Colombiaanse huurlingen zijn medeverantwoordelijk voor het bloedbad rond de Sudanese stad Al-Fasher, waar vorig najaar in drie dagen naar schatting 6000 mensen werden gedood. Dat stelt de Conflict Insights Group (CIG). De soldaten zouden door de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) zijn betaald om mee te vechten in Sudan.
De Amerikaanse organisatie die wereldwijd conflicten analyseert, ging de telefoondata na van meer dan vijftig Colombiaanse huurlingen. Daarop is te zien waar de huursoldaten in 2025 waren. Die data, in combinatie met video's, satellietbeelden, vluchtinformatie en open bronnenonderzoek, bewijzen volgens CIG dat de huurlingen een essentiële rol speelden bij de inname van Al-Fasher, die een gruwelijk bloedbad tot gevolg had.
Na de val van de stad in oktober trok de rebellenbeweging Rapid Support Forces (RSF) drie dagen lang moordend, verkrachtend en plunderend rond, waarbij op grote schaal leden van niet-Arabische bevolkingsgroepen werden gedood. Inwoners werden ook massaal slachtoffer van foltering, verkrachting, ontvoering en afpersing. Het geweld dat zich voltrok, vertoonde "tekenen van genocide", stelde een groep mensenrechtexperts in opdracht van de VN vast.
Doorslaggevend bewijsDe strijdgroep wordt door de VAE gesteund met wapens, voertuigen en huurlingen. Het land krijgt in ruil daarvoor goud, maar ontkent zelf elke vorm van betrokkenheid bij de oorlog in Sudan. Volgens CIG-directeur Justin Lynch was daar juist al veel bewijs voor, maar is dit onderzoek doorslaggevend en "kunnen we met met zekerheid zeggen dat de VAE betrokken is", zegt hij tegen de BBC.
De organisatie haalt in het rapport het voorbeeld aan van een telefoon van een huurling die in juni wordt gesignaleerd op een vliegveld in Colombia en later op een vliegveld in Zayed, in de Verenigde Arabische Emiraten. Later wordt de telefoon gelokaliseerd op een militaire basis in Abu Dhabi. Daarna is duidelijk dat het toestel in Libië was, en tussen juli en december vorig jaar in Sudan.
Kindsoldaten trainenIn augustus zei het Sudanese regeringsleger al bewijs te hebben dat Colombiaanse huurlingen meevechten in de oorlog aan de kant van de RSF. Op zijn Facebookpagina gaf de rebellengroep namelijk video's vrij waarop Colombiaanse huurlingen te zien zouden zijn die militaire trainingen gaven. Daarop was Spaans te horen met een Colombiaans accent.
Ook zou er in augustus door het Sudanese leger een vliegtuig uit de lucht zijn geschoten dat vol zat met Colombiaanse huurlingen. Volgens de staatsmedia, die aan het leger gelinkt zijn, kwamen daarbij zeker veertig huurlingen om het leven. Ook is er bewijs dat Colombianen kindsoldaten zouden trainen.
Zo publiceerde de Colombiaanse nieuwssite La Silla Vacía een foto waarop Colombiaanse huurlingen jonge jongens aan het trainen zijn. De nieuwssite kreeg de foto van een voormalige Colombiaanse militair die vier maanden als huurling in Sudan heeft gewerkt. Die vertelde dat ze in verschillende kampen duizenden nieuwe rekruten trainden.
"Er waren kinderen van 10, 11, 12 jaar. Er waren ook mensen van 20 of 30, maar heel veel kinderen, echt veel," zegt de huurling. Het trainen van kindsoldaten is een oorlogsmisdaad onder het internationaal recht. Colombia heeft ook een VN-verdrag ondertekend dat het inzetten en rekruteren van huurlingen verbiedt.
Genegeerd conflictDe humanitaire situatie in Sudan wordt door de oorlog, die al ruim drie jaar gaande is, met de dag schrijnender. Door de oorlog in het Midden-Oosten zijn de voedselprijzen omhooggegaan in een land waar miljoenen mensen honger lijden. Bovendien is er door de crisis in het Midden-Oosten steeds minder aandacht voor Sudan.
De oorlog wordt gezien als een genegeerd of vergeten conflict, terwijl in het land de grootste humanitaire crisis ter wereld heerst. In drie jaar tijd is volgens de VN een kwart van de bevolking, zo'n 14 miljoen mensen, op de vlucht geslagen, met name naar buurlanden als Tsjaad en Egypte. Het geschatte aantal doden loopt uiteen van zo'n 40.000 tot het tienvoudige daarvan. Ook zijn er talloze meldingen en rapporten over honger, seksueel geweld en gerichte aanvallen op ziekenhuizen.
Bekijk hier de special die we eerder maakten over de gruwelen in Al-Fasher:
Een 34-jarige vrouw uit Utrecht krijgt een taakstraf van 100 uur omdat ze haar 9-jarige dochter had gedwongen om spullen te stelen. Het meisje is niet vervolgd, omdat ze nog geen 12 jaar oud is, meldt RTV Utrecht.
Volgens het Openbaar Ministerie ging de moeder samen met haar dochter eerst naar binnen bij een vestiging van de Hema. Ze stopte daar voor ruim 200 euro aan kleding in de tas van haar dochter. Het meisje verliet de winkel als eerste, met de gestolen waar. De moeder volgde negen minuten later.
Daarna ging het tweetal naar een vestiging van de Action, waar ze probeerden voor ruim 160 euro aan snoep en speelgoed te stelen.
BerouwvolMaar in de Action had de bedrijfsleiding de diefstal door. Toen personeel de tas van de dochter doorzocht, bleek dat de spullen van de Action waren bedekt met de gestolen kleding van de Hema. Moeder en dochter werden opgepakt.
Op basis van camerabeelden die van de diefstallen zijn gemaakt typeerde het OM de moeder als "een zelfverzekerde vrouw die druk in de weer was met spullen en tassen". Voor de rechtbank toonde zij zich berouwvol. Met een betraand gezicht verklaarde de 34-jarige verdachte dat ze veel spijt heeft. Ze weet ook niet precies waarom ze het deed, zegt ze zelf.
Langs de kassaDe moeder zei ook dat zij verantwoordelijk is. "Mijn dochter wist niet eens dat ik niet betaald had." Maar hoe wist de dochter dan dat ze met een volle kar met spullen langs de kassa moest lopen, vroegen de rechter en het OM zich af. Daar had de vrouw geen antwoord op. Volgens de rechter staat vast dat de dochter instructies heeft gehad. "Dat kan eigenlijk niet anders", zei hij.
De moeder is daarmee schuldig aan criminele uitbuiting: het dwingen van personen (vaak minderjarigen) tot illegale activiteiten zoals diefstal. De rechter legde de vrouw daarom een taakstraf op. Voert ze die niet uit, dan krijgt ze 50 dagen cel. Ook legde de rechter een voorwaardelijke celstraf op van vier maanden met een proeftijd van vier jaar.
Gevolg van de veroordeling is dat de vrouw niet meer in aanmerking komt voor het verkrijgen van de Nederlandse nationaliteit.
IngehuurdHet gebeurt niet vaak dat iemand wordt veroordeeld voor criminele uitbuiting van haar of zijn eigen kind. Wel concludeerde Conny Rijken, Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen, vorig jaar dat het aantal minderjarigen dat slachtoffer wordt van criminele uitbuiting toeneemt.
Daarbij gaat het vaak om jongeren die door criminelen worden 'ingehuurd', bijvoorbeeld om drugs te smokkelen of naar Nederland gesmokkelde drugs uit schepen in de havens halen, explosieven te plaatsen of hun pinpas ter beschikking te stellen voor criminele doeleinden.
De landelijke overheid heeft afspraken gemaakt met een Europese cloudleverancier. Het gaat om het Duitse StackIT. In een raamovereenkomst staat onder welke voorwaarden overheidsorganisaties de diensten van het bedrijf kunnen gebruiken.
De overeenkomst moet de drempel verlagen voor bijvoorbeeld ministeries om over te stappen naar de Europese cloud. Volgens de Rijksoverheid kan dat "onder vooraf vastgestelde, veilige en gunstige voorwaarden". Overheidsorganisaties mogen zelf bepalen in hoeverre zij gebruikmaken van de diensten en zijn niet verplicht om over te stappen.
"Met deze overeenkomst zetten we een belangrijke stap in het verkleinen van onze afhankelijkheid van partijen buiten Europa en versterken we onze digitale weerbaarheid", schrijft minister van Weel van Justitie en Veiligheid in een verklaring.
KwetsbaarheidMomenteel gebruikt de overheid vooral diensten van de grote Amerikaanse techbedrijven, zoals Google, Microsoft en Amazon. Ook daarmee werden voorheen raamovereenkomsten gesloten.
Sinds vorig jaar zijn er grote zorgen over de digitale afhankelijkheid van de Verenigde Staten. Zo leidt de mogelijke Amerikaanse overname van het bedrijf Solvinity, dat DigiD beheert, tot veel discussie over de kwetsbaarheid van overheidsdiensten.
Een meerderheid van de Tweede Kamer wil nu dat het beheer van DigiD wordt weggehaald bij Solvinity, al zien veel partijen liever dat het bedrijf helemaal niet in Amerikaanse handen komt.
'Digitale autonomie'Volgens de overheid leidt de overeenkomst met StackIT tot het versterken van de digitale autonomie van Nederland. "Digitale autonomie betekent dat we zélf keuzes kunnen maken uit een divers aanbod van aanbieders", schrijft staatssecretaris Willemijn Aerdts van Digitale Economie en Soevereiniteit. Volgens haar is het van belang dat de Europese markt gestimuleerd wordt. "Dat doen we met deze overeenkomst".
De Rijksoverheid schrijft dat er duidelijke afspraken zijn gemaakt over waar data worden opgeslagen. Dat moet gebeuren binnen de Europese Economische Ruimte (EER). Verder zijn er afspraken gemaakt over het beëindigen van contracten, zoals wanneer een cloudleverancier in handen zou komen van een partij buiten de EER.
De raamovereenkomst met StackIT is de eerste afspraak van zijn soort, zegt een woordvoerder van de staatssecretaris tegen persbureau ANP. De afspraken gelden per direct.
Aan het begin van de maand april publiceerde het KNMI een overzicht van weerwaarschuwingen in Nederland: sinds 2010 is er in april geen enkele keer een code oranje of rood uitgegeven. De maand van dit jaar past tot nu toe volledig in die trend. Er is weinig regen gevallen en ook qua windstoten en storm is het opvallend rustig gebleven.
Voor de laatste loodjes van deze maand zit er ook geen onstuimige omslag aan te komen. Een groot hogedrukgebied ligt al een aantal dagen tussen IJsland en Groot-Brittannië en beïnvloedt ook het weer in Nederland. Het is vaak zonnig en regen valt er niet of nauwelijks.
Het kan in de nacht en ochtend wel hier en daar wat mistig worden. De mistflarden zijn meestal in de ochtend vrij snel weer opgelost. Dat is in de herfst- en wintermaanden wel eens anders en dan kan het tot ver in de middag grijs blijven.
Wind vanaf zeeDe wind komt uit het noorden of noordoosten en dit levert wel een flink temperatuurverschil tussen bijvoorbeeld Groningen en Maastricht. De wind blaast over relatief koud zeewater en daarnaast trekt vochtigere lucht met wolkenvelden af en toe het land op.
Meestal is het in de noordelijke provincies en op de Waddeneilanden 10 tot 13 graden. Een groot verschil met de zuidelijke provincies, waar het 16 tot 18 graden kan worden en het vaak stralend zonnig is. Vandaag werd het in Limburg zelfs 20 graden. Met iets meer wind en een wolk die even voor de zon trekt is het wel meteen een stuk minder warm buiten. Kreten zoals "lekker die zon, maar wel fris" zijn voor deze week heel toepasselijk.
Koningsnacht frisNa het weekend, vooral dinsdag, lijkt de kans op regen ietsje groter te worden. Met Koningsdag is het zeer waarschijnlijk nog wel droog. Koningsnacht verloopt fris met temperaturen tussen 1 en 5 graden. Overdag warmt het op naar een graad of 15.
Verwoeste gebouwen, verhoogd Israëlische militaire aanwezigheid, ruim 2000 slachtoffers onder wie veel burgers en massale ontheemding. Het is het beeld van Zuid-Libanon, dat sinds het begin van de oorlog het toneel is van Israëls nieuwe poging om de militante sjiitische beweging Hezbollah uit te schakelen.
Sinds vorige week geldt formeel een staakt-het-vuren in Libanon, dat volgens zowel Israël als Hezbollah door de andere partij wordt geschonden. Vandaag spreken Israëlische en Libanese vertegenwoordigers weer met elkaar. Het vraagstuk over de bezetting van het 'gele lijn'-gebied is een van twistpunten.
Israël heeft in het zuiden van het land deze gele lijn ingesteld, een vooruitgeschoven grens op zo'n acht kilometer van de door de VN vastgestelde Blauwe Lijn, die de officieuze grens tussen Israël en Libanon aangeeft. Die moet Israël respecteren, maar dat doet het dus niet.
Geen enkele Libanees, ook niet degenen die in het gebied wonen, mag zich van Israël in dit deel van het land begeven. Iemand die toch in de buurt van de gele lijn komt, wordt door het Israëlische leger als gevaar gezien en kan beschoten worden.
De bezetting van het gele lijn-gebied is volgens het internationaal recht niet toegestaan, legt universitair hoofddocent internationaal strafrecht Marieke de Hoon uit. "Het grondgebied dat Israël inneemt, is van Libanon. Door het te bezetten, schendt Israël de territoriale integriteit en soevereiniteit van dat land."
Het Israëlische leger zegt dat het het gebied, zo'n 6 procent van Libanon, gebruikt als 'bufferzone' tegen dreigingen, ook als die niet concreet zijn. Israël is van plan om het gebied ook na de militaire operatie bezet te houden, wat volgens De Hoon neerkomt op verboden annexatie.
In 2024 concludeerde het Internationaal Gerechtshof al dat de Israëlische bezetting van de Palestijnse Gebieden illegaal is. Datzelfde geldt volgens De Hoon voor het gebied dat Israël bezet in Libanon. Bezetting is in beginsel verboden en kan alleen onder strikte voorwaarden, zegt ze. "En alleen al doordat Israël de burgerbevolking niet beschermt, maar in plaats daarvan aanvalt, kun je aantonen dat het illegaal is".
Eenzijdig besluit"Israël kwam pas met de aankondiging van de gele lijn nadat het staakt-het-vuren was afgekondigd", zegt universitair docent conflictstudies Nora Stel. "Daarmee is het geen afspraak, maar een eenzijdig besluit van Israël". Daardoor neemt in Libanon de angst toe dat als het onder deze omstandigheden tot een langdurig bestand komt, de bezetting van het gele lijn-gebied daarmee de facto wordt geaccepteerd."
Andere landen hebben de verplichting om zich op allerlei manieren te onthouden van het meewerken aan illegale bezetting, stelt De Hoon. "Daarom zijn andere staten, zoals Nederland, verplicht druk te zetten op Israël om bezette gebieden terug te geven en Libanese burgers te ontzien."
De twee experts zien dat het door Israël verboden gebied voor Libanezen onleefbaar is geworden. Het is voor bewoners daarom de vraag of ze ooit nog terug naar huis kunnen.
Zware graafmachinesZondag meldde de Israëlische krant Haaretz dat dorpen in Zuid-Libanon systematisch worden vernietigd door het Israëlische leger, ook nu het staakt-het-vuren van kracht is. Het leger richt zich volgens bronnen van de krant op het vernielen van burgerlijke infrastructuur zoals woningen, gebedshuizen, scholen en openbare gebouwen.
Dat gebeurt op dezelfde manier als in Gaza en volgens de krant worden in Libanon ook dezelfde zware graafmachines gebruikt. Door de dorpen te verwoesten, voorkomt het leger dat inwoners van de gebieden naar huis kunnen terugkeren. Stel spreekt van een "verschroeide aardetechniek", waarmee Israël het ook voor de langere termijn voor mensen onmogelijk maakt om er te leven.
Begin maart trok Israël opnieuw het zuiden van Libanon binnen, met dezelfde oorlogstactiek die het toepaste in Gaza:
Behalve de dorpen in Zuid-Libanon vernietigt Israël ook de infrastructuur en landbouwgrond. Eerder schreef de vredesorganisatie Pax al dat Israël in grensgebieden in Libanon de grond besproeit met chemische bestrijdingsmiddelen.
Dat landbouwgif is slecht voor het milieu en de volksgezondheid en zorgt dat vegetatie sterft. De boeren in het gebied worden daardoor geraakt: doordat hun grond voor langere tijd onbruikbaar wordt zijn ze hun bron van inkomsten kwijt. Het opzettelijk vernietigen van landbouwgrond is volgens De Hoon een oorlogsmisdrijf. Bovendien komt de voedselzekerheid in Libanon hiermee in het geding.
Het klinkt zo alarmerend: een datalek bij de gemeente Epe waarbij de gegevens van vrijwel alle inwoners werden buitgemaakt. Maar als je rondvraagt in de Gelderse plaats reageren de gedupeerden opvallend nuchter. "Na de Odido-hack lagen ze ook al op straat, dit kan er ook nog wel bij."
De datadiefstal in Epe kwam op 12 maart aan het licht. Vanaf toen is er gekeken wat de schade is, en die blijkt omvangrijker dan aanvankelijk werd gedacht. Cybercriminelen hadden toegang tot meer dan een half miljoen documenten. Het gaat om basisgegevens zoals namen, adressen, woonplaatsen en geboortedata, maar ook om alle burgerservicenummers (BSN).
Van een deel van de inwoners zijn ook aanvullende gegevens gestolen, zoals bankrekeningnummers, volledige kopieën van identiteitsbewijzen en contactgegevens.
PrincipekwestieIn Epe wordt tegenover het gemeentehuis de kermis opgebouwd voor Koningsdag. Onder de inwoners die erbij staan te kijken heerst een mix van berusting en irritatie. Op de vraag of mensen zich zorgen maken, klinkt vaak een nuchter antwoord. "Nee hoor", zegt een voorbijganger. "We hebben Odido gehad, we hebben weet ik veel wat allemaal gehad. Volgens mij ligt alles toch al op straat."
Het feit dat er eerder gegevens zijn buitgemaakt, is voor cyberveiligheidsexpert Inge Bryan juist géén geruststelling. "Hoe meer criminelen van je weten, hoe groter de kans op oplichting. Criminelen maken combinaties van datasets. Ze vegen gegevens bij elkaar en maken daar met behulp van AI profielen van. Zo kunnen ze steeds gerichtere phishingmails maken en neemt de kans toe dat je erin trapt."
De diefstal van data bij de lokale overheid is voor anderen ook een principekwestie. "Privégegevens moeten privégegevens blijven," zegt een bezorgde inwoner die net boodschappen heeft gedaan. "Je bent voor alles afhankelijk van de gemeente: voor je paspoort, je rijbewijs, je uittreksels. Je móét daar wel heen. Dan mag je verwachten dat ze er goed mee omgaan."
DesastreusDaar sluit cybersecurityexpert Eward Driehuis zich bij aan. "Je kunt er vergif op innemen dat dit desastreuze gevolgen zal hebben", reageert hij. Volgens Driehuis is het stelen van een kopie van een identiteitsbewijs het ergste dat kan gebeuren.
"De gevolgen voor mensen van wie een ID-kopie is buitgemaakt, zijn veel groter dan bij de Odido-hack", legt Driehuis uit. "De Odido-hackers hebben bij wijze van spreken een foto van je gezicht in handen. Hier hebben de hackers je hele vingerafdruk te pakken."
Met een vervalst paspoort kunnen criminelen volgens Driehuis simkaarten overnemen, beveiligingscodes onderscheppen en realistische nepboetes versturen. "De gemeente ontkomt er bijna niet aan om voorlichting te geven aan burgers."
Gegevens burgemeesterIn Epe is vrijwel iedereen slachtoffer van de datadiefstal, ook burgemeester Tom Horn. Zijn gemeente telt ruim 32.000 inwoners. "Zeer betreurenswaardig", noemt hij het. "Ik snap heel goed dat mensen zich zorgen maken over wat er met hun informatie gebeurt en of ze benadeeld worden."
De burgemeester benadrukt dat de gemeente geen lijsten met e-mailadressen of telefoonnummers beheert, wat de kans op directe, grootschalige phishing via die kanalen verkleint. De digitale beveiliging is volgens hem inmiddels opgeschroefd naar wat deskundigen het hoogste niveau noemen. "Al blijft het een ratrace tussen criminelen en beveiligers, zodra wij de lat hoger leggen, verzinnen zij weer iets nieuws."
Cyberveiligheidsexpert Bryan raadt inwoners van Epe aan hun gezonde verstand te gebruiken. "Als je een onverwacht bericht in de mail, per post of op je telefoon ontvangt met een betaalverzoek of linkjes erin, moeten er alarmbellen afgaan. Gedachten als 'Dit is gek' of 'Hee, er wordt druk op mij uitgeoefend' zijn rode vlaggen."
Nieuwe IDDe grootste zorg ligt bij een specifieke groep van ongeveer duizend inwoners van wie volledige kopieën van identiteitsbewijzen zijn gestolen. Zij mogen op kosten van de gemeente een nieuw identiteitsbewijs aanvragen. Burgemeester Horn belooft deze groep dat ze komende week een brief kunnen verwachten.
Terwijl de kermis wordt opgebouwd, kijkt een oudere dame naar de zon. "Je kunt er toch niks meer aan veranderen. Morgen komt de zon gewoon weer op en gaan we weer door. Ik wacht de brief wel af."
De Amerikaanse dirigent, componist en pianist Michael Tilson Thomas is gisteren op 81-jarige leeftijd overleden in zijn huis in San Francisco. Hij leed al jaren aan een agressieve vorm van hersenkanker.
Tilson Thomas, bekend onder zijn koosnaam 'MTT', was zowel binnen als buiten de Verenigde Staten een grote naam in de klassieke muziekwereld. Hij dirigeerde wereldberoemde orkesten in onder meer Londen, Miami, Buffalo en San Francisco. Bij dat laatste, het San Francisco Symphony, was hij decennialang chef-dirigent.
'Buitengewoon veelzijdig'"Ruim een kwart eeuw lang waren Michael Tilson Thomas en San Francisco in de wereld van de klassieke muziek vrijwel synoniem", schrijft de Amerikaanse krant de San Francisco Chronicle. "Wie over Thomas of het San Francisco Symphony sprak, had het ook over de ander", aldus de krant.
Hij wordt omschreven als buitengewoon veelzijdig getalenteerd. Hij creërde een opwindende sfeer rond de concertzaal in de stad die overal voelbaar was, "zelfs voor mensen die weinig of geen interesse hadden in orkestmuziek", schrijft de krant.
Ook The New York Times prijst de musicus. Hij wordt gezien als een voorbeeld: zelf heeft hij ook vele talenten opgeleid. De fameuze componist en dirigent Leonard Bernstein, die onder meer de muziek voor de musical West Side Story schreef, sprak al in 1971 met veel lof over hem.
"Ik gebruik het woord 'genie' niet zomaar, maar in het geval van Michael gebruik ik het wel", zei hij in een interview. Bernstein zag in de jonge muzikant, die toen eind twintig was, gelijkenissen met zichzelf als aankomend dirigent. "Alleen weet hij meer dan ik toen wist", vertelde Bernstein.
Tilson Thomas werd door de jaren heen tientallen keren genomineerd voor een Grammy Award, waarvan hij er twaalf won. Ook kreeg de dirigent in 2019 de Kennedy Center Honor uitgereikt, een prestigieuze onderscheiding voor kunstenaars die een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de Amerikaanse cultuur.
In 2021 maakte hij bekend dat hij was behandeld voor een agressieve hersentumor. De jaren daarna zat hij niet stil. Hij gaf nog veel concerten en bleef lesgeven aan verschillende conservatoria. Toch kondigde hij begin vorig jaar zijn afscheid aan, omdat de tumor was teruggekeerd. Een concert ter ere van zijn tachtigste verjaardag in zijn geliefde San Franscisco werd zijn laatste optreden.
In de aankondiging daarvoor schreef hij over zijn sterfelijkheid. "Als dat achter de rug is kunnen we zeggen: 'It's a wrap'". Ook beschreef hij het afscheid in muziektermen, als een coda."Een coda is een muzikaal element aan het einde van een compositie, dat het hele stuk tot een afsluiting brengt", schreef hij. "Een coda kan qua lengte sterk variëren. De coda van mijn leven is genereus en rijk."
Zijn man, Joshua Robison, overleed eerder dit jaar, op 79-jarige leeftijd. De twee leerden elkaar kennen op de middelbare school, toen zij beiden voor het schoolorkest speelden.
Een 18-jarige man uit Heemskerk heeft tien maanden celstraf gekregen, waarvan zes voorwaardelijk. Volgens de rechtbank staat vast dat hij in september vorig jaar samen met een stel anderen een Haarlemse tiener zwaar mishandelde.
De jongen is de eerste die wordt veroordeeld nadat onenigheid tussen groepen jongeren in korte tijd escaleerde. Volgens NH Nieuws ging het om een ruzie tussen jongeren uit Haarlem enerzijds en jongeren uit Heemskerk en Beverwijk anderzijds.
Op sociale media gingen expliciete beelden rond van mishandelingen van verschillende jongeren, die uit Beverwijk zouden komen. Vanwege dreigementen over en weer gingen middelbare scholieren zich onveilig voelen. Uit voorzorg bleven vijf scholen in Beverwijk en Heemskerk in september een dag dicht. Een school in Haarlem bleef open, maar de lessen gingen niet door.
De rechtszaak tegen de verdachte uit Heemskerk werd vandaag geleid door een jeugdrechter. Volgens hem had de toen 17-jarige verdachte in september samen met drie anderen een Haarlemse jongen deels uitgekleed, en "zo'n 30 tot 40 keer met kracht" geschopt.
Provocerende, bedreigende tekstenDe jongen overleefde het, maar volgens een forensisch arts die hem onderzocht, hadden de schoppen net zo goed de dood van de Haarlemmer kunnen betekenen. De beelden van de schoppartij gingen na de mishandeling rond en werden door de vier belagers voorzien van provocerende, bedreigende teksten.
De 18-jarige dader werd veroordeeld voor poging tot doodslag en openlijke geweldpleging. Omdat hij al vier maanden in voorarrest heeft gezeten, komt hij morgen op vrije voeten. Wel moet hij nog drie maanden lang een elektronische enkelband dragen.
Daarnaast moet de veroordeelde in behandeling bij een dagbesteding. Hij mag geen contact zoeken met de medeverdachten. Ook mag hij een jaar lang niet naar Haarlem. Breekt hij een van die regels, dan moet hij alsnog zes maanden de cel in.
'Slachtoffer schaamt zich diep'Volgens de rechter is het slachtoffer er nog steeds slecht aan toe. Zijn hand brak bij de mishandeling en hij liep verschillende bulten op in zijn gezicht en op zijn lichaam. Bovendien kampt hij met PTSS, waarvoor hij nog steeds in therapie is.
"Het slachtoffer schaamt zich diep, weet niet wie de video heeft gezien, en wanneer de beelden weer opduiken", stelde de rechtbank. Volgens de rechter is het extra pijnlijk dat online video's niet te verwijderen zijn, en oneindig lang op internet kunnen blijven staan.
Andere zaken rondom de jeugdveteEen van de medeverdachten van de jongen staat op 4 mei terecht. Voor de andere twee is er nog geen datum gepland.
Er loopt nog een zaak tegen iemand die betrokken zou zijn bij een andere mishandeling, die mogelijk ook het gevolg was van de ruzie tussen de twee rivaliserende groepen jongeren in september. Daarbij werd een jongen ontvoerd en zwaar mishandeld.
Drinkwaterbedrijf Vitens waarschuwt voor een tekort aan drinkwater als er geen nieuwe bronnen en infrastructuur bij komen. Het gemiddelde verbruik per persoon is vorig jaar wel wat gedaald, maar het lost volgens Vitens de problemen door onder meer klimaatverandering niet op. Dat blijkt uit de jaarcijfers van het bedrijf.
Nederlanders gebruikten vorig jaar dagelijks gemiddeld 119,1 liter drinkwater per persoon, een halve liter minder dan een jaar eerder. Volgens Vitens is het goed nieuws dat burgers en bedrijven minder drinkwater verbruiken. "Toch blijft de totale vraag stijgen door de groei van bedrijven en bevolkingsgroei."
Het bedrijf zegt dat het steeds vaker voorkomt dat er meer water wordt gevraagd dan er geleverd kan worden, bijvoorbeeld op warme dagen. Vitens levert drinkwater aan 6 miljoen mensen in Flevoland, Friesland, Gelderland, Utrecht en Overijssel en gemeenten in Drenthe en Noord-Holland. Drinkwater wordt gemaakt van oppervlakte- en grondwater.
Tekort aan vakmensenSnel meer drinkwater oppompen is niet eenvoudig. Er zijn in Nederland te weinig plekken waar water kan worden gewonnen. Ook zijn de leidingen en andere infrastructuur niet ingericht op de grotere vraag. Het uitbreiden van het waternet is ingewikkeld. Net als andere technische sectoren kampt Vitens met een tekort aan vakmensen, schrijft RTV Utrecht.
Volgens Vitens betekent deze situatie dat bedrijven niet altijd meer kunnen rekenen op een drinkwateraansluiting of een uitbreiding. Ook aansluitingen voor nieuwbouwhuizen kunnen vertraging oplopen. "Dat raakt zowel de woningbouw als de economie in het verzorgingsgebied van Vitens", waarschuwt het bedrijf.
Het bedrijf, dat volledig in handen is van gemeenten en provincies, zegt verder dat klimaatverandering de problemen alleen maar vergroot. Op warme en droge dagen gebruiken mensen meer water. Tegelijkertijd staan plekken waar water wordt gewonnen onder druk door extreme weeromstandigheden, zoals verdroging in Natura 2000-gebieden en waterverontreiniging.
100 liter per dagHet drinkwatergebruik in Nederland moet de komende jaren flink omlaag om tekorten te voorkomen. De Algemene Rekenkamer waarschuwde eerder al dat het besparen te langzaam gaat. Er is steeds meer drinkwater in Nederland nodig, omdat de economie en bevolking groeien. Ook zal door klimaatverandering meer drinkwater nodig zijn in de toekomst. Het kabinet wil dat het watergebruik per persoon in 2035 is gedaald naar 100 liter per dag.
NOS op 3 maakte deze video waarom ons drinkwater onder druk staat:
De vooral bij kitesurfers geliefde surfspot op de Zeeuwse Oesterdam in de Oosterschelde dreigt te verdwijnen. Dat komt doordat de gemeente Tholen plannen heeft om precies op die plek de verdronken stad Reimerswaal weer zichtbaar te maken.
De plek bij de Oesterdam is ideaal, zegt Mark Gorter bij Omroep Zeeland. Gorter is eigenaar van een surfschool en zelf kitesurfer. "Het is een hele brede plaats en je kunt met veel windrichtingen daar surfen", aldus Gorter. "Het is de ideale plaats om naartoe te rijden vanaf de snelweg. Ook vanuit België is het goed aan te rijden en je kunt er goed parkeren."
Maar hoe ideaal ook, de gemeente wil dat de surfers weggaan.
Derde stad ZeelandAl jaren zijn er plannen om de middeleeuwse stad Reimerswaal weer zichtbaar te maken. Reimerswaal was na Middelburg en Zierikzee ooit de derde stad van Zeeland, compleet met stadsmuur, uitkijktorens en stadspoorten. Maar de vestingwerken, markt, stadhuis, kerk en klooster werden in de zestiende eeuw verzwolgen door het water van de Oosterschelde. Nu ligt de stad onder het zand. Alleen bij heel laag water zijn de overblijfselen nog te zien.
In september 2017 kreeg Reimerswaal de status van Rijksmonument. "Het is de enige buitendijkse, verdronken stad in de wereld", zei amateurarcheoloog Anton van Oost toen. Liefkozend sprak hij over het Pompeï van Zeeland.
Nieuwe geschiedenisIn 2022 presenteerde de Zeeuwse architect Ro Koster een plan om de stad een nieuwe geschiedenis te geven.
Koster wil op de plek waar Reimerswaal lag onder meer een vogeleiland aanleggen. Dat krijgt de vorm van het oude stratenpatroon van de stad. Langs de dijk wil hij getijdebakken (waarin water achterblijft bij eb) plaatsen. Die bakken krijgen de vorm van oude middeleeuwse huizen. Ook plant Koster een herberg annex informatiecentrum.
Geen herbouw dus, maar "een verbeelding met verschillende elementen" zoals de architect het noemt.
"Deze stad staat model voor de toekomst die ons te wachten staat", aldus Koster. "'Het is dus niet alleen een kunstobject, maar ook een project om de problemen die er in de omgeving zijn, zoals zeespiegelstijging, zandhonger en de lage biodiversiteit, eventueel op te lossen. En ik wil laten zien dat je dat niet alleen met hogere dijken kan doen, maar ook met natuur en cultuur."
AlternatievenIn welk stadium de plannen voor Reimerswaal zijn, is niet helemaal duidelijk. Maar de gemeente heeft aangegeven dat de surfers op zoek moeten naar alternatieven voor de Oesterdam. Probleem is dat die er niet zijn, constateert kitesurfer Gorter.
Bij Krabbendijke heeft netbeheerder Tennet een werkeiland gebouwd in de Oosterschelde, bij Rilland verstoren de surfers de natuur. "We hebben nog gekeken naar andere alternatieven, maar die kunnen vaak niet vanwege visserij", stelt Gorter. "Er zijn eigenlijk geen redelijke alternatieven."
De surfers zijn nu een petitie gestart, om te voorkomen dat ze hun favoriete plek moeten verlaten. Meer dan 1100 mensen hebben inmiddels getekend. De hoop is dat de politiek samen met de surfers een oplossing zoekt.
De moeder van het 14-jarige meisje dat afgelopen maandag in haar ouderlijk huis in Blerick werd doodgestoken, blijft langer vastzitten. Het Openbaar Ministerie gaat ervan uit dat zij degene is geweest die de dodelijke steekverwondingen heeft toegebracht en verdenkt haar van moord dan wel doodslag.
De vader, die ook meteen werd opgepakt, is door de rechter-commissaris vrijgelaten. Wel blijft hij verdachte. Justitie onderzoekt nog wat zijn rol was bij de dood van het meisje.
Beide ouders werden maandag aangehouden nadat in de vroege ochtend melding was gemaakt van een steekincident in Blerick, een stadsdeel van Venlo. De hulpdiensten troffen hun zwaargewonde dochter in het ouderlijk huis. Ze konden niets meer voor haar betekenen.
Twee meldingen gedaanGisteren werd bekend dat het gezin in het verleden in beeld was bij hulpverleningsinstanties. Bij het meldpunt Veilig Thuis, voor huiselijk geweld en kindermishandeling, zijn voorheen twee meldingen gedaan. De laatste was twee jaar geleden.
In de buurt van de woning is een herdenkingsplek ontstaan, meldde de Limburgse omroep L1 gisteren. Buurtbewoners en schoolkinderen leggen er bloemen, knuffels en tekeningen neer. Ook staan er kaarsen. Op de middelbare school van het meisje is ook een gedenkplek ingericht.
Het Openbaar Ministerie wijst erop dat de zaak grote impact heeft op vrienden, familie, de wijk en de school van het meisje. Het OM ziet veel geruchten en speculaties rondgaan en geeft aan dat dat tot onrust en onzekerheid leidt. Op "dringend verzoek" van de familie roept justitie mensen op geen beelden van het meisje te delen.
Partijen in de Tweede Kamer zijn ontstemd over de aanhoudende misstanden bij diertransporten vanuit Ierland. De Kamer wil al jaren een eind aan de import van de jonge Ierse kalfjes, maar uit berichtgeving van de NOS bleek vandaag dat ze nog altijd onder onwaardige omstandigheden en in strijd met Europese regels naar ons land komen. De dieren van soms maar twee weken oud krijgen tijdens een reis van 50 tot 80 uur soms 24 uur lang niets te drinken.
De misstanden zijn niet nieuw. Zowel in 2023 als 2024 drong de Kamer op verzoek van de Partij voor de Dieren al aan op een kabinetsplan om de import te stoppen. De sector deed ook beloftes om de omstandigheden te verbeteren: zo zouden kalfjes vanaf 2026 minimaal twee keer per 24 uur melk krijgen. Nu blijkt dat de dieren te dicht op elkaar staan om überhaupt te kunnen drinken.
Europese tik op vingers?Van een Nederlands importverbod is het nog niet gekomen. Rundvleesproducent VanDrie, marktleider in de sector, zegt dat de dieren ergens anders heen gaan als Nederland met de import stopt. Staatssecretaris Erkens wil met het bedrijf om tafel, maar voelt naar eigen zeggen ook onmacht. Langeafstandstransport is nu niet verboden, aldus Erkens. Wel wil hij met Ierland en Frankrijk inzetten op strengere handhaving, en kijken of een verbod op Europees gebied haalbaar is.
Partijen in de Kamer hopen dat strengere handhaving snel geregeld kan worden. In het Europees Parlement heeft de Partij voor de Dieren de Europese Commissie gevraagd of Ierland op de vingers getikt kan worden vanwege het jarenlang toestaan van illegale transporten.
De pasgeboren stiertjes zijn een "restproduct" van de grote Ierse melksector: ze hebben geen economische waarde en worden voor lage prijzen verscheept. Na de slacht gaat het merendeel als vlees Europa in.
"Die export slaat nergens op, zo kunnen we niet doorgaan", vindt GroenLinks-PvdA-Kamerlid Bromet. Volgens haar plakt de politiek vooral pleisters. Te vaak worden dingen vooruitgeschoven, zei Bromet, die met het nieuwe kabinet op "nieuwe kansen voor het dierenwelzijn hoopt".
Staatssecretaris Erkens zei dat hij het oude kabinet niet wil recenseren, maar met het nieuwe kabinet veel knopen wil doorhakken. "Uiteindelijk heeft de sector zelf ook niets aan onzekerheid en vooruitschuiven."
Vorige week schreef hij de Kamer te willen inzetten op scherpere regels. Zo moet de maximumtransporttemperatuur van 35 naar 30 graden, worden de controles bij slachthuizen intensiever en moet het grote aantal stalbranden omlaag. Erkens kijkt nog naar het verplichten van elektra-keuringen in stallen.
Een Kamermeerderheid vindt de plannen positief, maar een deel wil meer haast en verplichtingen. Bromet hoopt dat het kabinet niet alleen voornemens maar ook echte nieuwe wetgeving zal laten zien.
'Niet kapot reguleren'BBB-leider Van der Plas waarschuwt ervoor om de sector "kapot te reguleren". Ook zij wil weten wat er misgaat met de Ierse transporten. Maar ze vindt ook dat de Nederlandse veehouderij juist al stappen heeft gezet door huisvesting te verbeteren en het gebruik van antibiotica te verminderen. Ze pleit ervoor de sector meer te vertrouwen. PvdD-leider Ouwehand zei in een reactie dat ze daar geen aanleiding voor ziet, zij ervaart vanuit de sector "alleen maar weerstand".
Zorgen bij Kamerleden zijn er ook over de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Kamerleden vragen zich af of er genoeg capaciteit voor intensiever toezicht is. Dat toezicht moet ook 's nachts gaan plaatsvinden als slachthuizen vaker in de nacht gaan slachten vanwege de transporttemperaturen. Staatssecretaris Erkens zei dat het "bredere capaciteitsvraagstuk" van de NVWA zijn aandacht heeft. Hij wil gaan kijken wat de mogelijkheden zijn om de capaciteit "slimmer" in te zetten. Hij wil er voor de zomer in de Kamer op terugkomen.
Kalfjes uit Ierland komen nog steeds naar Nederland. De dieren komen met de boot en zijn zo'n 50 tot 80 uur onderweg.
Sommige zijn nog baby's, een paar weken oud. Maar melk is er op de boot niet voor ze. Zo'n 24 uur krijgen ze niet te drinken.
Luisteren?Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!
Nederlandse kalverenbedrijven beloofden al een paar jaar geleden om de allerjongste stiertjes niet meer zo ver te vervoeren. Maar, ontdekten NOS-redacteuren Sarah Bürmann en Joost Schellevis, het gebeurt nog steeds. Zij volgden meer dan 10.000 Ierse kalfjes, die in februari, maart en april bij 85 Nederlandse bedrijven terechtkwamen. In deze podcast vertellen zij over hun onderzoek, en over de reactie van de kalversector.
Reageren? Mail naar dedag@nos.nl
Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra
Redactie: Max Smedes
Minister Hermans van Volksgezondheid is niet van plan in te grijpen bij het Voedingscentrum, dat de Schijf van Vijf maakt over gezonde voeding. Over de laatste versie van de schijf is veel ophef ontstaan, omdat de adviezen ook gaan over de milieu- en klimaatimpact van bepaalde voedingsmiddelen.
Maar Hermans benadrukt dat de schijf alleen tips geeft aan consumenten. Iedereen kan zelf bepalen of hij zich aan de adviezen houdt. "Wat u straks in uw supermarktkarretje legt, is aan uzelf", hield ze Kamerleden voor in een debat over leefstijlpreventie.
Een deel van de Tweede Kamer vindt dat het Voedingscentrum buiten zijn boekje gaat. De Schijf van Vijf moet alleen gaan over wat gezonde voeding is, en niet over de gevolgen van de productie van voedsel voor het klimaat, vinden partijen als de PVV, JA21, Groep Markuszower, FVD en BBB. "Ik wil de oude Schijf van Vijf terug", zei FVD-Kamerlid Van Houwelingen.
In de laatste versie, die eerder deze maand werd gepresenteerd, is de aanbevolen hoeveelheid rood vlees per week gehalveerd naar 100 gram, omdat dat beter is voor het milieu.
Noten uit CaliforniëDe partijen vinden dat het Voedingscentrum te veel sturend bezig is en vooral een klimaatagenda heeft. "Doorgeslagen ideologie", stelde Kamerlid Moinat van de Groep Markuszower. En de conclusies over het milieu kloppen ook niet, betoogde BBB-Kamerlid Wiersma.
Te veel zuivel en vlees wordt afgeraden, onder meer omdat bij de productie heel veel water wordt verbruikt. Tegelijkertijd wordt geadviseerd elke dag een handje ongezouten noten te eten. Die noten komen volgens Wiersma bijna allemaal uit Californië, waar bij de teelt grote hoeveelheden drinkwater worden gebruikt.
Het Voedingscentrum krijgt elk jaar tien miljoen euro van de ministeries van Landbouw en Volksgezondheid. Sommige rechtse oppositiepartijen vinden dat die subsidie helemaal gestopt moet worden. Anderen suggereerden dat het ministerie van Klimaat en Groene Groei maar moet gaan meebetalen.
"Ik heb vertrouwen in het systeem", stelde minister Hermans daartegenover. Het Voedingscentrum baseert zich bij zijn adviezen op wetenschappelijke inzichten van de Gezondheidsraad. Omdat de wetenschap altijd weer tot nieuwe inzichten komt, wordt de Schijf van Vijf elke tien jaar geactualiseerd.
Toekomstige generatiesEn die adviezen gaan sinds 2016 niet alleen over gezond voedsel, maar ook over veilig en duurzaam voedsel, benadrukte ze. "We zijn ook verantwoordelijk voor veilig en gezond voedsel voor toekomstige generaties."
Een meerderheid van de Tweede Kamer is het met Hermans eens, al riep coalitiepartij CDA de minister wel op om haar boodschap duidelijker uit te dragen. "Neem de maatschappelijke discussie wel serieus. Er is hier, maar ook bij consumenten niet altijd duidelijk wat de achtergrond is van deze update van de Schijf van Vijf."
