "En als Anthropic het niet doet, doet een ander bedrijf het. Liever de duivel die je kent, dan de duivel die je niet kent."

In Egypte is de hoofdredacteur van de onafhankelijke nieuwssite Mada Masr veroordeeld tot de maximale boete van bijna 50.000 euro, omdat ze geen vergunning had om de website te runnen. Nadat de rechter zijn vonnis had uitgesproken, is ze aangehouden. De website moet sluiten en de apparatuur wordt in beslag genomen.

Mensenrechtenorganisatie Amnesty International en het internationale comité voor de bescherming van journalisten CPJ noemen de zaak tegen hoofdredacteur Lina Attalah en de website een "ongehoorde aanval op de persvrijheid".

Aanvragen genegeerd

Mada Masr publiceerde geregeld artikelen over politiek gevoelige zaken en gold als het laatste bastion van kritische journalistiek in Egypte.

De website ging in 2013 van start. Sinds 2017 blokkeerde de staat de rechtstreekse toegang tot de site. Aanvragen van Attalah voor een vergunning werden keer op keer genegeerd. Zij en haar collega's werden de afgelopen jaren geregeld aangehouden en ondervraagd, omdat ze nepnieuws zouden verspreiden en de nationale veiligheid in gevaar zouden brengen.

Het Amerikaanse tijdschrift Time nam Attalah in 2020 op in zijn jaarlijkse lijst van honderd invloedrijkste personen.

169e plaats

Veruit de meeste media in Egypte hebben op een of andere manier nauwe banden met de staat. Persvrijheid is er nauwelijks. Vorige maand werden nog zes journalisten van een onderzoekplatform vastgezet.

Op de lijst van landen met de meeste persvrijheid van de journalistieke organisatie Reporters Without Borders bezet Egypte de 169e plaats in een lijst met 180 landen.

De Republikeinse partij van de Amerikaanse president Trump probeerde in de aanloop naar de tussentijdse verkiezingen de grenzen van de kiesdistricten te veranderen om zo haar meerderheid in het Huis van Afgevaardigden te behouden. Met nog een week te gaan tot de midterm elections lijkt deze gerrymandering, zoals het hertekenen van kiesdisctricten om politiek voordeel te halen wordt genoemd, te mislukken.

Door een herindeling van 15 kiesdistricten in Texas, Florida en een handjevol andere staten probeerden de Republikeinen de Congresverkiezingen naar hun hand te zetten. Toch bestaat er een goede kans dat de zetels in tien van die districten in handen vallen van hun tegenstanders, de Democraten. Dat zeggen analisten op basis van de meest recente peilingen.

Verwacht stemgedrag

Als die voorspelling op 3 november uitkomt, dan komt het te boek te staan als een fiasco van Trump. Hij begon al vorig jaar zomer aan te dringen op een herindeling van de kiesdistricten waar progressieve kiezers in de meerderheid waren. Door die progressieve districten op te delen en te samen te voegen met aangrenzende, conservatievere gebieden, ontstonden nieuwe kiesdistricten waar de Republikeinen in het voordeel zouden zijn.

Deze methode heet "gerrymandering". Kijk hier naar hoe dat werkt:

In de nieuw getekende kiesdistricten leken de Republikeinen verzekerd van winst bij de tussentijdse verkiezingen volgende week. Daar ging de partij vanuit op basis van het stemgedrag tijdens de presidentsverkiezingen van 2024.

Theoretisch zou Trump in de meeste nieuwe, door gerrymandering gevormde kiesdistricten met een verschil van 10 procent van de stemmen winnen. En dus was het idee: als Trump daar zou winnen, dan zouden de Republikeinse kandidaten voor het Congres ook moeten zegevieren.

Populariteit gekelderd

Maar toen gebeurden een paar dingen waardoor het beeld kantelde. Ten eerste is de populariteit van Trump na maart dit jaar gekelderd nadat hij nieuwe handelstarieven invoerde, dieper sneed in overheidssubsidies voor Amerikanen met lagere inkomens en de oorlog met Iran begon.

Ook speelt mee dat een tegenbeweging ontstond na het Republikeinse gerrymandering. Zo creëerde de Democratische gouverneur van Californië in zijn staat nieuwe kiesdistricten met een overweldigende progressieve meerderheid. Dat deed een deel van het mogelijke voordeel van de Republikeinen voor de komende midterms teniet.

Daarnaast verwacht de Democratische partij veel potentiële kiezers naar de stembus te trekken met het argument dat de Republikeinen ondemocratisch en manipulatief bezig zijn.

Miljoenen voor campagnespotjes

De Republikeinen en hun donoren zijn duidelijk niet gerust op de goede afloop. In de felbevochten districten die door gerrymandering zijn gevormd, geven ze ongekend grote bedragen uit om steeds meer politieke reclamespotjes te kopen.

In district 1 van North Carolina, waar de Republikeinen begin dit jaar nog uitgingen van een makkelijke zege, hebben ze sinds september 20 miljoen dollar aan spotjes gekocht in de hoop alsnog de zetel te winnen. In de 15 door henzelf nieuw getekende districten hebben ze hals over kop 150 miljoen dollar reclamegeld gespendeerd om hun haperende strategie te redden.

Het is niet zo dat de Democraten verzekerd zijn van de winst in het Huis van Afgevaardigden. Ook als de door Trump aangezwengelde gerrymandering mislukt, is het nog altijd mogelijk dat de Republikeinen in andere districten voor een stunt zorgen. En in de Senaat is het helemaal geen gelopen race. De peilingen zeggen nu eenmaal niet alles.

Normvervaging

Gerrymandering is niet nieuw, en ook zeker niet exclusief een methode van één van de partijen. Al in de 19de eeuw maakten Republikeinen en Democraten er gebruik van.

Toch zijn er een paar dingen veranderd de laatste jaren. Een daarvan is de timing. Normaal gesproken gebeurde het altijd meteen na een volkstelling. In de VS is er elk tien jaar een volkstelling, en de uitkomsten zijn snel na het begin van het nieuwe decennium beschikbaar. Dat is voor het Congres relevant, want het aantal inwoners van een staat bepaalt het aantal zetels in het Huis van Afgevaardigden.

Wat Trump nu gedaan heeft is op een heel ander moment, midden in een decennium, een kiesdistrictherindeling eisen. Dat wekt meer de indruk van manipulatie en van een duidelijke poging tot machtsbehoud.

Die indruk wordt versterkt doordat het Hooggerechtshof in april dit jaar een belangrijke burgerrechtenwet heeft afgezwakt, waardoor kiezers gerrymandering niet meer juridisch kunnen aanvechten als zij zich op basis van huidskleur benadeeld achten.

Zangduo Suzan & Freek en schrijfster Connie Palmen behoorden vandaag tot de gasten van de zogeheten uitblinkerslunch van koning Willem-Alexander en koningin Máxima.

Daarbij werden 27 mensen op Paleis Noordeinde in Den Haag in het zonnetje gezet omdat ze een bijzondere prestatie hebben geleverd in de kunst, de media, de wetenschap, de sport of het bedrijfsleven.

Zo won Palmen de Constantijn Huygens-prijs en Suzan & Freek een 3FM Award. Presentatoren Merel Westrik en Jeroen Kramer waren aanwezig namens Het Sinterklaasjournaal, het NTR-programma dat de Machiavelliprijs 2025 won. Ook baanwielrenster Hetty van de Wouw schoof aan, vanwege haar prestaties op het WK baanwielrennen vorig jaar.

Het koningspaar nodigt een paar keer per jaar mensen uit voor zo'n lunch. Vandaag was de 42ste keer.

Schaatsliefhebbers kunnen deze winter opnieuw met de trein naar Thialf. Tijdens vier grote schaatsevenementen stopt de sprinter tussen Leeuwarden en Zwolle ieder halfuur bij station Heerenveen IJsstadion.

De extra stop is er tijdens de World Cup, de NK Allround en Sprint, de EK Allround en Sprint en de NK Afstanden. De vier evenementen vinden plaats in december en januari.

Komend weekend, bij het wereldbekerkwalificatietoernooi, rijdt de trein het station nog wel voorbij.

Wegens succes verlengd

Het is de tweede keer sinds 2015 dat de trein speciaal voor schaatsevenementen bij Thialf stopt. Tijdens een proef afgelopen voorjaar reisde ongeveer 12 procent van de bezoekers met de trein. Dat resultaat smaakte naar meer en daarom zetten de provincie Friesland, gemeente Heerenveen en de NS de proef voort.

De treinen stoppen op wedstrijddagen in beide richtingen bij Thialf, vanaf één uur tot twee uur voor de start tot één tot twee uur na afloop. Ook de stations Wolvega en Steenwijk blijven ditmaal gewoon bediend.

Olympische Winterspelen

De provincie hoopt dat nog meer bezoekers de trein weten te vinden. De ervaringen zijn bovendien nuttig met het oog op 2030, wanneer Thialf het olympische schaatstoernooi huisvest tijdens de Winterspelen.

"Wij gaan met betrokken partijen in gesprek over hoe de treinstop voor langere termijn geborgd en gefinancierd kan worden", stelt het Friese bestuur. De kosten worden nu betaald door de regio.

De oudste zoon van de Amerikaanse president Trump, Donald Trump jr., heeft afgelopen zomer in Mongolië gejaagd met een Russische zakenman die nauwe banden heeft met de Russische president Poetin. Dat meldt de Britse krant Financial Times.

De oligarch waarover de krant schrijft, is de 43-jarige Oemar Kremljov. Hij kwam eerder dit jaar al in het nieuws, omdat hij een deel van de bruiloftsfestiviteiten van Donald Trump jr. had gefinancierd.

Trump jr. en Kremljov waren volgens de krant afgelopen augustus twee dagen samen in Uvs, een provincie in het noordwesten van Mongolië die grenst aan Rusland. Het tweetal probeerde te voorkomen dat ze samen gefotografeerd zouden worden, zegt een lokale bron tegen de krant. Op beelden die de oligarch op sociale media plaatste, is Trump jr. ook niet te zien.

Na twee dagen samen in Uvs gejaagd te hebben, vertrok de oligarch weer naar Rusland, meldt de Financial Times. De zoon van Trump zou zijn doorgereisd naar Bajan-Ölgi in het westen van Mongolië om in de bergen te jagen op de Siberische steenbok.

Ook verbleef hij nog in Ulaanbaatar, de hoofdstad van Mongolië, waar hij onder meer dineerde met de Mongoolse president Khurelsukh, stelt de Financial Times.

'Geen zakelijke relatie'

Kremljov heeft een strafblad en is de voorzitter van de internationale boksfederatie IBA. Het Amerikaanse onderzoeksplatform ProPublica onthulde vorige maand dat de bruiloft van Donald Trump junior en zijn vrouw Bettina grotendeels gefinancierd werd door Kremljov.

De oligarch stak volgens ProPublica honderdduizenden dollars in de bruiloft. Zo zou hij hebben betaald voor het afhuren van de twee privé-eilanden waar het driedaagse feest was en een vuurwerkshow.

Bettina Trump schreef vervolgens op Instagram dat Kremljov een "dierbare vriend" is van het stel die "na onze bruiloft heel gul twee fantastische feestavonden voor ons heeft georganiseerd".

In de post, die werd ondertekend door het echtpaar, schrijft de vrouw van de oudste zoon van Trump verder dat het een "buitengewoon gul huwelijkscadeau van een vriend was waarvoor we destijds ontzettend dankbaar waren en dat we nog steeds enorm waarderen".

Ook nu zegt een woordvoerder van Trump junior dat de twee vrienden zijn. De woordvoerder zegt dat de zoon van Trump en Kremljov geen zakelijke relatie hebben. "Het zou voor niemand een verrassing moeten zijn dat ze eerder dit jaar samen zijn gaan jagen."

Ontmoeting met Russische advocaat

De banden van Trump jr. met Rusland zijn vaker onderwerp van gesprek geweest. Zo had de 48-jarige Trump in 2016 een ontmoeting met een Russische advocaat nadat hem belastende informatie over Hillary Clinton was toegezegd.

Net als zijn vader is Donald Trump junior zakenman. Hij staat samen met zijn jongere broer Eric aan het hoofd van The Trump Organization, het familiebedrijf van de Amerikaanse president.

In de zoektocht naar een kitesurfer die sinds zondag wordt vermist, zijn voor de Scheveningse kust spullen gevonden. De politie meldt dat het om een kiteboard en de kite gaat. De zoektocht naar de 18-jarige man is rond de middag gestaakt.

De politie noemt de kans dat de kitesurfer nog leeft zeer klein, schrijft Omroep West. Vanochtend werd bij het Zuidelijk Havenhoofd naar de man gezocht. Vanwege de weersomstandigheden zoekt de politie niet verder. Wel zal de kust in de gaten worden gehouden, zegt een woordvoerder.

Familie

De familie geeft de hoop niet op, maar houdt "sterk rekening met het ergste", zegt een woordvoerder van Namens de Familie. "Ze zijn dankbaar voor alle steun van iedereen", zegt de woordvoerder. Ook zijn ze de hulpdiensten "ontzettend dankbaar". De woordvoerder noemt het vreselijk voor de familie dat de man niet is gevonden.

Storm en hoge golven

De kitesurfer werd zondag rond 14.00 uur als vermist opgegeven. In de afgelopen dagen is vanaf land, op zee en vanuit de lucht gezocht. Boten van de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) en een helikopter van de kustwacht werden ingezet.

Het weer was stormachtig in het zoekgebied, met windstoten tot 80 kilometer per uur. De storm en de hoge golven bemoeilijkten de zoekactie.

Multinationals hebben 449 miljoen euro aan minimumbelasting betaald over het jaar 2024, toen Nederland die nieuwe belasting invoerde. Dat staat in een antwoord van staatssecretaris Eerenberg van Financiën op Kamervragen. Bij de invoering van de minimumbelasting was de verwachting dat die Nederland uiteindelijk jaarlijks zo'n 466 miljoen zal opleveren.

Meer dan 140 landen wereldwijd hebben een paar jaar geleden afgesproken dat als multinationals in een bepaald land minder dan 15 procent belasting betalen over hun winst, dat land extra belasting mag heffen om wel tot die 15 procent te komen. Zo willen ze ervoor zorgen dat grote bedrijven minder belasting kunnen ontwijken.

Heeft een onderneming bijvoorbeeld een moederbedrijf in Nederland en een dochterbedrijf op de Bahama's en betaalt het daar maar 10 procent winstbelasting, dan mag Nederland die 5 procent alsnog innen. De regel geldt alleen voor grote bedrijven met een wereldwijde omzet van 750 miljoen euro of meer.

Bedrag kan nog veranderen

Tot nu toe hebben zo'n 200 multinationals in Nederland in totaal 449 miljoen aan minimumbelasting betaald over 2024. In principe hadden bedrijven tot eind augustus dit jaar de tijd om aangifte te doen en te betalen. Maar vanwege technische problemen bij de Belastingdienst is dat verlengd tot eind deze maand. Het bedrag kan dus nog stijgen.

Daar staat tegenover dat bedrijven ook nog bezwaar kunnen indienen, waardoor het bedrag weer kan dalen. Volgens staatssecretaris Eerenberg zijn er al enkele bezwaren ingediend.

Hoeveel de bedrijven over 2025 moeten betalen is nog onduidelijk. Want ze hebben daarvoor nog lang de tijd, tot eind mei 2027.

Ook in Nederland 'te weinig'

Opvallend is dat zo'n 129 miljoen van de 449 miljoen euro moest worden betaald omdat bedrijven in Nederland zelf 'te weinig' winstbelasting betaalden. Nederland heeft een winstbelasting van 19 procent over de eerste 200.000 euro en 25,8 procent over alles daarboven. Hoger dus dan dat minimum van 15 procent.

Maar er zijn speciale regelingen waardoor bedrijven toch onder de 15 procent uit kunnen komen. Zoals de zogeheten innovatiebox. Voor alle winst die een bedrijf maakt met innovatieve activiteiten betaalt het maar 9 procent winstbelasting. Het bedrijf moet dan wel een 'stempel' van de overheid krijgen dat bepaalt dat de activiteit echt innovatief is.

En voor de zeescheepvaart is er de zogeheten tonnageregeling. Rederijen betalen daarbij geen belasting over hun daadwerkelijke winst, maar over het netto laadvermogen van hun schepen. Ook daardoor kan de winstbelasting onder de 15 procent uitkomen.

Volgens staatssecretaris Eerenberg is die binnenlandse bijheffing "slechts van toepassing op een heel beperkt aantal belastingplichtigen en de bijheffingen zijn over het algemeen beperkt in omvang".

Meer landen volgen

Hoe de inkomsten van de minimumbelasting zich de komende jaren zullen ontwikkelen is nog afwachten. In 2024 hadden sommige landen die van plan waren de ondergrens te hanteren, deze regels nog niet ingevoerd.

Daardoor kon Nederland relatief vaak geld innen, omdat er in andere landen nog niet minstens 15 procent werd geïnd. Het kabinet verwacht daarom dat de opbrengst op termijn lager wordt, omdat in sommige landen de minimumbelasting pas per 2025 of later ingaat.

Daar staat tegenover dat bedrijven naar verwachting hun winsten vaker in Nederland gaan boeken. Want het belastingvoordeel door de kunstmatige verschuiving van winst naar een land met lage belasting wordt immers kleiner voor bedrijven. Daardoor kan de hoeveelheid gewone winstbelasting in Nederland gaan stijgen.

Uitzondering VS

Dan zijn er nog de Verenigde Staten. Onder druk van president Trump is er een uitzondering gekomen voor multinationals met een hoofdkantoor in de VS. Daardoor wordt het voor andere landen moeilijker om die per 2026 nog een extra minimumbelasting op te leggen.

Over 2024 inde Nederland nog 120 miljoen euro over multinationals met een Amerikaans moederbedrijf. Hoeveel daarvan overblijft door de uitzondering voor de VS moet nog blijken.

Al met al is nog moeilijk te zeggen hoeveel de Nederlandse schatkist de komende jaren zal profiteren van de minimumbelasting. Maar bij deze belasting gaat het er niet alleen om dat bedrijven in Nederland meer belasting gaan betalen, maar dat ze dat wereldwijd gaan doen en landen zo ook minder met elkaar concurreren op lage belastingen.

Volgens de laatste schattingen zal de minimumbelasting wereldwijd jaarlijks tussen de 70 en 98 miljard euro opleveren.

Een voormalige tandarts uit België heeft zeven jaar celstraf gekregen voor het jarenlang aanranden en verkrachten van patiëntes. De rechtbank in Antwerpen oordeelt dat de man 25 jaar lang zijn functie heeft misbruikt om zijn seksuele fantasieën de vrije loop te laten.

De 72-jarige man uit Wilrijk, ten zuiden van Antwerpen, verzon onder meer medische behandelingen waarbij hij "keelontsmettingen" uitvoerde, een behandeling die helemaal niet bestaat.

Tijdens die "keelontsmetting" masturbeerde de man terwijl hij de patiënten filmde. Hij plande de afspraken op momenten dat er geen andere mensen aanwezig waren in de tandartspraktijk.

De tandarts werd in april 2025 opgepakt nadat zijn acties eind 2024 aan het licht waren gekomen. Een patiënte had toen een vreemd gevoel overgehouden aan de behandeling en diende een klacht in. Daarna volgden meer meldingen. In totaal hebben 73 slachtoffers zich gemeld. De eerste klacht gaat terug tot 1995.

Patiënten vernederd

Tijdens de rechtszaak in september 2025 vertelden verschillende slachtoffers over hun ervaringen. Een slachtoffer verklaarde dat de tandarts zijn vingers diep in haar keel stopte tot ze moest kokhalzen en overgeven. Anderen vertelden dat de tandarts hen op verschillende plekken op het lichaam streelde, onder het voorwendsel dat dit noodzakelijk was voor de behandeling.

Ook blijven slachtoffers met vragen zitten over wat er tijdens behandelingen onder narcose is gebeurd en hoe het misbruik zo lang kon doorgaan.

Tijdens het onderzoek vond de politie in de tandartspraktijk en de woning van de man grote hoeveelheden beeldmateriaal van behandelingen. Daarop zouden seksueel getinte handelingen te zien zijn tijdens tandartsbehandelingen. Op zijn computer werden ook beelden van seksueel misbruik van minderjarigen gevonden.

Hogere straf

Het Belgische Openbaar Ministerie had aanvankelijk een celstraf van vijf jaar geëist. De rechtbank vond die straf niet voldoende gezien de lange periode waarin de feiten plaatsvonden, het grote aantal slachtoffers en de traumatische gevolgen.

Naast verkrachting werd de tandarts ook veroordeeld voor valsheid in geschrifte, oplichting en het onwettig uitoefenen van zijn vak.

De dierenverzorgster van safaripark Beekse Bergen die zaterdag ernstig gewond raakte door een panteraanval is vandaag overleden.

Dat meldt het park uit Hilvarenbeek in een verklaring, in overleg met haar familie. Er zal in het park een plek worden ingericht om condoleances achter te laten.

De verzorgster begon op haar zeventiende in het dierenpark. Ze werkte, met tussenpozen, bijna veertig jaar in het safaripark, waarvan acht jaar met de panters. "Ze heeft een groot hart voor de dieren en het park", zei Beekse Bergen afgelopen weekend.

Zondag zei een woordvoerder van Beekse Bergen al dat haar toestand was verslechterd en dat artsen vreesden dat ze het niet zou overleven.

Zelf alarm geslagen

De vrouw was alleen aan het werk in het binnenverblijf van de twee Perzische mannetjespanters toen ze werd aangevallen en ernstige verwondingen opliep aan haar hoofd en nek. Ze kon zelf alarm slaan met haar portofoon. De dieren zaten die dag binnen vanwege het slechte weer. Normaal wordt vermeden dat personeel in dezelfde ruimte is als de roofdieren.

Het is nog niet duidelijk wat zich precies in het verblijf heeft afgespeeld. Volgens het park hangen er in het verblijf geen camera's. De Arbeidsinspectie is een onderzoek begonnen naar de aanval. Ook het park zegt een onafhankelijk onderzoek te starten.

Volgens de laatste informatie verandert er niets aan de verzorging van de panters. Het park zei zondag dat de dieren buiten verblijven en zoals gewoonlijk worden verzorgd.

Bridges! We kind of expect them to just be there and do their job, ad infinitum. They are built into the landscape, and we often take them and the routes …read more

Weinig Duitse onderzoeksjournalisten hebben dit weekend vrij gehad. Sinds de hack van meerdere mailboxen van de AfD spitten zij het enorme databestand van 281 gigabyte door. Maar liefst 421.326 mails liggen op straat, onder meer van partijleider Alice Weidel. Een deel is inmiddels uitgeplozen en waar mogelijk door Duitse pers geverifieerd.

Het berichtverkeer laat zien hoe de partij, die door de veiligheidsdienst als mogelijk extreemrechts wordt gezien, intern functioneert. Ook zijn er onthullingen die kunnen leiden tot strafvervolging of heropening van strafrechtelijk onderzoek.

Zo wordt AfD-leider Weidel in verlegenheid gebracht door illegale donaties uit 2017. Destijds doneerde een Zwitserse farmaceut in tranches 132.000 euro, via een tussenpersoon en van buiten de EU, wat niet mag. Weidel beweerde niet op de hoogte te zijn van de illegale donaties.

Uit meerdere mails van Weidel komt naar voren dat ze ze wel degelijk op de hoogte lijkt, melden Tagesschau en SZ. In meerdere mails schreef ze over aanstaande donaties, bedoeld voor socialemediacampagnes. Het Duitse Openbare Ministerie schortte in 2021 onderzoek hiernaar op vanwege gebrek aan bewijs. Mogelijk kan dit onderzoek nu worden hervat.

Extremisme

In diezelfde periode klonk Weidel bezorgd over extremisme binnen de partij, blijkt uit mails die door Duitse media Welt en Focus naar boven zijn gehaald. "We verliezen de middenkiezer in het westen door de banden met Pegida en de NPD (een extreemrechtse partij, red.) in het oosten", schreef ze in 2015. Een jaar later schreef ze dat "onze grootvaders zich in hun graf omdraaien", omdat de AfD "geen afstand neemt van gestoorde leden".

Uitspraken van de AfD-leider in deelstaat Thüringen, Björn Höcke, over "Afrikaanse voortplanters" die "Europese zelfverloochenaars" vervangen, noemde Weidel zeer problematisch en racistisch. "Kom niet aan met 'zo-was-dat-niet-bedoeld', dat kan ik niet meer horen." Ook hekelde zij Höckes kritiek op het Holocaustmonument en gebruik van nazi-terminologie.

Inmiddels staat Weidel juist op goede voet met AfD'ers als Höcke. De radicale vleugel rond hem krijgt al jaren steeds meer macht binnen de partij.

In het partijbestuur zit sinds vorig jaar bovendien een AfD'er, die Weidel volgens gelekte mails juist uit de partij wilde zetten. Deze Maximilian Kneller had Weidel eerder een "slet" genoemd, die eens door een man als hij geneukt moest worden. "Raus, sofort", mailde Weidel naar toenmalige partijleider Petry. Opnieuw tevergeefs.

De mails bieden een inkijkje hoe de partij soms wel en vaak niet optreedt tegen extreemrechtse en neonazistische leden. Zo worden klachten besproken over een AfD-lid dat in 2025 nazivlaggen bij een partijkraam wil verkopen. Deze persoon werd uiteindelijk uit de partij gezet, niet vanwege dit incident maar vanwege achterstallige lidmaatschapsbetalingen, meldt omroep ZDF.

Een AfD-lid dat in 2019 het aantal slachtoffers van de Holocaust onrealistisch noemde, werd hierom berispt. De uitzettingsprocedure werd kort daarna opgeschort. Uiteindelijk overleed hij in 2023 en is hij dus nooit uit de partij gezet.

In andere mailwisselingen wordt racistisch en antisemitisch taalgebruik gebezigd, het naziverleden ontkend of worden complottheorieën verspreid. Vaak is de context niet direct duidelijk.

Verbod

Door de hack is de discussie over een AfD-verbod weer opgelaaid. De veiligheidsdienst mag zelf niet zulke mails hacken, maar volgens juristen wel gebruik maken van deze (door anderen) gehackte mails.

In een eventuele verbodsprocedure kunnen de mails als bewijs dienen dat de partijtop op de hoogte was van extremisme binnen de partij, maar die niet voldoende bestreed. Bij de vraag of de AfD een gevaar voor de democratie vormt, gaat het onder meer in hoeverre ongrondwettelijk gedachtegoed breed in de partij is verspreid.

De mails zouden de partij ook juist kunnen ontlasten, omdat het ook bewijzen oplevert dat de partijtop juist wel probeert op te treden tegen extremistische figuren. Vaak tevergeefs.

Achter de hack schuilt een anoniem Amerikaans collectief. Een van hen is geboren in Oekraïne, vertelt deze persoon in een interview met de krant Die Zeit. Het doel zou zijn om corruptie aan de kaak te stellen. Volgens de hacker heeft de Duitse staat te veel angst voor de AfD om een verbodsprocedure in gang te zetten.

Ledenlijsten

De AfD heeft de hackaanval bevestigd, maar gaat niet in op inhoudelijke vragen. Iedereen die gebruik maakt van het datalek, praat een misdaad goed, aldus de partij. Ook zouden niet alle gelekte mails authentiek zijn.

Op de hack an sich gaat de partij niet in. Het datalek kan echter voor eigen partijleden grote consequenties hebben. Naast paspoortkopieën van AfD'ers bevat het lek ook ledenlijsten. Wie in het geheim lid is van de omstreden partij, wordt hiermee geopenbaard als AfD'er.

Na een week is nog maar een fractie van de mails uitgeplozen. Het volledig uitspitten en beoordelen van alle mails zal vermoedelijk nog maanden duren.

De opkomst bij de verkiezingen in Israël vandaag is uitzonderlijk hoog. Tegen 16.00 uur lag het opkomstpercentage op 55,7, meldt de Centrale Kiescommissie. Het was sinds 1973 niet zo hoog.

Ongeveer elk uur maakt de kiescommissie een opkomstpercentage bekend. Ook de cijfers van eerder vandaag wezen al op veel animo om te stemmen. Het Israëlische leger, dat de opkomstcijfers onder militairen meldt, geeft een vergelijkbaar beeld. Bij veel stembureaus staan lange rijen.

De Likoed-partij van premier Netanyahu heeft gevraagd de stembureaus langer open te houden. Volgens de partij is het op veel plekken ongebruikelijk druk en dreigen kiezers anders hun stem niet meer te kunnen uitbrengen.

Volgens de kiescommissie kan verlenging alleen in uitzonderlijke gevallen en met maximaal een extra dag. De kiescommissie heeft het verzoek inmiddels verworpen, meldt de krant Haaretz.

Netanyahu en zijn voornaamste tegenstander Eisenkot brachten ook hun stem uit:

Lokale media melden dat er 70.000 stemgerechtigden uit het buitenland naar Israël zijn gereisd om hun stem uit te brengen. Stemmen vanuit het buitenland kan in Israël niet.

Dat mensen erg gemotiveerd zijn om te stemmen, komt volgens deskundigen door de grote vraag die onder deze verkiezingen ligt: blijft premier Netanyahu aan de macht? Veiligheid is een groot thema na de terreuraanval van Hamas op 7 oktober 2023, net als de democratische rechtsstaat, waar premier Netanyahu een aantal omstreden hervormingen in doorvoerde.

Mensen op straat zien de verkiezingen dan ook als de "belangrijkste verkiezingen ooit", zeggen ze tegen de NOS.

Verscheurde stembiljetten

Ondertussen worden er ook incidenten gemeld op de verkiezingsdag, met bijbehorende beschuldigingen van beïnvloeding over en weer. Zeker zes partijen klaagden over onregelmatigheden bij stembureaus. Zo zouden er opzettelijk stembiljetten zijn beklad of verscheurd, waarmee ze ongeldig worden. Volgens Yashar, de partij van Netanyahu's grootste uitdager Gadi Eisenkot, waren het er zo veel dat het geen op zichzelf staande foutjes konden zijn. De Kiescommissie heeft hier nog geen bewijs voor gevonden.

De Arabische partij Ra'am wordt beschuldigd van betrokkenheid bij het omkopen van burgers om op hen te stemmen. Bij huiszoekingen zijn enveloppen met geld gevonden, bevestigt de Kiescommissie in The Jerusalem Post. Drie mensen zijn opgepakt en worden verhoord.

Volgens de kiescommissie gebeurde het omkopen toen betrokkenen bij het stembureau aankwamen. De commissie zegt in een reactie dat het incident "ongebruikelijk" is en sprak van "een op zichzelf staand geval".

Verkiezingen te stelen

Netanyahu haalde na het uitbrengen van zijn stem bij de Israëlische parlementsverkiezingen uit naar Arabische partijen. "Ze proberen de verkiezingen te stelen."

Partijleider Mansour Abbas van Ra'am zegt in een reactie dat de aantijgingen van Netanyahu bedoeld zijn om rechtse kiezers naar de stembus te lokken. In een video noemt Abbas Netanyahu een opruier en een leugenaar. Ra'am wordt mogelijk belangrijk bij de coalitievorming.

Lange rijen en veel vertraging worden vooral gemeld bij stemlokalen in Arabische gemeenschappen. Sommige stemmers moeten daar uren wachten, onder meer omdat stembureaumedewerkers er erg lang over doen om hun identiteit te controleren en allerlei overbodige vragen stellen, meldt Haaretz. Ook zouden stemlokalen ineens de deuren hebben gesloten voor "een vergadering" of voor het "wisselen van stembiljetten".

Man met mes

In Tel Aviv is een man gearresteerd die afkwam op Yair Golan, de leider van de Democratische partij. Toen hij werd tegengehouden door beveiligers, viel er een groot mes onder zijn kleding vandaan.

Tot vanavond 21.00 Nederlandse tijd kunnen Israëliërs stemmen. Als de stembureaus sluiten volgt meteen een exitpoll. De laatste peilingen voorspelden een nek-aan-nekrace tussen de zittende premier Netanyahu en zijn rivaal Gadi Eisenkot. Geen van hun partijen zal een absolute meerderheid halen, dus er zal een coalitie gesmeed moeten worden. De afgelopen jaren is dat vaak mislukt, waardoor er nieuwe verkiezingen moesten komen.

De Europese Commissie wil dat EU-landen zich beter gaan wapenen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Landen moeten bij nieuwe plannen rekening houden met een temperatuurstijging van 3 graden in 2100.

"We hadden dit jaar de heetste zomer tot nu toe, maar ga er maar vanuit dat het over tien jaar een van de koudste van het decennium was", zegt Eurocommissaris voor Klimaat Wopke Hoekstra.

In het plan om de EU klimaatbestendiger te maken zet de Europese Commissie nog eens op een rij waar we deze zomer mee te maken kregen: bosbranden vernietigden duizenden vierkante kilometers land en de waterstand in grote Europese rivieren zoals de Donau en de Rijn was zorgwekkend laag.

Hittebestendig asfalt

"We schieten tekort in wat nodig is om de schadelijke effecten van klimaatverandering op mensen, welvaart en veiligheid te beperken", is te lezen in Hoekstra's voorstel. Onderzoekers schatten dat in Europa deze zomer zo'n 50.000 mensen overleden als gevolg van de hitte.

"En we hebben meer dan 100 miljard euro aan schade geleden", zegt Hoekstra. In het voorstel dat hij vandaag presenteert krijgen EU-landen de taak de gevolgen van klimaatverandering standaard mee te nemen bij het maken van nieuwe plannen. Want, zegt de Commissie, als het wereldwijde klimaatbeleid niet strenger wordt, moeten we rekening houden met een temperatuurstijging van 2 graden in 2050 en 3 graden in 2100.

Dat geldt bijvoorbeeld bij het bouwen van een nieuwe brug of het asfalteren van een weg. "Je moet dan rekening houden met heel andere klimaatscenario's dan twintig of dertig jaar geleden," zegt de Eurocommissaris. "Als zo'n brug een overstroming moet kunnen doorstaan of het asfalt temperaturen van 2 of 3 graden warmer aan moet kunnen, dan moet je aanpassingen doen."

Een nieuwe website moet daarbij helpen. Daarop kunnen overheden en bedrijven zien wat de impact van klimaatverandering op specifieke regio's kan zijn. Zo kunnen ze inschatten in welke gebieden er watertekorten dreigen of waar ze het spoornetwerk hittebestendiger moeten maken.

Schade niet verzekerd

Ook wil de Europese Commissie dat EU-landen duidelijk maken wie in hun land verantwoordelijk is voor het beperken van klimaatrisico's, bijvoorbeeld voor dijkbewaking of het ingrijpen bij bosbranden. In nog niet alle landen gaat dit goed, ziet Hoekstra.

Verder moet het EU-plan ervoor zorgen dat mensen in risicogebieden zich vaker gaan verzekeren tegen klimaatrampen. In het verleden bleek driekwart van de schade door natuurrampen in de EU niet verzekerd. De Europese Commissie wil daarom met verzekeraars in gesprek om te kijken hoe ze verzekeringen tegen natuurrampen toegankelijker en betaalbaarder kunnen maken.

De plannen voor het aanpassen aan klimaatverandering gaan volgens Eurocommissaris Hoekstra niet ten koste van plannen om klimaatverandering tegen te gaan. "Het is echt én-én. We kunnen het ons niet veroorloven om minder te doen aan het tegengaan van de uitstoot. Dan wordt het probleem alleen nog maar groter."

Hij ziet de boodschap aan landen om zich voor te bereiden op een temperatuurstijging van 3 graden in 2100 niet als het loslaten van de afspraken in het Parijsakkoord. Landen legden daarin in 2015 vast de temperatuurstijging onder de 2 graden Celsius te willen houden, en te streven naar maximaal 1,5 graad opwarming. Dat streven is volgens een recent VN-rapport al niet meer haalbaar.

Volgens Hoekstra blijven de Parijsdoelen staan en moet de EU doorgaan met het terugbrengen van de uitstoot van broeikasgassen. "Maar tegelijkertijd zou het onverstandig zijn ons niet voor te bereiden op de scenario's die de wetenschap schetst."

Afzwakken klimaatbeleid

De Europese Commissie zwakte afgelopen tijd verschillende klimaatplannen af. Zo versoepelde ze het plan om verbrandingsmotoren in nieuwe auto's te verbieden, stelde ze strengere regels uit voor de uitstoot van methaan en zwakte ze het zogenoemde emissiehandelssysteem ETS af. Dat systeem moet bedrijven stimuleren zuiniger om te gaan met energie en minder broeikasgassen uit te stoten.

Vooral EU-landen met veel industrie zitten niet te wachten op strengere klimaatregels. Zij zijn bang dat dat ten koste gaat van de concurrentiepositie van hun bedrijven. Ook vrezen veel landen dat extra klimaatregels de energieprijzen nog verder opdrijven.

De studenten in Servië kunnen het bijna niet geloven: hun beweging heeft een einde gemaakt aan het autoritaire regime van oud-president Vucic. Hun partij heeft met een absolute meerderheid gewonnen en kan nu aan de slag met het belangrijkste doel: de democratie en de rechtsstaat herstellen. Maar hoe doe je dat?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

De blijdschap, de hoop en de intenties van de studentenbeweging doen denken aan de situatie in Hongarije, waar in april Viktor Orbán van de troon werd gestoten en waar zijn opvolger ook beloofde om het land weer op te bouwen.

Hongarije-deskundige Krisztina Lajosi-Moore vertelt in de podcast wat er in zes maanden tijd al is bereikt. En correspondent Thijs Kettenis zet uiteen hoe de studentenbeweging in Servië is opgekomen, wat hun plannen nu zijn en wie de torenhoge ambities moeten gaan waarmaken.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Marco Geijtenbeek

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek