Aggregator

Wrakstukken van neergestort vliegtuig gevonden in bergachtig gebied Indonesië

1 day 2 hours ago

Indonesische reddingswerkers hebben wrakstukken gevonden van het vliegtuig dat gisteren neerstortte met elf mensen aan boord.

Een reddingsteam in een helikopter van de luchtmacht zag vanochtend op een berghelling iets wat leek op een vliegtuigraam. Reddingswerkers op de grond troffen vervolgens grotere brokstukken aan die overeenkwamen met de romp en de staart, melden lokale autoriteiten.

Op beelden is te zien wat de reddingsdiensten aantroffen:

De reddingsdiensten richten zich nu op de zoektocht naar slachtoffers. Met name naar degenen die mogelijk nog in leven zijn. De zoektocht wordt bemoeilijkt door het bergachtige gebied met steile hellingen.

Het toestel van het type ATR 42-500 was onderweg van Yogyakarta op Java naar Makassar, de hoofdstad van de provincie Zuid-Sulawesi. Het verdween van de radar kort nadat de luchtverkeersleiding het toestel had opgedragen de naderingsrichting te corrigeren.

Het vliegtuig van Indonesia Air Transport werd voor het laatst waargenomen boven bergachtig gebied in Zuid-Sulawesi. Aan boord waren acht bemanningsleden en drie passagiers van het ministerie van Maritieme Zaken en Visserij, die bezig waren met een maritieme surveillancemissie vanuit de lucht.

Vaker ongelukken

Indonesië, dat uit meer dan 17.000 eilanden bestaat, is sterk afhankelijk van luchtvervoer en veerboten. In het Zuidoost-Aziatische land zijn de afgelopen jaren vaker ongevallen gebeurd met boten en vliegtuigen.

Talibanleider uit zorgen om interne strijd, 'maar heeft macht stevig in handen'

1 day 2 hours ago

De hoogste leider van de Taliban, Hibatullah Akhundzada, maakt zich zorgen om tegenstand binnen de eigen gelederen. Dat blijkt uit audiomateriaal dat de BBC afgelopen week openbaar maakte. Het gaat om een toespraak die Akhundzada begin 2025 gaf aan Talibanleden in Kandahar.

Door kritiek op elkaar, zegt Akhundzada "raakt het systeem verzwakt en neemt de onderlinge verdeeldheid toe waardoor het emiraat uiteindelijk verwoest zal worden".

Het is voor het eerst dat op deze manier bevestigd wordt dat er spanningen binnen de Taliban zijn, iets waar analisten al langer aanwijzingen voor zien. Toch denken zij dat juist nu het regime sterker is dan ooit tevoren.

Kandahar versus Kabul

Akhundzada heeft de laatste jaren zijn grip weten te verstevigen over de verschillende groepen, ondanks kritiek op het uitsluiten van vrouwen en meisjes uit de samenleving en een drie dagen durende internetblokkade vorig jaar.

De BBC deed een jaar onderzoek naar strubbelingen binnen de Taliban, omdat er al langer geruchten gaan over een ideologische tweestrijd. Daarbij zouden functionarissen in de hoofdstad Kabul zich steeds kritischer opstellen tegenover verordeningen die vanuit het streng-islamitische leiderschap in Kandahar komen.

Een van de anonieme bronnen met wie de BBC sprak, omschrijft het als 'het Kandahar-huis dat tegenover de machthebbers in Kabul staat'. Volgens Mujib Rahimi, Afghanistan-analist en oud-woordvoerder van de overheid die in augustus 2021 werd afgezet door de Taliban, gaat de uitleg van de BBC wel wat kort door de bocht.

"Juist de Haqqanis die in Kabul zitten, werden voor de overname gezien als de hardliners die de meest gewelddadige aanvallen op de NAVO-troepen uitvoerden." Om hen nu af te schilderen als de meer progressieve tak binnen de Taliban gaat Rahimi daarom te ver.

Soort paus

Daarnaast is er ook in Kabul een verdeling van groepen, het is volgens Rahimi niet zo dat zij eensgezind tegenover de leiders in Kandahar staan. "Je moet begrijpen dat Akhundzada als leider van de Taliban niet ter discussie staat, hij hoeft geen verantwoording af te leggen".

Volgens Rahimi is Akhundzada als een vertegenwoordiging van god op aarde, een soort paus dus. Kritiek is daarom niet mogelijk en van oppositie is vrijwel geen sprake meer.

Onenigheid over meisjesonderwijs

Vorig jaar werd duidelijk dat niet alle verordeningen van Akhundzada standhouden. De volledige afsluiting van het internet in september werd na een paar dagen teruggedraaid. Volgens analisten omdat er een delegatie vanuit Kabul richting Kandahar trok om duidelijk te maken dat de situatie compleet onwerkbaar was.

Ondernemers zagen hun verkoop dalen, bestuurders hadden geen idee hoe het verging in verschillende delen van hun regio en vrouwen die thuis online onderwijs volgden, werden nog verder afgesloten van de buitenwereld.

Ook over het blokkeren van meisjesonderwijs is onenigheid binnen de Taliban, maar die maatregel blijkt veel moeilijker terug te draaien. "Tot welke groep je ook behoorde in Afghanistan, allemaal stuurden ze hun dochters naar school voordat de Taliban daar een einde aan maakten", zegt Rahimi.

Het volk volgt God

UNWomen rapporteerde in augustus dat een overgrote meerderheid van de Afghaanse bevolking voor meisjesonderwijs is. In een deur-tot-deur-enquête die de VN-organisatie uitvoerde in zowel de steden als het platteland zei 92 procent van de respondenten dat ze het belangrijk vonden dat meisjes scholing kregen.

In het door de BBC gepubliceerde fragment is te horen hoe Akhundzada spreekt over de noodzaak om de bevolking dichter bij de overheid te brengen. Om zo het voortbestaan van het emiraat te kunnen garanderen.

Dat moet je volgens Rahimi niet vanuit een democratisch perspectief bekijken waar burgers, inclusief vrouwen, centraal staan in de politiek. "Volgens de interpretatie van de islam door de Taliban worden armoede, sociale gelijkheid en het algemeen welzijn niet beschouwd als verantwoordelijkheden van het islamitische emiraat, maar als zaken die door God worden bepaald. De rol van de bevolking is daarom niet om verantwoording of rechten te eisen, maar om hun omstandigheden te accepteren, zich te onderwerpen aan de goddelijke wil zoals die door het emiraat wordt geïnterpreteerd, de opperste leider te gehoorzamen en zich te onthouden van kritiek op de autoriteiten."

Geen teken van scheurtjes

De audio-opnames zijn maanden voor de internetblokkade gemaakt. Het is daarom niet duidelijk of de religieuze leiders in Kandahar de omkering van die maatregel zien als een teken van een groeiende interne strijd.

Het terugdraaien van de internetblokkade lijkt een uitzonderlijke situatie te zijn geweest "Akhundzada heeft juist controle weten te krijgen over onderdelen van de politie en het veiligheidsapparaat die traditioneel bij de Haqqanis in Kabul lagen, waardoor zijn grip verder is verstevigd", zegt Pearl Pandya, senior Afghanistan analist bij de Amerikaanse onderzoeksgroep ACLED. "Niets wijst erop dat er gewelddadige confrontaties zijn binnen verschillende fracties van de Taliban."

Op geen enkele manier is er daarom reden om aan te nemen dat de opnames een teken zijn van interne scheurtjes die het regime uiteindelijk ten val kunnen brengen.

Wekdienst 18/1 EU-spoedvergadering over importheffingen Trump • Marokko in finale Afrika Cup

1 day 3 hours ago

Goedemorgen! De EU-ambassadeurs komen vandaag bijeen voor een spoedvergadering over de importheffingen van de Amerikaanse president Donald Trump. En in de Marokkaanse hoofdstad Rabat wordt de finale van de Africa Cup gespeeld. Gastland Marokko neemt het op tegen Senegal.

Eerst het weer: In het noorden nog lage bewolking, verder vandaag veel zon. Lokaal is kans op mist. Daar wordt het 2 tot 4 graden. In de rest van het land 5 tot lokaal 10 graden.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De nieuwe Amerikaanse importheffingen ondermijnen de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Europa. Dat zegt voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie. President Trump stelt een extra heffing van 10 procent in voor goederen uit acht Europese landen, waaronder Nederland. Het gaat om landen die militairen naar Groenland stuurt.

Volgens Von der Leyen dreigt daarmee "een gevaarlijke neerwaartse spiraal". Trump noemt de missie een gevaar voor de veiligheid in het Arctisch gebied, maar Von der Leyen wijst erop dat de Deense oefening juist is bedoeld om de veiligheid in de regio te versterken.

De Democraten in de Amerikaanse Senaat willen de nieuwe importheffingen met een wetsvoorstel blokkeren. Fractieleider Schumer stelt in een verklaring dat de heffingen slecht zijn voor de Amerikaanse economie en de band met Europa. Ook verschillende Republikeinen hebben kritiek op de plannen van Trump.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog dit:

Voor de kust van Noord-Holland is gisteren een beloega gezien. Het is voor het eerst in 60 jaar dat deze witte dolfijn Nederland aandoet. Hun leefgebied ligt in het noorden. Normaal gesproken laten ze zich niet ten zuiden van Noorwegen zien.

Fijne dag!

Democraten willen nieuwe heffingen blokkeren: 'Ongelooflijke dwaasheid Trump'

1 day 4 hours ago

De Democraten in de Amerikaanse Senaat willen de nieuwe importheffingen van Trump blokkeren. Dat heeft Chuck Schumer, de fractieleider van de Democraten in de Senaat, laten weten in een verklaring.

Trump wil een extra heffing van 10 procent voor goederen uit NAVO-landen die militairen naar Groenland sturen. Daaronder is ook Nederland. Hij dreigt die heffingen te verhogen naar 25 procent als het niet lukt voor juni een deal te sluiten voor een "complete en volledige" aankoop van Groenland.

Schumer schrijft in de verklaring dat ze met een wetsvoorstel willen voorkomen dat de nieuwe importheffingen worden ingevoerd. Volgens de Democratische fractieleider zijn de heffingen slecht voor de Amerikaanse economie en "onze bondgenoten in Europa", en kan met nieuwe wetgeving worden voorkomen dat ze verdere schade aanrichten.

"Het is ongelooflijk dat hij deze dwaasheid nog wil verergeren door tarieven op te leggen aan onze meest naaste bondgenoten, om zijn onrealistische streven om Groenland over te nemen te verwezenlijken", aldus Schumer.

Ook Republikeinen kritisch

De Democraten zijn weliswaar in de minderheid in de Senaat, maar ook Republikeinen hebben zich kritisch uitgelaten over de heffingen, dus Schumer hoopt het voorstel met Republikeinse steun toch door de senaat te krijgen.

De Republikeinse senator Thom Tillis schrijft op sociale media dat de heffingen slecht zijn voor de VS, voor de economie en voor Amerika's bondgenoten. "Ze zijn geweldig voor Poetin, Xi en andere tegenstanders die graag een verdeelde NAVO zien."

Ook de Republikeinse senator Lisa Murkowski uit kritiek. De heffingen zijn volgens haar een grote fout die "onze belangrijkste Europese bondgenoten verder wegduwen" terwijl de heffingen "niets doen voor de Amerikaanse nationale veiligheid".

Felle kritiek

Het heffingenplan van Trump stuit in Europa op felle kritiek. EU-Commissievoorzitter Von der Leyen zei eerder dat de heffingen de banden tussen de EU en de VS ondermijnen. Ze zei dat de Deense oefening vooraf is afgestemd met de VS en juist bedoeld is om de veiligheid in het Arctische gebied te versterken.

Ook Macron reageerde verontwaardigd. Hij sprak van "onacceptabele handelstarieven. De Britse premier Starmer noemde de plannen "helemaal verkeerd".

Manfred Weber, de leider van de grootste fractie in het Europees Parlement, zei dat het parlement een verdrag tussen de EU en de VS waarin de eerder afgesproken heffingen zijn vastgelegd niet zal goedkeuren, "gezien de dreigementen van Donald Trump met betrekking tot Groenland".

Deze week maakte demissionair Defensieminister Brekelmans bekend dat Nederland twee militairen naar Groenland stuurt. Eerder maakten ook Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Finland, Zweden, Noorwegen en Duitsland bekend militairen te sturen. Ook België stuurt een militair, maar dat land werd niet genoemd in het bericht van de Amerikaanse president over de heffingen.

Maanraket voor Artemis II-missie aangekomen op lanceerplatform

1 day 6 hours ago

De raket die mogelijk komende maand voor het eerst in 53 jaar mensen naar de maan moet brengen is aangekomen op het lanceerplatform. Het 98 meter hoge gevaarte deed bijna 12 uur over de reis van zes kilometer vanaf het assemblagegebouw over het terrein van Kennedy Space Center in Florida.

De tocht bovenop een crawler, een mobiel platform op rupsbanden, was zaterdag om 13.00 uur Nederlandse tijd begonnen en verliep zonder problemen. Met 1,3 kilometer per uur rolde de raket naar lanceerplatform 39B, van waar de maanreis van vier astronauten van start gaat. De lancering is op zijn vroegst op 6 februari, maar kan worden uitgesteld.

Dress rehearsal

De komende dagen gaan NASA-ingenieurs en technici het Space Launch System (SLS), zoals de raket heet, voorbereiden op een repetitie van de lancering. Bij die dress rehearsal, uiterlijk op 2 februari, wordt de raket volgetankt en wordt het aftellen met alle checks doorgenomen.

Mogelijk zijn er nog meer repetities nodig, meldt NASA op zijn website. Als blijkt dat het SLS nog gebreken vertoont en niet klaar is voor de vlucht, is het zelfs mogelijk dat de raket weer wordt teruggerold naar het assemblagegebouw.

De tiendaagse Artemis II-missie zal vier astronauten om de maan heen sturen in de Orion-capsule. De vlucht is een voorbereiding op Artemis III, de missie waarbij voor het eerst sinds het Apollo-tijdperk in de jaren 60 en 70 weer mensen zullen landen op de maan.

Tientallen gewonden door geweld bij voetbalwedstrijd in Berlijn

1 day 7 hours ago

In Berlijn zijn tientallen mensen gewond geraakt bij confrontaties tussen voetbalsupporters en de politie. Dat gebeurde voorafgaand aan de wedstrijd tussen Hertha en Schalke 04.

De politie spreekt van massaal supportersgeweld waarbij 21 agenten en 31 voetbalfans gewond raakten. Er werden meerdere arrestaties verricht voor belediging, zware mishandeling en ernstige verstoring van de openbare orde.

Agenten werden beledigd door gemaskerde supporters en bekogeld met hekken en stompe voorwerpen, schrijft de politie op X. Vanwege het geweld was het volgens de politie noodzakelijk pepperspray te gebruiken.

De politie heeft een onderzoek ingesteld naar het geweld en bestudeert de beelden. "Geweld hoort niet thuis in de fancultuur en een stadion met duizenden voetbalfans is geen vrijplaats voor fanatiek geweld", schrijft het Berlijnse korps.

'Spiraal van escalatie'

De supportersvereniging van Hertha legt de schuld juist bij de politie en spreekt van agressief politieoptreden. "Het trieste hoogtepunt van een spiraal van escalatie en provocatie door de politie in het Olympisch Stadion." Die confrontaties zijn volgens de fanclub al een half jaar aan de gang.

Al voor de wedstrijd publiceerde de supportersvereniging een bericht met kritiek op de politie. De groep is vooral kwaad over "buitensporige huiszoekingen" bij supporters. Die zijn enkele dagen geleden gedaan bij supporters van Hertha.

VS: terrorist gelieerd aan al-Qaida gedood in Syrië

1 day 8 hours ago

Bij een Amerikaanse luchtaanval is afgelopen vrijdag in Noordwest-Syrië een aan al-Qaida gelieerde leider gedood die betrokken was bij de aanval op Amerikaanse militairen in december. Dat heeft het leger bekendgemaakt.

Bilal Hasan al-Jasim had volgens U.S. Central Command een leidende rol en zou "directe banden" hebben gehad met een lid van Islamitische Staat dat op 13 december twee Amerikaanse militairen en een Amerikaanse tolk ombracht bij een aanval in Syrië. Drie andere militairen raakten bij die aanval gewond.

Vastberadenheid

Al-Jasim was "een ervaren terroristenleider", zegt het leger. "De dood van een terrorist die betrokken was bij de dood van drie Amerikanen toont onze vastberadenheid om achter terroristen aan te gaan die onze troepen aanvallen", aldus admiraal Brad Cooper, hoofd van U.S. Central Command.

Ook minister Hegseth van Defensie reageerde op de actie. "We vergeten nooit en geven nooit op", schreef hij op X.

President Trump had na de aanval op de Amerikanen in december gezegd dat er "heel serieuze vergelding" zou volgen. De Amerikaanse vergeldingsaanval waarbij Al-Jasim werd gedood was de derde sinds de aanval in december.

Nieuwe brand op vuilstort Bonaire, bewoners eisen ingrijpen Den Haag

1 day 10 hours ago

Voor de tweede keer in een week is brand uitgebroken op de afvalstortplaats van Bonaire. Hoewel Den Haag al betrokken is bij oplossingen, groeit onder bewoners de roep om sneller en dwingender ingrijpen vanuit het Rijk.

Gitzwarte rook trekt opnieuw over woonwijken bij Lagun. Bewoners hebben hun huizen verlaten zoals ze bij eerdere branden ook deden. De brandweer laat het vuur deels uitbranden, maar probeert de brand wel af te dekken.

Dat de afvalverwerking op Bonaire al jaren problematisch is, weet vrijwel iedereen op het eiland. De frustratie zit volgens bewoners vooral in het tempo: er wordt al lang gesproken over oplossingen, maar de situatie verandert nauwelijks.

Bewoners: dit is geen lokale crisis meer

Volgens stichting Pro Lagun is de grens bereikt. De stichting vindt dat het afvalprobleem te groot is om dat nog langer door het eilandbestuur alleen te laten oplossen. Den Haag moet volgens Pro Lagun het dossier overnemen.

"Dit kun je niet overlaten aan een dorp als Bonaire", zegt Jan Verbeek van de stichting. "Als dit op een van de Waddeneilanden zou gebeuren, was er allang ingegrepen."

Bewoners pleiten voor een noodscenario. Hun voorstel is om afval tijdelijk af te voeren naar Nederland, waar het verder kan worden gesorteerd en verwerkt. Dat is duur en ingewikkeld, erkennen ze, maar volgens hen onvermijdelijk. "Niemand wil ongesorteerd afval hebben", zegt Verbeek. "Maar desperate times ask for desperate measures."

Tegelijk willen bewoners dat Bonaire meteen begint met afvalscheiding aan de bron. Door groente-, fruit- en tuinafval en bouwpuin apart te verwerken, kan een deel lokaal worden hergebruikt en hoeft minder afval te worden afgevoerd. Doorgaan met storten, waarschuwen zij, leidt op termijn alleen tot hogere kosten door branden, gezondheidsrisico's en milieuschade.

'Alternatief systeem nodig'

Het eilandbestuur ziet de urgentie, maar kiest een andere route. Gedeputeerde Clark Abraham, verantwoordelijk voor milieu en afvalverwerking, benadrukt dat stoppen met storten alleen kan als er eerst een alternatief systeem is.

Volgens Abraham werkt het bestuur aan afvalscheiding, sortering en nieuwe vormen van verwerking, mogelijk ook buiten het eiland of in regionaal verband. Het doel is om uiterlijk in 2028 te stoppen met storten. Tot die tijd blijft het risico op incidenten bestaan.

"Zolang we afval blijven storten, blijven dit soort situaties voorkomen", zegt Abraham. "Er is geen stortplaats in de wereld waar nooit brand uitbreekt."

Het bestuur benadrukt dat er intussen al stappen worden gezet, maar erkent dat die maatregelen geen branden voorkomen zolang storten doorgaat en dat een alternatieve locatie met een sorteer- en verwerkingscentrum de enige structurele oplossing is.

Volgens het bestuur ligt de focus daarom op beheersing: branden zo snel mogelijk onder controle krijgen en de overlast voor omwonenden beperken, terwijl tegelijk wordt gewerkt aan die structurele oplossing.

Juridische ondergrens volgens bewoners

Volgens Jan Verbeek van Pro Lagun moet de overheid ook kijken naar de veiligheid van omwonenden als structurele oplossingen uitblijven. "Als de stortplaats niet kan sluiten, dan moeten bewoners worden weggehaald", zegt hij.

Verbeek verwijst naar het College voor de Rechten van de Mens, dat eerder vaststelde dat omwonenden te maken hebben met een onveilige leefomgeving.

De tegenstelling tussen de standpunten van de bewoners en het lokale bestuur zit niet in de analyse van het probleem, maar in het tempo en de manier waarop wordt ingegrepen. Het Rijk is al betrokken via afspraken, financiering en ondersteuning, maar volgens bewoners gaat dat te langzaam en blijft de uitvoering te veel bij het eiland liggen.

Waar het eilandsbestuur en Den Haag inzetten op een meerjarig traject richting 2028, vinden bewoners dat de situatie vraagt om directer en dwingender optreden vanuit Nederland. Zij zien afval als een onvermijdelijke kostenpost en waarschuwen dat uitstel uiteindelijk duurder uitpakt.

Suzan & Freek winnen Popprijs: 'Zij verenigen mensen in een tijd van polarisatie'

1 day 11 hours ago

Zangduo Suzan & Freek heeft de Popprijs van 2025 gewonnen. De artiesten kregen de prijs uitgereikt op het festival Eurosonic Noorderslag in Groningen.

Volgens de jury drukte niemand het afgelopen jaar een grotere stempel op de Nederlandse popmuziek dan Suzan & Freek. In een jaar dat hun eigen leven "een gitzwarte wending kreeg" bleven ze in verbinding staan met hun fans, aldus de jury. "Suzan & Freek verenigen mensen in een tijd van polarisatie. Daarmee brengen ze iets in de samenleving teweeg dat verder gaat dan alleen popmuziek en hits."

Het duo, dat sinds 2023 is getrouwd, bestaat uit Freek Rikkerink en Suzan Stortelder. Ze leerden elkaar kennen op de middelbare school in Groenlo en brachten onder meer covers van bekende nummers uit op sociale media. In 2018 volgde de doorbraak met het eigen nummer Als Het Avond Is. Sindsdien scoorden ze meer hits, zoals Blauwe Dag (2019), De Overkant (met Snelle) in 2020, Honderd Keer in 2022 en Vas-y (met Claude) in 2023.

Ook deed het tweetal mee aan het programma Beste Zangers in 2020 en zijn ze sinds dit jaar te zien als coaches in The Voice of Holland.

Op het podium in Groningen zei Rikkerink met zijn vrouw aan zijn zijde dat het een emotionele avond was voor het duo:

Vorig jaar mei maakte het duo bekend dat Rikkerink uitgezaaide longkanker heeft en dat er geen kans is op genezing. Drie optredens in de Ziggo Dome in Amsterdam werden afgelast. Rikkerink begon met levensverlengende medicijnen en in juni keerde het tweetal terug op het podium. Later volgde ook weer nieuwe muziek. In mei van dit jaar staat een concertreeks gepland in het GelreDome.

Het nummer Lichtje Branden was vorige maand de hoogste nieuwe binnenkomer in de Radio 2 Top 2000 en Suzan & Freek stonden in totaal met vijftien nummers in de lijst. Het jaar ervoor waren dat er zes.

Emotionele avond

Rikkerink bedankte op het podium producers, collega-artiesten en fans voor hun bijdragen en steun, vooral in het laatste jaar. "Het is voor ons een ongelooflijke eer om hier vanavond de Popprijs in ontvangst te mogen nemen, omdat we weten wat de betekenis ervan is, maar ook omdat het ons om veel meer gaat dan het winnen van de Popprijs", benadrukte hij. "Wij hebben het geluk gehad dat er de afgelopen tien jaar mensen zijn geweest die in ons hebben geloofd."

Suzan & Freek volgen Roxy Dekker op, die de Popprijs vorig jaar won. Onder de eerdere winnaars zijn Herman Brood (1989), 2 Unlimited (1994), Anouk (2001), Spinvis (2006), De Jeugd van Tegenwoordig (2011) en Martin Garrix (2016).

Europa reageert op heffingen Trump: van 'helemaal verkeerd' tot 'onacceptabel'

1 day 12 hours ago

De importheffingen die president Trump heeft opgelegd aan landen die deelnemen aan een Deense militaire missie in Groenland ondermijnen de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Europa. Dat zegt voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie.

Trump schrijft op Truth Social dat hij een heffing van 10 procent instelt op alle goederen uit acht Europese landen, waaronder Nederland. Volgens Von der Leyen dreigt daarmee "een gevaarlijke neerwaartse spiraal". Ze benadrukt dat de Deense oefening, die volgens haar vooraf was afgestemd met de VS, juist bedoeld is om de veiligheid in het Arctische gebied te versterken.

Als Trump Groenland voor juni niet heeft kunnen kopen, verhoogt hij de heffingen naar 25 procent.

Van Weel

Ook demissionair minister Van Weel van Buitenlandse Zaken zegt dat de missie, die wordt gezien als voorbereiding op een mogelijke NAVO-oefening, juist gericht is op het bijdragen aan de veiligheid in die regio. Hij zegt kennisgenomen te hebben van Trumps aankondiging, maar veroordeelt de opgelegde heffingen in zijn X-bericht niet. Hij verwijst daarin naar de verklaring van Von der Leyen.

Deze week maakte demissionair Defensieminister Brekelmans bekend dat Nederland twee militairen naar Groenland stuurt voor de Deense missie. Eerder maakten ook Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Finland, Zweden, Noorwegen en Duitsland bekend dat zij militairen sturen naar Groenland.

Ook België stuurt een militair, maar dat land werd niet genoemd in het bericht van de Amerikaanse president over de opgelegde heffingen.

'Heffingen zijn onacceptabel'

Vanuit andere Europese landen is steviger gereageerd op de aankondiging van Trump. Zo schreef de Zweedse premier Kristersson dat "we ons niet laten chanteren, en dat alleen Denemarken en Groenland besluiten nemen over zaken die deze landen aangaan". Volgens hem zijn de opgelegde heffingen "een kwestie die veel meer landen aangaat dan alleen de naties die nu door Trump genoemd worden".

Ook de Franse president Macron reageert verontwaardigd. Hij noemt de heffingen van 10 procent onacceptabel. Hij staat volledig achter de Franse deelname aan de missie, en zegt ook dat het hem gaat om de veiligheid van het Noordpoolgebied. In zijn bericht op X schrijft hij dat Frankrijk de soevereiniteit van landen heel belangrijk vindt en dat "geen enkele intimidatie of bedreiging ons zal beïnvloeden".

"Helemaal verkeerd", noemt de Britse premier Starmer het opleggen van de importheffingen door Trump. Ook hij benadrukt dat de missie gericht is op de veiligheid van het Noordpoolgebied. Hij vindt dat de veiligheid ervan zaak is "voor de hele NAVO". Het bondgenootschap moet zich volgens hem gezamenlijk inzetten om de dreiging van Rusland in het gebied aan te pakken. Hij zegt dat hij zijn ongenoegen nog zal bespreken met de Amerikaanse regering.

'Scheuring NAVO voorkomen'

Nieuwe Amerikaanse heffingen kunnen gevolgen hebben voor het handelsverdrag dat de EU met de VS heeft gesloten, waarschuwt Manfred Weber. Hij is leider van de Europese Volkspartij, de grootste fractie in het Europees Parlement, dat het handelsverdrag nog moet goedkeuren.

"De EVP is voorstander van het handelsakkoord tussen de EU en de VS, maar gezien de dreigementen van Donald Trump met betrekking tot Groenland is goedkeuring in dit stadium niet mogelijk", schrijft Weber op sociale media.

Ook in Nederland is er gereageerd. Commandant der Strijdkrachten Eichelsheim zegt dat moet worden voorkomen dat er scheuring ontstaat in de NAVO door spanningen tussen de VS en Europa. "Dat speelt Poetin in de kaart" en andere landen zouden kunnen denken dat de NAVO zwakker wordt, zei Eichelsheim in Nieuwsuur. "Dat is het slechtste scenario dat je kunt bedenken."

Morgen komen vertegenwoordigers van alle lidstaten van de Europese Unie samen om met elkaar te praten over de Amerikaanse heffingen.

Cuba beeft onder de dreiging van VS, terwijl economie op instorten staat

1 day 14 hours ago

Het gevangennemen van de Venezolaanse president Maduro door de VS leidt tot angst in Cuba, dat een nauwe band heeft met Venezuela.

Een voor een rijden de groene militaire trucks over de boulevard in Havana. Honderden mensen zijn, al dan niet verplicht door het Cubaanse regime, opgetrommeld om langs de weg te staan met Cubaanse vlaggetjes. Hier en daar zingen mensen het volkslied als de auto's langsrijden, maar veel enthousiasme lijkt er niet te zijn onder de aanwezigen.

Achter de trucks hangen grote groene kisten, met bloemenkransen erop. Ze bevatten de stoffelijke overschotten van 32 Cubaanse beveiligers van Maduro.

Bij zijn ontvoering door Amerikaanse speciale eenheden op 3 januari kwamen de Cubanen om het leven. "Onze landgenoten hebben hun plicht met waardigheid en heldhaftigheid vervuld en zijn gesneuveld na fel verzet in directe gevechten tegen de aanvallers", schreef de Cubaanse regering enkele dagen later.

Publiek geheim

Dat Cubanen al decennialang een belangrijk onderdeel vormen van het veiligheidsapparaat in Venezuela, was een publiek geheim. Al ruim twintig jaar levert Cuba artsen, docenten en beveiligers aan Venezuela, in ruil voor grote hoeveelheden olie waarmee het verouderde energienetwerk op het eiland draaiende wordt gehouden. Op het hoogtepunt ging het gemiddeld om 100.000 vaten olie per dag, vorig jaar waren het er nog zo'n 30.000.

Nu de Verenigde Staten de macht over de Venezolaanse oliesector hebben overgenomen, zijn die olieleveringen afgelopen, zo liet de Amerikaanse buitenlandminister Rubio direct weten. "Als ik in Havana woonde en daar in de regering zat, zou ik me zorgen maken", zei hij.

Afkeer

Rubio, wiens ouders Cuba in de jaren 50 ontvluchtten, maakt in interviews geen geheim van zijn afkeer van het communistische regime op het eiland. Maar of de Amerikanen militair gaan ingrijpen, zoals in Venezuela, blijft onduidelijk. Volgens Rubio zal de economie, en vervolgens het regime, uit zichzelf ineenstorten.

Minder olie voor de zeer zwakke economie van Cuba zal hoe dan ook een impact hebben. Afval wordt niet opgehaald omdat vuilophaalwagens geen benzine hebben. Hetzelfde geldt voor ambulances en brandweerwagens, die niet kunnen uitrukken. En dan zijn er de energiecentrales uit het tijdperk van de Sovjet-Unie. Onder meer door een gebrek aan olie zijn er dagelijks lange periodes zonder stroom in Havana en elders op het eiland.

Zes uur per dag geen stroom

Ramón Ramos en zijn vrouw Leidy zijn er inmiddels aan gewend. In hun appartementje in Havana, waar ze met Leidy's moeder en hun zoontje Matias van 3 wonen, is iedere dag minstens zes uur geen stroom. "Het is vooral lastig met koken", zegt Ramos, terwijl zijn vrouw onder het licht van een telefoonzaklamp koffiezet. "Het is ook moeilijk om de was te doen. Alles waar elektriciteit bij komt kijken, werkt niet."

Ramos zegt dat stroomstoringen maar een deel van de problemen vormen voor de doorsnee Cubaan. "Voedseltekorten. Lage salarissen. Amper werk. Geen medicijnen. We lijden er iedere dag onder."

Samen met Haïti was Cuba het enige land in Latijns-Amerika waar vorig jaar sprake was van recessie.

De zwakke economie groeide iets rond 2015, toen de toenmalige Amerikaanse president Obama de diplomatieke banden met Cuba aanhaalde en toerisme een vlucht nam. Maar de pandemie leidde tot een enorme economische klap, waar het eiland nooit van is hersteld. Andere economische sectoren zijn eveneens flink gekrompen.

Het is armoede die zeer zichtbaar is in Havana. Op een aantal straatjes en pleintjes na, waar Cubaanse muziek wordt gespeeld en toeristen rum drinken, is de hoofdstad een stad in verval. Ooit majestueuze, koloniale paleizen zijn afgebrokkeld tot vervallen ruïnes, op straat wroeten straathonden en oude mannen tussen bergen afval. Kinderen met gescheurde kleding spelen tussen roestige auto's.

Hervormingen blijven uit

Grote hervormingen in het communistische land, waar staatsbedrijven weinig productief zijn, blijven nog altijd uit. Politieke oppositie is er niet en wie demonstreert tegen het regime wordt zonder pardon opgepakt. "Het leven wordt elke dag moeilijker. Ik geloof dat verandering nodig is", zegt Adriana Fernández. Gewaagde uitspraken in een land waar repressie een dagelijkse realiteit is.

Fernández woont in Varadero, een exclusieve zone van Cuba met dure hotels. Ook hier is het toerisme afgenomen. Volgens haar deels door de spanningen met de VS. "Wij Cubanen leven al ons hele leven met de angst dat de VS ons gaat aanvallen. Maar nu wordt het wel heel reëel. En dat raakt ons allemaal."

Aantal winkels weer open na explosie Utrecht, drie katten nog vermist

1 day 15 hours ago

Twee dagen na de grote explosie in een woning in de binnenstad van Utrecht is een deel van de omwonenden die hun huizen moesten verlaten weer thuis. Ook zijn de meeste panden van winkeliers aan de nabijgelegen Springweg weer open, maar verschillende winkels zijn nog dicht.

Donderdagmiddag brak in het centrum van een woning aan de Visschersteeg in de historische binnenstad een grote brand uit nadat explosies waren gehoord. Meerdere panden stortten in en vier mensen raakten gewond.

Veel panden raakten beschadigd bij het incident. Zo hebben winkels kapotte puien en ramen zijn uit gebouwen geslagen door de explosie. Ook hebben winkels te kampen met glas- en rookschade.

Weer open

Sommige winkeliers konden hun zaak vandaag weer openen. Zoals Richard den Besten, die een manga-stripboekenwinkel op de Springweg uitbaat. Aan de voorkant heeft de explosie de ramen uit het pand geslagen en ook is het glas-in-lood beschadigd. Den Besten was op weg naar de winkel toen de ontploffing gebeurde.

Gisteravond mocht hij voor het eerst weer naar binnen om de schade op te maken. "Van buiten zag het er heftig uit, maar van binnen valt het mee", zegt hij. Hij vond wel "overal glas", maar zijn winkel kon vandaag dus weer open. En dat trekt bezoekers, stelt hij. "Het zijn wel veel mensen die komen kijken hoe de straat erbij ligt, maar ook zeker klanten."

Een groot deel van de dag heeft hij ingepland voor het opruimen van de winkel, maar verder gaat hij "gewoon weer aan de slag". Ook moet hij de nieuwe lading stripboeken en andere parafernalia nog inruimen. Deze spullen waren namelijk net bezorgd voordat de explosie donderdag gebeurde.

Nog niet open

Andere winkeliers hebben minder geluk dan Den Besten en kunnen hun zaak nog niet heropenen. In totaal zijn er 22 ondernemers aan de Springweg, laat Centrummanagement Utrecht (CMU) weten. Een aantal van hen, van wie de winkels dicht bij de plek liggen waar de explosie gebeurde, twijfelt of en wanneer ze open kunnen.

Sommige ondernemers zoeken naar een tijdelijke nieuwe winkelruimte. "Aan de Springweg zijn een aantal panden waarvan de constructie niet veilig is", zegt een woordvoerder van CMU. "Daarnaast hebben de mensen die het onderzoek verrichten en herstelwerkzaamheden doen de komende tijd genoeg ruimte in de straat nodig." Het kan dan ook nog lange tijd duren voordat deze ondernemers hun winkels weer kunnen openen, denkt CMU.

Alfred woont in een huizenblok achter het pand dat afgelopen donderdag werd verwoest door de explosie. Hij gaf ons een blik in de achtertuin, waar de schade groot is.

In de parkeergarage aan de Springweg zijn de meeste auto's al opgehaald. Automobilisten hadden tot vanmiddag 14.00 uur om dat te doen. Er zou nog een tiental auto's in de parkeergarage staan.

Gisteren werd duidelijk dat er geen bewoners waren gevonden in de panden die getroffen waren door de brand en explosie. Wel worden volgens de dierenambulance nog zeker drie katten vermist. Twee daarvan zijn van een vrouw die aan de Springweg woont.

Het is moeilijk om deze katten terug te vinden. Dat komt doordat een deel van het gebied nog afgesloten is, zegt de dochter van de eigenaar tegen RTV Utrecht. De dierenambulance zegt tegen de omroep dat er geen andere dieren worden vermist.

Voor het eerst sinds 1966 beloega gezien voor Nederlandse kust

1 day 16 hours ago

Voor het eerst in zestig jaar is er een beloega gezien voor de Nederlandse kust. De witte dolfijn werd voor het eerst rond 12.30 uur gespot door de reddingsdienst KNRM ter hoogte van Callantsoog. Daarna waren er verschillende waarnemingen vanaf Groote Keeten, Julianadorp en het strand bij Den Helder.

"Een collega was aan het vissen op het strand", vertelt een medewerker van de reddingspost Callantsoog bij NH Nieuws. "Hij zag iets vreemds in het water, dat een omgeslagen bootje kon zijn."

Er werd alarm geslagen en de KNRM ging op de melding af. Dat gebeurde met een boot van de KNRM Terschelling, die toevallig in de buurt was. Al snel bleek het om een beloega te gaan. Omdat het dier in goede gezondheid was, is in overleg met de kustwacht besloten om het dier rustig verder te laten zwemmen.

Moby Dick

"Dit is ongelooflijk zeldzaam", zegt Jeroen Hoekendijk van SOS Dolfijn. "De laatste keer dat er een beloega in Nederland werd gezien was in 1966 toen hij zelfs vanuit de Noordzee de Rijn op zwom en uiteindelijk tot aan Duisburg in Duitsland kwam. Daar ontfermde de dierentuin zich over hem."

Het dier kreeg de bijnaam Moby Dick en wist uiteindelijk zelf weer terug te zwemmen naar open zee.

De beloega, in het Nederlands ook wel witte dolfijn, heeft een krachtig lichaam met daarop een kleine afgeronde kop en een korte snuit. Op zijn voorhoofd heeft hij een dikke speklaag. Het dier kan tot zeven meter lang worden en 2000 kilo zwaar.

Bittere kou

Met zijn dikke speklaag is de beloega uitermate goed bestand tegen de bittere kou in zijn leefgebied, de arctische en subarctische wateren rond de poolcirkel. Zuidelijker dan het noorden van Noorwegen komen ze normaal niet.

Hoekendijk vraagt zich dan ook af hoe groot de kans op overleven is in de Noordzee. "Op grond van wat ik heb gezien is hij beslist niet mager of vermagerd. Zou ik hem zo hebben zien rondzwemmen bij Spitsbergen, dan had ik gezegd: geen probleem. Maar in de Noordzee is het toch een beetje een ijsbeer op het strand", aldus de bezorgde deskundige van SOS Dolfijn.

"Daar komt bij dat beloega's normaal in groepen van twee tot vijftien dieren voorkomen. En deze is, voor zover wij dat kunnen zien, alleen", zegt Hoekendijk.

Vlak voor het donker werd, is de beloega voor het laatst gezien ten noordwesten van Den Helder. Mogelijk betekent dit dat hij weer terug zwemt naar het Noordpoolgebied.

Mercosur-deal ondertekend: wordt het vlees uit Latijns-Amerika nu goedkoper?

1 day 16 hours ago

In Paraguay hebben de EU en vier Zuid-Amerikaanse landen na 25 jaar onderhandelen een handelsverdrag ondertekend. Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay werken al lang samen in de handelsunie Mercosur. Hun akkoord met Europa heeft met name gevolgen voor het vlees dat EU-landen importeren. Het roept de vraag op wat deze deal zal betekenen voor de prijs van vlees in Nederland.

Het Europees Parlement moet nog instemmen met het verdrag. Het is nog onzeker hoe die stemming later dit jaar gaat uitpakken.

Met het Mercosur-akkoord worden importtarieven stapsgewijs verlaagd om de handel tussen de EU en de Zuid-Amerikaanse landen te vereenvoudigen. Voor Europese landen wordt het makkelijker om bijvoorbeeld auto's en medicijnen te exporteren, en soja en rundvlees te importeren vanuit Zuid-Amerika.

Verzet boeren

Met name de agrarische sector verzet zich hevig tegen het verdrag. Volgens brancheorganisatie LTO Nederland leidt het tot oneerlijke concurrentie voor Europese boeren. LTO vreest voornamelijk voor de gevolgen voor pluimvee- en rundveehouderijen.

De zorg gaat vooral over de omvang van deze deal. LTO zegt dat er door het handelsverdrag grote hoeveelheden rundvlees op de Europese markt zullen komen die niet voldoen aan de Europese standaarden qua dierenwelzijn en het gebruik van bestrijdingsmiddelen.

Als reactie daarop heeft de Europese Commissie toegezegd meer te controleren. Ook zijn er maximale hoeveelheden voor de import van kip en rundvlees afgesproken. LTO vindt dit onvoldoende, want de Commissie zou pas kunnen ingrijpen als markten al verstoord zijn. "Het kwaad is dan al geschied", zegt de organisatie.

'Zorgen niet bevestigd door studie'

Toch zien onderzoekers van de Wageningen Universiteit dat Nederlandse boeren niet of nauwelijks een effect van de Mercosur-deal zullen ervaren.

Dat komt doordat het inkomen van Nederlandse boeren maar voor een klein deel bestaat uit koeien die voor de slacht bestemd zijn, vertelt Siemen van Berkum, onderzoeker aan de Wageningen Universiteit. "De zorgen van boeren dat ze een lagere prijs krijgen voor hun vlees, worden niet door onze studie bevestigd."

Er zijn volgens Van Berkum maar weinig Nederlandse boeren die gespecialiseerd zijn in vleeskoeien. "Het overgrote deel van het geld van Nederlandse boeren wordt verdiend met melkkoeien. De slacht is dus maar een heel klein deel."

Vleesbedrijven

Waar wel een impact te merken is, is in de vleessector zelf, zoals bij vleesverwerkingsbedrijven. Maar volgens brancheorganisaties zoals VleesNL moeten die gevolgen niet worden overschat.

Importeurs van vlees zijn het daarmee eens en denken dat het effect minimaal zal zijn. Nu betalen ze rond de 5 euro per kilo vlees aan importheffingen. Dat kan minder worden, maar ook dat gaat niet voor de complete import gelden. Jaarlijks mag maximaal 99.000 ton rundvlees uit de Mercosur-landen naar de EU worden geïmporteerd tegen een lager tarief. Voor kippenvlees geldt het lagere tarief straks tot 180.000 ton.

Een van deze vleesimporteurs is Jan Zandbergen. "Wat er nu bij zou komen door de deal is een hamburger per jaar per persoon, dat is gewoon niet zoveel", zegt een woordvoerder. "Het is niet een klein akkoord, maar het is ook niet spectaculair."

Impact consument

Het effect op de prijs is veel afhankelijker van andere spelers in de productieketen, zoals hoeveel een restaurant rekent voor zijn vlees. En dit hangt meer samen met bijvoorbeeld de kosten voor personeel dan met het vlees zelf.

Het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel verwacht ook in de supermarktschappen niet veel verandering. "De deal kan leiden tot een ruimere beschikbaarheid van Zuid-Amerikaanse landbouwproducten en lagere inkoopprijzen. Tegelijkertijd blijven de effecten op de Nederlandse markt beperkt, omdat de tariefverlagingen slechts gelden voor beperkte volumes", schrijft een woordvoerder.

"Je kan het vergelijken met een bakkerij die 10 procent meer moet gaan betalen voor tarwe. Dat leidt ook niet meteen tot een brood dat 10 procent duurder wordt, maar hangt veel meer af van onder andere loonkosten", zegt Van Berkum.

Minder dan 1 procent

"Als je kijkt naar het totale aantal dat extra wordt toegelaten, is dat straks minder dan 1 procent van de totale vleesconsumptie in de EU. Dat is gewoon te weinig om echt een effect te zien", zegt Corne Wendt, voorzitter van Dutch Meat Importers Association.

Bovendien worden de nieuwe tarieven stapsgewijs ingevoerd. Ook als er elke paar jaar iets meer vlees wordt toegelaten, zal het naar verwachting niet tot een grote verschuiving van de prijs leiden.