Aggregator

In het Friese Fochteloo heeft de politie een twintigtal blauwe jerrycans met water aangezien voor drugsafval. De 250 schapen in de wei bleven daardoor met dorst achter.

Bij schapenhouder Henry Hoiting uit Appelscha is het onbegrip drie dagen later nog steeds groot. Toen hij maandag na een tocht met zijn schapen over de bloedhete heide terugkwam en zijn dorstige dieren wilde laten drinken, waren alle twintig jerrycans verdwenen.

Een voorbijkomende fietser had een medewerker van Natuurmonumenten erover getipt, waarna de politie werd ingeschakeld. Bij onderzoek sloeg de speciale meetapparatuur niet uit, dus concludeerde de brandweer dat het om een 'onbekende stof' ging. Dat het gewoon om water ging, kwam niet op bij de hulpdiensten.

Om het zekere voor het onzekere te nemen werd een gespecialiseerd bedrijf opgeroepen om de jerrycans af te voeren, schrijft Omrop Fryslân.

Hoiting snapt niets van de actie van de politie. De wei is omheind met een raster en een bordje met de tekst: "Schaapskudde Fochteloërveen. Bij calamiteiten kun je contact opnemen met de herders." Op het bordje staat ook een telefoonnummer.

"De politie heeft blijkbaar geen tijd om het bordje te lezen", constateert hij. Volgens Hoiting is in de wijde omgeving bekend dat zijn schapen daar al jaren staan.

De schapenhouder zegt dat hij de jerrycans nog niet terug heeft. "Dat moest ik via een verzekering regelen. Ik vond dat niet heel sympathiek, om het voorzichtig uit te drukken." Hij verwacht niet dat hij zijn vaten ooit terugkrijgt.

Meerdere meldingen binnengekomen

"Bij of op de jerrycans is geen informatie gevonden dat deze jerrycans bedoeld waren voor watervoorziening van een aanwezige schaapskudde", zegt een woordvoerder van de politie. "Ook werd op de vindplek niet duidelijk wie de eigenaar was van de jerrycans."

Bij de politie waren meerdere meldingen binnengekomen over blauwe vaten, die vaker gebruikt worden voor het dumpen van drugsafval. "Op dat moment gingen we uit voorzorg uit van een reële afvaldumping en konden we ook niet uitsluiten dat het ging om drugsafval."

De politie heeft de schapenhouder gebeld om zijn verhaal aan te horen. "Dat heeft ertoe geleid dat er nader onderzoek is verricht naar de jerrycans", zegt de politiewoordvoerder, die erkent dat de situatie vervelend is voor Hoiting. De politie zegt dat de schapenhouder zijn jerrycans mag ophalen.

Tientallen gesprekken met betrokkenen en het bestuderen van meer dan een miljoen documenten gingen eraan vooraf. En nu is het zover: de eerste dag van de verhoren van de parlementaire enquêtecommissie Corona. Ook al vormen die sessies de laatste stap in de onderzoeksfase en is er lang naar uitgekeken: op de tribune zitten maar zo'n twintig mensen.

Toegegeven: er is ook beperkt plek op de verhoging achter de getuigen. De betrokken burgers, van middelbare leeftijd of ouder, moeten hun best doen om de aandacht erbij te houden. Soms lijkt iemand licht in slaap te vallen. De antwoorden waar je op hoopt moeten ook maar net voorbij komen. In totaal duren de verhoren negen weken.

Niet iedereen wil vertellen waarom hij of zij er is. Tijdens de eerste schorsing staat een groepje mannen bij elkaar bij de waterkoeler op de gang. "Ken je die sticker met NOS fake news (nepnieuws)?", vraagt één van hen. "Wij praten niet met de NOS." Het laat duidelijk zien dat het wantrouwen tegenover traditionele media, wetenschap en overheid, dat in coronatijd vaak boven kwam drijven, nog steeds aanwezig is.

Parlementaire enquêtecommissie

In de commissie zitten vijf Kamerleden. Zij onderzoeken hoe besluiten rond het coronabeleid tot stand zijn gekomen, zoals de lockdowns, schoolsluitingen, de avondklok, de mondkapjesplicht en het coronatoegangsbewijs.

Daarbij roepen ze getuigen op die ze onder ede verhoren. Vandaag waren dat Marion Koopmans (viroloog) en Bruno Bruins (oud-minister voor Medische Zorg). Later volgen onder meer Mark Rutte (oud-premier) en Jaap van Dissel (oud-voorzitter van het Outbreak Management Team).

Het doel is om lessen te trekken, zodat bij een volgende (gezondheids)crisis mogelijk betere keuzes gemaakt kunnen worden.

André Schipper uit Zaanstad wil wel uitleggen wat hij komt doen. Hij is gepensioneerd en deels uit persoonlijke interesse aanwezig, deels vanwege zijn eigen achtergrond in de gemeentepolitiek. Hij wil meer te weten komen over het goedkeuringsproces van vaccins.

Volgens hem was er heel veel over bekend, maar heeft dat niet genoeg aandacht gekregen. "Er waren adviezen van deskundigen, die bijna niet in de media terechtkwamen. Bijvoorbeeld dat het misschien wel twijfelachtig was om jonge mensen te vaccineren."

Hij wijst daarbij naar viroloog Marion Koopmans, die vandaag als eerste getuige was opgeroepen. "Ik geloof dat mevrouw Koopmans in een groep mensen zat die adviezen moest 'ontzenuwen'. Terwijl die adviezen ook van heel goede mensen kwamen die in ziekenhuizen werkten. En dat eindigde toch vaak in een soort blame and shame (beschuldigen en beschamen)."

Nadat Koopmans is gehoord, lopen twee vrienden de enquêtezaal uit naar de uitgang van het gebouw. Ze passeren een desinfectiepomp. "Ik heb nog steeds de gewoonte om hem te gebruiken", zegt één van hen. De ander, Joeri, wil alleen spreken als zijn achternaam niet in het artikel komt. Hij werkt als ambtenaar op het ministerie van Binnenlandse Zaken.

"We hebben allemaal corona meegemaakt", zegt Joeri. "We waren er allemaal bij toen de avondklok werd ingesteld en dat soort dingen. Dus dit is wel een historische gebeurtenis waar je eigenlijk ook weer bij wil zijn."

Nieuwe pandemie onvermijdelijk

Hij was benieuwd of de verhoren niet bevooroordeeld zouden zijn. "Maar wat mij opvalt, is dat ze ook juist vragen meenemen die door een heel kritische kant van de bevolking worden gesteld." Hij doelt bijvoorbeeld op de vraag aan Koopmans of eerder ingrijpen tot minder doden had geleid.

Koopmans liet in haar antwoorden blijken dat het onvermijdelijk is dat er weer een pandemie komt. Joeri hoopt, vanuit zijn achtergrond als ambtenaar, dat de overheid leert van de coronacrisis en informatie over die periode goed opslaat.

"Je hoopt dat bij vraagstukken van historisch belang, ambtenaren zich blijven afvragen: van welke overleggen moeten we welke informatie sowieso veiligstellen?"

In Enschede is een taxibusje ingereden op een zorginstelling. Daarbij is een 84-jarige vrouw aangereden en om het leven gekomen. Het is onduidelijk hoe het ongeluk heeft kunnen gebeuren.

Rond 09.30 uur kregen de hulpdiensten melding van het ongeval. De politie, brandweer en ambulance rukten uit. Ook was er een traumahelikopter ter plaatse, meldt RTV Oost.

De bejaarde vrouw liep voor het pand langs toen ze onder het voertuig terechtkwam. Ze is meegenomen naar het ziekenhuis en is daar overleden aan haar verwondingen. Het busje kwam deels in het pand tot stilstand, waardoor het gebouw aanzienlijk schade opliep.

De bestuurder van het busje is meegenomen naar het politiebureau, maar niet aangehouden, zegt een woordvoerder van de politie Oost-Nederland. Er zaten geen passagiers in het voertuig op het moment van het ongeluk.

Hongarije heeft een politiek akkoord gesloten met de Europese Commissie over het beschikbaar stellen van bevroren EU-subsidies. Het gaat om 16,4 miljard euro. Het land moet nog wel aan een aantal voorwaarden voldoen, voordat het geld daadwerkelijk naar Boedapest gaat.

Het binnenhalen van het bevroren EU-geld was een belangrijke verkiezingsbelofte van Magyar. "Als ik na elk bezoek hier met zo veel geld vertrek, kom ik vaker langs," grapte hij na afloop van zijn gesprek met Commissievoorzitter Von der Leyen in Brussel.

De Europese Commissie bevroor afgelopen jaren meerdere fondsen voor Hongarije. Het grootste deel van die subsidies werd ingehouden vanwege grote zorgen over de staat van de rechtstaat en corruptie.

"Nieuw tijdperk"

"Maar er is een nieuw tijdperk aangebroken voor Hongarije," zegt Von der Leyen. Daarmee doelt ze op de verkiezingszege van Magyar in april, die in Brussel tot grote opluchting leidde. Magyars voorganger Orbán blokkeerde regelmatig Europese plannen en hield zich niet aan Europese regels. Met Magyar kunnen weer constructieve gesprekken worden gevoerd.

Het bedrag waar Hongarije nu aanspraak op kan maken, bestaat uit drie delen: tien miljard euro uit het coronaherstelfonds, 4,2 miljard euro uit een fonds om regio's te versterken en ten slotte 2,2 miljard euro om de academische vrijheid te verbeteren. Het gaat om 12,9 miljard euro aan subsidies en 3,5 miljard euro aan goedkope leningen.

Geld nog niet binnen

Met name om de tien miljard euro uit het coronaherstelfonds binnen te halen is grote haast geboden. Hongarije moet voor 31 augustus aan een lange lijst voorwaarden voldoen. Het gaat bijvoorbeeld om maatregelen tegen corruptie, hervormingen van de rechtstaat en investeringen in het energienet. Pas als Boedapest die maatregelen daadwerkelijk heeft doorgevoerd, kan het land aanspraak maken op het geld.

Dat is niet voor niks. Want eerder zat de Europese Unie met een soortgelijke situatie in Polen. Daar won de pro-Europese Donald Tusk de verkiezingen, waarna de EU al snel het geblokkeerde geld vrijgaf. Maar kort daarna werd de conservatieve nationalist Nawrocki president en werden hervormingen juist tegengehouden.

De Commissie denkt dat Hongarije voor de deadline aan alle voorwaarden kan voldoen. "Anders hadden we vandaag niet dit akkoord gesloten," zegt een betrokken EU-ambtenaar. Maar door het korte tijdpad heeft het land nog maar één kans om het goed te doen. Hongarije heeft het geld hard nodig, het staat er economisch slecht voor.

Anti-lhbti-wet

Von der Leyen en Magyar wilden op de persconferentie duidelijk laten zien dat de banden tussen de EU en Hongarije aanzienlijk verbeterd zijn. De Commissievoorzitter begon de persconferentie met een lofzang op Magyar en de Hongaren. Magyar op zijn beurt hield een minutenlange monoloog in het Hongaars over alles wat zijn voorganger Orbán in zijn ogen fout heeft gedaan.

"Enkele weken waren voor ons genoeg om voor elkaar te krijgen wat de vorige regering niet voor elkaar kreeg. Of niet voor elkaar wílde krijgen," aldus Magyar over de bevroren fondsen.

Toch is nog niet alle kou uit de lucht. Zo is de Commissie nog in gesprek met de Hongaren over de 'kinderbeschermingswet', een discriminerende anti-lhbti-wet die tegen de kernwaarden van de EU ingaat, oordeelde het Europees Hof.

Ook wilde Magyar nog niet zeggen of Hongarije instemt met het formeel openen van gesprekken met Oekraïne over EU-toetreding. Eerst wil hij toezeggingen over de rechten van de Hongaarse minderheid in dat land.

In het Verenigd Koninkrijk is een man aangeklaagd voor het helpen van een buitenlandse inlichtingendienst. Volgens het onderzoek van de politie gaat het om de Iraanse inlichtingendienst.

De verdachte is een 46-jarige man met de Griekse nationaliteit die in de Duitse stad München woont. Hij werd twee weken geleden gearresteerd door rechercheurs van de Londense antiterrorisme politie-eenheid in West Sussex, ten zuiden van Londen.

De man zou zich hebben gericht op een journalist die werkt voor nieuwszender Iran International in Londen. Deze zender is kritisch op het regime in Teheran. Wat er precies is gebeurd is nog niet bekendgemaakt.

Het hoofd van de antiterrorisme-eenheid zegt te begrijpen dat de arrestatie tot onrust kan leiden onder journalisten uit de Farsi-sprekende media. Er wordt daarom met hen samengewerkt op het gebied van hun veiligheid. Er is volgens de politie in deze zaak geen verdere dreiging.

'Ernstige' dreiging terrorisme

Begin mei werd het dreigingsniveau voor terrorisme in het VK verhoogd van 'aanzienlijk' tot 'ernstig'. In de afgelopen maanden vonden meermaals incidenten plaats. Eind maart werden bijvoorbeeld vier ambulances van een Joodse hulporganisatie in brand gestoken. Eind april stak een man twee Joodse mannen neer bij een synagoge. Hij wordt ook beticht van poging tot moord op een moslim dezelfde dag.

De incidenten werden opgeëist door de pro-Iraanse organisatie Ashab al-Yamin. Het is een beweging waarvan de achtergrond nog onduidelijk is. Sommigen experts betwijfelen of de organisatie bestaat.

Ubiquiti released a new security bulletin detailing fixes for six security issues, including one rated 9.1 (critical) and one scoring a perfect 10.0 on the CVE risk scale. The vulnerabilities …read more

"China zal in zijn vuistje lachen", zo is de unanieme mening van ruimtevaartexperts over de onbemande raket van Blue Origin die vannacht explodeerde op het lanceerplatform in Florida. Juist deze New Glenn-raket van Amazon-miljardair Jeff Bezos was door de Amerikaanse ruimtevaartdienst NASA uitgekozen om volgend jaar een bemande maanvlucht mogelijk te maken.

"Die missie staat nu op losse schroeven", concludeert Erik Laan, docent ruimtevaart aan de InHolland Hogeschool.

Met de missie wil de Verenigde Staten net even eerder voet op de maan te zetten dan China. "Wie er als eerste komt heeft de beste plek, en kan die als exclusieve zone op de maan aanmerken", legt Laan uit. "Voor Blue Origin en de VS is deze explosie daarom niet veel minder dan een complete ramp."

Weggevaagd

Het gaat namelijk niet alleen om de ontplofte raket, vult ruimtevaartingenieur Stijn Ilsen van de Belgische satellietbouwer Redwire Space aan: "Ze zullen de raket wel moeten herontwerpen. Maar de enorme explosie heeft ook het enige lanceerplatform van Blue Origin weggevaagd. Het kost wel een jaar om dat te herbouwen. Blue Origin werkte al aan een tweede lanceerplatform, maar het duurt misschien nog wel negen maanden voor dat af is."

Een lanceerplatform is namelijk niet zomaar even aangelegd. "De toren, de tanks, de leidingen. Dat is allemaal weg", verwacht Laan na het zien van de beelden van de gigantische explosie. Om de ruimte te bereiken is de New Glenn-raket gevuld met vloeibare zuurstof en methaan. "Met wat daarin zat had ik mijn cv-ketel de rest van mijn leven mee kunnen laten branden."

Zie hier hoe de raket van Blue Origin vannacht explodeerde:

Rob van den Berg van Sterrenwacht Sonneborgh benadrukt wel dat tegenslagen als deze erbij horen. "Een nieuwe raket vol nieuwe technologie is nooit 100 procent uitontwikkeld, geen enkele trouwens. Het risico op een mislukte lancering bouw je in, zeker commerciële partijen. Een overheidsagentschap als de NASA doet eerst meer testen. Je wilt niet voor het oog van de belastingbetaler allemaal ontploffingen hebben."

Dat de explosie volgde na eerder geslaagde lanceringen van de New Glenn-raket kwam als grootste tegenslag. "Ik had deze niet op mijn lijstje van dingen die zouden gebeuren", zegt Laan. "In deze ontwikkelingsfase had dit niet mogen gebeuren."

De raketten van Blue Origin van Jeff Bezos zouden zijn webgigant Amazon ook aan meer eigen satellieten moeten helpen. "Die moeten nu weer met concurrent SpaceX van Elon Musk naar boven. Dat gaat een flinke duit kosten", aldus Ilsen.

Toch is de explosie vooral een politieke tegenslag, benadrukken Laan, Ilsen en Van den Berg. Ilsen: "De onbemande maanlander die Blue Origin had moeten leveren om de Chinezen te kloppen in de race om de maan lijkt compleet onmogelijk."

Wedstrijdje ver-plassen

Want hoewel de VS en China samen met Blue Origin en SpaceX wijzen naar economisch profijt van een permanente basis op de maan, gaat het vooral om prestige. "Het is vooralsnog gewoon een politiek wedstrijdje ver-plassen", omschrijft Van den Berg het.

"Natuurlijk schermen ze met belangrijke grondstoffen en technologische ontwikkeling. Maar het is nu vooral een manier om een nog grotere vuist naar de rest van de wereld te maken. Een race wie er als eerste op de maan komt en het verst kan plassen."

Toch neemt dat niet weg dat ruimtevaart economisch gewin oplevert. "Op de maan is het in aardse dagen veertien dagen dag en veertien dagen nacht. En het is er extreem koud", vertelt Ilsen. "Om daar te kunnen leven zou je een nucleaire reactor moeten ontwikkelen die zó klein en efficiënt is dat je die naar de maan kunt brengen. En dat die daar jaren kan werken. Het is duidelijk dat het veel geld kost zoiets te ontwikkelen. Maar zulke kerncentrales kunnen dan ook op aarde draaien."

Tegelijk kan de tegenslag bij Blue Origin volgens Ilsen ook weer een goed moment zijn voor bezinning rond het enorme enthousiasme dat er heerst over commerciële ruimtevaart. "SpaceX wil voor miljarden naar de beurs. Maar ook dit bedrijf gaat nog tegenslagen meemaken. Naar de maan is niet zo vanzelfsprekend. In de jaren zestig dachten we: onze kleinkinderen gaan straks op schoolreis naar de maan. Maar zo gemakkelijk is het niet gebleken."

In Maastricht zijn steeds meer zorgen om het onderzoek naar het mogelijke skelet van de beroemde Franse musketier D'Artagnan. Er zouden grote fouten zijn gemaakt bij de opgraving, waardoor de gevonden botresten mogelijk niet meer geïdentificeerd kunnen worden. Dat melden bronnen die betrokken zijn bij het onderzoek aan de regionale omroep L1.

Het skelet werd begin februari gevonden in een kerk in Maastricht. De ontdekking werd wereldnieuws. Het zou mogelijk gaan om het graf van d'Artagnan. Deze graaf is een nationale held in Frankrijk en daarbuiten vooral bekend als de 'vierde musketier'.

Het skelet ligt op dit moment bij hogeschool Saxion in Deventer. Daar wordt onderzocht of het daadwerkelijk om de resten van d'Artagnan gaat. Volgens een van de bronnen die L1 sprak, is meer dan de helft van het botmateriaal 'verstoord' en daardoor onbruikbaar.

Aangeraakt

Het zou daarom nog maar de vraag zijn of het onderzoek tot een betrouwbaar resultaat zal leiden. "Er is 50 tot 80 procent van het skelet verstoord. Het stoffelijk overschot is op zodanige wijze behandeld, dat een duidelijk resultaat niet meer mogelijk is", zegt een deskundige die anoniem wil blijven.

Het skelet werd blootgelegd door Wim Dijkman, die ruim veertig jaar stadsarcheoloog is geweest voor de gemeente Maastricht. Volgens de bron zijn bij de opgraving grote fouten gemaakt door de gepensioneerde archeoloog.

Zo zouden resten met handen zijn aangeraakt, waardoor DNA-onderzoek bemoeilijkt wordt. Onderzoekers kunnen dan niet onderscheiden of DNA afkomstig is van de botten zelf of degene die ze heeft opgegraven.

Dijkman werd vorige week door de politie aangehouden omdat hij botresten had meegenomen naar huis en ze weigerde terug te geven aan de gemeente. Hij vond dat de gemeente zich te veel met de vondst bemoeide en dat hij te weinig erkenning kreeg voor zijn inspanningen.

'Plastic bakje vol botten'

Volgens een anonieme bron zou Dijkman niet of zeer gebrekkig hebben vastgelegd welke resten hij precies uit het graf haalde en op welke plek ze werden aangetroffen. Daarna zijn verschillende losse botresten "bij elkaar gegooid" in plastic bakjes.

Dat bevestigt de kerk waar de opgravingen plaatsvonden. Volgens de woordvoerder van het kerkbestuur had Dijkman tijdens de opgraving twee blauwe plastic tassen bij zich. "Daarin zaten plastic schepijsbakjes waar alle stukjes los bij elkaar in zijn gedaan. Vervolgens zijn die overgedragen aan het Saxion."

Bekijk hier beelden van de opgraving twee maanden geleden:

Onderzoekers van Saxion moeten nu nagaan welke resten onderdeel zijn van het skelet en welke niet. En dat nauwkeurig herleiden is geen simpele klus. "Daardoor moeten ze nu botje voor botje alles nagaan. Een hele puzzel die veel tijd kost", zegt de bron.

Bovendien zou Dijkman tijdens de opgraving in het graf hebben gestaan terwijl hij de botten blootlegde. "Hij stond letterlijk boven op het skelet, wie weet welke schade daardoor is aangericht", zegt de bron.

Hoe groot de schade precies is, moet duidelijk worden uit de reconstructie van het geraamte. "Archeologen maken normaal gesproken een grote ruimte vrij rondom de resten, om voorzichtig te kunnen graven en dit te voorkomen. Maar dat heeft Dijkman niet gedaan", stelt de anonieme bron.

Gemeente herkent signalen

Dijkman laat in een reactie aan L1 weten voorlopig volledige radiostilte te houden. Hij wil eerst onderzoekers van Saxion spreken over "wat er aan de hand is". Saxion Hogeschool wil niet reageren op vragen over de staat van de resten en verwijst naar de gemeente Maastricht, die de regie heeft over het project.

De gemeente zegt de signalen over zorgen rond het onderzoek naar het skelet te herkennen. Of verder onderzoek in gevaar is gebracht, kan de gemeente nu niet zeggen. Later vanmiddag volgt een verklaring.

Noodplan opgraving

De gemeente betichtte Dijkman er eerder van dat de opgravingen niet volgens de regels zijn verlopen. Voor de opgraving in de kerk was aanvankelijk geen vergunning afgegeven. Toen het kerkbestuur de gemeente op 5 maart over de opgraving informeerde, nam de gemeente als bevoegd gezag de regie over: volgens de Erfgoedwet zijn bodemvondsten eigendom van de gemeente Maastricht.

De werkzaamheden werden stilgelegd en de gemeente stelde vervolgens een werkwijze in. Het skelet werd vervolgens onder toezicht van de gemeente verder opgegraven.

"De graafwerkzaamheden die voor 5 maart zijn uitgevoerd, zijn voor zover ons bekend niet volgens de in de beroepsgroep geldende norm uitgevoerd", verklaarde een woordvoerder eerder.

Concerten worden steeds vaker voorzien van audiodescriptie en muziektolks voor mensen die niet goed kunnen zien of horen. Hoe is het om op die manier een optreden te ervaren?

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Bohdi Sripal is 18 jaar en ze heeft nog maar 10 procent zicht. Deze maand ging ze naar een concert van Harry Styles, met Lisa Arnold 'op haar oortjes'. Lisa verzorgde de zogeheten audiodescriptie, een soort ondertiteling van wat er op en rond het podium gebeurt.

Sandra Boertien is 32 en werd ongeveer tien jaar geleden opeens slechthorend. Als groot muziekliefhebber dacht ze dat concerten bezoeken er voor haar niet meer in zou zitten. Totdat ze ontdekte dat er muziektolken bestaan. "Er ging een wereld voor me open."

Gebarentolk Mirjam Stolk is muziektolk en werd bij een breed publiek bekend door haar vertolking van Europapa van Joost Klein voor het Songfestival. Ze werkt vaak samen met Sandra en helpt haar ook tijdens dit gesprek in de podcast. Maar hebben ze eigenlijk wel dezelfde muzieksmaak?

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Max Smedes

Na jaren testen maken onkruidrobots een opmars in de akkerbouw. Ze zijn een uitkomst voor boeren die geen of minder bestrijdingsmiddelen willen spuiten. Onkruidrobots rijden zelfstandig over de gewassen en herkennen alles wat groeit met camera's en AI-technologie. Ze laten dan het gewas staan en verwijderen het onkruid.

Emiel van Hootegem, biologisch akkerbouwer in Kruiningen in Zeeland testte meerdere apparaten en investeerde dit jaar tonnen in een robot met lasertechniek. Het voertuig schiet met blauwe laserstralen razendsnel op alles wat er tussen zijn jonge ui-plantjes groeit.

Dat gaat op de millimeter precies. Door de laserstraal wordt het onkruidplantje heel even verhit. Daarna gaat het langzaam dood. Wat overblijft kan blijven liggen en wordt voeding voor de uien.

Geen chemische middelen

In dit seizoen zijn akkerbouwers vooral druk met onkruidbestrijding. Het onkruid groeit vaak harder dan de gewassen en het neemt vocht, licht en voeding weg. "De uien krijgen dan geen kans", zegt Van Hootegem. "Je hebt dan geen oogst en krijgt hele kleine uitjes, die alleen groot genoeg zijn voor één frikandel speciaal."

Omdat Van Hootegem biologisch boert mag hij geen enkel chemisch middel spuiten. Onkruid wieden gebeurde op zijn akkers altijd met de hand. Hij huurde ieder voorjaar tot 25 seizoenarbeiders in, die met schoffels het onkruid lostrokken. Maar het werd te moeilijk en te duur om mensen te vinden.

"Alle akkerbouwers hebben op hetzelfde moment mensen nodig, en wie wil nou met deze hitte in het open veld werken?"

'Robot hoeft nooit naar de wc'

Nu rijdt de robot zelfstandig over de rijen uienplantjes, met alleen nog de Poolse Patricia die erachteraan loopt voor controle. Ze is de enige overgebleven ingehuurde kracht. "Met de hand wieden was heel zwaar werk, je moest het heel nauwkeurig doen om de planten niet te beschadigen", zegt ze.

Ze verwacht dat zij nog wel nodig blijft om de robot aan te sturen, maar als het aan Van Hootegem ligt heeft hij in de toekomst geen seizoensarbeiders meer nodig. "De robot kan dag en nacht doorwerken. Je moet alleen de accu's vervangen."

Het aansturen van seizoenarbeiders leverde hem veel stress op. "Ik moest er steeds achteraan, ze in de gaten houden. De robot heeft nooit vrij, hoeft nooit naar de wc en heeft geen koffie nodig."

Gemeengoed

Niet alleen biologische akkerbouwers kopen onkruidrobots. Ook boeren die wel chemische middelen gebruiken maken nu de stap, zegt Eelco Boot van proefboerderij Rusthoeve bij Colijnsplaat. Hij test innovaties voor de akkerbouw. "Er zijn steeds meer regels rondom spuiten. We mogen bepaalde middelen niet meer gebruiken of de dosering gaat naar beneden. Het wordt minder effectief, daarom zoeken we naar alternatieven."

Op de akkers van de proefboerderij rijdt een robot met een andere techniek. Deze schiet niet met laserstralen, maar hij mept de onkruidplantjes met een haak uit de grond. Ook dit gaat heel nauwkeurig en de herkenningstechniek is vergelijkbaar. "Er zit heel veel data achter", zegt Boot.

Ieder blaadje en ieder sprietje wordt herkend. "AI is in twee jaar tijd zoveel beter geworden dat we de testfase nu echt voorbij zijn. Dit soort machines zijn echt gemeengoed aan het worden. Ze worden nu echt ingezet op akkerbouwbedrijven."

De Roemeense president Dan heeft diplomatieke maatregelen afgekondigd tegen Rusland na de drone-inslag in een flatgebouw in het zuidoosten van Roemenië afgelopen nacht. Het Russische consulaat in de stad Constanta moet per direct sluiten, de Russische consul in het land wordt daarnaast uitgezet als persona non grata.

Dan kwam met de maatregelen na spoedoverleg met de Roemeense Defensieraad. Eerder op de dag had hij ook al een telefonisch onderhoud met NAVO-baas Rutte. Hierin zei Dan dat hij een sterke reactie van de NAVO verwacht na de dronecrash. Hij wil dat de NAVO Roemenië helpt om hun luchtafweer te versterken.

Op X schrijft Rutte dat hij in dat gesprek heeft toegezegd dat de NAVO paraat staat om "elke centimeter van zijn grondgebied te verdedigen". Hij spreekt van "roekeloos gedrag van Rusland dat een gevaar is voor ons allemaal". Ook zegt hij: "Afgelopen nacht toont aan dat de gevolgen van hun illegale agressie-oorlog niet bij de grens stopt".

De Roemeense grensplaats Galati ligt op slechts achttien kilometer van de grens met Oekraïne. Door de korte vliegtijd van de drone in het Roemeense luchtruim was het volgens het Roemeense leger dan ook niet mogelijk om de drone uit te schakelen.

De met explosieven geladen drie meter brede drone raakte na middernacht een appartementencomplex. Twee mensen raakten hierbij gewond en tientallen mensen moesten worden geëvacueerd. Volgens lokale autoriteiten is het een wonder dat er geen doden zijn gevallen.

NAVO-correspondent Kysia Hekster:

"Vanuit de NAVO-bondgenoten komen harde woorden, iedereen veroordeelt de Russische aanvallen als roekeloos. Het is de eerste keer dat een dichtbevolkt gebied op NAVO-grondgebied getroffen is, dat verklaart waarom er zo breed gereageerd wordt. En al is niet duidelijk of er sprake is van opzet, toch spreken meerdere mensen, onder wie de Belgische buitenlandminister, al van een duidelijke escalatie van het geweld. De spanningen aan de oostflank van de alliantie zijn al groot vanwege de vele Oekraïense drones die om onduidelijke redenen neerkomen in Estland, Letland en Litouwen, de nervositeit neemt hierdoor verder toe."

De Amerikaanse NAVO-vertegenwoordiger Matt Whitaker reageert zonder de Russen expliciet te noemen. Op X schrijft hij: "Wij staan achter onze NAVO-bondgenoot Roemenië en veroordelen deze roekeloze schending van hun grondgebied". Ook de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Berendsen spreekt over roekeloos gedrag van de Russen.

De Britse premier Starmer heeft het over een "ernstige schending van het NAVO-luchtruim." De Frans minister van Buitenlandse Zaken heeft het over "een onverantwoordelijke daad." De voorzitter van de Europese Commissie, Von der Leyen zegt dat Rusland met zijn "agressie-oorlog opnieuw een grens heeft overschreden". Volgens Von der Leyen wordt er een nieuw sanctiepakket tegen Rusland voorbereid.

President Sandu van het Roemeense buurland Moldavië zegt dat Rusland moet worden gestopt. "Het is een gevaar voor iedereen", zegt zij. De Tsjechische president Pavel roept op tot een "sterke reactie". Volgens hem moet Rusland "begrijpen dat de NAVO dergelijke aanvallen niet tolereert".

Rusland neemt tegenmaatregelen

Een woordvoerder van het Kremlin heeft ondertussen verklaard dat Rusland maatregelen tegen Roemenië voorbereidt, nu het Russische consulaat in Roemenië wordt gesloten.

De Oekraïense president Zelensky zegt dat het Kremlin opnieuw een massale aanval op Oekraïne voorbereidt. Op X schrijft hij: "Het is belangrijk dat al onze partners weten wat er gebeurt en dat Rusland blijft vertrouwen op raketten en verdere oorlog, niet op diplomatieke stappen."

Het kabinet omarmt de helft van de adviezen van het Nationaal Burgerberaad Klimaat. Daarbij gaat het wel vaak om plannen die er toch al lagen. Voor een kwart van de adviezen bekijkt het kabinet nog of ze mogelijk zijn en of er geld is om ze te betalen.

Het kabinet vroeg het afgelopen jaar 175 Nederlanders mee te denken over thema klimaat. Gezamenlijk moesten zij plannen bedenken over wat ons land beter kan doen. In totaal bracht het burgerberaad 82 adviezen uit, 41 daarvan voert het kabinet uit.

"Hele mooie concrete aanbevelingen", zei minister Stientje van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei namens het kabinet op een bijeenkomst in Den Haag. Daar waren ook ruim 70 van de 175 mensen die meedachten over klimaatplannen aanwezig.

Van Veldhoven prees de moed van het beraad om moeilijke keuzen te maken. Ze zag het advies ook als steun om te blijven ijveren voor een plastic-heffing, een maatregel die er tot dusver nog niet is gekomen.

Wat is het Nationaal Burgerberaad Klimaat?

In een burgerberaad adviseert een groep gelote mensen hoe de politiek met een thema moet omgaan. In gemeenten gebeurt dat vaker, maar Den Haag kreeg in 2006 voor het laatst zo'n advies. Burgers kwamen toen met plannen om het kiesstelsel te verbeteren.

De 175 mensen die zich over klimaat bogen waren met hun leeftijd, geslacht, woonplaats en mening over het klimaat een afspiegeling van Nederland. Daarvoor selecteerde het Nationaal Burgerberaad Klimaat hen uit 4000 mensen die zich aanmeldden nadat 70.000 mensen een brief hadden gekregen.

Deelnemers kwamen zeven weekenden bij elkaar. Tijdens het beraad gingen ze ook op werkbezoek en spraken ze met experts en ervaringsdeskundigen. Om te garanderen dat iedereen kon meedoen waren onder meer kinderopvang en tolken geregeld. Het beraad kost ruim 6 miljoen euro.

De deelnemers van het burgerberaad reageerden redelijk opgetogen op de kabinetsreactie. "Ik ben heel blij dat ze aangeven dat minimaal de helft wordt overgenomen", zegt voorzitter Nienke Meijer. "En ik ben ervan overtuigd dat het kabinet luistert naar de stem van Nederland."

Ze benadrukt dat het burgerberaad de vinger aan de pols houdt, bijvoorbeeld in gesprekken met de ministers.

"Ik vond het wel positief overkomen", zegt Marielle, een deelnemer uit Westland. "Maar blijft het positief?" Zij is wel bang dat de aandacht verflauwt, of adviezen vastlopen in de Tweede Kamer. Zelf werkte ze mee aan de plannen om voedselverspilling te verminderen.

Ook over de aanpak zijn de deelnemers nog steeds positief. "Het was voor mij echt levensveranderend", zegt Meijer, die denkt dat ze het haar hele verdere carrière meeneemt.

Deelnemer Marielle was vooraf wat sceptisch, en maakte zich niet druk over klimaat. Maar ze was aangenaam verrast. "Ik ben zelf ook bewuster geworden. Ik houd er niet van gedwongen te worden, en ik zal nooit vegetariër worden, maar ik eet wel eens een dagje minder vlees."

Een burgerberaad over asiel vindt ze een goed idee. "Zoals het nu ging onder elkaar, was het gewoon goed. Ik denk dat het wel een goede is, over asiel. Ik zou zeggen: doen."

Ook zonder burgeradvies

Uit een toelichting blijkt dat veel plannen er ook zonder het burgeradvies zouden zijn komen. Zo komt er een wettelijk recht dat spullen te repareren moeten zijn. Dat was al in Brussel afgesproken, Nederland moet het alleen nog invoeren.

Andere plannen passen naadloos in de agenda van het kabinet. Zo neemt Van Veldhoven het advies over voor een subsidie om benzine- en dieselauto's in te ruilen voor een elektrisch tweedehandsje. Maar in april presenteerde ze die maatregel al als reactie op de gestegen olieprijzen door het uitbreken van de Iranoorlog.

Een aantal van de meer ingrijpende plannen gaan niet door. Soms omdat het kabinet ze onhaalbaar acht, zoals een doel om voor 2030 een kwart van de landbouw te laten overschakelen op biologisch. In andere gevallen maakt het kabinet liever Europees afspraken. En dus zet ons land bijvoorbeeld geen zwarte stip op verpakkingen van ongezond eten.

Voor andere plannen moet nog blijken of er voldoende geld is. Zoals het financieel steunen van boeren die willen overschakelen naar biologische landbouw. Soms onderzoekt het kabinet nog of adviezen mogelijk zijn. Een voorbeeld is het overnemen van een Spaanse wet tegen voedselverspilling, die onder meer restaurants zou verplichten om gasten het eten dat ze niet opeten mee te geven in een doggybag.

De Tweede Kamer gaat nog in debat over de adviezen en de reactie van het kabinet. Later dit jaar is er nog een slotbijeenkomst voor de deelnemers. En het kabinet geeft de komende twee jaar nog aan hoe het gaat met het uitvoeren van de plannen.

Meer begrip

Het inzetten van een burgerberaad op landelijk niveau gebeurt niet erg vaak. Een groep wetenschappers onderzoekt daarom voor het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties of het een succes is. Een rapport dat in april verscheen liet al zien dat het beraad er niet toe leidde dat meningen dichter bij elkaar kwamen, mensen kregen wel meer begrip voor elkaar.

"Ik ben een groot gelover in en voorstander van burgerberaden", zei Pieter Heerma, minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties. Heerma benadrukt dat het ideaal is compromissen te sluiten. Maar wederzijds begrip is al een mooie stap.

Het is wel gelukt om over een polariserend thema als klimaat plannen te maken die de meeste deelnemers steunden. De wetenschappers verwachten dat zo'n beraad dus ook kan helpen op andere gevoelige thema's, zoals stikstof en asiel. Heerma ziet daar ook wel iets in.

Dit voorjaar komt in de top vijf warmste lentes sinds het begin van de metingen in 1901, en het valt te verwachten dat we de komende jaren vaker zulke warme lentes gaan meemaken door klimaatverandering. Het was deze lente gemiddeld 11,0 graden Celsius in Nederland, fors hoger dan het langjarig gemiddelde van 9,9 graden. Zowel maart, april als mei was warmer dan normaal.

Sowieso viel de warmte de afgelopen tijd op, in binnen- en buitenland. VN-klimaatchef Simon Stiell noemde de vroege hitte in delen van Europa en de recordtemperaturen in Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk deze week een "brute herinnering aan de groeiende gevolgen van de klimaatcrisis". "De wetenschap is er duidelijk over dat door mensen aangejaagde klimaatverandering deze hittegolven frequenter en extremer maakt."

"Het hele noordelijk halfrond warmt op; waar de wind ook vandaan komt, het wordt warmer", legt klimaatwetenschapper Peter Siegmund van het KNMI uit. "En we zien in de lente vaker hogedrukgebieden, met mooi weer. Als je kijkt naar de luchtdruk in die lente, is die gewoon hoog."

Erg zonnig

Op 8 april werd de eerste warme dag (meer dan 20 graden) gemeten in De Bilt. De eerste zomerse dag (boven de 25 graden) was vorige week, op 22 mei. De hoogste temperatuur werd op 26 mei gemeten in Ell, in Limburg. Daar werd het 32,5 graden. Dat was tevens de eerste tropische dag (30 of hoger) in De Bilt. De laagste temperatuur was op 27 maart in Deelen, in Gelderland, waar het -4,1 graden werd.

"Het is weer een heel zonnige lente geweest en zonnig betekent dat er dus weinig bewolking was en dat de dagen dus warm zijn. Maar de nachten zijn dan helder en dus relatief koel", vertelt Siegmund. "We krijgen daardoor een steeds groter verschil tussen de temperaturen overdag en 's nachts."

Warmste voorjaren

Bron: KNMI

Ook het aantal zonuren lag flink hoger dan anders. Het langjarig gemiddelde ligt op 567 zonuren. Deze lente was het met 730 uren zon zeer zonnig. "Met name de zonnestraling is de afgelopen jaren toegenomen", vertelt Siegmund. "Maar ook het aantal zonuren, rond de 20 procent." Die toename is niet onopgemerkt gebleven: jongeren volgen fanatiek wanneer ze het best kunnen zonnen, met alle risico's van dien.

Droogte

Verder viel al vroeg in de lente op dat het opnieuw erg droog was. Dat is het ook de rest van de tijd gebleven: er viel gemiddeld over het land 105 millimeter neerslag, waar dat normaal 148 millimeter is.

Of de zomer ook warm zal worden, durft Siegmund nog niet te zeggen. "Maar het is wel zo dat de hoeveelheid vocht in de bodem laag is, en dat zal wel zo blijven. En minder vocht in de bodem betekent minder verdamping, die anders zou leiden tot koelte. Als de energie van de zon niet gaat naar die verdamping, wordt die energie puur gebruikt om de bodem op te warmen en wordt het dus warm. Maar dan moet die zon er wel zijn."

Meer opwarming dan in klimaatscenario's

Een voorspelling die hij wel aandurft, is de verwachting dat de lente van 2026 voorlopig niet de laatste is die in de top vijf belandt. "Het zou me niet verbazen als we dat de komende jaren vaker zien, want de temperatuur blijft voorlopig stijgen. Over vijftig jaar ziet die top vijf er wel anders uit."

Hij wijst erop dat de opwarming in Nederland sneller gaat dan de klimaatscenario's van het KNMI. "We trekken lijntjes van 2005 tot 2050, volgens de verschillende klimaatscenario's die we hebben. Maar als je kijkt hoe de temperatuur in de praktijk omhooggaat, dan zie je dat de opwarming sneller gaat dan zelfs het hoogste lijntje. Als het zo doorgaat komen we in 2050 uit op een temperatuur die hoger is dan het hoogste scenario van het KNMI."

De Keniaanse politie heeft acht leerlingen gearresteerd op verdenking van brandstichting. Bij een brand op een meisjeskostschool in Gilgil, in het zuidwesten van het land, kwamen gisteren zestien leerlingen om het leven. Meer dan zeventig scholieren raakten gewond.

"Voorlopig onderzoek heeft acht leerlingen aangewezen als verdachten in verband met de planning en uitvoering van de vermoedelijke brandstichting", schrijft de recherche in een verklaring. De acht meisjes zitten voorlopig vast.

Nooduitgang op slot

De brand brak uit in de nacht van woensdag op donderdag rond 01.00 uur lokale tijd in een slaapzaal van de Utumishi Girls Academy. Daar verbleven volgens lokale media op dat moment zo'n 220 leerlingen.

Volgens de Keniaanse nieuwswebsite The Star probeerden leerlingen via de hoofdingang te vluchten. Daarbij liepen sommigen brandwonden op. Anderen probeerden naar buiten te komen via de nooduitgang, maar die zat op slot. Daardoor overleefden een aantal leerlingen de brand niet.

Brandweerlieden en politieagenten slaagden er uiteindelijk in om het vuur onder controle te krijgen en andere leerlingen te evacueren. Gewonden werden met spoed naar nabijgelegen ziekenhuizen gebracht. Volgens de Keniaanse minister van Onderwijs zijn inmiddels zeker 71 leerlingen ontslagen uit het ziekenhuis, zeven leerlingen ondergaan verdere behandeling.

De minister van Onderwijs zei ook op een persconferentie dat uit het voorlopig onderzoek is gebleken dat twee docenten van de school wisten van de plannen van de verdachte leerlingen, maar niets hebben gedaan om hen te stoppen. Ook waren de slaapzalen op de school te vol en zat de nooduitgang dus op slot. Het schoolbestuur is weggestuurd en de regering heeft gezegd maatregelen te nemen tegen de personeelsleden die hun plicht niet zijn nagekomen.

Branden vaker aangestoken

De meisjeskostschool heeft meer dan 800 leerlingen. Aanvankelijk werden volgens lokale media dertig leerlingen aangehouden en verhoord, van hen zijn er nu acht vastgezet. De minister van Binnenlandse Zaken heeft opgeroepen om niet te speculeren over motieven voor de brandstichting.

Branden op scholen komen in Kenia veel vaker voor. In 2024 registreerde de Keniaanse overheid meer dan honderd schoolbranden. Vaak worden ze aangestoken door leerlingen, die bijvoorbeeld protesteren tegen de strenge regels en slechte omstandigheden.

Do you remember, some years ago, when that brand-new 8086-based laptop hit the shelves? Great for PC lovers, but not so fun for those on the fruitier side of the …read more

Het Openbaar Ministerie wil 8 miljoen euro afpakken van voormalig profvoetballer Quincy Promes. Volgens het OM gaat het om crimineel vermogen dat hij heeft verdiend met drugssmokkel.

De officier van justitie maakte dat bekend in de rechtszaal, in het kader van de ontnemingsprocedure die het OM is begonnen tegen Promes en diens familielid Marylio V. Bij V. gaat het om een bedrag van 62.000 euro. Beiden waren niet aanwezig bij de zitting.

29.000 euro per blok

Het Openbaar Ministerie komt tot het bedrag van 8 miljoen op basis van Promes eigen beweringen. Die zei destijds dat hij 29.000 tot 33.000 euro kon krijgen per blok cocaïne. In totaal zou hij zo'n 650 blokken cocaïne verhandeld hebben. Het OM maakte de rekensom met 29.000 euro en trok daarvan ook nog onkosten af, waardoor het bedrag op ruim 8 miljoen euro is gekomen.

De 34-jarige Promes werd eerder veroordeeld tot twee gevangenisstraffen. Hij kreeg begin 2024 zes jaar cel opgelegd voor betrokkenheid bij de smokkel van ruim 1350 kilo cocaïne via de haven van Antwerpen. Daarnaast kreeg hij een celstraf van anderhalf jaar voor het steken van zijn neef op een familiefeest.

In beide zaken loopt een hoger beroep. Inmiddels zijn de dossiers samengevoegd. Eind dit jaar worden ze behandeld.

Uitgeleverd

Promes verbleef in Rusland toen hij in Nederland werd veroordeeld. Hij speelde jarenlang bij Spartak Moskou en ging vervolgens naar Dubai. Ook daar was hij actief als profvoetballer, totdat hij een jaar geleden werd opgepakt en uitgeleverd aan Nederland.

Ook V. zit vast. Hij is in hoger beroep veroordeeld tot drie jaar en acht maanden cel.

België krijgt een nieuwe pensioenwet, ondanks de vele protesten door meerdere beroepsgroepen. Ook worden er andere begrotingsmaatregelen ingevoerd. Het Belgische parlement ging vannacht akkoord met de veranderingen.

De pensioenhervorming moet Belgen stimuleren om langer te blijven werken. Daarom wordt een pensioenbonus ingevoerd: wie na de wettelijke pensioenleeftijd nog werkt ontvangt meer geld.

Omgekeerd komt er een 'pensioenmalus' voor bepaalde mensen die met vervroegd pensioen gaan. Wanneer zij niet minstens 35 jaar lang 156 dagen per jaar hebben gewerkt, krijgen ze een lager bedrag. Ook mag het aantal gewerkte dagen gedurende de volledige loopbaan niet lager zijn dan 7020.

Daarnaast wordt de pensioenleeftijd verhoogd voor militairen en een deel van het personeel van de spoorwegmaatschappij NMBS. Ambtenaren worden ook geraakt: hun pensioen wordt voortaan niet langer berekend op basis van hun laatste tien werkjaren, wanneer het salaris doorgaans het hoogst is, maar op basis van de laatste 45 jaar. De regering wil hier de komende decennia langzaam naartoe werken.

Protesten

Vakbonden riepen meerdere keren op tot een staking. In januari waren veel scholen dicht en lag het openbaar vervoer grotendeels plat, omdat tienduizenden werknemers actievoerden. Ook het treinverkeer tussen Nederland en België was ontregeld door de protesten.

Een ander omstreden deel van de begrotingsmaatregelen is de 'centenindex'. Die houdt in dat alleen de eerste 4000 euro van het salaris meestijgt met de inflatie. Voor uitkeringen en pensioenen is dat plafond 2000 euro. Volgens VRT Nieuws zal ongeveer de helft van de werkende Belgen dit voelen in de portemonnee.

Verder gaan de accijnzen op gas en stookolie omhoog en de accijns op elektriciteit omlaag. Daarnaast wordt onder meer een vliegvakantie naar het buitenland duurder, want de heffingen op vliegen stijgen.

Als de regering de plannen op tijd publiceert, kan de centenindex al ingaan op 1 juni, dus komende maandag. De nieuwe accijnzen en heffingen worden in augustus ingevoerd.

(Telecompaper) TP-Link Systems will launch its inaugural Wi-Fi 8 consumer router in October. The Archer 8 Wi-Fi router will become TP-Link's first consumer-grade...

Vandaag is het twintigste soloalbum van Paul McCartney, The Boys of Dungeon Lane, verschenen. Op het nu al lovend ontvangen album blikt de ex-Beatle terug op zijn jeugd in Liverpool en zijn eerste herinneringen aan George Harrison en John Lennon. Op een van de veertien nummers zingt hij samen met Ringo Starr.

De 83-jarige 'Macca' is niet de enige artiest van wereldformaat die op hoge leeftijd nog nieuwe muziek maakt. The Rolling Stones brengen op 11 juli een nieuw album uit, Foreign Tongues. Ook collega-Beatle Starr (85) kwam vorige maand met nieuwe muziek. Hoe houden deze oude knarren hun stem in topvorm?

Nostalgie

Muzikant en Beatleskenner Yorick van Norden was deze maand als enige Nederlander uitgenodigd voor de luistersessie van het nieuwe album van McCartney in Abbey Road Studio 2.

"Dat was heel bijzonder", zegt hij. "Het idee dat je in een studio bent met een Beatle, met alles wat hij daar heeft gemaakt." In Studio 2 namen The Beatles bijna al hun platen op.

Van Norden had een stoel vlak tegenover McCartney, die elk nummer inleidde: waar je als luisteraar op moest letten, en hoe het tot stand was gekomen.

"Op de plaat staan twee à drie nummers waar McCartney een beetje kwetsbaar en wiebelig klinkt", zegt hij, zoals Days We Left Behind. "Maar dat is helemaal niet zo erg. Het zijn nostalgische nummers waarin een man van 83 terugkijkt op zijn jeugd en zijn rijke leven. Het zou heel anders binnenkomen als iemand van 22 dat zong."

Als rockster op leeftijd moet je rekening houden met je oudere stem, zegt Van Norden. "Je stembanden bestaan uit spieren: hoe jonger je bent, hoe flexibeler die zijn. Ook bij de stem van McCartney, die zijn hele leven intensief en intuïtief heeft gezongen en lang heeft gerookt, eist de tijd uiteraard zijn tol."

Van McCartney is bekend dat hij vaste stemrituelen heeft, zoals het inademen van hete stoom met een handdoek over zijn hoofd. Ook staat hij bijna dagelijks in de sportschool. "Hij was heel lang gezegend met een stem waarbij alles vanzelf ging. Zo dronk hij vroeger nooit water op het podium, maar dat doet hij tegenwoordig wel."

Sneller hees

Ook in Nederland zijn sommige rocksterren nog niet uitgeteld. De 85-jarige Peter Koelewijn treedt nog altijd op. "Je komt er wel achter dat je sommige nummers een toontje lager moet zingen", zegt Koelewijn. Bijvoorbeeld bij Angeline, Je wordt ouder papa en Kom van dat dak af. "Je voelt dat je sneller dan voorheen hees wordt."

Als je ouder wordt, moet je jezelf niet voor de gek houden, vindt de zanger. "Je kunt niet meer hetzelfde als toen je 30 was, je moet je aanpassen. Zo kon ik vroeger doorhalen tot ver na middernacht, maar dat doe ik niet meer. Elke dag sporten doet hij ook niet. "Maar ik heb wel twee hondjes die vier keer per dag moeten worden uitgelaten."

Goed doseren met je stem is het credo, zegt hij. "En ik heb zo'n bruin vermoeden dat Mick Jagger dat ook doet." Aan stemoefeningen doet hij niet. "Het is wat het is. Als het niet meer gaat, dan gaat het gewoon niet meer. En anders ga ik twee tonen lager zingen."

De 81-jarige Frank Kraaijeveld deelt die mening. Hij is zanger en oprichter van de oudste rockband van Nederland, de Bintangs, en staat al 65 jaar op het podium. "Ik zie leden van de band ABBA wel eens oefeningen doen, maar daar heb ik geen kaas van gegeten."

Heel hoge noten zingt hij overigens altijd samen met andere bandleden. "Dan trek je je aan elkaar op en moet je extra knijpen. Je houdt je ook niet in: die kracht hoort nou eenmaal bij rockmuziek."

Onder McCartney-fans is het de laatste jaren een terugkerend thema: hoe klinkt hij op zijn nieuwe plaat? "Voor zijn leeftijd klinkt het nog heel goed", concludeert Van Norden. "Zijn stem klinkt beter dan op zijn vorige twee albums."

De plaat is goed geproduceerd door Andrew Watt, vindt Van Norden. Met subtiele toonhoogtecorrectie is McCartneys zang bewerkt. "Iets wat tegenwoordig een standaardpraktijk is in de popwereld, ook bij jonge artiesten."

Volgens Van Norden is McCartney altijd een meester geweest in popmuziek met rijke melodieën. Door nummers te schrijven binnen een kleiner stembereik past hij zich aan zijn huidige mogelijkheden aan, waardoor het album geloofwaardig en authentiek klinkt. "Hij probeert niet geforceerd relevant te blijven, maar omarmt juist zijn leeftijd en verleden."

De bevolking van Japan is in vijf jaar tijd met 2,5 procent afgenomen. Dat is de sterkste daling sinds 1920, toen het land begon met volkstellingen.

Japan had in 2025 123 miljoen inwoners. Dat zijn er 3,1 miljoen minder dan bij de vorige telling in 2020.

Sinds 2015 sterven er meer mensen in het land dan er geboren worden. Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken is vooral de snelheid waarmee de bevolking krimpt zorgelijk.

Vergrijzing

Japan kampt al jarenlang met een enorme vergrijzing. Het land heeft de oudste bevolking ter wereld. Uit onderzoek uit 2023 blijkt dat een op de tien Japanners boven de 80 jaar is. Bijna een derde van de bevolking is 65-plus, berekende het National Institute of Population and Social Security Research.

Behalve met vergrijzing kampt Japan ook met een van de laagste geboortecijfers ter wereld. Ondanks verschillende pogingen van de regering daalt het aantal geboortes al jarenlang.

De overheid probeert het krijgen van kinderen te stimuleren door hogere kinderbijslag, subsidies voor ouderschapsverlof en datingapps. Zorgen over de hoge kosten van levensonderhoud zijn een belangrijke reden voor Japanners om geen kinderen te willen. Ook geven ze veelal de voorkeur aan hun carrière.

Migranten

Een bevolkingskrimp kan leiden tot grote economische problemen. Zo kunnen er personeelstekorten ontstaan en zullen de kosten van de sociale voorzieningen stijgen.

Naar schatting komt Japan in 2040 ruim 11 miljoen arbeidskrachten tekort. Daarom zette de Japanse regering onder meer in op immigratie. In 2015 telde Japan ongeveer 900.000 buitenlandse werknemers, tien jaar later waren dat er 2,57 miljoen. De huidige premier Takaichi hanteert juist een anti-immigratiebeleid.