Aggregator

Raadsleden krijgen steeds vaker te maken met agressie, bedreiging of (verbaal) geweld. Toch wegen de mooie kanten van het ambt voor het overgrote deel zwaarder dan de negatieve.

Ook voor de 31-jarige Noud Dumoulin. Sinds mei 2024 is hij raadslid bij de lokale VVD-fractie van Den Haag. Min of meer per ongeluk, want zijn voorganger was vroegtijdig gestopt. "Op mijn verjaardag in april werd ik gebeld door de fractievoorzitter", zegt Dumoulin. "Wij hadden geen dagelijks contact, dus ik dacht al: die belt vast niet om mij gewoon te feliciteren."

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 stond Dumoulin op plaats 15 van de kandidatenlijst, te laag voor een zetel. Maar door het vertrek van zijn voorganger kreeg hij de kans alsnog. Beter kon niet, blijkt nu. "Het is een ontzettend eervolle en unieke baan", vindt hij.

Daar staat wel wat tegenover: het raadswerk kost Dumoulin meer dan dertig uur per week. Fulltime werken ging niet meer - hij werkt nu drie dagen in de week bij het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Mondiger en assertiever

Ook Gon Boers (70), die al bijna zestien jaar raadslid is voor de lokale partij HOI Werkt in Hilvarenbeek, noemt het raadslidmaatschap de "mooiste taak die er is". In maart is haar zestienjarig jubileum als raadslid - en neemt ze afscheid. "Het is gezond om het stokje over te dragen aan een nieuwe generatie."

Boers heeft het politieke landschap de afgelopen jaren zien veranderen. "Inwoners zijn mondiger en assertiever geworden. Ik denk dat sociale media daar grote invloed op hebben." Het is moeilijk om mensen te bereiken met informatie, omdat iedereen in een eigen bubbel zit, aldus het raadslid.

Met name bij gevoelige dossiers zoals migratie is die mondigheid te merken, zegt Boers. Reacties op sociale media zijn lang niet altijd constructief. Maar het gaat verder dan alleen online narigheid: afgelopen zomer werd bij Boers een explosief door haar voordeur gegooid.

"Een cobra met de kracht van een handgranaat", zegt ze. "Wij waren niet thuis. Maar toen ik het hoorde, heb ik gelijk de burgemeester en wethouder ingeseind. De politie sprak van een aanslag."

De dader is nooit gevonden en daarmee het motief ook niet. Boers sluit niet uit dat het politiek gemotiveerd was. "Een paar maanden daarvoor was ook een auto van een fractiegenoot in brand gestoken."

'Je moet je niet laten intimideren'

Een reden om te stoppen met haar werk is het allesbehalve, benadrukt ze. Integendeel: "Je moet je niet laten intimideren, hoe moeilijk dat ook is", zegt ze. "Maar je moet duidelijk maken dat dit soort acties geen zin hebben, want jij gaat toch wel door."

Desondanks zit het er voor Boers na ruim anderhalf decennium binnenkort op als raadslid. Ze zou het iedereen aanbevelen. "Het is een verrijking van je leven. Je komt op plekken waar je anders nooit zou komen, praat met mensen met wie je anders nooit zou praten. Je kunt echt wat betekenen", zegt ze. "Maar ik neem besluiten over de toekomst, terwijl de toekomst van jongeren veel langer is dan die van mij. Zij moeten nu de besluiten gaan nemen."

Eervol

Als het aan de Haagse Dumoulin ligt, is stoppen als raadslid voorlopig niet aan de orde. "Het is een enorm eervolle positie waar je in een stad als Den Haag niet zomaar in komt", zegt hij.

Ook hij merkt de verharding in het politieke klimaat en ziet agressie en bedreigingen om zich heen. "Spanningen lopen soms op in de raad, en op sociale media geven inwoners soms nare opmerkingen onder berichten."

Onacceptabel, vindt hij. Maar het houdt hem niet tegen. "Het weerhoudt mij niet om me opnieuw verkiesbaar te stellen. Je kunt een verschil maken voor mensen, het is eervol en uniek, dat weegt voor mij zo zwaar dat ik door wil."

Rusland heeft vanochtend vroeg opnieuw honderden raketten en drones afgevuurd op Oekraïne. Doelwit was vooral de energievoorziening. De aanvallen waren gericht op Kyiv, Charkiv, Dnipro en Odesa. Er zijn voor zover bekend twee mensen gedood en meerdere mensen gewond geraakt.

Volgens de Oekraïense luchtmacht werden er 24 raketten, een kruisraket en 219 drones afgeschoten. 16 raketten en 197 drones werden uit de lucht gehaald.

De twee doden vielen in Lozova in de buurt van Charkiv, waar een spoorwegknooppunt is. Zes mensen raakten gewond.

Door de aanvallen zitten er opnieuw tienduizenden mensen zonder stroom, water en verwarming, midden in een strenge winter. De Russische aanvallen op de infrastructuur zijn al de hele winter gaande.

Klap voor onderhandelingen

Volgens buitenlandminister Sybiha is iedere aanval een klap voor de onderhandelingen over het beëindigen van de oorlog. "Rusland moet worden gedwongen om de diplomatie serieus te nemen en de aanvallen af te schalen", zei hij.

De recente onderhandelingen in Doha hebben volgens bronnen niet geleid tot een oplossing voor de regio Donetsk. Rusland wil de hele oostelijke regio van Oekraïne in handen krijgen, maar Oekraïne is niet bereid zo veel land in te leveren voor vrede. President Zelensky vindt dat de Verenigde Staten meer druk moeten uitoefenen op Rusland als ze inderdaad, zoals president Trump zegt, voor de zomer een einde willen maken aan de oorlog.

Het Kremlin kondigt ondertussen aan dat er binnenkort nieuwe gesprekken zijn. Bronnen melden aan persbureau Reuters dat die volgende week maandag en dinsdag worden gehouden in Miami met vertegenwoordigers van Oekraïne, Rusland en de VS.

Kinderen onder gewonden

Burgemeester Klitsjko van Kyiv zegt dat er een massale aanval was op de hoofdstad, waarbij twee mensen gewond zijn geraakt. Er zijn gebouwen beschadigd aan beide zijden van de rivier de Dnipro, die door de stad loopt, zowel woongebouwen als andere panden, zegt hij.

In de regio Dnipro in het zuidoosten van het land, ook aan de gelijknamige rivier, raakten vier mensen gewond door een drone- en raketaanval, meldt het regionale bestuur. Onder de gewonden zijn een baby en een meisje van 4. Op verschillende plekken brak brand uit, huizen, infrastructuur en auto's raakten beschadigd.

In de havenstad Odesa viel een gewonde en zitten bijna 300.000 mensen zonder water na aanvallen op de stroomvoorziening. Zo'n 200 gebouwen zitten zonder verwarming. In een appartementengebouw brak brand uit op een van de bovenste verdiepingen, zegt het leger in de stad. Ook zijn een supermarkt en een markt geraakt. Op de markt brak brand uit, waarbij iemand gewond is geraakt.

Delen van Frankrijk en Spanje worden geteisterd door noodweer. Storm Nils raast met windstoten tot 160 kilometer per uur over Zuid-Frankrijk en de Pyreneeën en gaat gepaard met hevige sneeuw- en regenval. Er is een man om het leven gekomen en er raakte iemand zwaargewond.

Zo'n 850.000 huishoudens zitten zonder stroom, meldt de Franse netbeheerder Enedis. Ook leidt de storm tot overlast voor het treinverkeer.

Op meerdere plekken geldt code rood vanwege de extreem harde wind, overstromingen en lawines. De waarschuwingen gelden onder meer in het gebied rond Carcassonne en delen van de Pyreneeën. Veel scholen blijven daar vandaag uit voorzorg gesloten. Op meerdere snelwegen wordt geadviseerd om de snelheid aan te passen aan de weersomstandigheden.

Dode door omvallende boom

Omgevallen bomen en afgewaaide takken leveren gevaar op. De man die vannacht om het leven kwam, reed in zijn vrachtwagen op een lokale weg ten zuiden van Bordeaux toen er een tak op zijn voertuig viel, meldt de regionale radiozender. De minister van Binnenlandse Zaken liet weten dat er ook iemand zwaargewond is geraakt door een omvallende boom.

De nationale weerdienst adviseert op X om op plaatsen waar een windwaarschuwing geldt binnen te blijven, ramen en deuren gesloten te houden en niet met de auto de weg op te gaan. In gebieden waar lawinegevaar is, met name in skigebieden, wordt aangeraden om de veiligheidsinstructies van de autoriteiten op te volgen.

Zuidwest-Europa kampt al weken met overlast door extreem weer. Afgelopen weekend werden in de Spaanse regio Andalusië 11.000 mensen geëvacueerd na hevige regenval.

Ook in Portugal stapelen de problemen zich op. De minister van Binnenlandse Zaken stapte gisteren op na felle kritiek op haar aanpak van de crisis. Het dodenaantal in het land liep door het aanhoudende noodweer op tot elf.

Een week nadat overheid en netbeheerders aankondigden dat de wachtlijst voor een nieuwe elektriciteitsaansluiting de komende jaren flink omlaag kan, zeggen ze nu dat er een aansluitstop dreigt in Flevoland, Gelderland en Utrecht. Dat betekent dat er vanaf de zomer in deze provincies ook geen nieuwe contracten voor woningen meer afgegeven kunnen worden. Alleen met heel krachtige ingrepen kan dit rampscenario nog worden voorkomen, volgens de netbeheerders.

De operationele baas van landelijk netbeheerder Tennet, Maarten Abbenhuis, noemt de verschillende boodschappen ongelukkig. "Ik begrijp de verwarring thuis." Tennet kampt in Utrecht met lange procedures voor uitbreiding van het hoogspanningsstation Breukelen en de aanleg van een nieuw hoogspanningsstation in Utrecht-Noord. Dit heeft invloed op de capaciteit in alle drie de provincies.

In andere delen van het land kunnen grote bedrijven die veel stroom afnemen, helpen om de problemen op te lossen. Zo'n bedrijf krijgt dan een vergoeding om op drukke momenten op het stroomnet minder elektriciteit af te nemen. In Flevoland, Gelderland en Utrecht is er verhoudingsgewijs minder industrie en worden de problemen vooral veroorzaakt door particulier elektriciteitsgebruik.

Minder afnemen in spits

In plaats van een paar grote bedrijven moeten er hier dus honderdduizenden mensen overtuigd worden om minder elektriciteit af te nemen in de spitsuren. De problemen in deze provincies zijn niet nieuw en afgelopen jaar werden er al maatregelen aangekondigd om een zogenoemde aansluitstop te voorkomen. Zo moeten gasgeneratoren bij nieuwbouwwijken voorkomen dat huizen niet aangesloten kunnen worden.

De maatregelen hebben onvoldoende effect, concluderen de netbeheerders nu. Bovendien is de groei van de vraag naar elektriciteit groter dan verwacht. Alle ruimte die met de maatregelen gecreëerd is, wordt gebruikt door mensen met een bestaande aansluiting die meer elektriciteit zijn gaan gebruiken. Dat kan gaan om de aanleg van (hybride) warmtepompen en laadpalen voor elektrische auto's.

Het demissionaire kabinet kondigde vorige week een aantal maatregelen aan die de problemen op het elektriciteitsnet kunnen verminderen. Een daarvan is het zwaarder belasten van het elektriciteitsnet, waardoor het risico op stroomstoringen toeneemt.

Het nieuwe kabinet komt met een crisiswet netcongestie. Die wet moet de procedures versnellen voor uitbreiding van het elektriciteitsnet. Al deze maatregelen zijn volgens de netbeheerders noodzakelijk om een aansluitstop voor kleinverbruikers vanaf deze zomer te voorkomen in de drie provincies.

Het gaat niet alleen om nieuwe aansluitingen, maar ook om de aanvraag van een zwaardere aansluiting. Die kan nodig zijn als mensen een warmtepomp, laadpaal of elektrisch fornuis installeren.

Het seksuele en fysieke misbruik van pleegkinderen in jeugddorp De Glind in Gelderland kon lange tijd doorgaan door een gesloten cultuur en gebrek aan toezicht van buitenaf. Dat is de conclusie van de Erasmus Universiteit Rotterdam, die onderzoek deed naar de misstanden bij De Glind. De onderzoekers nemen het jeugdzorgorganisatie Pluryn kwalijk dat die nog altijd geen volledige opening van zaken wil geven.

In De Glind, een dorp vlak bij Barneveld, is plek voor 120 uithuisgeplaatste kinderen. Zij worden opgevangen in onder meer gezinshuizen binnen een grotendeels gereformeerde dorpsgemeenschap.

In oktober 2022 kwam via Omroep Gelderland aan het licht dat in de jaren 90 tientallen pleegkinderen in het jeugddorp fysiek, geestelijk en seksueel zijn mishandeld. Later kwamen bij de omroep ook meldingen binnen van na 2000.

Verschillende vormen van mishandeling

Naar aanleiding van die meldingen deed de Erasmus Universiteit samen met lotgenotenorganisatie BE4You2 onderzoek naar de misstanden. De onderzoekers hebben onder anderen gesproken met oud-bewoners.

Ze bekeken ook ruim 200 aanvragen die de slachtoffers hebben gedaan bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven. "De resultaten laten zien dat verschillende vormen van mishandeling voorkwamen, waaronder emotioneel, fysiek en seksueel geweld", stellen de onderzoekers.

Pluryn laat aan Omroep Gelderland weten de signalen, vragen en kritiek serieus te nemen. "Het rapport vormt een belangrijke bron van inzicht, maar is niet het eindpunt", zegt de jeudgzorgorganisatie. "Wij blijven in gesprek met (oud-) bewoners, onze jongeren, medewerkers, onderzoekers en relaties om te blijven leren en verbeteren."

Zwartgelakte passages

De onderzoekers vinden dat er bij Pluryn een gebrek aan openheid is. Zo beriep de organisatie zich herhaaldelijk op de privacywetgeving en liet Pluryn slechts een deel van het papieren archief onderzoeken.

Dat interne archiefonderzoek, dat een onafhankelijke jurist uitvoerde in opdracht van Pluryn, volgde kort na de onthullingen van Omroep Gelderland. De zorgaanbieder ontdekte in bestuursnotulen uit de jaren 90 signalen van misstanden, maar liet vervolgens het archief van na 2000 niet meer onderzoeken. Ook werd het onderzoek omwille van de privacy niet openbaar gemaakt.

Nadat het archiefonderzoek was afgerond, werden betrokken slachtoffers niet actief benaderd. Zij moesten zelf veel moeite doen om informatie te krijgen over hun persoonlijke geschiedenis, meldt Omroep Gelderland.

Als ze al stukken ontvingen, stonden er vaak zwartgelakte passages in. "Pluryn wekt hiermee de indruk misstanden zowel in het verleden als in het heden (letterlijk) onzichtbaar te willen maken", schrijven de onderzoekers.

Niet serieus genomen

Ze stellen dat jeugdzorgorganisaties een open, lerende houding nodig hebben om verandering mogelijk te maken. Die houding hebben ze bij Pluryn tijdens het onderzoek "onvoldoende ervaren", schrijven ze.

"Daarbij leken verschillende redenen een rol te spelen, waaronder bescherming van het belang en de reputatie van de organisatie, en privacywetgeving als argument om geen openheid te bieden."

Slachtoffers hebben "tot op de dag van vandaag" last van de gevolgen van mishandeling en misbruik, schrijven de onderzoekers. Ze vertelden dat mensen die klachten hadden niet werden geloofd of serieus genomen en dat de leiding meldingen liever intern hield, in plaats van bijvoorbeeld aangifte bij de politie te doen.

Kinderen die uit huis zijn geplaatst vinden nog altijd moeilijk een luisterend oor bij klachten. Ze kennen de officiële procedures niet of hebben daar geen vertrouwen in, schrijft kinderombudsman Margrite Kalverboer in het rapport Je bent maar een kind, je durft gewoon niet.

Dezelfde conclusies werden tien jaar geleden ook al getrokken na onderzoek, en er is te weinig veranderd, concludeert Kalverboer. "We zijn niet fundamenteel opgeschoten. Kinderen hebben geen toegang tot klachtenprocedures."

Ze noemt de situatie schrijnend, omdat de kwetsbare kinderen in de opvang vaak op zichzelf aangewezen zijn.

Kinderen weten bijvoorbeeld niet via welke kanalen ze iets kunnen melden over misstanden, geweld of gevoelens van eenzaamheid. "Het wordt ze wel verteld, maar waarschijnlijk op een moment dat het niet tot ze doordringt. Omdat ze net in een instelling geplaatst zijn bijvoorbeeld en bezig zijn met andere dingen."

Daarnaast ontbreekt het aan vertrouwen in een goede afloop. "Ze voelen zich niet veilig genoeg om een klacht in te dienen en vinden de procedure te afstandelijk. Ze kennen de mensen vaak niet", somt Kalverboer op. "Ook zijn ze bang dat het gevolgen heeft voor hun verblijf: hoe de groepsleiding met ze omgaat of hoe het op de groep gaat."

Kalverboer pleit voor een laagdrempeliger procedure en methoden die beter aansluiten bij de belevingswereld van de doelgroep, zoals de mogelijkheid online, anoniem te melden. Ook is er betere feedback nodig aan de kinderen over wat er met hun opmerkingen wordt gedaan.

Nagellakset

In het rapport haalt Kalverboer ter illustratie ervaringen van kinderen aan. Zo zegt Roos dat er "heel veel achter de schermen" kan gebeuren, maar "als jongere heb je daar niks van door".

Tom prijst een begeleider die een nagellakset meenam naar het werk. "En dan ineens zit iedereen met elkaar te praten. Je kan over alles praten, er is gelijk vertrouwen."

Kalverboer: "Kinderen blijven zeggen: 'er is wel van alles gebeurd, maar ik heb het aan niemand durven zeggen, want niemand was geïnteresseerd'. Mensen vragen vaak niet eens 'hoe gaat het nu met jou?' of 'wat speelt er?' Als dat niet gevraagd wordt, ga je dat ook niet zeggen."

"Als kind heb je het recht om veilig op te groeien. En als dat niet gebeurt, heb je het recht om te klagen", zegt Kalverboer. "Zorg ervoor dat kinderen iemand hebben bij wie ze zich veilig voelen, want anders blijven we ook de schandalen houden."

Om de kans op een woning te vergroten zou de overheid subsidie op wonen moeten afbouwen. Dat adviseert het Centraal Planbureau (CPB) in een rapport over de woningmarkt.

Wie eenmaal goed zit, gaat er alleen maar op vooruit vanwege gunstig overheidsbeleid. Dat gaat ten koste van mensen die geen plek weten te bemachtigen op de woningmarkt. Het CPB heeft het over een "race to the top".

Naast het afbouwen van de hypotheekrenteaftrek voor woningbezitters, moeten ook huurders die voldoende verdienen gestimuleerd worden om een relatief goedkope huurwoning te verlaten. Op die manier kan het beperkte aantal Nederlandse woningen beter verdeeld worden, denkt het planbureau.

Woonladder

"De woningmarkt werkt als een ladder waarop iedereen zo hoog mogelijk probeert te komen", staat in het rapport. Volgens het CPB bepaalt rijkdom en beleid waar je op die ladder terechtkomt.

Sowieso is er nu niet voor iedereen plek op die ladder, zegt het planbureau. Dat heeft te maken met het aanbod. Er zijn te weinig woningen en de bouw van nieuwe huizen verloopt stroef, bevestigde recente bouwcijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Het gevaar is dat Nederlanders onderling met elkaar moeten strijden om een plekje op die woonladder. "Het helpen van de ene groep gaat noodzakelijkerwijs ten koste van de andere", zegt het CPB.

Hypotheekrenteaftrek

Overheidsbeleid versterkt de positie van mensen die qua wonen toch al goed zitten. Dat beleid moet stoppen, adviseert het CPB: "Koopsubsidies drijven woningprijzen op en leiden niet per se tot meer eigenwoningbezit."

Het planbureau doelt daarbij op de hypotheekrenteaftrek voor woningbezitters. De rente die kopers betalen over hun hypotheekschuld mogen zij deels aftrekken van het inkomen waarover belasting moet worden betaald.

Economen wijzen al langer op de oneerlijke effecten van de hypotheekrenteaftrek. In de afgelopen verkiezingscampagne beloofden meerdere partijen het fiscale voordeel voor woningbezitters sneller af te bouwen, waaronder CDA en D66. Coalitiepartij VVD is tegen afbouw. In het coalitieakkoord is het plan niet terug te vinden.

Sociale huur

Niet alleen kopers worden te veel geholpen. Ook sommige huurders krijgen steun die zij niet nodig hebben, concludeert het CPB-onderzoek. Het gaat dan vooral om mensen die in een sociale huurwoning zitten, maar door de jaren heen meer zijn gaan verdienen.

Die mensen zouden meer huur moeten gaan betalen voor hun sociale huurwoning, stelt het CPB voor. Dan verruilen mensen hun sociale huurwoning eerder voor duurdere vrije sector-huurwoning. Het CPB noemt zo'n lage huur voor hogere inkomens een "impliciete subsidie" omdat deze huurders minder betalen dan de markthuur.

Zo'n inkomensafhankelijke huurverhoging mogen woningcorporaties al doorvoeren, maar in de helft van de gevallen doen zij dat niet. Volgens het CPB zouden verhuurders vaker het inkomen van huurders kunnen toetsen.

Er zitten serieuze fouten in het algoritme dat de reclassering gebruikt om te berekenen wat de kans is dat criminelen opnieuw in de fout gaan. Dat concludeert de Inspectie Justitie en Veiligheid. De inspectie zegt dat de reclassering moet stoppen met het gebruik van de systemen of ze zo snel mogelijk moet aanpassen.

In bijna een kwart van de gevallen pakt de berekening te hoog of te laag uit. Bij het grootste deel van de fouten wordt het risico te laag ingeschat dat iemand opnieuw een misdrijf pleegt. "De reclassering adviseert onder meer de rechter en het zou dus kunnen zijn dat de rechter op basis van de reclassering verkeerde besluiten heeft genomen", zegt Arjen Schmidt van de inspectie.

In het advies beschrijft de reclassering de achtergrond van gedetineerden en schrijft wat er nodig is om herhaling te voorkomen. De rechter gebruikt het advies om te beslissen over iemands straf.

Gepauzeerd

Bij een te lage risico inschatting kan het gebeuren dat de maatschappij niet voldoende beschermd wordt. Bij een te hoge inschatting kan dat nadelige gevolgen hebben voor een verdachte of crimineel.

Jessica Westerik van Reclassering Nederland zegt in een reactie dat het gebruik van het systeem is "gepauzeerd". Ze noemt het rapport van de inspectie zowel "confronterend als waardevol". De komende tijd wordt onderzocht hoe het systeem "weer op verantwoorde wijze ingezet kan worden".

Zes jaar geleden werd er overigens al gewaarschuwd voor dit betreffende algoritme. Uit onderzoek bleek destijds dat er een risico is op discriminatie op basis van etniciteit of sociale klasse. Ook werd de effectiviteit van het systeem toen al in twijfel getrokken, vanwege grote foutmarges.

Gedetineerden en verdachten omgewisseld

Een ernstig voorbeeld van hoe wetenschappelijke inzichten verkeerd in het algoritme terecht zijn gekomen, is bijvoorbeeld dat de categorieën veroordeelde en verdachte verkeerd om zijn ingevoerd. Hierdoor is aan veroordeelden die juist meer kans hebben om de mist in te gaan, een lager risico toebedeeld. Ook is voor drugsgebruikers het risico op herhaling (recidive) in de formule te laag ingevoerd.

Er zijn daarnaast variabelen uit het systeem weggelaten, zoals of iemand een migratieachtergrond of psychische aandoening heeft. Hoewel er volgens de inspectie goede redenen kunnen zijn om dit soort gevoelige data niet te gebruiken, is het model hier ook niet goed op aangepast. De gegevens die ingevoerd zijn, zijn in het algemeen ook verouderd. Ze komen uit bijvoorbeeld Zweedse en Amerikaanse onderzoeken en worden niet geactualiseerd.

Meer dan 40.000 keer per jaar

Het systeem wordt al jaren veelvuldig gebruikt, in de onderzochte periode van 2023-2024 meer dan 40.000 keer per jaar. Omdat het algoritme slechts een deel uitmaakt van de totale risico-inschatting, kan de inspectie niets zeggen over in hoeveel gevallen dit ook echt tot verkeerde uitkomsten heeft geleid. Want medewerkers maken ook nog een eigen afweging, die een rechter weer meeneemt in het eindoordeel. Maar het risico is aanwezig dat mensen te kort of te lang vastzaten of de verkeerde behandeling kregen.

Volgens de inspectie wordt veel waarde aan de uitkomst van het algoritme gehecht bij de beoordeling. "Naar onze inschatting vertrouwen ze daar te veel op", zegt Schmidt. Omdat medewerkers niet goed snappen hoe het werkt, is dat extra risicovol.

Dat dit allemaal zo lang niet is opgemerkt, is volgens Schmidt te verklaren doordat de systemen niet worden gecontroleerd. "Wat we bij de reclassering eigenlijk zien, is dat er onvoldoende expertise in de organisatie aanwezig is om hier verantwoord mee om te gaan."

Risico op discriminatie

Bovendien is ook het risico van discriminatie door het systeem niet uitgesloten. Twee kenmerken waarmee gerekend wordt, postcode en inkomen, kunnen namelijk een relatie hebben met iemands afkomst. Indirect kan er volgens het College voor de Rechten van de Mens bij zo'n wisselwerking sprake zijn van discriminatie. Zulke kenmerken mogen alleen onder voorwaarden gebruikt worden. Er moet dan duidelijk gemaakt worden dat het gebruik proportioneel is en hoe discriminatie voorkomen wordt. Ook dat is in dit geval niet gebeurd.

"Wij willen niet discrimineren en alleen onderscheid maken als dit aantoonbaar belangrijk is om de risico's op delictgedrag in beeld te brengen", zegt Westerik van de reclassering daarover. "Nationaliteit of etniciteit worden uiteraard niet geregistreerd bij ons."

Het onderzoek naar de reclassering is het eerste in een groter onderzoek naar het gebruik van algoritmes bij de overheid, dat werd opgestart na problemen met het gebruik van algoritmes in de toeslagenaffaire en bij DUO. De inspectie onderzocht de reclassering omdat bekend is dat algoritmes daar veel worden gebruikt.

Water wells are simple things, but that doesn’t mean they are maintenance-free. It can be important to monitor water levels in a well, and that gets complicated when the well …read more

Kunnen sociale media verantwoordelijk worden gehouden voor psychische klachten van langdurige gebruikers? Dat is de vraag waar een jury in Los Angeles de komende weken een antwoord op moet vinden.

Instagram-baas Adam Mosseri, die als eerste techbaas getuigde in de zaak, vindt van niet. "Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen een klinische verslaving en problematisch gebruik", zei hij. "Ik heb ook weleens een serie op Netflix tot diep in de nacht doorgekeken, maar dat is volgens mij geen klinische verslaving."

Mosseri zei dat zijn bedrijf liever de term "problematisch gedrag" gebruikt bij "mensen die meer tijd op Instagram doorbrengen dan ze zelf goed achten, en dat gebeurt zeker". Hij vindt dat eerder een "persoonlijke afweging" voor gebruikers.

Verslaafd gemaakt

De rechtszaak in Los Angeles is aangespannen door een 20-jarige vrouw die socialemediabedrijven verantwoordelijk houdt voor psychische klachten als depressie en een verminderd zelfbeeld. Deze anonieme 'KGM' zegt dat ze, sinds ze op haar negende sociale media ontdekte, door de bedrijven bewust verslaafd is gemaakt aan hun apps.

De zaak wordt gezien als een belangrijk proefproces voor honderden andere soortgelijke aanklachten. Platforms als TikTok en Snapchat schikten met de vrouw, maar Googles YouTube en Meta (van Instagram en Facebook) lieten het op een rechtszaak aankomen. Later deze maand staat een verhoor van Meta-topman Mark Zuckerberg gepland.

Techbedrijven kampen wereldwijd met kritiek. Zo verbood Australië als eerste land socialemediagebruik onder de 16 en denken andere landen daarover na. De EU oordeelde vorige week hard over het algoritme van TikTok, dat ook ongezond verslavend zou zijn.

Huilen verboden

Bij de zitting met Instagram-baas Mosseri waren veel ouders aanwezig van kinderen die schade ondervonden na intensief socialemediagebruik. Verschillende ouders van kinderen die stierven door zelfdoding kregen het te kwaad tijdens Mosseri's getuigenis. De rechter waarschuwde hen uit de zaal te zullen zetten als hun verdriet verstorend zou werken.

Mosseri noemde het problematisch dat de anonieme vrouw in de zaak ooit 16 uur op een dag op zijn app had gezeten, maar wilde dat niet typeren als verslaafd gedrag. De vraag hoeveel tijd op Instagram gezond is, was niet aan hem om te beantwoorden, vond Mosseri.

In het verhoor werd Mosseri ook aan de tand gevoeld over Instagram-filters waarmee gebruikers plastische chirurgie konden fingeren. In interne mails onderkende het bedrijf de mogelijke psychische gevolgen daarvan, maar men vreesde dat een verbod gebruikers naar concurrenten zou drijven. Toenmalig topman Nick Clegg pleitte daar toch voor, "omdat we anders - terecht - worden beschuldigd van groei boven verantwoordelijkheid te kiezen".

Mosseri, die Instagram sinds 2018 leidt, zag in die discussie het bewijs dat zijn bedrijf al doende ethische kwesties moest zien op te lossen. "De wereld verandert snel en Instagram moet meeveranderen om relevant te blijven", redeneerde hij. "Natuurlijk kun je in de loop der jaren terugkijken en functionaliteiten aanwijzen die we nog niet hadden. We blijven onszelf verbeteren."

Move fast, break things

Mosseri sprak tegen dat Instagram eropuit is om kinderen aan zich te binden. Die klikken volgens hem nauwelijks op reclames en hebben maar weinig geld te besteden. KGM's advocaat wierp tegen dat gebruikers die vroeg lid worden, ook op latere leeftijd trouw blijven aan hun medium. "Keuzes maken die geld opleveren maar mensen benadelen, zijn op de lange termijn ook voor het bedrijf niet goed", wierp Mosseri tegen.

Victoria Hinks, van wie de dochter op haar zestiende zelfmoord pleegde, gelooft dat niet. Zij verwees naar het officieuze motto van Silicon Valley: move fast and break things. "Onze kinderen waren de eerste proefkonijnen", zei ze buiten het gerechtsgebouw.

Mosseri zei die slogan inmiddels liever niet meer te gebruiken.

Hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

(Telecompaper) Italian operator Fastweb+Vodafone reported revenues of EUR 7.29 billion in 2025 as a whole, down 1.1 percent year on year on a pro forma basis, after...

Defensie wil treinen kopen voor het vervoer van gewonde militairen bij een eventueel groot conflict. Dat schrijft het ministerie in een brief aan de Tweede Kamer. Defensie spreekt van "gewondentreinen en rijtuigen voor een logistieke reserve".

In de zomer werden al verkennende gesprekken over gevoerd met de NS. De NAVO heeft de lidstaten gevraagd de medische capaciteiten bij een grootschalig conflict te versterken.

Als dat met veel geweld gepaard gaat, "moet Nederland in staat zijn om grote aantallen slachtoffers snel en veilig te kunnen verplaatsen vanaf het front naar het achtergebied, zowel nationaal als internationaal", licht staatssecretaris Tuinman de aanschaf toe.

De treinen zijn een aanvulling op gewondenvervoer met ziekenauto's, helikopters en transportvliegtuigen omdat er meer militairen mee vervoerd kunnen worden en omdat vervoer door de lucht onmogelijk kan blijken.

Rijdende ziekenhuizen

De rijtuigen worden omgebouwd tot een soort rijdende ziekenhuizen die tot aan de oostgrens van het NAVO-gebied kunnen komen. Gewonde militairen kunnen vanaf daar veilig en snel vervoerd worden naar ziekenhuizen waar zij aanvullende specialistische zorg kunnen krijgen.

Aanleiding is de verslechterde veiligheidssituatie in Europa en de kans dat Rusland NAVO-landen aanvalt. Defensie houdt rekening met het scenario dat er meer dan duizend gewonden per dag afgevoerd moeten worden.

De treinen moeten zowel op stroom als op diesel kunnen rijden en geschikt zijn voor de verschillende spoortypes in Europa. De aanschafkosten liggen tussen de 50 en 250 miljoen euro, schrijft Tuinman.

De Tweede Kamer wordt over details van het aankoopproces vertrouwelijk geïnformeerd omdat "openbaarmaking de onderhandelingspositie van Defensie schaadt".

(Telecompaper) Cisco reported better-than-expected results for its fiscal second quarter to January, fueled by demand from hyperscalers to equip data centres...

Meld Misdaad Anoniem heeft vorig jaar een recordaantal van 32.007 anonieme meldingen doorgestuurd naar bijvoorbeeld politie of gemeente. Dat was bijna een derde meer dan in 2024, meldt de organisatie.

In de meeste gevallen (ruim 14.000 meldingen) ging het om tips over drugscriminaliteit. Dankzij de meldingen konden volgens Meld Misdaad Anoniem 3452 verdachten worden opgespoord en werden meer dan 1100 wapens in beslag genomen.

Als een van de redenen voor het recordaantal tips noemt het platform een landelijke campagne die afgelopen jaar werd gevoerd. Direct na de start van de campagne werd een flinke toename van tips gezien.

Meldingen over zorgcriminaliteit en vapes

Opvallend zijn volgens het platform het aanzienlijk gestegen aantal meldingen over illegale handel in vapes en over zorgcriminaliteit, waarbij criminelen frauderen met bijvoorbeeld diploma's of zorggeld.

Een aantal tips leidde tot concrete resultaten. Zo werd in november na een tip over illegale sigarettenhandel een lading met 8,5 miljoen sigaretten ontdekt in een loods in de gemeente West Maas en Waal.

Via een anonieme tip kwam ook een van de drie personen op de radar van de politie die in De Kuip een supportersbegeleider raakten met een zware paal. Dat gebeurde in augustus na de wedstrijd tussen Feyenoord en Fenerbahçe.

Los van politie

Verder opende Meld Misdaad Anoniem in juni een tiplijn voor Nederlanders in Zuid-Spanje, die de politie meer informatie moest opleveren over criminelen aan de Costa del Sol. Dat leidde tot de aanhouding van een voortvluchtige 32-jarige man die nog een celstraf van anderhalf jaar moest uitzitten.

Meld Misdaad Anoniem is een onafhankelijke stichting die volledig losstaat van de politie, schrijft de organisatie. De anonimiteit en veiligheid van de melders komen op de eerste plaats, aldus de stichting. "De anonimiteit van de melder is voor ons zelfs belangrijker dan het oplossen van een zaak."

Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden wil af van de importheffingen tegen Canada. Een meerderheid van 219 tegen 211 stemde tegen de noodtoestand die de heffingen mogelijk maken, hoewel Trumps Republikeinen een nipte meerderheid in het Huis hebben. Zes Republikeinen sloten zich aan bij de Democraten.

Hoewel Trump zich niets hoeft aan te trekken van het besluit, heeft de uitkomst wel een symbolische waarde: zelfs in zijn eigen partij groeit de weerstand tegen een hoeksteen van Trumps buitenlandbeleid. Vanwege de Republikeinse meerderheid in volksvertegenwoordiging legde het Congres de president haast nooit een strobreed in de weg.

Met de stemming verzet het Huis zich tegen de redenering van Trump om hogere importheffingen op te leggen aan het buurland. Hij riep daarvoor een nationale veiligheidscrisis uit, omdat Canada te weinig zou doen aan de smokkel van de pijnstiller fentanyl, die ook als drug wordt gebruikt. Dat gaf hem de mogelijkheid een strafheffing van 25 procent tegen Canada in te voeren.

Hoge kosten voor burgers

Maar de initiatiefnemers van de stemming laakten die redenering. Volgens overheidscijfers komt slechts 1 procent van de fentanyl in de VS uit Canada; de drug wordt voornamelijk ingevoerd via de zuidelijke grens met Mexico. "Canada vormt geen bedreiging, het is onze vriend, onze bondgenoot", meent initiatiefnemer Gregory Meeks.

Hij waarschuwde daarnaast dat Trumps importheffingen tot hogere kosten voor Amerikaanse burgers leiden. Doordat de verhoogde invoerkosten aan consumenten worden doorberekend, was een Amerikaans gezin vorig jaar gemiddeld zeker 1000 dollar duurder uit, rekenden experts uit.

Voor dat argument bleken ook sommige partijgenoten van Trump in het Congres gevoelig. In november zijn er tussentijdse verkiezingen, waarbij alle zetels in het Huis van Afgevaardigden op het spel staan. Hoewel Trump een kadaverdiscipline eist binnen zijn partij, vinden sommige partijgenoten de hoge kosten van het levensonderhoud moeilijk uit te leggen aan kiezers.

"Importheffingen pakken verkeerd uit voor de economie en zijn een substantiële belasting die Amerikaanse consumenten, fabrikanten en boeren betalen", redeneerde bijvoorbeeld de Republikein Don Bacon, die zelf niet meer verkiesbaar is in november. Hij vindt bovendien dat het Congres te veel macht inlevert bij het Witte Huis.

Trump uit op wraak

Eerder stemde de Senaat ook al in met soortgelijke wetgeving, maar Trump kan nog zijn veto uitspreken. Om een presidentieel veto te schrappen is een tweederdemeerderheid in beide huizen van het Congres nodig. Zo veel steun heeft de kritiek op de importheffingen niet.

Ondertussen is de president woest dat hij de steun van zes partijgenoten heeft verloren en heeft hij al aangekondigd wraak te zullen nemen. "Dit zal ernstige consequenties hebben in verkiezingstijd, zoals bij de voorverkiezingen!", schreef hij onmiddellijk na de stemming op sociale media.

In een kasteel in Belgisch Limburg komen vandaag de regeringsleiders van de Europese Unie bijeen voor een informele EU-top. Voor de verandering zien ze elkaar niet in het vergaderpaleis van de Europese Raad in Brussel, maar in landcommanderij Alden-Biesen, een Vlaams kasteel net over de grens bij Maastricht.

De hoop is dat de regeringsleiders het in dit sfeervolle decor eens kunnen worden over maatregelen om de concurrentiekracht van de EU te vergroten.

De landen zijn het erover eens dat dat hard nodig is. Sterker, de roep om de concurrentiekracht te vergroten klinkt al jaren. En de manier waarop de VS en China hun macht laten gelden, maakt nog eens extra duidelijk hoe hard dat nodig is. Ideeën zijn er genoeg, maar als het aankomt op concrete maatregelen dan gaat het stroef of draait het vaak op niets uit.

Doel is vooral de interne markt af te maken. In theorie is er binnen de EU vrij verkeer van goederen, kapitaal, diensten en personen. In de praktijk zijn er allerlei belemmeringen die het ondernemers moeilijk maken en de economie afremmen.

Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen gaf gisteren in het Europees Parlement een sprekend voorbeeld: vrachtwagens mogen in België 44 ton wegen, maar zodra ze de Franse grens passeren nog maar 40, want dat is nu eenmaal de richtlijn voor internationaal vervoer. Onbegrijpelijk, vinden veel vervoerders, want het jaagt iedereen op kosten. Toch is een wetsvoorstel om dit te harmoniseren na twee jaar niet aangenomen.

Von der Leyen gaf als tweede voorbeeld dat je in sommige EU-landen moet communiceren per fax als je afval van de ene naar de andere lidstaat wil vervoeren. Het maakt het voor bedrijven die in de hele EU willen opereren onnodig moeilijk, concludeert ze.

Die belemmeringen zitten niet alleen de groei van bedrijven in de weg, maar kosten de Europese economie ook direct geld. Volgens het Internationaal Monetair Fonds zijn de interne obstakels vergelijkbaar met importheffingen van 44 procent voor goederen en 110 procent als het om diensten gaat. Juist in de dienstensector, veruit de grootste sector van de economie, is de interne markt verre van voltooid.

Kopgroepen

En dus lijkt het een vanzelfsprekendheid om die belemmeringen weg te nemen. Maar dat blijkt nog niet zo makkelijk. De lidstaten spreken al tientallen jaren over het verbeteren van de interne markt, maar in de praktijk komt er weinig van terecht. Concrete ideeën stuiten vaak op verzet van lidstaten die hun nationale markten willen beschermen. "Over de diagnose zijn alle landen het eens", zegt een EU-diplomaat. "Maar er wordt verschillend gedacht over het juiste medicijn."

Daarom kijken de lidstaten nu of ze desnoods in kleinere 'kopgroepen' maatregelen kunnen nemen om de interne markt te verbeteren. Von der Leyen sorteerde al voor op die optie in een brief die ze deze week aan de lidstaten stuurde. "Die mogelijkheid moeten we niet schuwen." Wie nu nog niet mee wil, kan later aansluiten, is het idee.

De Europese Commissie werkt ook aan andere oplossingen. Volgende maand komt zij met een voorstel voor een pakket regels voor bedrijven die in de hele EU gelijk moeten zijn. Zo is het de bedoeling dat bedrijven zich straks in elke lidstaat op dezelfde manier kunnen registreren in plaats van dat zij allemaal verschillende formulieren moeten invullen.

Aangezien de top van vandaag een informele top is, een soort heidag, hoeven er nog geen conclusies getrokken te worden. Er worden dus nog geen afspraken zwart-op-wit gezet. De bedoeling is dat dat wel gebeurt op de volgende, gewone top in maart.

Hoe dan ook lijkt de tijd rijp voor het verder afmaken van de interne markt. Maar er is veel scepsis over het uiteindelijke resultaat. Als het eerder niet lukte, waarom nu wel is dan de vraag. Zullen landen echt bereid zijn over hun eigen schaduw heen te stappen?

Control panels of a pre-digitalization nuclear plant look quite daunting, with countless dials, buttons and switches that all make perfect sense to a trained operator, but seem as random as …read more

De Amerikaanse acteur Bud Cort is op 77-jarige leeftijd overleden. Hij maakte in 1971 naam als hoofdrolspeler in de zwarte komedie Harold and Maude van regisseur Hal Ashby, tegenover actrice Ruth Gordon.

De film gaat over een depressieve jongen die geobsedeerd is door de dood en een vriendschap aanknoopt met een 79-jarige vrouw die in de Tweede Wereldoorlog de nazi-kampen heeft overleefd. Haar eigenzinnige levenslust geeft de jonge Harold een nieuwe kijk op het leven.

Aanvankelijk was de film een flop bij de critici en publiek, maar in de loop der jaren groeide de film uit tot een cultfavoriet onder een groeiende schare fans. Succes in Hollywood betekende dat evenwel niet voor Cort. Hij bleef werken als acteur, maar voornamelijk in bijrolletjes of B-films.

Zo dook hij op in tv-series als Criminal Minds en Arrested Development, en speelde in films als Heat, Dogma en Wes Andersons The Life Aquatic with Steve Zissou.

Het is niet bekendgemaakt waaraan Cort is overleden. Een vriend zegt alleen dat Cort al langere tijd ziek was.

Het aantal zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers) daalde vorig jaar voor het eerst in jaren, met 62.000. Hiermee komt het totale aantal zzp'ers uit op 1,2 miljoen. De daling was het sterkst onder jongeren, meldt het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS).

In het eerste halfjaar van 2025 zijn veel zzp'ers in loondienst gegaan. En in de laatste zes maanden van vorig jaar zijn er minder mensen gestart als freelancer. "Dat heeft er waarschijnlijk mee te maken dat de Belastingdienst strenger handhaaft op schijnzelfstandigheid, zzp'ers die in feite werknemer zijn", zegt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen.

Minder jonge zelfstandigen

Opvallend is de daling onder jongeren. In 2024 werkten ruim 100.000 van hen als freelancer, vorig jaar zakte dat naar 86.000. De afname is vooral groot in de zorg, met 5000 minder jonge zzp'ers.

Volgens het CBS is niet precies vast te stellen of dit met schijnzelfstandigheid te maken heeft. "Het zou heel goed kunnen, het kan ook zijn dat werkgevers geen risico wilden nemen en dachten: laten we ze maar in dienst nemen", verklaart Van Mulligen.

Die afname onder jongeren heeft niet geleid tot banenverlies, want uit de cijfers blijkt dat het totaal aantal jonge werkenden is toegenomen. Volgens Van Mulligen heeft dat ook te maken met de krapte op de arbeidsmarkt. Er is nog heel veel vraag, ook naar jongeren, maar die zijn nu wat vaker in loondienst en werken dus minder vaak als zzp'er.

Het overgrote deel van alle zelfstandigen die vorig jaar als werknemer aan de slag ging, heeft nu een flexibel arbeidscontract. Volgens de CBS-hoofdeconoom heeft dat te maken met de vrijheid die ze gewend waren als zzp'er.

Goedemorgen! De defensieministers van de NAVO-landen vergaderen verder in Brussel, terwijl shorttrackster Xandra Velzeboer bij de Winterspelen hoopt op een medaille op de 500 meter.

Eerst het weer: in de ochtend zijn er vooral in het zuiden, midden en oosten van het land perioden met regen. In de middag wordt het droger. Het is dan overwegend bewolkt, met zo af en toe een bui. De zon laat zich nauwelijks zien. Het wordt 6 tot 10 graden.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Het dodental sinds de start van de massale demonstraties in Iran is opgelopen tot ruim 7000, meldt de Iraans-Amerikaanse mensenrechtenorganisatie HRANA.

Volgens de organisatie kwamen tot nu toe 7002 mensen om het leven. Onder de doden zijn 6506 demonstranten, 214 leden van ordediensten, 216 kinderen en 66 burgers die niet demonstreerden.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Het moet de nachtmerrie zijn van iedere schaatser: voor de belangrijkste race van je leven je schaatsen vergeten. Het overkwam Jenning de Boo gisteren voor de 1000 meter. Hij had ze in de bus laten liggen. Een flink paniekmoment, maar zilverenmedaillewinnaar De Boo bleef opvallend kalm, vertelde hij gisteravond:

Fijne dag!