Aggregator

MicroPython is a well-known and easy-to-use way to program microcontrollers in Python. If you’re using an Arduino Uno Q, though, you’re stuck without it. [Natasha] saves the day by bringing …read more

Hoe breek je een dictatoriaal regime af? Stapje voor stapje en eerst van buitenaf, als het aan de Venezolaanse oppositieleider en Nobelprijswinnaar María Corina Machado ligt.

Machado reist al maanden van land naar land en vindt daar steeds een nieuwe wereldleider. Gisteren ontmoette zij de Franse president Macron in Parijs, vandaag premier Jetten in Den Haag. Daar spraken de twee onder meer over het belang van internationale steun voor Venezuela. Ze stond wat later elders in de stad ook de pers te woord tijdens een bijeenkomst met Venezolanen en mensenrechtenactivisten.

Nu interim-leider Delcy Rodríguez een ruime honderd dagen aan de macht is, klinkt de roep om verkiezingen in het Latijns-Amerikaanse land steeds luider. Ook de Amerikaanse buitenlandminister Rubio herhaalde deze maand dat vrije verkiezingen de volgende stap zijn. "We moeten geduldig zijn, maar we moeten niet onverschillig blijven", zei hij.

Wat dat geduld betreft, Machado weet er alles van. Na de ontmoeting met Jetten verenigt ze zich met leden van haar internationale oppositiebeweging. Hoe zij kijkt naar de situatie in haar thuisland sinds de ontvoering van oud-leider Maduro, vraagt de NOS. "Het regime probeert tijd te winnen," zegt Machado. Volgens haar zijn er wel degelijk veranderingen in het land te zien, zoals de vrijlating van politieke gevangenen, maar die gebeuren veelal onder druk van de Verenigde Staten.

Dezelfde kaarten

Volgens Machado speelt het regime nog altijd dezelfde kaarten. "Ze geloven dat ze de internationale gemeenschap voor de gek kunnen houden", zegt zij. "Om middelen te verkrijgen of legitimiteit te verwerven". Maar volgens Machado is het dit keer anders, waarbij ze ook verwijst naar Rubio's harde lijn tegen het communistische bewind.

De aandacht ligt nu bij de transitieperiode, blijkt uit de plannen die worden gedeeld bij het persmoment. "We moeten voorbereid zijn", zegt Machado, die zegt dat er over negen maanden verkiezingen zouden kunnen plaatsvinden. Om zich voor te bereiden, begint de beweging eerst van buitenaf: het mobiliseren van de Venezolanen in het buitenland.

"Het zijn geen eerlijke verkiezingen als gevluchte Venezolanen geen kans krijgen om te stemmen", zegt David Caceres, voorzitter van de Nederlandse tak van Con Venezuela, Machado's beweging. De komende maanden wil die organisatie zich wereldwijd inzetten voor het identificeren en helpen van Venezolanen die in het buitenland verblijven. Veel mensen hebben geen toegang tot consulaire bijstand, omdat bijvoorbeeld ambassades niet volledig operationeel zijn.

Waar Machado voorheen Venezuela doorreisde om het land naar de stembus te krijgen, begint ze nu bij de bijna acht miljoen Venezolanen in het buitenland. Dat is een missie die ze wil afronden, voordat ze kan terugkeren. Garantie op een veilige terugkeer is er niet, zegt ze. "Niemand is veilig in Venezuela". Lange tijd mocht Machado haar land niet uit vanwege een uitreisverbod en zat ze ondergedoken.

De weg naar een democratie lijkt er vooralsnog een van de lange adem. Maar voor Machado is de missie duidelijk: "We willen naar huis". Dat deelt ze met de Venezolaanse aanwezigen, die geëmotioneerd hun dromen uitspreken voor hun land dat sinds 3 januari nog altijd in onzekerheid verkeert.

Nieuw onderzoek van Human Rights Watch (HRW) wijst uit dat China's onderdrukking van katholieken sterk is toegenomen. Het rapport beschrijft surveillance, beperkingen op religieuze bijeenkomsten en "arbitraire opsluitingen, gedwongen verdwijningen, marteling en gevallen van huisarrest voor katholieke priesters en bisschoppen".

Vooral de repressie van ondergrondse katholieke kerken, waarin gelovigen in het geheim samenkomen, is toegenomen. Volgens HRW heeft het Vaticaan daar een rol bij gespeeld. De hoofdzetel van de katholieke kerk heeft in 2018 een overeenkomst met Peking gesloten over bisschopbenoemingen die volgens de mensenrechtenorganisatie de repressie van ondergrondse kerken heeft gefaciliteerd.

Gelovigen van ondergrondse kerken kunnen nu bijna niet anders dan zich aansluiten bij de katholieke staatskerk, die onder strenge controle van Peking staat. China telt naar schatting zo'n 10 tot 12 miljoen katholieken.

De mensenrechtenorganisatie richt zich ook direct tot paus Leo XIV. China-onderzoeker Yalkun Uluyol roept de paus op "de overeenkomst te herzien en Peking te bewegen om de vervolging en intimidatie van ondergrondse kerken, geestelijken en gelovigen te stoppen".

In 2018 hebben het Vaticaan en Peking een akkoord getekend om weer bisschoppen in China te benoemen. De inhoud is nooit bekendgemaakt, dus de precieze benoemingsprocedure blijft onduidelijk. Inmiddels is een tiental bisschoppen benoemd in China.

De bovengrondse katholieke gemeenschap in China staat over het algemeen positief tegenover de aangehaalde banden. "We kunnen ons werk weer voortzetten en dat er gepraat wordt en contact is, komt de toekomst van het katholicisme van China ten goede," zei priester Wang uit de provincie Shanxi vorig jaar.

Maar het HRW-rapport beschrijft hoe ondergrondse kerkgemeenschappen zich verraden voelen door het Vaticaan. Ook vrezen ze dat als bisschopbenoemingen bij ondergrondse kerken uitblijven, de gemeenschappen zullen uitsterven.

Correspondent Vaticaan Andrea Vreede:

"Bij de benoemingen van bisschoppen is in de praktijk gebleken dat het Vaticaan achteraf de benoemingen moet goedkeuren, zoals ook paus Leo XIV, zij het niet van harte, heeft gedaan.

Het Vaticaan lijkt na drie verlengingen van het "geheime akkoord" te kiezen voor een voortzetting van de dialoog, vanuit de pragmatische redenering dat een onvolmaakte relatie beter is dan geen enkele relatie. Ook zijn er nog ongeveer veertig bisdommen in China die momenteel zonder bisschop zitten.

Volgens sommigen is de laatste verlenging uit 2024, nu met vier jaar in plaats van eerder steeds twee, een manier om de onderhandelaars meer tijd te geven om zonder kritiek van buitenaf te werken. Volgens anderen is het een compromis, omdat de Chinese regering het akkoord permanent zou willen maken, maar het Vaticaan meer garanties wil. Bijvoorbeeld voor geestelijken die door de Chinese politie gearresteerd zijn."

In de jaren vijftig zette de Communistische Partij de "Chinese Patriottische Katholieke Kerk" op, die de invloed uit Rome moest stoppen. Een deel van de gelovigen ging mee in deze nieuwe vorm en een deel ging ondergronds. Die tweedeling bestaat tot de dag van vandaag.

Ondergrondse geestelijken doen hun werk met gevaar voor eigen leven. "Patriottische" geestelijken hebben loyaliteit gezworen aan de Communistische Partij en toch verdwijnen ook zij nog regelmatig of belanden ze in de gevangenis.

Een van de Chinese katholieke priesters met wie de NOS dit jaar sprak, haalde de parabel aan van een kikker in een pan met heet water. Als je een kikker in het kokende water zou gooien, zou hij er meteen uitspringen.

Als je het water langzaam opwarmt, zou de kikker ongemerkt levend gekookt worden. Op de vraag hoe heet het water nu was, zei de priester: "Het kookt al."

Kinderen uit de kerk halen

De deelname van kinderen aan religieuze activiteiten ligt nu ook onder een vergrootglas. Wetgeving uit 2018 verbiedt religieus onderwijs op openbare scholen, al interpreteren lokale overheden het soms als toegangsverbod tot kerken voor kinderen, schrijft HRW. "Door kinderen niet te laten meedoen met de religie van hun gemeenschap, snijdt China generatiebanden door", zegt onderzoeker Uluyol.

Tegen de NOS vertelde een katholieke leider uit Noord-China hoe tijdens de kerstavondmis de kinderen uit de kerk werden gehaald. De lokale autoriteiten hadden hun docenten gemobiliseerd.

Vanwege de hoge status van onderwijzers in China en uit angst dat hun kinderen paria's zouden worden op school, lieten de ouders het gebeuren, legde hij uit. Na afloop van de mis konden de ouders hun kinderen weer ophalen.

Het zijn niet alleen katholieke kerken waarvan kinderen worden geweerd door de autoriteiten. Bij een boeddhistische tempel in de Zuid-Chinese stad Jieyang hing rond Chinees Nieuwjaar dit bordje:

Daarop staat een "vriendelijke herinnering": "Het is verboden voor minderjarigen om deel te nemen aan religieuze activiteiten. Het is verboden om missionariswerk te doen richting kinderen."

Pizzakoeriers in Amsterdam-Zuidoost zijn gewaarschuwd. De politie meldt in een bericht op Instagram dat er een opvallende toename is van het aantal berovingen van deze maaltijdbezorgers. Zij worden niet bestolen van hun fiets, scooter of geld, maar van hun pizza's.

De politie heeft in drie zaken zes minderjarige verdachten aangehouden. Tegen Het Parool zegt een politiewoordvoerder: "Het gaat ze echt alleen om de pizza's, niet om geld of ander eten dat koeriers bij zich hebben. Het beeld dat we nu hebben, is dat het gaat om jongeren die in wisselende samenstellingen opereren." De afgelopen weken zijn tientallen meldingen van pizzaberovingen binnengekomen bij de politie.

Agenten hebben vorige week vier verdachten op heterdaad betrapt. Na een overval dachten deze jongeren in een kelderbox rustig te kunnen genieten van hun buit. Omstanders wezen de politie op de locatie waar ze zich met hun pizza's hadden verstopt. Zij eindigden die avond in de politiecel.

Grote impact

Pizzaketen New York Pizza zegt tegen Het Parool dat ook bezorgers van hen zijn beroofd. Er zijn door het bedrijf maatregelen genomen. Zo rijden hun bezorgers niet meer met contant geld en zijn de openingstijden aangepast.

De politie meldt dat de overvallen zeer serieus worden genomen. "Hoewel het misschien relatief onschuldig klinkt, heeft elke beroving, ook die van pizza's, grote impact op slachtoffers. Bezorgers voelen zich onveilig op straat en ondernemers draaien op voor de kosten." Meer aanhoudingen worden niet uitgesloten.

"Ik ben heel dankbaar dat we toch konden gaan om onze verschillen uit te spreken en duidelijk onze mening te geven", zei koning Willem-Alexander vandaag tijdens een persmoment over het bezoek aan het Witte Huis en de Amerikaanse president Trump. Het was de laatste dag van het koninklijk werkbezoek aan de Verenigde Staten. Het koningspaar sloot af in de staat Florida.

Het waren volgens de koning "zeer boeiende dagen". Het paar ging onderweg van de Amerikaanse staat Pennsylvania naar Florida voor één nacht naar het Witte Huis. Willem-Alexander en Máxima waren uitgenodigd door Trump voor een diner en een overnachting.

Met de oorlog in het Midden-Oosten en de vijandige houding van Trump richting Europa leidde de uitnodiging in Nederland tot veel discussie. Het kabinet noemde de timing van het bezoek zelfs "ongemakkelijk". Recente uitspraken van Trump, zoals zijn dreiging om "een hele beschaving uit te roeien" in Iran en de harde woorden aan de paus, legden het bezoek onder een vergrootglas.

'Knelpunten aangegeven'

Volgens de koning is er samen met het kabinet goed nagedacht of het bezoek aan de VS door kon gaan. Hij is blij dat daartoe besloten is. "We hebben kunnen aangeven waar soms de knelpunten zitten en hoe wij daar toch anders tegenaan kijken", zei hij.

De koning benadrukte het belang van dialoog tussen de VS en Nederland:

Waarover het koningspaar en premier Jetten, die ook aanwezig was bij het diner, hebben gesproken met de Amerikaanse president, wilde de koning niet zo uitweiden. Wel gaf hij aan het te hebben gehad over het Caribische gedeelte van Nederland.

"Ik heb duidelijk gemaakt dat het Koninkrijk der Nederlanden dichter bij Venezuela ligt dan de Straat van Hormuz breed is. Dat was een visualisatie die wel nuttig was."

Daarnaast zei de koning dat er duidelijk waarde was gehecht aan het diner door Trump en zijn vrouw Melania. "De moeite, de zorg die ze erin hebben gestoken. De tulpen die ze neergezet hebben, het eten. Ze hebben hun best gedaan om ons een heel mooie avond te bezorgen. Daar zijn we heel dankbaar voor."

De koning wees erop dat de Verenigde Staten een belangrijke partner zijn voor Nederland. "Ze zijn onze garantie voor veiligheid, voor stabiliteit. We moeten ze altijd te vriend blijven houden." De economie werd ook genoemd. Vandaag is er in Florida een samenwerkingsprogramma gelanceerd tussen de twee landen om te leren over extreem weer en stijgend water. Het moet Nederlandse bedrijven kansen bieden om in de VS aan de slag te gaan.

"Dat gaat rechtstreeks via de staten. Het is een ongelooflijk belangrijk land. Een groot land waar we heel graag ook bij betrokken blijven. Daar moet je niet met je rug naartoe gaan staan", aldus de koning.

Koninklijk Huis-verslaggever Simone Tukker in de VS:

"Na een vol programma van drie dagen zit het veelbesproken werkbezoek van de koning en de koningin aan de VS erop. Met als meest spraakmakende onderdeel natuurlijk de tussenstop in het Witte Huis.

Daarop terugkijkend zegt de koning toch dankbaar te zijn voor die ontmoeting, omdat het ruimte bood om duidelijk te maken op welke punten Nederland het fundamenteel met de Amerikanen oneens is. Wat precies de inhoud van de gesprekken aan de dinertafel is geweest, blijft geheim. Wel zei de koning dat hij zijn zorgen had uitgesproken over de recente spanningen rondom Venezuela en de gevolgen daarvan voor het Caribisch deel van ons koninkrijk.

De koning benadrukt nog steeds hoop te houden op een goede toekomst en zei dat het daarom belangrijk is om in goed contact te blijven met de Amerikanen.

Of het bezoek ook een blijvende indruk heeft achtergelaten op president Trump is een tweede. Die heeft toch vooral de reputatie dat hij wispelturig is en dat hij een dag later weer heel anders tegen dingen aan kan kijken."

Bij de Britse omroep BBC verdwijnen mogelijk 1800 tot 2000 banen, bijna een tiende van het totaal. De BBC zegt dat te doen om de "aanzienlijke financiële druk" het hoofd te bieden. De omroep moet de komende twee jaar ruim een half miljard euro besparen.

Het is de bedoeling om de bezuinigingen door te voeren zonder de belangrijkste diensten van de omroep te raken, maar het is de vraag of dat gaat lukken. Volgens interim-directeur Rhodri Talfan Davies kunnen mogelijk hele kanalen verdwijnen.

Doordat een tiende van het budget verdwijnt, is het volgens hem onvermijdelijk dat er grote en moeilijke keuzes gemaakt worden. Later dit jaar komt daar meer duidelijkheid over.

Hoge kosten

Het massaontslag werd vandaag aangekondigd in een digitale vergadering. Bij de Britse omroep werken zo'n 21.500 werknemers. De ontslagronde gaat voor hen volgens Davies "heel moeilijk nieuws" zijn.

In een e-mail die vandaag aan het personeel is verstuurd staat dat de inkomsten niet meer opwegen tegen de kosten. Als reden voor de bezuinigingen wordt de inflatie genoemd. Ook staan het systeem van het kijk- en luistergeld en de commerciële inkomsten onder druk.

Naast op personeel wordt ook bezuinigd op onder meer werving, reizen, managementadvies en deelname aan prijsuitreikingen en evenementen.

Nieuwe directeur

Onlangs werd bekend dat de voormalige Google-topman Matt Brittin in mei begint als directeur. Hij volgt Tim Davie op die is vertrokken na ophef over de montage van een documentaire over president Trump. Drie uitspraken werden gemonteerd tot één nieuwe. De Amerikaanse president eist daarom miljarden dollars van de BBC.

Home-fermented foods are great– they’re healthier, more flavourful, and cheaper than store-bought alternatives. What they aren’t is convenient: you need to prep a big batch of veggies, let it sit, …read more

Apps die je leeftijd kunnen doorgeven aan websites moeten het internet veiliger maken voor kinderen. De Europese Commissie liet daar technologie voor ontwikkelen en presenteerde die vandaag. Maar deskundigen zijn verdeeld over of het wel gaat werken.

Deze technologie moet ervoor zorgen dat je niet simpelweg kunt aangeven dat je oud genoeg bent om bijvoorbeeld een pornosite te bezoeken, een account aan te maken op een sociaal medium of om online alcohol te kopen.

Daarvoor moeten nieuwe apps komen, waarin de Europese technologie kan worden verwerkt. Later dit jaar moet zo'n app in de eerste landen beschikbaar zijn.

In zo'n app moet je dan eerst je paspoort of ID-kaart scannen om zo je leeftijd te bewijzen. Daarna kun je websites bezoeken waar een minimumleeftijd geldt. Het idee is dat de app alleen doorgeeft dat je oud genoeg bent om de website te bezoeken, maar niet wie je precies bent.

Verkoop van alcohol en tabak

In de praktijk betekent het dat iedereen, niet alleen jongeren, bij het bezoeken van zo'n website moet bewijzen oud genoeg te zijn, zegt Jaap-Henk Hoepman, hoofddocent digitale veiligheid aan de Radboud Universiteit. Hij doet al jarenlang onderzoek naar deze technologie. "Dat is anders dan in een fysieke winkel, waar je aan iemands uiterlijk vaak al kunt zien of die oud genoeg is."

In de digitale wereld kun je deze apps omzeilen, zegt Bart Jacobs, hoogleraar Computerbeveiliging aan de Radboud Universiteit. Door bijvoorbeeld met de app van je 18-jarige broer online alcohol te kopen.

Jacobs ontwikkelde zelf ook een leeftijdsverificatie-app. Op dit moment maken weinig bedrijven daar gebruik van, zegt hij. "Online alcohol- of tabaksverkopers zijn bang dat klanten van de website vertrekken als ze drie keer extra moeten klikken." Daarom is het belangrijk dat er vanuit de EU en het kabinet druk achter wordt gezet, vindt hij.

Sociale media

De Europese Commissie wil dat dit soort apps ook gebruikt worden voor sociale media, omdat kinderen nu een account kunnen maken terwijl ze daar eigenlijk te jong voor zijn.

Maar daarmee schiet een app het doel voorbij, vindt Maartje Knaap van online organisatie Bits of Freedom. "Hier worden sociale media niet minder verslavend van." Zij vraagt zich ook af hoe effectief dit soort leeftijdscontrole-apps zullen zijn. "In Australië is recentelijk een online leeftijdsverificatiemethode ingevoerd, maar kinderen wijken daar uit naar andere platformen."

Privacydeskundige Hoepman maakt ook nog een ander punt. "De apps moeten op smartphones worden geïnstalleerd, dat wil zeggen via Android of Apple. Hiermee maken we ons als Europa nog meer afhankelijk van Big Tech."

Er lijkt beweging te zitten in de onderhandelingen over een staakt-het-vuren in Libanon. Het Israëlische veiligheidskabinet is op dit moment bijeen om de mogelijkheid van een bestand te bespreken. Daar komt bij dat een woordvoerder van Hezbollah heeft beweerd dat er snel een bestand kan komen.

Gisteravond spraken Libanese en Israëlische diplomaten al met elkaar in Washington. Dat was voor het eerst in decennia. Het lijkt erop dat deze verkennende bijeenkomst heeft geleid tot concrete pogingen om de oorlog te pauzeren.

Het is echter nog te vroeg om te zeggen of er daadwerkelijk een wapenstilstand komt tussen Hezbollah en het Israëlische leger. Tot nu toe heeft Israël steeds vastgehouden aan de eis dat Hezbollah zich moet ontwapenen. De militante beweging heeft die oproep steeds afgewezen.

Aanvallen gaan door

Ondertussen gaan de gevechten en de luchtaanvallen over en weer gewoon door. Het Israëlische leger meldt dat er in 24 uur tijd 200 doelen van Hezbollah zijn getroffen. Volgens Libanese staatsmedia kwamen vandaag zeker dertien mensen om het leven bij Israëlische bombardementen.

De Israëlische premier Netanyahu liet vanavond weten dat het leger Hezbollah blijft aanvallen en dat het op het punt staat om de stad Bint Jbeil - een bolwerk van de militante beweging - te "overweldigen". Hezbollah bestookt op zijn beurt het noorden van Israël met raketten en drones.

"Tegelijkertijd onderhandelen we met Libanon; gesprekken die nu gaande zijn omdat we erg sterk zijn, en landen ons benaderen - niet alleen Libanon", zei Netanyahu. "Bij die onderhandelingen zijn er twee hoofddoelen: allereerst het verdringen van Hezbollah, en daarbij het bewerkstelligen van duurzame vrede middels kracht."

Midden-Oostencorrespondent Daisy Mohr:

"Niets is nog zeker, maar wat we horen is dat het in eerste instantie zou gaan om een staakt-het-vuren van een week. Er is grote druk van de Amerikanen, want zij hebben een bestand in Libanon nodig voor de komende gesprekken met Iran. Dit alles maakt deel uit van één grote puzzel die straks in elkaar moet gaan vallen.

De Libanese regering wil sowieso zo snel mogelijk een staakt-het-vuren. Dat was aanvankelijk de eis om gisteren om de tafel te gaan in Washington. Van Hezbollah wachten we nog op een officiële reactie, maar die kan een adempauze hoe dan ook goed gebruiken. De verwoesting in Libanon is enorm, het aantal doden is nu bijna 2200, de Libanezen zijn uitgeput en willen een einde aan al dit geweld.

Maar de grotere kwesties zijn hiermee natuurlijk niet opgelost. Een van de belangrijke eisen van Israël, de ontwapening van Hezbollah, is nog altijd een van de lastigste punten. En Israël heeft inmiddels grote delen van Zuid-Libanon ingenomen en zal daar waarschijnlijk niet binnenkort vertrekken. Bovendien weten we hier in Beiroet dat een bestand vaak geschonden kan worden. Na het eind van de vorige oorlog tussen Israël en Hezbollah was er een bestand dat, vooral door Israël, duizenden keren is geschonden.

Ook lopen de interne spanningen binnen Libanon op met een regering die de ontwapening van Hezbollah steunt, iets waarvan Hezbollah aangeeft dat die er niet over piekert. Ontwapenen is dus makkelijker gezegd dan gedaan en kan de fragiele interne balans hier aantasten."

Mogelijk wordt er op korte termijn ook weer gesproken over een einde aan de oorlog in Iran. Er is contact over een tweede gespreksronde tussen de VS en Iran over de huidige wapenstilstand tussen beide landen.

Volgens Iraanse staatsmedia is de Pakistaanse legerchef Asim Munir geland in Teheran. Hij probeert het nieuwe overleg tussen Iran en de VS te organiseren. De Amerikaanse president heeft een vriendschappelijke band met veldmaarschalk Munir, die hij onder meer "een geweldige vechter" heeft genoemd. Ook de Pakistaanse premier Sharif probeert het vervolggesprek te bewerkstelligen.

Islamabad

De Amerikaanse krant The Wall Street Journal stelt dat er al een principeafspraak is gemaakt voor een nieuwe ontmoeting tussen Washington en Teheran. De Witte Huis-woordvoerder zei vandaag dat die waarschijnlijk weer in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad plaatsvindt.

De eerste inzet van de gesprekken is om de wapenstilstand, die over een week afloopt, te verlengen. Het uiteindelijke doel is een reeks afspraken om de oorlog permanent te stoppen. De grote vraag is in hoeverre de twee vijanden bereid zijn tot concessies. Afgelopen weekend liepen de gesprekken vast op het Iraanse atoomprogramma.

Een man in Meppel die zijn historische pand aan het verbouwen is, heeft een bijzondere vondst gedaan. Onder drie lagen vloerbedekking lagen 25 dierenhuiden, die daar tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn verstopt om ze uit handen te houden van de bezetter.

Henk Peter Vos wilde de vloer van zijn pand uit 1896 isoleren. Na het verwijderen van de oude vloer, kwam hij de eerste verrassing tegen. "Er zat een luik onder. Toen ik in het luik keek, zag ik helemaal achterin een groot pakket liggen", vertelt hij aan RTV Drenthe.

"Ik kon niet goed inschatten wat het was. Zat er iets ingerold? Daarom heb ik eerst maar eens een foto gemaakt. Met een lange stok heb ik het eruit gehengeld."

Vos maakte direct deze foto van de vondst:

Vos had niet door wat in het pakket zat. "Ik rolde het uit en ontdekte dat het om lederen huiden ging, waarschijnlijk van een schaap." De huiden zagen eruit als nieuw. Hij wilde per se weten wat de huiden daar deden en wie ze er verstopt had. Vos ging op onderzoek uit.

"Ik ontdekte dat op deze plek, van 1940 tot 1960, een tassenfabriek heeft gezeten van familie De Ruiter." Hij nam contact op met de zoon van de oprichter van de fabriek. Die wist precies te vertellen waarom de huiden onder de vloer verstopt lagen.

"De fabriek draaide volop toen de oorlog uitbrak. Leer was schaars en werd veel geld waard. De Duitsers legden beslag op alles wat ze in handen kregen."

Vergeten

De eigenaar van de fabriek, vader van negen kinderen, wilde zijn kostbare handel waarschijnlijk bewaren voor betere tijden, maar vergat de huiden bij hun verhuizing in 1991.

De eigenaar van het pand is verheugd door de vondst. "Ongelofelijk dat de huiden 86 jaar lang onder de vloer hebben gelegen zonder dat we het wisten."

Vos geeft enkele huiden 'terug' aan zoon Gerard de Ruiter. "Eén ga ik inlijsten en één gaat naar stichting Oud Meppel. Want het verhaal is zo mooi. Wat ik met de rest doe, weet ik nog niet."

De Verenigde Staten hebben de volledige controle over het scheepsverkeer rond de Straat van Hormuz, claimt het hoofdkwartier van het Amerikaanse leger in het Midden-Oosten, Centcom. De blokkade van schepen die van en naar Iraanse havens varen is volgens het opperbevel in de regio een feit.

De blokkade is een reactie op de Iraanse blokkade die al wekenlang duurt. Amerika wil het scheepsverkeer van en naar Iran afknijpen om zo de druk op dat land op te voeren.

Dat gebeurt in de Golf van Oman en de Arabische Zee. Centcom meldt dat daar intussen twaalf oorlogsschepen en ruim 10.000 manschappen aanwezig zijn.

Van een letterlijke blokkade is geen sprake. Het gaat om een gebied waarbinnen Amerika al het scheepsverkeer wil controleren en mogelijk tegenhouden.

Het land zet daarbij allerlei militaire middelen in, beschrijft Ben Bekkering, onderzoeker bij Instituut Clingendael en voormalig viceadmiraal bij de marine: "Je trekt ergens een lijn en daar ga je omheen patrouilleren met schepen, drones en patrouillevliegtuigen".

Zo houdt Amerika het scheepsverkeer in de gaten en kunnen schepen de blokkade niet ontwijken door hun locatie op de radar te verbergen.

Blokkeren

Schepen die van de VS geen toestemming krijgen om door te varen, moeten terug naar de haven waar ze vandaan komen. Centcom zegt dat dit sinds maandag negen keer is gebeurd.

Als een schip dat niet doet, komt de Amerikaanse marine in actie. Bekkering: "Als je een schip ziet aankomen, dan ga je dat oproepen en vervolgens houd je zo'n schip aan." Dat kan door er een oorlogsschip op af te sturen of door een helikopter met mariniers het schip te laten enteren.

Het is nog onduidelijk wat er daarna gebeurt, onderschrijft Bekkering: "Wat ga je daar dan mee doen? Laat je het schip daar zitten of stuur je hem naar een haven? Welke haven wordt dat en wie gaat een plek beschikbaar stellen?"

De rollen omdraaien

De blokkade moet volgens Bekkering vooral gezien worden als een stap in het diplomatieke steekspel tussen de VS en Iran. "De Amerikanen willen graag controle over de situatie. De Straat van Hormuz was onder controle van Iran. Dus willen ze die terugpakken. Dat doen ze enerzijds door een blokkade en anderzijds door een alternatieve route op te zetten."

Want Amerika wil niet alleen een blokkade opwerpen, maar ook voor bondgenoten de weg naar de Perzische Golf vrijmaken. Zaterdag stuurde het land twee oorlogsschepen door de Straat van Hormuz om te laten zien dat een veilige doorgang mogelijk is.

Voor de oorlog in het Midden-Oosten begon, passeerden dagelijks meer dan 130 schepen de smalle zeestraat. Sinds de Iraanse blokkade waren dat er nog maar een handvol per dag. Alleen schepen die 2 miljoen dollar tol betaalden en toestemming kregen van Iran konden erdoor. Amerika wil de rollen nu dus omdraaien.

Controle op zee is niet genoeg

Mart de Kruif, oud-commandant Landstrijdkrachten, reageert sceptisch op die Amerikaanse strategie: "Wat Amerika natuurlijk hoopt, is dat de blokkade zodanig is dat ze schepen van bondgenoten kunnen doorlaten. Dat is echt maar de vraag."

Hij verwacht dat Iran nog genoeg militaire middelen bezit om schepen die door de zeestraat varen te bedreigen. De Kruif: "Dan zal Iran waarschijnlijk gaan ingrijpen en zijn schaarse wapens gaan inzetten tegen die schepen."

Met de inzet van schepen en vliegtuigen kan Amerika volgens De Kruif de veiligheid van schepen niet garanderen. "Het is geen zeegevecht. Het is een gevecht over een doorgang op zee, die vanaf het land kan worden beheerst. Als je dan niet op land bent dan blijf je kwetsbaar."

Controle op land 'niet reëel'

Al weken wordt er gesproken over een mogelijke Amerikaanse grondoperatie om controle over de straat te krijgen. Meerdere hoge generaals werden recent ontslagen omdat zij daartegen waren.

Dat protest is volgens De Kruif "geheel terecht". Amerika zou dan de Iraanse kust rond Hormuz moeten bezetten: "Dat gaat om bijna 400 kilometer kustlijn. Dan moet je minstens 100 kilometer het land ingaan en dan nog heb je niet alles veilig. Dat is niet te doen."

De blokkade die Iran opwierp, blijft zo dus in stand. De Kruif: "De cynische conclusie is dat een militaire oplossing om de Straat van Hormuz veilig te houden er eigenlijk niet is. Je kan hem blokkeren, zoals de VS ook wil doen, maar hem vrijmaken is een heel ander verhaal."

De hoge benzine- en dieselprijzen leiden ook in Duitsland tot gemor aan de pomp. Maandag werd bekend dat de regering in ieder geval de accijnzen gaat verlagen en ondertussen nadenkt over andere maatregelen. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) stelt voor om een heilige koe te slachten: het invoeren van een maximumsnelheid op de Autobahn.

Als enige land in Europa kent Duitsland geen snelheidslimiet op de snelwegen. Althans: rond steden, knooppunten en de beruchte Baustellen (wegwerkzaamheden) gelden wel maximumsnelheden, maar waar mogelijk geldt dat je zo hard mag rijden als je wil. Dat geldt voor zo'n 70 procent van de Autobahn. Een ergernis voor de een, het ultieme vrijheidsgevoel voor de ander.

Het debat over het invoeren van een maximumsnelheid loopt langs de klassieke politieke lijnen: links is voor, rechts is tegen. De discussie richt zich van oudsher op veiligheid en de impact op het milieu, maar door de wereldwijde oliecrisis verschuift het debat naar het besparen van brandstof.

Aansprakelijkheid

Duitsland kent wel een 'aanbevolen' snelheid van maximaal 130 kilometer per uur. Als er boven die snelheid een ongeluk plaatsvindt, is de bestuurder automatisch deels aansprakelijk. Ook als diegene het ongeluk niet heeft veroorzaakt, wordt de schade niet volledig door een aansprakelijkheidsverzekering gedekt.

"Hoe harder je rijdt, des te hoger de weerstand van de lucht en hoe meer benzine je verbruikt", legt Katrin Dziekan van het Duitse milieuagentschap uit. "Wie 150 rijdt, verbruikt een derde meer brandstof dan wie 120 rijdt en de helft meer dan wie 100 rijdt."

Een snelheidslimiet kan volgens haar berekeningen 2,2 tot 8,1 procent van het landelijke brandstofgebruik besparen. Bij een maximum van 100 kilometer per uur komt dat bijvoorbeeld neer op 5 miljard liter brandstof per jaar, zegt Dziekan. Dat staat gelijk aan wat het wegverkeer in België in een half jaar verbruikt.

Bij een Raststätte, een wegrestaurant, langs de Duitse snelweg A9, zijn de reacties verdeeld. "Dat kost je veel tijd als je lang moet rijden", zegt een man die "soms" 170 km/u rijdt. Hij hoopt op uitzonderingen voor elektrische auto's. Een ander noemt 'plankgas op de linkerbaan' een traditie die behouden moet blijven. "De Autobahn is ook zo ontworpen. Dat lijken Nederlanders ook te waarderen als ze hier rijden."

De Duitse regering blijft vooralsnog weg bij een snelheidslimiet. Volgens verantwoordelijk minister Reiche (CDU) zal zo'n limiet te weinig impact hebben op de brandstofprijs. Voor de centrumrechtse regeringspartij is de drempel hoog om maatregelen te nemen tegen automobilisten.

Het is voorlopig dus aan automobilisten zelf om te beslissen om minder snel te rijden. Uit onderzoek bleek dat bij de hoge energieprijzen van 2022 mensen dit al uit eigen beweging deden.

"Het valt wel op dat mensen de afgelopen weken minder hard rijden", vertelt een automobilist op een verzorgingsplaats langs de A9. Een BMW-rijder ("deze kan 330!") beaamt dat. "Sinds de Iran-oorlog rijden we minder en langzamer, ik houd nu 100 aan."

CO2-uitstoot

Een maximumsnelheid heeft meer positieve effecten. Zo neemt het aantal verkeersdoden op de snelweg met een derde af, bleek uit onderzoek van de universiteit van Bochum. Ook geluidsoverlast en CO2-uitstoot worden minder.

Volgens de Deutsche Umwelt Hilfe, een ngo, is een maximum van 100 km/u de enige optie om de klimaatdoelen in 2030 nog te halen. Op dit moment komt een vijfde van de CO2-uitstoot in Duitsland van transport, de sector waarbij de uitstoot van broeikassen sinds 1990 het minst is gedaald.

Katrin Dziekan van het milieuagentschap ziet het sentiment in Duitsland kantelen. Uit opiniepeilingen blijkt een meerderheid voorstander van een snelheidslimiet, zelfs bij een rondvraag onder leden van de autobond ADAC.

"Het is politiek een hete aardappel die wordt doorgeschoven, maar dit is het juiste moment", zegt Dziekan. "Het is eenvoudig door te voeren en heeft veel effect. Het is nu aan de politiek."

Een dolfijn aangespoeld bij het Friese Wierum, een beloega gespot bij Callantsoog en een Risso's dolfijn op het strand bij het Zeeuwse dorp Kamperland. In vier maanden tijd zijn tien verschillende soorten zeezoogdieren gezien en aangespoeld, zegt Jeroen Hoekendijk van SOS Dolfijn, een stichting die zich inzet voor walvisachtigen. Dat maakt 2026 voor Nederland een opvallend jaar.

Volgens Hoekendijk gaat het ook om soorten die lange tijd niet voor de Nederlandse kusten zijn waargenomen. Zo was de laatste keer dat een Risso's dolfijn was gestrand in 1970 en werd in 1984 voor het laatst een beloega voor de Nederlandse kust gezien.

Oorzaken

Het is onduidelijk wat de aanleiding is van de vele aanspoelingen, zegt marien bioloog Lonneke IJsseldijk. Ze wil ook geen oorzaken benoemen, omdat het "plaatje te groot" is, stelt ze. Volgens IJsseldijk wordt daar per dier naar gekeken.

Zo komt het volgens de bioloog vaker voor dat een bruinvis op het strand aanspoelt, doordat de Noordzee het leefgebied is van de diersoort. Het komt minder vaak voor dat een potvis, zoals die bij Renesse, aanspoelt, zegt IJsseldijk.

Volgens haar kan het "druk" aanvoelen aan de kust doordat media veel over de gestrande dieren melden. Ook melden mensen sneller een dier als ze dat op het strand zien liggen. Voor Hoekendijk van SOS Dolfijn blijft het gissen. "Het is een samenloop van toevalligheden."

Vervuiling

"Vervuiling of verstrikking in netten kan een van de oorzaken zijn", vertelt Hoekendijk. De bultrug die onlangs voor de Duitse kust is gestrand, was verstrikt in touwen. Dan kan het dier niet meer goed zwemmen en verhongert hij."

Elke diersoort heeft een eigen verhaal, zegt Hoekendijk. "De potvis in Renesse leeft en foerageert in de diepe oceaan. Hij hoort niet thuis in de ondiepe Noordzee. Maar we zien al honderden jaren dat verdwaalde potvisssen hier af en toe opduiken."

Als zo'n walvis in de Noordzee terechtkomt, dan is het afgelopen voor het zeezoogdier, weet Hoekendijk. Volgens hem werkt de zee als een dodelijke trechter. "Het wordt steeds ondieper en aan alle kanten heb je de kust zitten."

Ook geluidsvervuiling kan een rol spelen. "Er zijn rapportages over Russische onderzeeërs in de Noordzee die worden gevolgd door de West-Europese marine." Daarbij wordt sonartechnologie ingezet die voor een verstoring kan zorgen bij sommige zeezoogdieren, vertelt Hoekendijk. "De zeedieren kunnen er gehoorschade door oplopen. Spitssnuitdolfijnen bijvoorbeeld, waarvan er vorig jaar twee levend aanspoelden bij Heemskerk, jagen met behulp van hun eigen sonar in diep water. Bij gehoorverlies kunnen ze hun prooien niet meer detecteren."

Specialistische zorg

Het wel of niet redden van een gestrand zeezoogdier hangt af van verschillende factoren, zegt IJsseldijk. Zo spelen de gezondheid en de grootte van een zeedier een rol.

Daar is Mardik Leopold, marien bioloog aan de Universiteit Wageningen, het mee eens. Een meterslange walvis is te zwaar, daar kan je volgens hem niks mee beginnen. "Dan loopt het dier een dwarslaesie op." Een kleiner dier, zoals een bruinvis van ongeveer 50 kilo, kan volgens hem wel behandeld worden.

Hoekendijk raadt het af om gestrande dieren terug de zee in te duwen, omdat er vaak iets mis is met ze. Zo kunnen ze volgens hem ziek zijn of hebben ze spierschade opgelopen. De dieren hebben volgens hem eerst specialistische zorg nodig voordat ze weer vrij kunnen worden gelaten.

Many modern desktop 3D printers include the ability to print in multiple colors. However, this typically only works with a few colors at a time, and the more colors you …read more

De Belastingdienst heeft recent een zogeheten datakluis gevonden met zeker 64 miljoen bestanden die doorzocht hadden moeten worden voor de parlementaire onderzoeken naar de toeslagenaffaire. Dat gaat nu alsnog gebeuren, schrijven de staatssecretarissen Eerenberg van Financiën en Palmen van Herstel Toeslagen aan de Tweede Kamer.

De datakluis, een afgeschermde digitale bewaaromgeving, is in 2019 gecreëerd. De Belastingdienst liep toen achter met het opschonen en vernietigen van bestanden vanwege de privacywetgeving. Door ze op deze manier apart te zetten, hadden medewerkers niet meer zomaar toegang tot de gegevens. Tegelijkertijd werd voorkomen dat bestanden die permanent bewaard moesten worden zonder beoordeling vernietigd zouden worden.

Op de een of andere manier verdween de datakluis daarna uit het zicht, tot nu. Steekproeven laten volgens de staatssecretarissen zien dat er bestanden bij zijn die onderdeel hadden moeten zijn van de informatie die is aangeleverd aan de parlementaire enquêtecommissie die onderzoek deed naar het toeslagenschandaal.

Het schandaal draaide om de uit de hand gelopen fraudejacht van de Belastingdienst. Tienduizenden ouders die een toeslag kregen om de kinderopvang te betalen werden onterecht aangemerkt als fraudeurs.

Ongesorteerd

"We betreuren het ten zeerste dat deze informatie niet aan de Kamers is geleverd en dat dit zo lang buiten zicht is gebleven", schrijven de staatssecretarissen. "We hebben een onafhankelijk onderzoek ingesteld om te onderzoeken hoe dit heeft kunnen gebeuren. We hebben met klem opdracht gegeven om dit met prioriteit op te lossen."

Probleem is wel dat de bestanden ongesorteerd zijn opgeslagen. Ze moeten daarom eerst doorzoekbaar worden gemaakt. Als er vervolgens relevante gegevens gevonden worden, dan worden die zo snel mogelijk met het parlement gedeeld, verzekeren de staatssecretarissen.

Of er ook echt belangrijke bestanden bij zitten, is overigens niet zeker. "Omdat de inhoud van de datakluis op dit moment onbekend is, kan het ook betekenen dat de datakluis geen nieuwe informatie over deze dossiers bevat", laat Financiën weten.

Moordpartijen die te zien zijn vanuit de ruimte, grote vluchtelingenstromen en een almaar ernstigere voedselcrisis. De Verenigde Naties noemen de situatie in Sudan al tijden de ergste humanitaire crisis ter wereld. Licht aan de horizon is er na drie jaar oorlog nog steeds niet. "Er is sprake van een bloedige patstelling, waar burgers de dupe van zijn", zegt Guido Lanfranchi, Hoorn van Afrika-onderzoeker van Instituut Clingendael.

De oorlog in het Midden-Oosten maakt de situatie in Sudan zo mogelijk nóg ernstiger. Zo hakken de hoge brandstofprijzen er ook in Sudan hard in. "En, een bijkomend nadeel, deze oorlog stond al bijna niet op de radar, maar dreigt nu helemaal uit beeld te raken."

In drie jaar tijd is volgens de VN een kwart van de bevolking, zo'n 14 miljoen mensen, op de vlucht geslagen. Het geschatte aantal doden loopt uiteen van zo'n 40.000 tot een tienvoud daarvan. En dan zijn er talloze rapporten over honger, over seksueel geweld, over gerichte aanvallen op ziekenhuizen en medisch personeel. De genoemde aantallen en de gruwelijke details zijn bijna niet te bevatten, en geven Sudan weer even een plekje op de voorpagina's. Maar voor hoelang?

De oorlog in Sudan

In 2023 begonnen de gevechten tussen het regeringsleger (SAF), aangevoerd door generaal Burhan, en de paramilitaire Rapid Support Forces (RSF) geleid door generaal Hemedti. Eerst werd er vooral gevochten in de hoofdstad Khartoem, daarna breidde de oorlog zich uit naar andere delen van het land, vooral naar Darfur.

Volgens Lanfranchi veranderen de frontlinies ondertussen nauwelijks, al noemt hij wel de herovering van de hoofdstad Khartoem door het Sudanese leger en de inname van de stad El Fasher in Darfur door RSF-milities. Het leger heeft vooral controle in het oosten van het land en de RSF heeft de macht in het westen. Na de verovering van El Fasher, vorig najaar, probeerden RSF-strijders op te rukken naar Khartoem. "Zonder succes", zegt Lanfranchi. "De belangrijkste frontlijn ligt nu in de Kordofan-regio, daar wordt hevig gevochten. Tot dusver is de ene partij niet sterker dan de andere, waardoor er weinig verandert."

Ook een internationale laag

Er zijn verschillende redenen waarom deze oorlog zo lang duurt, denkt Lanfranchi. Het gaat om de machtsstrijd tussen het Sudanese leger en de RSF. Daarnaast spelen ook kleinere lokale conflicten een rol, over onder meer de verdeling van grond en natuurlijke hulpbronnen.

Daarbovenop komt een internationale laag, omdat beide strijdende partijen gesteund worden door andere landen. Zo krijgt de RSF wapens van de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), in ruil voor goud. De belangrijkste bondgenoot van het Sudanese leger is Egypte. Het land geeft onder meer luchtsteun. "Deze landen kunnen zo het conflict in stand houden", zegt Lanfranchi. "Zolang hun steun aanhoudt, en de wapens blijven komen, gaan de gevechten door."

Laat een aantal van die internationale bondgenoten nou ook net betrokken zijn bij de oorlog in het Midden-Oosten. Wat daar precies de invloed van gaat zijn, moet de tijd uitwijzen. Het is volgens Lanfranchi te vroeg om conclusies te trekken: "Maar het zou kunnen dat de Golfstaten zich minder bekommeren om Sudan, in ieder geval voorlopig, omdat ze druk zijn met andere zaken. De RSF kan hier meer last van hebben, omdat het grotendeels afhankelijk is van de steun van de VAE."

De gevolgen van de hoge brandstofprijzen en het uitblijven van leveringen door de blokkade van de Straat van Hormuz zullen snel voelbaar zijn in Sudan. "Zo is brandstof essentieel voor militaire operaties, maar ook voor de landbouw en voor allerlei soorten transport", vertelt Lanfranchi. "Dat wordt nu allemaal duurder en dus nog moeilijker." Ook wordt er door de blokkade van de scheepsroute nauwelijks meer kunstmest aan Sudan geleverd, terwijl het land daar voor het verbouwen van voedsel afhankelijk van is.

"Een tragische mijlpaal", noemde VN-chef António Guterres de dag waarop de oorlog het vierde jaar ingaat. Volgens hem brengt het conflict de hele regio in gevaar. "Aan deze nachtmerrie moet een einde komen", zei hij. Guterres sprak in een videoboodschap tijdens een donorconferentie in Berlijn. Verschillende landen hebben daar samen 1,3 miljard euro aan humanitaire hulp toegezegd.

Volgens Lanfranchi ziet de toekomst er voor het Afrikaanse land somber uit. Tot nu toe liepen onderhandelingspogingen op niets uit, en de kans op nieuwe besprekingen is alleen maar kleiner geworden omdat de situatie in het Midden-Oosten veel aandacht opeist. "Zicht op een staakt-het-vuren lijkt er niet te zijn", zegt Lanfranchi. "Ook zal de toegang voor hulporganisaties niet snel verbeteren."

Toch probeert hij een sprankje hoop te zien: "Dat zie ik vooral bij lokale initiatieven: dappere burgers die gaarkeukens opzetten, medicijnen leveren of mensen in nood evacueren, allemaal vrijwillig."

There are some subjects as a writer in which you know they need to be written, but at the same time you feel it necessary to steel yourself for the …read more

De Oekraïense president Zelensky komt morgen naar Middelburg voor de uitreiking van de Four Freedoms Awards. Zelensky krijgt de prijs toegekend voor het hele Oekraïense volk. Het was vanwege de veiligheid van Zelensky lang onduidelijk of hij persoonlijk naar Middelburg zou komen.

Ook koning Willem-Alexander, prinses Beatrix en premier Rob Jetten zijn bij de uitreiking aanwezig. Na afloop zal Zelensky met Jetten overleggen over de start van de gezamenlijke productie van drones en andere mogelijkheden om samen te werken. Met de koning praat Zelensky over het belang van steun aan Oekraïne.

Vrijheid is niet gratis

De prijs voor de Oekraïners is ook een boodschap aan de Verenigde Staten, vindt Hugo de Jonge, die als commissaris van de Koning in Zeeland de voorzitter is van de stichting achter de uitreiking. De prijs eert immers de ideologie van de Amerikaanse president Roosevelt die zijn sceptische landgenoten in de Tweede Wereldoorlog wist te mobiliseren om Europa te bevrijden.

De Jonge vindt dat het huidige, op zichzelf gerichte Amerika een voorbeeld kan nemen aan de toenmalige president die besloot Europa te helpen. "Die betekenis kan en mag eraan worden gegeven", zegt hij.

Met de prijs voor Oekraïne hoopt De Jonge dat de inwoners van het land zich gezien voelen. "Hun strijd voor vrijheid is ook de onze." Hij hoopt dat ook Nederlanders de komst van Zelensky als een teken zien. "Vrijheid is niet gratis", zegt hij.

Four Freedoms Awards

De Four Freedoms Awards zijn gebaseerd op de vier vrijheden die de Amerikaanse president Franklin Delano Roosevelt benoemde tijdens de State of the Union in 1941:

Voor elk van de vier pijlers wordt een award toegekend door een jury. Daarnaast is er een Internationale Four Freedoms Award, die gaat dit jaar naar de Oekraïners.

De jaarlijkse prijzen worden sinds 1982 afwisselend in Middelburg en New York uitgereikt. Voor Zeeland is gekozen omdat de voorouders van de familie Roosevelt vermoedelijk van het eiland Tholen komen.

De prijzen worden toegekend aan mensen die een substantiële, moedige en persoonlijke bijdrage hebben geleverd aan vrijheid in de wereld.

Een winnaar nog onbekend

De prijs voor vrijwaring van vrees gaat naar de Franse Gisèle Pelicot. De Française werd bekend als slachtoffer in de schokkende verkrachtingszaak tegen haar ex-man.

Andere Four Freedoms Awards gaan naar het Comité ter Bescherming van Journalisten (vrijheid van meningsuiting) en de Chileense Isidora Uribe Silva die strijdt voor gelijke rechten voor mensen met een beperking (vrijwaring van gebrek).

Wie de prijs voor godsdienstvrijheid krijgt, kan de organisatie vanwege de veiligheid nog niet zeggen. Voorzitter Hugo de Jonge gaf alleen aan dat het gaat om iemand uit Iran die tot het christendom bekeerd is. "Diegene heeft daarvoor vastgezeten."

Eerdere winnaars van de awards zijn koningin Juliana, Nelson Mandela, de Dalai Lama, Angela Merkel en het Rode Kruis.

Live te volgen

De uitreiking van de Four Freedoms Awards is morgen live te volgen bij de NOS. De uitzending is vanaf 10.45 uur te zien via NPO1, de NOS-app en NOS.nl

In Rotterdam is vanmiddag een geldtransportwagen overvallen. De overvaller dreigde met een vuurwapen en ging er met onbekende buit vandoor, bevestigt de politie aan de regionale omroep Rijnmond.

De overval gebeurde rond 15.15 uur in een drukke winkelstraat in de wijk Kralingen. De verdachte sloeg daarna op de vlucht. Het gaat om een man met donkere kleding en een gele boodschappentas.

De politie is onder meer met een helikopter op zoek naar de man.

De Amerikaanse president Trump heeft op zijn Truth Social-account een door AI gegenereerde afbeelding van zichzelf en Jezus gedeeld. Zij staan in een omhelzing samen voor de Amerikaanse vlag.

Washington en het Vaticaan zijn de afgelopen dagen in een oplopende strijd beland.

Trump schrijft bij zijn post: "De radicale linkse gekken zullen dit misschien niet leuk vinden, maar ik vind het best wel leuk!!!" De foto werd oorspronkelijk geplaatst op het X-account Irish for Trump. De gebruiker van dit account meldt daarbij: "Ik ben nooit een erg religieus man geweest... maar lijkt het er niet op dat God misschien zijn Trump-kaart speelt?"

Trump deelde een screenshot van dit bericht. Zondag plaatste hij ook al een afbeelding van zichzelf waarop hij op Jezus lijkt. Op die AI-foto legt hij zijn hand op het hoofd van een zieke man. De post leidde tot felle kritiek, ook vanuit zijn eigen achterban. Gisteren verwijderde hij het plaatje, al ontkende hij dat hij als Jezus werd getoond. Volgens Trump werd hij weergegeven als dokter en is het zijn taak als president om mensen beter te maken.

'Paus moet voorzichtig zijn'

In een lange tirade op sociale media noemde Trump de paus afgelopen weekend nog "zwak wat betreft misdaad, en vreselijk wat betreft internationale betrekkingen". Ook schreef hij dat de paus zijn aanstelling aan hem te danken had. Paus Leo is de eerste Amerikaanse paus ooit.

Het was een reactie op uitspraken die de paus juist tijdens de paasmis had gedaan. Hij riep daarin op tot vrede in het Midden-Oosten en hij zei dat God nooit oorlogen zou zegenen.

Behalve Trump zocht ook de Amerikaanse vicepresident Vance de confrontatie met paus Leo. Op een bijeenkomst met conservatieve studenten op de Universiteit van Georgia zei hij gisteren dat de paus "voorzichtig moet zijn" wanneer hij zich uitspreekt over theologische kwesties.

Paus Leo heeft de laatste tijd meerdere keren kritiek geuit op de oorlogen die momenteel gevoerd worden, zonder daarbij Amerika expliciet te noemen. De paus schreef vorige week op X dat "discipelen van Christus nooit aan de kant zouden staan van hen die ooit het zwaard hanteerden en nu bommen gooien". Ook zei de paus dat hij niet gelooft dat militaire actie "ruimte zal scheppen voor vrijheid of tijden van vrede".

Podcast De Dag over Trump

Meer weten over dit onderwerp? Luister dan podcast De Dag.

Dit was duidelijk tegen het zere been van Vance, die zichzelf nadrukkelijk profileert als katholiek en vorig jaar op bezoek was bij de paus. Hij werkt daarnaast aan een boek over zijn bekering tot het katholicisme. Op de bijeenkomst met leden van de conservatieve beweging Turning Point USA verwees hij naar de Tweede Wereldoorlog om de oorlog tegen Iran te verdedigen.

Vance: "Stond God aan de kant van de Amerikanen die Frankrijk van de nazi's bevrijdden? Stond God aan de kant van de Amerikanen die de Holocaustkampen bevrijdden en die onschuldige mensen bevrijdden, die de Holocaust hadden overleefd? Ik denk zeker dat het antwoord 'ja' is."

Paus wil geen discussie

Vervolgens noemde hij het belangrijk "dat de paus voorzichtig is wanneer hij over theologische zaken spreekt", zoals het belangrijk is "dat ik voorzichtig over politiek praat". Volgens hem is het beter dat de paus zijn uitspraken beperkt tot morele kwesties. Als voorbeelden noemt hij immigratie, abortus, maar toch ook oorlog en vrede.

Een toeschouwer onderbrak de Amerikaanse vicepresident meerdere malen. Hij schreeuwde Vance toe dat Jezus geen genocide steunt. Vance gaf hem hierin gelijk.

In reactie op de kritiek van Trump zei de paus dat hij zich tegen oorlog blijft uitspreken en verder niet met Trump in discussie wil. Vance sluit niet uit dat er in de toekomst meer meningsverschillen tussen Trump en de paus zullen voorkomen. Op de laatste post van Trump op Truth Social heeft het Vaticaan nog niet gereageerd.