Aggregator

Het kabinet komt met een verbod op het inhuren van uitzendkrachten in de vleessector, bevestigen ingewijden na berichtgeving van RTL Nieuws. Het verbod zou over ongeveer twee jaar moeten ingaan, halverwege 2028. Morgen hakt de ministerraad naar verwachting de knoop door.

Er zijn al jarenlang veel misstanden in de vleessector. Het personeel, veelal arbeidsmigranten die in bijvoorbeeld slachthuizen werken, krijgt vaak onderbetaald. Ook moeten mensen meer uren draaien dan afgesproken of verantwoord is en worden ze onder erbarmelijke omstandigheden gehuisvest. Ook is er onveiligheid op de werkvloer en zijn er meldingen van intimidatie en geweld.

Minister Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid dreigde al eerder met een verbod op uitzendkrachten. Hij zei dat er sinds 2010 29 gesprekken met de sector zijn gevoerd, maar dat die niet hebben geleid tot "de noodzakelijke vooruitgang". Hij eiste dat de sector voor 15 juni verbeteringen zou doorvoeren. Die deadline is inmiddels verlopen.

Als het verbod er komt, mogen er helemaal geen tijdelijke arbeidskrachten meer worden ingehuurd. Ook Vijlbriefs voorganger Van Hijum werkte al aan een verbod. Vanuit de vleessector en uitzendbranche klonken toen zorgelijke geluiden. Het zou de prijzen van vlees kunnen opdrijven omdat een verbod kan leiden tot een "ongelijk speelveld" met sectoren die wel met uitzendkrachten mogen werken.

De opsporingsdienst van voedselwaakhond NVWA heeft een inval gedaan bij een sorteerbedrijf voor vis in IJmuiden. De eigenaar van het bedrijf wordt ervan verdacht illegaal vis te hebben verkocht. Ook zijn woning is doorzocht.

De invallen waren gisteren. Daarbij is voor tienduizenden euro's aan contant geld in beslag genomen, net als de administratie van het bedrijf.

De Inlichtingen- en Opsporingsdienst van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA-IOD) kwam de zaak op het spoor nadat informatie was binnengekomen dat het bedrijf vis zou verkopen buiten de boeken om. Het zou daarbij voornamelijk gaan om ondermaatse vis. Dat is jonge vis die kleiner is dan de wettelijk voorgeschreven minimumlengte en daarom niet verkocht en niet geconsumeerd mag worden.

Dit moet de vispopulatie in stand houden en overbevissing voorkomen. Het idee is dat jonge vissen de kans moeten krijgen zich op zijn minst één keer voort te planten. Ook vormt de illegale handel in ondermaatse vis een risico voor de volksgezondheid, aldus de NVWA. Er is geen controle op de kwaliteit van de vis en de herkomst ervan is onbekend.

Illegale handel in cash

De verdenking is dat de ondermaatse vis toch is verkocht, wat doorgaans in contanten gebeurt. Verspreid over de woning, het kantoor en een gehuurde kluis vonden de rechercheurs in totaal 57.000 euro aan cash.

De eigenaar is aangehouden voor verhoor en blijft verdachte, maar zit niet meer vast. Het onderzoek loopt nog.

A few weeks ago we published the first in a new series of articles, Know Your Food. It was born out of the realisation that most people know surprisingly little about …read more

Het aantal mensen dat overlijdt door euthanasie is in 25 jaar tijd gestegen van 2000 naar bijna 10.000 per jaar. Dat komt door meerdere maatschappelijke factoren, zoals vergrijzing, het aantal mensen dat langer met chronische aandoeningen leeft en een sterkere nadruk op eigen keuze.

Dat blijkt uit onderzoek van het Radboudumc, het UMC Utrecht en Amsterdam UMC. Zij deden in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid onderzoek naar de stijging van het aantal euthanasiemeldingen in Nederland. De wetenschappers baseerden zich op eerdere onderzoeken en interviews met burgers en zorgprofessionals.

Bijna 10.000 mensen in Nederland overleden in 2024 door euthanasie. In de meeste gevallen waren het mensen die al langer kampten met lichamelijke aandoeningen, zoals kanker of long- en vaatziekten. De meeste mensen die in 2024 euthanasie kregen, waren tussen de 70 en 80 jaar oud.

De toename is volgens de onderzoekers deels toe te schrijven aan de tendens dat mensen tegenwoordig meer de nadruk leggen op hun eigen wensen en keuzes. Ook de seculariserende samenleving speelt een rol. Zo zijn de opvattingen over lijden aan het einde van iemands leven over de jaren heen veranderd, en is er meer aandacht gekomen voor kwaliteit van leven en sterven.

Ook staat in het onderzoek dat euthanasie steeds zichtbaarder, bespreekbaarder en breder aanvaard is. Dat komt onder meer door aandacht in de (sociale) media en extra patiëntenvoorlichting. Onder meer de duo-euthanasie van oud-premier Dries van Agt en zijn vrouw leidde vorig jaar tot veel publieke aandacht in de media.

Scholing

Ook bespreken zorgprofessionals de optie voor euthanasie steeds vaker met hun patiënten. De beroepsrichtlijnen van artsen zijn gedetailleerder geworden en kennis over euthanasie is door scholing toegenomen.

"Tegelijkertijd blijft euthanasie gelden als bijzonder medisch handelen en ervaren veel artsen de uitvoering als moreel zwaar, emotioneel belastend en tijdsintensief", zegt zorgethicus en hoofdonderzoeker Els van Wijngaarden van het Radboudumc.

Het percentage euthanasie ten opzichte van alle sterfgevallen in Nederland is flink gestegen: van 1,6 procent in 1999 naar 5,8 procent in 2024. Dat betekent dat euthanasie nu bijna vier keer zo vaak voorkomt als doodsoorzaak als 25 jaar geleden.

Dat komt doordat het aantal mensen dat terminaal ziek is, zoals aan kanker, is gestegen. Dat hangt weer samen met het feit dat de bevolking ouder wordt. Kanker ligt nog altijd het vaakst ten grondslag aan euthanasie, maar het relatieve aandeel is flink gedaald: van 90 procent in 1999 naar 54 procent in 2024.

Psychische aandoeningen

Daarnaast wordt vaker euthanasie verleend bij chronische ziekten, psychische aandoeningen en dementie. Ruim 400 mensen (4,3 procent) die in 2024 kozen voor euthanasie, hadden een vorm van dementie. In 219 gevallen kozen mensen voor euthanasie vanwege een of meer psychische aandoeningen. Die groep wordt elk jaar iets groter.

Bij mensen met psychische aandoeningen en vergevorderde dementie wordt euthanasie als complex en controversieel gezien. Veel zorgprofessionals en ervaringsdeskundigen in het rapport pleiten daarom voor grote terughoudendheid bij deze groep.

Nieuwsuur besteedde vorig jaar aandacht aan euthanasie door psychisch lijden:

In de periode tussen 1999 en 2024 bleef de verhouding man-vrouw vrijwel gelijk. De meerderheid van de mensen die voor euthanasie kiezen, sterven thuis.

Sinds 2002 is euthanasie en hulp bij zelfdoding in Nederland onder voorwaarden toegestaan, zoals vastgelegd in de euthanasiewet. Zo verloopt een euthanasie-aanvraag altijd via een arts, die samen met de patiënt en een tweede arts het verzoek beoordeelt. In Nederland kan iemand euthanasie aanvragen die uitzichtloos en ondraaglijk lijdt.

In 2020 is er ook onderzoek gedaan naar waarom mensen vaker voor euthanasie kiezen. Uit dat onderzoek blijkt dat de toename van euthanasie samenhangt met een samenspel van factoren, zoals vergrijzing, het toegenomen draagvlak voor euthanasie binnen de Nederlandse bevolking en de komst van het Expertisecentrum Euthanasie in 2012.

De onderzoekers geven aan dat de stijging van euthanasie de afgelopen 25 jaar op zichzelf niet zorgelijk is. Ook de deelnemers aan het onderzoek zeggen dat de stijging een logisch gevolg is van het meebewegen met maatschappelijke veranderingen. Veel deelnemers uiten hun vertrouwen in het huidige systeem in Nederland.

Het kabinet heeft excuses aangeboden aan vrouwen die tussen 1956 en 1984 gedwongen werden om hun pasgeboren baby's af te staan. Staatssecretaris Van Bruggen deed dat op een bijeenkomst met gedupeerden in cultuurcomplex Amare in Den Haag. Ook aan de kinderen van deze 'afstandsmoeders' en de vaders van de kinderen werden excuses aangeboden.

Het ging vaak om ongetrouwde vrouwen en meisjes die hun kinderen afstonden onder druk van kerk en familie. Maar ook instanties zoals de Raad voor Kinderbescherming speelden er een rol in. Geschat wordt dat zo'n 13.000 tot 14.000 ongehuwde vrouwen in die periode hun kind onvrijwillig moesten afstaan.

Kinderen werden na de geboorte zo snel mogelijk gescheiden van hun moeder. In sommige gevallen werden moeders geblinddoekt zodat ze geen band zouden opbouwen met hun baby. Of het kind werd tijdens de bevalling met een doek afgeschermd.

"Jullie werden bij voorbaat gediskwalificeerd als moeder", sprak Van Bruggen de aanwezigen toe. "De enige herinnering aan jullie baby was vaker een geluid dan een beeld." Al die tijd greep de overheid niet in, zei de staatssecretaris. "Die legde zich neer bij de autonomie van de begeleidende organisaties en de keuzes die daar werden gemaakt."

'Steken laten vallen'

De overheid heeft in plaats van naar deze mensen om te kijken "steken laten vallen", zei Van Bruggen. "Daar bied ik jullie namens het hele kabinet nadrukkelijk excuses voor aan. Dit had nooit mogen gebeuren."

Hoewel het vooral gaat over mensen die sinds de invoering van de adoptiewet in 1956 gedwongen hun kind moesten afstaan, zei Van Bruggen dat ze ook recht hoopt te doen aan moeders, vaders en kinderen die voor 1956 gedwongen van elkaar werden gescheiden.

José is een van de afstandsmoeders die haar baby gedwongen moesten achterlaten, vertelt ze bij Omroep Brabant:

De Raad voor de Kinderbescherming onderschrijft de excuses van het kabinet. In een verklaring erkent directeur Monique Schippers dat de dienst "destijds deel uitmaakte van een samenleving waarin ongehuwde meisjes en vrouwen vaak onder grote druk kwamen te staan en onvoldoende vrij konden beslissen".

Volgens de RvdK heeft de manier waarop de kinderen werden afgestaan "bij velen diepe sporen getrokken".

Levenslange schade

In april maakte het kabinet bekend dat het nog voor de zomer excuses zou gaan aanbieden aan de afstandsmoeders en kinderen.

Een speciale commissie die vorig jaar onderzoek deed naar afstand en adoptie in die periode, concludeerde dat de moeders en hun kinderen levenslange schade hebben geleden door de misstanden. Ook hadden de afstandsverklaringen die de moeders moesten ondertekenen volgens de onderzoekscommissie geen wettelijke basis.

Het kabinet werkt nu aan maatregelen die moeten bijdragen aan erkenning en herstel voor de betrokkenen. Daarbij worden de gedupeerden en belangenorganisaties betrokken. Daarover wordt nog voor het zomerreces een brief naar de Tweede Kamer gestuurd.

Na zeven jaar politieke strijd lijkt er beweging te komen in het stikstofdossier. Landbouwminister Jaimi van Essen presenteerde een omvangrijk maatregelenpakket waarmee hij Nederland van het stikstofslot wil halen. Tijdens het debat in de Tweede Kamer kreeg hij stevige kritiek van onder meer BBB en de PVV, maar er lijkt een meerderheid voor zijn plannen.

Politiek verslaggever Lars Geerts zag een vrij ontspannen minister: "Ik denk ook dat het vrij ontspannen debatteren is als je van tevoren al weet dat je een dikke tachtig zetels hebt die je plannen ondersteunen."

In deze aflevering van De Dag blikt Lars Geerts terug op het debat én op het stikstofdossier. Waarom verliep het debat anders dan eerdere jaren? En is Nederland 'stikstofmoe' geworden?

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Ook kijken we naar de inhoud van het pakket. Waarom worden boeren rond kwetsbare natuurgebieden zwaarder geraakt dan elders? Wat betekenen de plannen voor de landbouw, de industrie en het verkeer? En waarom benadrukt Van Essen steeds dat zijn pakket alleen werkt als alle maatregelen samen overeind blijven? "De wens om duidelijkheid is groot. En ook het besef dat als er niets gebeurt, het land stil blijft staan. En zij dus ook.", vertelt Geerts.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl.

Presentatie en montage: Bart Tuinman
Redactie: IJsbrand Terpstra
Eindredactie: Lars Hulshof

Tijdens de hitte van vorige week in Nederland zijn volgens een eerste schatting van het RIVM ongeveer 480 mensen meer overleden dan verwacht. Er werden zo'n 3050 sterfgevallen verwacht, maar het werden er ongeveer 3530.

Vooral mensen van 80 jaar en ouder kwamen te overlijden. De meeste sterfgevallen waren naar verhouding in het oosten en het zuiden van het land, waar de temperaturen het hoogst waren.

Het RIVM zegt dat het beeld nog niet compleet is, omdat een overlijden soms pas na een paar weken wordt geregistreerd.

Het RIVM benadrukt dat ouderen en mensen met chronische ziektes kwetsbaarder zijn bij extreme hitte. Hun organen werken minder goed en ze drinken minder. Daarnaast zweten ze minder, waardoor hun lichaam de warmte niet goed kwijt kan.

De yen staat in Japan op een historisch laag niveau en dat is overal merkbaar. In maaltijdwinkel Manpukuya Tateishi in Tokio kost de gefrituurde kip weliswaar nog altijd 350 yen (ongeveer 2 euro), maar de Braziliaanse kippendij die daarvoor werd gebruikt, is twee keer zo duur geworden.

"De zwakke yen zet onze inkoop behoorlijk onder druk", zegt winkelmanager Ryosuke Kosaka tegen een journalist van Tokyo Broadcasting. Om de verkooprijs laag te houden, is hij overgestapt op Japanse kipfilet.

De Japanse munt zakte deze week naar ruim 162 yen per dollar, het laagste niveau sinds december 1986. Ook tegenover de euro is de munt fors verzwakt: tien jaar geleden kostte een euro nog ongeveer 114 yen, nu is dat ongeveer 185 yen.

Voor Japanse huishoudens is de zwakke munt vooral zichtbaar in het boodschappenmandje. In juli worden 2566 voedingsmiddelen duurder, zegt onderzoeksbureau Teikoku Databank. Voor september zijn al meer dan 3000 prijsverhogingen aangekondigd.

Renteverschil duwt de yen omlaag

De yen staat onder druk omdat sparen en beleggen in dollars veel meer oplevert dan in yen. De Amerikaanse rente staat op 3,5 tot 3,75 procent, terwijl de Japanse rente rond de 1 procent ligt. Daarom kiezen beleggers liever voor dollars. En hoe meer yen zij verkopen voor dollars, hoe verder de yen daalt.

"De energieschok door de oorlog tussen de VS en Iran gaf de yen het laatste zetje omlaag", zegt Lee Hardman, valuta-econoom bij de Japanse bank MUFG, tegen de Financial Times. De hogere olieprijs raakt Japan extra hard, doordat het land ruim 90 procent van zijn energie invoert en dat in dollars afrekent.

Maar de lage koers maakt vrijwel alles duurder wat Japan uit het buitenland haalt: verpakkingen, bouwmaterialen en grondstoffen. Bijna de helft van de voedselvoorziening wordt geïmporteerd.

Supermarkten zien de druk toenemen. Sommige chocoladeproducten zijn inmiddels 20 procent duurder dan een jaar geleden. Ook veel gekoelde producten als tofu en kaas werden duurder.

Fruitimporteur Hiroki Haccho in Tokio, die fruit uit onder meer de VS, Australië en de Filipijnen haalt, ziet tegelijkertijd lonen, energie, verpakkingen en valuta duurder worden. Het gaat zo snel, vertelt hij aan omroep NHK, dat hij vreest voor de toekomst. "Prijzen doorberekenen kan, tot consumenten afhaken."

Kernprobleem blijft onopgelost

Tokio probeerde de yen eerder dit jaar al te steunen door buitenlandse reserves te verkopen en met de opbrengst yen te kopen. Tussen eind april en eind mei ging het om 11.700 miljard yen. Zo'n ingreep kan de munt tijdelijk sterker maken, maar het effect verdween snel.

Beurshandelaren houden rekening met opnieuw ingrijpen door Tokio, maar "valuta-interventie heeft geen zin als Japan de fundamentele oorzaak van het probleem niet onder ogen ziet", verklaart Reiko Sera van Sumitomo Mitsui Trust Bank aan de krant Asahi. Zij wijst op het renteverschil met de VS, maar ook op zorgen over Japans ruime begrotingsbeleid.

Premier Takaichi kondigde onlangs een investeringsprogramma aan van 372.600 miljard yen, omgerekend ruim 2000 miljard euro, verspreid over veertien jaar. Onduidelijk bleef hoe dat moet worden betaald. Ook haar aangekondigde belastingverlagingen voeden de vrees dat Japan, ondanks zijn al torenhoge staatsschuld, opnieuw kiest voor ruim begrotingsbeleid. Voor beleggers dus weinig reden om yen te kopen.

Sommige bedrijven profiteren

Toch kent de zwakke yen ook winnaars. Bedrijven die veel in het buitenland verkopen, profiteren van de koers en krijgen bij het omrekenen van hun omzet meer yen terug. Zo heeft technologiebedrijf Hitachi berekend dat zijn omzet met 14,5 miljard yen stijgt als de dollar één yen duurder wordt. De winst neemt dan zo'n 1,5 miljard yen toe.

Ook toerisme profiteert: mede door de lage yen trok Japan in 2025 een recordaantal van 42,7 miljoen buitenlandse bezoekers. Op populaire toeristische locaties als Hakuba en Nozawa Onsen is de grondprijs in één jaar met meer dan 30 procent gestegen.

Volgens beleidsexpert Masashi Hashimoto is de huidige koers geen tijdelijk incident, maar "onderdeel van een langjarige verzwakking" van de economie, zei hij tegen de krant Asahi. In 1986 was Japan een exportmacht met een handelsoverschot van ruim 13.000 miljard yen. In 2025 had het land juist een goederenhandelstekort van ongeveer 849 miljard yen.

Examenleerlingen in het voortgezet speciaal onderwijs (vso) maken zich zorgen omdat ze pas in de zomervakantie examen kunnen doen. Vanwege code rood werden vorige week 678 mondelinge staatsexamens afgelast. De inhaalexamens zijn nu gepland voor 18 juli en eind augustus.

"Vandaag is de diploma-uitreiking en we dachten dat het voor die tijd geregeld zou zijn", zegt Annette van der Poel, bestuurder van Orion College Drostenburg in Amsterdam, tegen NOS Stories. "Dit is echt ongekend."

Directeur Agnita Kingma van diezelfde school vertelt dat de impact voor leerlingen enorm is. "Waar andere leerlingen lekker vakantie vieren, hebben onze leerlingen dat niet. Je moet boeken en laptops meenemen en leren in de vakantie." Zo ook Bobbie van 16. "Ik heb nu meer tijd om te leren, maar ik vind het vervelend dat ik ermee bezig blijf", zegt hij.

Leerlingen van in totaal twaalf scholen moeten staatsexamens inhalen. Dat daar pas in de zomervakantie ruimte voor is, komt volgens het College van Toetsen en Examens (CvTE) door een tekort aan beschikbare examinatoren.

Staatsexamens

Het staatsexamen is bedoeld voor mensen in het voortgezet onderwijs die geen regulier onderwijs volgen en voor leerlingen van het voortgezet speciaal onderwijs. Het bestaat uit twee onderdelen: een schriftelijk examen dat gelijk is aan het reguliere VO-examen en een (deels) mondeling examen dat het schoolexamen vervangt. In juni en juli worden ongeveer 30.000 mondelinge examens afgenomen op 118 vso-scholen. Daarvoor zijn 1500 examinatoren nodig.

Niet alle vso-leerlingen doen staatsexamen. Sommige vso-scholen nemen de examens zelf af.

Het LBVSO, een organisatie die opkomt voor vso-leerlingen, wil dat er een noodplan komt om de capaciteit uit te breiden. "We willen dat er leraren vanuit het reguliere onderwijs bijspringen", zegt voorzitter Elijah Delsink. Zij leggen die eis neer bij het ministerie van OCW, het CvTE en de Dienst Uitvoering Onderwijs. Ook wil het LBVSO dat examinatoren die de leerlingen kennen examens mogen afnemen. Nu is de regel dat eigen docenten met het oog op onafhankelijkheid het examen niet mogen afnemen.

De afgelopen dagen kreeg het LBVSO veel meldingen met zorgen en klachten van examenleerlingen. Zij kunnen in de problemen komen met werk of een vervolgopleiding. "Leerlingen hebben straks niet op tijd hun diploma", zegt Delsink.

Dat merkt ook schooldirecteur Kingma. "Mag ik meedoen aan de introweek? Mag ik wel beginnen op mijn nieuwe school?" zijn vragen die ze hoort. "Dat wijzelf langer moeten doorgaan nemen we voor lief, dat is niet het belangrijkst. Het gaat ons aan het hart wat dit voor de leerlingen betekent."

Wouter van 16 is een van die leerlingen op het Orion College Drostenburg. "Mijn vrienden hebben al hun diploma en ik niet. Dat vind ik echt irritant." De 17-jarige Dana is blij dat zij waarschijnlijk in juli kan inhalen, zodat ze geen stress meer heeft over haar vervolgopleiding. Maar dat ze moet doorgaan terwijl andere leerlingen vrij zijn, vindt ze niet leuk. "Ik heb geluk dat ik geen vakantie had geboekt."

Hun school wil dat er snel een oplossing komt voor leerlingen die in onzekerheid zitten. "We eisen een officiële brief zodat leerlingen toch aan hun vervolgopleiding kunnen beginnen", zegt schoolbestuurder Van der Poel. Andere scholen lopen tegen dezelfde problemen aan. "We hebben nu contact moeten opnemen met vervolgscholen om afspraken te maken zodat leerlingen toch kunnen starten", zegt Hilke ter Braak van Attendiz Scholengroep. "Ouders zijn woest over de situatie."

Ingewikkelde puzzel

Het ministerie van OCW zegt tegen de NOS dat het een ingewikkelde puzzel is. Er moet rekening worden gehouden met de beschikbaarheid van scholen, leerlingen en examinatoren. "Maar het CvTE zet alles op alles om dit zo spoedig mogelijk rond te krijgen. Voor de meeste leerlingen lijkt dit ook al in juli te lukken."

Scholieren moeten in de regel uiterlijk 31 augustus hun diploma aanleveren om met een vervolgopleiding te starten. "We doen er alles aan om scholieren op tijd hun examen te kunnen laten doen en de uitslag mee te geven, zodat ze voor die datum weten of ze geslaagd zijn", stelt het ministerie.

Het percentage asielmigranten die worden verdacht van een misdrijf was ook in 2025 stabiel, heeft het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) becijferd. Het percentage is al jaren 3 à 4.

Dat komt overeen met de cijfers bij de algemene Nederlandse bevolking als je de resultaten corrigeert op basis van groepssamenstelling, bleek uit eerder onderzoek. Daarbij is rekening gehouden met verschillen in bijvoorbeeld geslacht en leeftijd.

In de cijfers zijn de 113.000 mensen meegenomen die vorig jaar door opvangorganisatie COA werden gehuisvest. Daarbij gaat het niet alleen om asielzoekers, maar ook om statushouders die nog niet zijn doorgestroomd naar een woning.

Winkeldiefstal

Veel verdachten komen uit Algerije, Marokko en Tunesië. Asielzoekers uit die landen maken weinig kans op een verblijfsvergunning. Net als andere jaren waren er onder de verdachte asielmigranten relatief veel alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv's). 8 procent van het totale aantal COA-bewoners bestaat uit amv's, terwijl ze goed zijn voor 22 procent van het aantal verdachte COA-bewoners.

Winkeldiefstal en fietsendiefstal kwamen het vaakst voor, gevolgd door geweldsmisdrijven, vandalisme en het verstoren van de openbare orde.

Registraties bij de politie

In het afgelopen jaar zijn er door de politie ruim 7500 registraties gedaan waarbij een asielmigrant verdacht werd van een misdrijf. Dat is 23 procent meer dan in 2024. Het WODC heeft geen verklaring voor die stijging.

Sommige COA-bewoners werden overigens meerdere keren geregistreerd. In totaal gaat het om 3270 mensen.

"Het zijn met name pubers die hier zonder ouders zijn", zegt WODC-onderzoeker Sanne Noyon. "Het zijn ook vooral jongens en we weten dat jongens vaker crimineel gedrag vertonen dan meisjes. Daarom is het belangrijk dat die groep goede begeleiding krijgt."

Voor het COA valt het niet mee om voor die groep geschikte opvanglocaties te vinden, omdat gemeenten dat niet altijd aandurven. "Daardoor wordt het ook lastiger om die jongeren de begeleiding te bieden die ze nodig hebben", zegt Noyon. "Het is een proces dat zichzelf versterkt."

Er wordt nog onderzoek gedaan naar hoe criminaliteit bij COA-bewoners kan worden voorkomen. De onderzoekers hebben daar wel ideeën over. Ze denken dat het anders inrichten van opvanglocaties kan helpen, bijvoorbeeld als het gaat om de grootte of de samenstelling van de bewonersgroep.

Gewelddadige protesten

Het WODC valt onder het ministerie van Veiligheid en Justitie, dat gaat over Asiel en Migratie. Asielminister Van den Brink probeert al maanden gemeenten te bewegen om voldoende opvangplekken te regelen voor asielzoekers. Dat gaat moeizaam en leidde in verschillende plaatsen tot gewelddadige protesten, zoals in Loosdrecht.

De onderzoekers hopen dat het rapport kan helpen om gemeenten te overtuigen. "We hopen dat het helpt om de angel uit het publieke debat te halen", zegt Noyon. "Zodat het voor gemeenten makkelijker wordt om een locatie te openen. Op dit moment woont ongeveer de helft van de COA-bewoners op een noodlocatie die vaak niet de juiste voorzieningen heeft. Terwijl dat juist kan helpen om bewoners op het rechte pad te houden."

Het WODC heeft ook onderzoek gedaan naar het aantal incidenten bij azc's en noodopvanglocaties. Daaruit blijkt dat het aantal incidenten in de COA-locaties toenam met zo'n 6 procent. Dat komt overeen met de stijging van het aantal mensen dat door het COA wordt opgevangen. Zoals altijd komt verbale agressie en geweld het vaakst voor, gevolgd door fysieke agressie en geweld.

Bij een explosie gevolgd door een woningbrand zijn in Huizen twee mensen gewond geraakt. Een van hen is zwaargewond. Er wordt nog gezocht naar een vermiste, maar het zoeken is lastig doordat instortingsgevaar dreigt.

Specialistische zoekteams uit andere regio's staan de brandweer in het Noord-Hollandse dorp bij. Ook zet de brandweer een drone in om te kijken of de vermiste persoon kan worden gevonden.

Door de explosie zijn delen van de gevel van de woning weggeslagen. Brokstukken liggen verspreid op straat en in de voor- en achtertuin. Ook zitten er meerdere gaten in het dak, meldt NH Nieuws.

De explosie was rond 13.00 uur. Het hele huizenblok van zo'n vijftien woningen is ontruimd.

Hoe de explosie en de daaropvolgende brand zijn ontstaan, is nog onduidelijk.

Oekraïner Serhii K. is in Duitsland vanwege sabotage van de Nord Stream-pijpleidingen aangeklaagd voor medeplichtigheid aan oorlogsmisdrijven. In zijn vermoedelijk coördinerende rol wordt de militair beschuldigd van "ontregeling van openbare diensten, met een explosie tot gevolg en het vernietigen van infrastructuur".

K. zou de actie samen met andere Oekraïense militairen hebben uitgevoerd namens Oekraïense overheidsdiensten. De Duitse aanklager acht het bewezen dat het doel was om de gasleveringen via de pijpleidingen naar Duitsland volledig te stoppen. Dat zou voorkomen dat Rusland de inkomsten uit de aardgashandel zou gebruiken om de oorlog tegen Oekraïne te financieren, aldus de aanklagers.

De verdediging van K. houdt vol dat hij onschuldig is. Ook de Oekraïense president Zelensky heeft betrokkenheid van zijn land altijd ontkend.

Duikoperatie

K. zou een team van professionele duikers en een explosievenexpert hebben geleid. Hij reisde in september 2022 naar Duitsland met een vervalst Oekraïens paspoort. Daar ging hij aan boord van een jacht dat gehuurd was met behulp van vervalste identiteitsdocumenten, aldus de aanklagers.

Via internationale wateren werden grote hoeveelheden explosieven naar een locatie dicht bij het Deense eiland Bornholm gevaren. Van daaruit werden de explosieven door duikers op meer dan 70 meter diepte bevestigd aan de pijpleidingen.

De sabotage vond buiten de Duitse territoriale wateren plaats. Volgens Duitsland is vervolging mogelijk omdat het misdrijf gepleegd is tegen Duitse kritieke infrastructuur. Duitse autoriteiten hebben zeven verdachten in beeld. Vorige zomer werd K. in Italië opgepakt en uitgeleverd aan Duitsland.

Een andere Oekraïense verdachte werd vorige maand vrijgelaten in Polen, nadat een rechter had geoordeeld dat hij niet kon worden vervolgd. De Poolse rechter oordeelde dat de sabotage moest worden gezien als militaire actie in oorlogstijd.

Nord Stream was een megaproject van Duitsland en Rusland. Het bestond uit twee leidingen om Russisch gas via de Oostzee naar Duitsland te transporteren. Een half jaar na de Russische invasie in Oekraïne werd de eerste leiding op de bodem van de zee opgeblazen. De tweede leiding was nog niet in gebruik.

Aanvankelijk beschuldigden Rusland en Oekraïne elkaar, maar uit reconstructies van onder meer Nieuwsuur bleek dat het spoor naar Oekraïne leidt.

Hoe waren de explosies tot stand gekomen? Bekijk hier een uitgebreide reconstructie van de sabotageactie door Nieuwsuur uit september 2023:

(Telecompaper) O2 UK set a new record for traffic on its mobile network 01 July, when England played DR Congo in the World Cup...

Tientallen Groningers en Zeeuwen zijn vanochtend vroeg met bussen richting Den Haag getrokken voor het kerncentraledebat. De Tweede Kamer debatteert over de twee locaties die nog in beeld zijn voor kernenergie: Terneuzen en de Eemshaven. Sommige Zeeuwen en Groningers willen absoluut geen kerncentrale in hun gemeente en willen dat laten merken op de tribunes.

"Als de plannen voor een kerncentrale in de Eemshaven doorgaan, raakt dat echt mijn persoonlijke leefomgeving", zegt Arenda Woltjer. Zij is om 05.00 uur op de bus gestapt. "Het houdt niet op met plannen rondom mijn woning. Dat is niet waarom ik op deze plek ben gaan wonen", zegt Woltjer tegen RTV Noord.

Thomas Pastoor is molenaar in de Groninger Emmapolder. De kerncentrale komt mogelijk vlak bij zijn molen te staan. "Ik wil laten zien dat het niet alleen een zaak is voor de lokale politiek, maar dat het ook ons aangaat. Het gaat om ons leefgenot en een toekomst voor ons, en onze kleinkinderen."

Geleerd van gaswinning

De busrit is gefaciliteerd door de provincie. Statenlid Agnes Bakker van de SP was de initiatiefnemer en gaat mee als de facto reisleider van de groep. "We hebben van de gaswinning geleerd dat je moet mobiliseren. Dat het niet helpt om alleen op de gebruikelijke manieren te zeggen dat we het niet willen, maar dat je ook de druk moet opvoeren met mensen", aldus Bakker.

Jaren terug reisden Groningers met bussen af naar Den Haag om te protesteren tegen de gaswinning. "Dat heeft toen verschil gemaakt. We moeten in ieder geval blijven strijden om ook nu dat verschil te maken. Elke keer schoffeert Den Haag Groningen, en luistert het niet naar wat Groningen wil."

De publieke tribune zit vol. Er is nog een zaal ingericht voor het overige publiek:

Uit het het onlangs gepresenteerde kabinetsplan, blijkt dat eerdere plekken als Borssele zijn afgevallen. Toch gingen leden van de actiegroep 'Borsele tot de Kern' ook mee naar Den Haag. "We willen de mensen in Terneuzen steunen. Wat wij jarenlang hebben moeten meemaken aan onze kant, moeten zij nu doormaken", zegt woordvoerder Frits Otte van de actiegroep tegen Omroep Zeeland.

Het Zeeuwse provinciebestuur staat wel open voor nog een kerncentrale in Zeeland. Gedeputeerde Johan Aalberts (CDA) zei onlangs tegen de omroep: "Zeeland is de meest logische plek voor nieuwe kerncentrales. We zijn sinds de jaren 60 uitgegroeid tot de nucleaire hotspot van Nederland", doelend op de kerncentrale die er al staat en kernafvalverwerker Covra in Borsele.

Vandaag volgt geen definitief besluit, maar het huidige kabinet laat wel horen hoe het denkt over de plannen rondom de kerncentrales. Een besluit volgt later dit jaar.

In Europa zijn 106 mensen besmet geraakt met salmonella na het eten van instantnoedels. Volgens de EFSA, de Europese waakhond voor voedselveiligheid, gaat het om besmettingen in veertien landen, waaronder Nederland.

Hoeveel mensen in Nederland ziek zijn geworden, wordt niet gemeld. Ook het Europees Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) maakt melding van ruim honderd besmettingen.

De eerste gevallen werden in november vastgesteld en sindsdien hebben zeker 49 mensen zich in het ziekenhuis laten behandelen. Een besmetting kan leiden tot hevige misselijkheid, buikkrampen en diarree en is vooral gevaarlijk voor zwangere vrouwen, jonge kinderen, ouderen en mensen met een verzwakt afweersysteem. Voor mensen in goede conditie is een salmonellabesmetting doorgaans niet gevaarlijk.

Oost-Europa

De besmetting is terug te voeren naar een fabrikant in Oekraïne, maar beide EU-instanties noemen daarbij geen naam. Persbureau AP schrijft dat Reeva Foods, een internationale speler in allerlei vormen van kant-en-klaarmaaltijden, vorige week melding maakte van een "vermeende detectie" van salmonella in een partij van zijn noedels.

Deze was bestemd voor de Baltische markt en werd geproduceerd door het Oekraïense bedrijf Euro Food Service. De door het ECDC onderzochte noedels waren afkomstig uit Duitsland en Litouwen. Producten van Reeva Foods zijn in Nederland vooral verkrijgbaar bij Oost-Europese supermarkten.

Bierbrouwer Grolsch neemt Gulpener over. Grolsch had al 15 procent van de aandelen in de Limburgse brouwer en koopt nu het hele bedrijf. De overnamesom is niet bekendgemaakt.

Gulpener heeft last van de stevig dalende markt, zegt directeur Jan-Paul Rutten. "Als bierbrouwer merkten we dat de broekriem elk jaar steeds harder moesten aantrekken. Als je dan niets verandert sta je op een gegeven moment tegen de muur, en dat willen we vermijden."

Gulpener bestaat al 200 jaar en was al die tijd een familiebedrijf. Nu neemt Grolsch de aandelen over van Jan-Paul Rutten en zijn zus Maartje. "Het is echt afscheid nemen van een identiteit. Het doet pijn, en je voelt een verantwoordelijkheid", zegt hij. "Maar als je erbij wil blijven is dit een verstandige keuze. Dat strookt niet altijd met de emotie die we voelen."

75 werknemers

Schaalvoordelen spelen een belangrijke rol bij het besluit om samen te gaan met het veel grotere Grolsch. Volgens Rutten worden de details in de komende zes tot negen maanden uitgewerkt.

Hij verzekert dat Gulpener-bier ook in de toekomst te vinden is in de schappen. "De merken en alle producten blijven bestaan zoals nu. Dat is juist onze kracht."

Op het Gulpener-terrein in Gulpen werken ongeveer 75 mensen. Volgens directeur Rutten zijn er op dit moment geen plannen om mensen te ontslaan.

Nederlandse activisten die deel uitmaakten van een vloot met hulpgoederen voor Gaza gaan tegen Israëlische militairen aangifte doen van seksueel geweld. Dat zegt de organisatie Global Sumud Flotilla.

Volgens de organisatie werd een van de mannelijke activisten gedwongen zich uit te kleden, bij zijn geslachtsdeel vastgepakt en ook op andere manieren vernederd. Vrouwelijke deelnemers zouden hun ontblote bovenlijf moeten laten zien.

De Flotilla-organisatie zegt daarnaast aangifte te doen van mishandeling, vernedering en marteling door Israëlische militairen. Volgens de organisatie hebben activisten ernstig letsel opgelopen, "waaronder gebroken ribben, zenuwbeschadigingen en ander lichamelijk trauma". Dat zou blijken uit medische dossiers, forensische rapportages en röntgenfoto's.

'Afschuwelijke dingen'

Nederlandse opvarenden verklaarden eerder al "afschuwelijke dingen" te hebben meegemaakt. "Ik heb zeker acht uur aan één stuk door op mijn knieën gezeten, met mijn handen achter de rug", zei Cerisa van Kesteren.

Jesse van Schaik, een van de opvarenden, zegt tegen de NOS dat ze wil dat de Israëlische militairen worden vervolgd. "Ik ben fysiek mishandeld. Ik heb zestien uur met mijn handen geboeid op mijn rug gezeten. Ook zijn we in de cel van plek naar plek getrokken en werden we een aantal keer volledig naakt gefouilleerd."

Van Schaik zegt dat er tijdens het fouilleren foto's van haar werden gemaakt, onder meer van haar borsten. "De militairen waren toen aan het lachen en zeiden: "Nu kan je niks meer hè." Ik weet ook niet wat er met die foto's gebeurd is."

De Flotilla-organisatie zei eerder ook dat meerdere opvarenden slachtoffer zijn geworden van seksueel geweld, waaronder verkrachting.

428 opvarenden

De vloot van de Global Sumud Flotilla vertrok in april met hulpgoederen vanuit Barcelona naar Gaza. Aan boord waren 428 activisten uit verschillende landen, onder wie zes uit Nederland.

De vloot werd in internationale wateren tegengehouden en geënterd door het Israëlische leger. Opvarenden werden daarbij tegen de grond gewerkt, zo was te zien op beelden. Premier Jetten noemde de behandeling "mensonterend".

De opvarenden werden tegen hun zin meegenomen naar de haven van de Israëlische plaats Ashdod.

Eerder werd bekend dat het Franse Openbaar Ministerie een onderzoek is begonnen naar de Israëlische behandeling van Franse opvarenden. De Franse anti-terrorismeafdeling van het OM onderzoekt of Israël zich schuldig heeft gemaakt aan oorlogsmisdaden en marteling.

Een koppel in de conservatieve regio Atjeh in Indonesië is door een shariarechtbank veroordeeld tot stokslagen nadat ze zoenend te zien waren tijdens een TikTok-livestream. Het hoofd van de shariapolitie zegt tegen persbureau AFP dat het voor het eerst is dat mensen zijn gestraft voor het overtreden van de islamitische wetten op sociale media.

De 22-jarige man en een 25-jarige vrouw kregen 21 stokslagen op een podium voor een publiek van zeker honderd mensen in de stad Banda Atjeh, schrijft persbureau AP. In eerste instantie kregen de man en de vrouw 25 stokslagen opgelegd, maar omdat ze al een paar maanden in de gevangenis hadden gezeten, werd dit verlaagd naar 21.

De twee werden in april gearresteerd nadat een video viraal was gegaan waarin ze kussend in een auto te zien waren. De video werd gemeld bij de lokale autoriteiten, die een onderzoek startten.

Sharia-wet

Atjeh is de enige provincie in Indonesië die een vorm van het islamitische rechtssysteem, de sharia, handhaaft. Na een onafhankelijkheidsoorlog die dertig jaar duurde, kreeg de provincie in 2006 speciale autonomie en het recht om religieuze wetgeving in te voeren, als onderdeel van een vredesakkoord.

Iemand kan worden veroordeeld tot honderd zweepslagen voor zedenmisdrijven, waaronder overspel en seks tussen mannen. Ook kunnen stokslagen worden opgelegd als straf voor gokken, alcoholgebruik of het samenzijn met iemand van het andere geslacht die geen echtgenoot of familie is, schrijft mensenrechtenorganisatie Amnesty International.

Vier anderen kregen vandaag ook stokslagen, schrijft AP. Zij waren veroordeeld voor online gokken en overspel. In augustus vorig jaar werden twee mannen van 20 en 21 jaar veroordeeld tot tachtig stokslagen omdat ze volgens de shariarechtbank seks met elkaar hadden gehad.

Amnesty roept de Indonesische overheid al jaren op om een einde te maken aan stokslagen als vorm van straf. "Stokslagen en andere vormen van lijfstraffen zijn in strijd met het internationale verbod op foltering zoals vastgelegd in het VN-Mensenrechtenverdrag uit 1966 (IVBPR), waar ook Indonesië partij bij is", schrijft Amnesty. Ook het strafbaar maken van seksuele intimiteit met wederzijdse toestemming schendt de mensenrechten, aldus Amnesty.

Sony has just announced on their PlayStation blog that they will stop the production of game discs starting January 2028. This effectively means a shift away from physical media to …read more

In de oorlog tussen Oekraïne en Rusland zijn in vier jaar tijd ruim 2 miljoen militairen omgekomen, gewond geraakt of vermist, schrijft denktank Center for Strategic and International Studies (CSIS).

Aan de Russische kant zijn de zwaarste verliezen geleden, namelijk 1,4 miljoen militairen die gewond, gedood of vermist zijn geraakt. Van dat totaal kwamen 450.000 militairen om. Het aantal van 1,4 miljoen slachtoffers is negen keer hoger dan het totale aantal Sovjet-militairen dat werd uitgeschakeld tijdens de oorlogen die het land voerde sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog.

Betrouwbare cijfers ontbreken

Oekraïne telde in dezelfde periode tussen de 525.000 en 625.000 slachtoffers, van wie 125.000 tot 150.000 sneuvelden.

De denktank heeft in de afgelopen jaren vaker statistieken van slachtoffers gepubliceerd die sneuvelden of gewond raakten in de oorlog in Oekraïne. Betrouwbare cijfers van zowel de Russische als de Oekraïense overheid ontbreken. De denktank baseert zich op onder meer Britse en Amerikaanse bronnen.

Poetin niet van plan op te geven

Het rapport schetst verder een somber beeld van de trage voortgang van Rusland in Oekraïne; op sommige plekken rukken Russische troepen op met minder dan vijftig meter per dag. Volgens analisten won Oekraïne afgelopen februari voor het eerst sinds 2023 meer terrein dan het verloor, doordat het in het zuiden overging op een offensief.

De winst in het zuiden is een duidelijke opsteker voor de Oekraïners, maar er is geen sprake van een strategische doorbraak en er zijn geen aanwijzingen dat president Poetin van plan is op te geven. In de tussentijd voert Rusland langs andere delen van het front de druk nog altijd op.

In het rapport benadrukt CSIS verder dat de terreinwinst van Rusland in Oekraïne beperkt is en dat het in sommige maanden onder de streep veroverd terrein kwijtraakte.

Dat Oekraïne er wel steeds vaker in slaagt om Rusland pijn te doen op zijn eigen grondgebied, ver van het front, leidde afgelopen vrijdag tot een volgende klap: de Russische autoriteiten riepen de noodtoestand uit voor de Krim, het Oekraïense schiereiland dat sinds 2014 door Rusland wordt bezet.

Russen voelen de gevolgen van de oorlog steeds meer in hun dagelijks leven:

Rusland nam vannacht de Oekraïense hoofdstad Kyiv opnieuw onder vuur met drones en raketten. Er vielen volgens burgemeester Klitsjko zeker zeventien doden en 86 mensen raakten gewond. Inwoners zochten onderdak in ondergrondse metrostations. Oekraïne verwijt de Russische krijgsmacht doelbewust woongebouwen en burgerinfrastructuur te beschieten en daarmee oorlogsmisdrijven te plegen.

Het Russische ministerie van Defensie bevestigt dat een grote aanval is uitgevoerd en zegt dat daarbij de defensie- en energiesector zijn bestookt. Het ministerie noemt dat een reactie op Oekraïense aanvallen op Rusland.

President Zelensky waarschuwde gisteren al op basis van inlichtingen dat er een grote aanval op zijn land ophanden was. Bij een EU-bijeenkomst in Dublin zei hij dat Poetin "deze massale aanval op Oekraïne al enige tijd aan het voorbereiden is".

Onder Oekraïense soldaten aan het zuidelijke front heerst veel vertrouwen: