EU zet Iraanse Revolutionaire Garde op terrorismelijst
De EU zet de Iraanse Revolutionaire Garde op de Europese terrorismelijst. Dat hebben de ministers van Buitenlandse Zaken van de 27 EU-landen unaniem besloten.
Tot nu toe was er onvoldoende steun onder de landen om dit te doen, maar nadat Frankrijk draaide schaarden alle andere lidstaten zich ook achter de maatregel. Nederland pleitte er al langer voor om het militair elitekorps van het Iraans regime op die lijst te plaatsen.
Demissionair minister Van Weel van Buitenlandse Zaken noemt het besluit een belangrijke stap. "Hiermee laten we zien dat we de Iraanse bevolking steunen en dat Europa samen opstaat tegen de repressie van het regime."
6000 dodenDe sanctie volgt op het bloedige optreden door het Iraanse bewind tegen betogers. Bij protesten vielen volgens mensenrechtenorganisatie HRANA de afgelopen tijd meer dan 6000 doden.
Tot vandaag vreesden tegenstanders dat het plaatsen van de Revolutionaire Garde op de terrorismelijst diplomatieke banden met Iran onmogelijk maakt. Dat kan leiden tot problemen bij bijvoorbeeld gesprekken over het vrijlaten van gevangenen uit Iraanse gevangenissen.
Maar nu zijn die tegenstanders, behalve Frankrijk ook bijvoorbeeld Italië, toch overstag. "De verliezen die de burgerbevolking tijdens de protesten heeft geleden, vereisen een duidelijke reactie", zei de Italiaanse minister Tajani van Buitenlandse Zaken daar dinsdag over. Volgens zijn Franse ambtgenoot Barrot mag er "geen sprake zijn van straffeloosheid".
Symbolische waardeDe EU plaatst ook 21 personen en organisaties op de sanctielijst vanwege het schenden van mensenrechten. Het gaat onder anderen om de Iraanse minister Momeni van Binnenlandse Zaken en commandanten van de Revolutionaire Garde. Zij hebben geen toegang meer tot EU-grondgebied en hun tegoeden kunnen worden bevroren.
Het bestempelen van de Revolutionaire Garde als terreurorganisatie heeft vooral symbolische waarde. "Hiermee plaatsen we ze op gelijke voet met al-Qaida, Hamas en IS. Als je je gedraagt als een terrorist, moet je worden behandeld als een terrorist", zei EU-buitenlandchef Kaja Kallas vanochtend.
Volgens Kallas is het duidelijk. "Het dodental bij de protesten in Iran en de middelen die het regime heeft ingezet, zijn zeer ernstig." En dus wil de EU een duidelijke boodschap afgeven: "Als je mensen onderdrukt, dan betaal je een prijs."
Gevreesde elite-eenheid met grote invloedDe Islamitische Revolutionaire Garde werd na de revolutie van 1979 opgericht ter bescherming van ayatollahs en de nieuwe islamitische staat. In de loop der jaren is de elite-eenheid uitgegroeid tot een enorme militaire organisatie, die politiek en economisch eveneens grote invloed heeft in het land. De garde controleert en is eigenaar van grote delen van de economie, waaronder banken, de bouw, de telecom- en energiesector.
Militair bestaat de Revolutionaire Garde naast het reguliere Iraanse leger. De garde heeft een eigen leger, marine, luchtmacht en geheime dienst. Ook de Quds-brigade (Jeruzalem-brigade) maakt er deel van uit. Die is verantwoordelijk voor het contact met onder meer Hezbollah, Islamitische Jihad en Hamas, buitenlandse milities die geholpen worden met wapens, training en geld. De brigade rapporteert rechtstreeks aan ayatollah Khamenei. In januari 2020 werd toenmalig Quds-leider generaal Soleimani door de VS gedood in Bagdad.
De Revolutionaire Garde is vaak betrokken bij aanslagen en aanvallen in het buitenland. Zo was de elite-eenheid bijvoorbeeld verantwoordelijk voor de massale drone- en raketaanval op Israël in juni vorig jaar. Dat was weer een reactie op een Israëlische luchtaanval op de Iraanse ambassade in Damascus.
Neerslaan protestenIn Iran zelf is de Garde eveneens gevreesd. Onder meer de paramilitaire Basij-militie maakt er deel van uit. Leden van deze eenheid, vele tienduizenden, speelden recent nog een beruchte rol bij het neerslaan van de grote protesten tegen het regime, waarbij duizenden betogers werden gedood.
De Verenigde Staten zetten de Revolutionaire Garde al in 2019, tijdens de eerste termijn van president Trump, op de terreurlijst. Een meerderheid van het Europees Parlement wilde begin 2023, na het neerslaan van protesten, dat de EU zou volgen. Toen kwam het er niet van, maar na de duizenden doden die deze maand vielen bij het neerslaan van protesten is ook de EU om.