Aggregator

Meer dan 200 doden door overstromingen zuidelijk Afrika

16 hours 34 minutes ago

Overstromingen hebben aan meer dan 200 mensen het leven gekost in het zuiden van Afrika. Zuid-Afrika, Mozambique, Zimbabwe en Madagaskar worden sinds het einde van 2025 al geteisterd door zware regenval.

De Mozambikaanse autoriteiten melden dat 103 mensen zijn omgekomen door de gevolgen van het extreme weer. Onder meer door elektrocutie door blikseminslag, verdrinking, instortende infrastructuur en cholera.

Volgens het VN Wereldvoedselprogramma zijn de zwaarste overstromingen in het midden en zuiden van het land, meer dan 200.000 mensen zijn daar getroffen. Ook zijn duizenden huizen beschadigd geraakt en dreigen tienduizenden mensen te moeten worden geëvacueerd.

Zimbabwe telt zeventig doden, meer dan duizend huizen zijn verwoest en meerdere bruggen en wegen zijn weggespoeld. In Madagaskar zijn elf mensen om het leven gekomen als gevolg van overstromingen.

In Zuid-Afrika hebben zeker dertig mensen hun leven verloren in het noorden van het land. Ook zijn zeker duizend huizen beschadigd. Toeristen en medewerkers van het wereldberoemde Krugerpark moesten afgelopen week per helikopter geëvacueerd worden uit ondergelopen kampgebieden. In totaal moesten 600 toeristen en medewerkers geëvacueerd worden. Het park is nu deels gesloten voor bezoekers.

Zij zijn naar hoger gelegen gebieden in het park gebracht, vertelt een woordvoerder van het park tegen het persbureau AP. Op andere plekken heeft het Zuid-Afrikaanse leger mensen van daken of uit bomen gered met helikopters.

Cyril Ramaphosa, de Zuid-Afrikaanse president, heeft het rampgebied donderdag bezocht en zei tegen verslaggevers dat de regio rond 400 millimeter aan regen heeft gehad binnen enkele dagen.

Meer regen

Verschillende weerdiensten waarschuwen voor nog meer noodweer in de regio. Zo heeft de Zuid-Afrikaanse weerdienst voor het eerst in vier jaar het hoogste waarschuwingsniveau afgegeven. Volgens het FEWS, het Amerikaanse waarschuwingssysteem voor hongersnood, ontstaat de hevige regen door het weerfenomeen La Ninã.

Nog steeds kookadvies water in Amersfoort, waarom duurt het zo lang?

16 hours 48 minutes ago

Al sinds 5 januari krijgen mensen in delen van Amersfoort en omgeving het advies kraanwater drie minuten te koken voor ze het drinken. Dat advies is een paar keer verlengd omdat de enterokokkenbacterie blijft opduiken bij metingen. Waarom kost het zoveel tijd om het euvel op te lossen?

In Amersfoort zijn inwoners er behoorlijk klaar mee. In de kerstvakantie was er ook al een enterokokkenprobleem in een klein deel van de stad. Toen duurde het zes dagen. Deze keer zijn ze al elf dagen druk in de weer met pannetjes water en is het getroffen gebied veel groter. En het einde is nog niet in zicht. Pas als de bacterie na meerdere tests niet meer wordt gevonden vervalt het kookadvies, zegt waterbedrijf Vitens.

Vitens zegt er alles aan te doen om de bacterie uit het water te krijgen. Afgelopen weekend werd een plek ontdekt waar de enterokokken mogelijk vandaan kwamen, een voorraadkelder voor water in Amersfoort. Die werd leeggepompt, schoongemaakt en buiten gebruik gesteld, maar toch blijft de bacterie elders opduiken bij het testen.

'Weerbarstige bacterie'

"Het is een erg weerbarstige bacterie die heel lastig uit het leidingnetwerk verdwijnt ", zegt een woordvoerder van Vitens. "We spuien en sluiten schone secties van leidingnetwerk af om er zeker van te zijn dat de bacterie zich niet kan verspreiden."

Bewoner Maarten Bouterse heeft inmiddels een vaste routine met pannen en waterflessen:

Intussen wordt er continu getest, maar daar gaat wel tijd overheen. "Enterokokken groeien langzaam. Pas na twee dagen kun je een betrouwbare telling doen", meldt Vitens op de website, en dan zijn er ook nog eens meerdere 'schone' resultaten nodig voordat het sein veilig mag worden gegeven. Op 20 januari komt het bedrijf met een update.

Bij sommigen rijst inmiddels de vraag of ze hun water wel moeten blijven koken. De enterokokkenbacterie komt van nature in de darmen voor en is ongevaarlijk voor gezonde mensen. Toch wél doen, adviseert Roberta Hofman, onderzoeker waterbehandeling bij wateronderzoeksinstituut KWR.

Het gaat namelijk niet alleen om de enterokokken. Er wordt doorgaans gemeten op twee bacteriën, de enterokok en de E.coli, omdat die veelvuldig voorkomen en makkelijk te vinden zijn. "Als die er zijn, zul je ze gegarandeerd vinden", zegt Hofman. "En als je die vindt, is er een risico dat er ook gevaarlijkere bacteriën aanwezig zijn, waar je wel ziek van kan worden."

Zwembad vol

Daarom zijn de normen in Nederland heel streng. "Als het gaat om die echt ziekmakende bacteriën, dan is daar de regel voor dat maar één op de tienduizend mensen daar ziek door zou mogen worden. Dat betekent dat er in een zwembad vol drinkwater één of twee van die ziekmakende bacteriën mogen rondzwemmen. Dat kun je niet eens meer meten."

Daarom wordt er dus gemeten op zogenaamde indicatorbacteriën zoals de enterokok. De norm daarvan is dat op 100 milliliter water er nul in mogen zitten.

Zelfs van die enterokokken kan iemand met een zwakke gezondheid toch last hebben. "Dat wil je voorkomen. Je wilt niet dat iemand heel ziek wordt en mensen daardoor het drinkwater niet meer vertrouwen", merkt de onderzoeker op, die het water zelf ook zou koken. "Maar alleen het water dat je drinkt, of waar je je tanden mee poetst. Het water voor de bonen kookt sowieso al langer dan drie minuten en douchen is natuurlijk ook geen probleem."

Dan maar mineraalwater?

Ze snapt wel dat het Vitens tijd kost om van de bacterie af te komen. "Als je bij het testen één keer geen bacterie vindt, wil je het voor morgen en overmorgen ook wel zeker weten. Dan ben je zo een aantal dagen verder."

Bovendien is Vitens nog op zoek naar de bron van de besmetting. "Ze hebben een paar keer die bacterie aangetroffen. Dan moet je toch gaan zoeken naar de oorzaak, en kijken of je het opgelost kunt krijgen."

Is het voor de gedupeerde huishoudens intussen niet een idee om mineraalwater te gaan gebruiken? Nee, zegt Hofman. "Het is veel duurder, het heeft een veel hogere milieu-impact en als je kijkt naar de kwaliteit: drinkwater wordt veel strenger gecontroleerd dan mineraalwater. Ik zou het niet doen, tenzij je echt niet in de gelegenheid bent om het water te koken."

'Oppositieleider Uganda ontvoerd naar onbekende locatie'

16 hours 49 minutes ago

De Ugandese oppositieleider Bobi Wine is met geweld uit zijn woning gehaald en met een legerhelikopter naar een onbekende locatie gebracht. Dat heeft zijn partij bekendgemaakt. Wine deed mee aan de presidentsverkiezingen die gisteren plaatsvonden. Hij was de grootste uitdager van de huidige president Museveni.

Volgens Wines partij NUP hebben de autoriteiten tijdens de verkiezingen de elektriciteitskabels naar zijn woning afgesneden en probeerden agenten met geweld in te breken. De woning van Wine in de hoofdstad Kampala werd gisteren door het leger en de politie omsingeld, waardoor de presidentskandidaat onder huisarrest werd geplaatst, meldde NUP eerder.

Het leger en de regering hebben nog geen commentaar gegeven, meldt persbureau Reuters.

Gisteren werden de presidentsverkiezingen in Uganda gehouden. Museveni lijkt de grote winnaar te worden, blijkt uit de voorlopige uitslagen. Hij zou volgens de kiescommissie ruim 74 procent van de stemmen hebben, terwijl Wine achterblijft met 23 procent. De 81-jarige Museveni regeert het land al veertig jaar en wil zijn bewind verlengen.

Gisteren zei de huidige president dat hij verwachtte de verkiezingen met 80 procent van de stemmen te zullen winnen "mits er niet wordt gefraudeerd". Wine, een voormalige popster, riep zijn aanhangers op om de aangekondigde "nep-uitslagen" te negeren en de straat op te gaan. Volgens hem is er gefraudeerd met de uitslagen. De populaire oppositieleider heeft een grote aanhang onder jongeren.

De autoriteiten blokkeerden voorafgaand aan de verkiezingen het internet om het verspreiden van "desinformatie" te voorkomen. Volgens de oppositie werd dat gedaan zodat de wereld zo min mogelijk meekrijgt van de vermeende verkiezingsfraude en de onderdrukking van tegenstanders.

Partijleden gedood

Een prominent partijgenoot van de 43-jarige Wine vertelde aan Reuters dat tien partijleden in zijn woning in Butambala door de autoriteiten zijn gedood. Volgens Muwanga Kivumbi gebeurde dat toen honderden aanhangers bij zijn woning op de uitslagen zaten te wachten. Hij sprak van een bloedbad.

Een woordvoerder van de lokale politie zei dat bewapende oppositieleden een lokaal telbureau en een politiebureau hadden aangevallen en dat er 25 mensen zijn opgepakt. Volgens de woordvoerder schoot de politie uit zelfverdediging.

Staking bij vrouwengevangenis Nieuwersluis om uitblijven loonsverhoging

18 hours 34 minutes ago

Medewerkers van de vrouwengevangenis in Nieuwersluis gaan maandag staken. Tientallen medewerkers leggen een uur lang het werk neer omdat ze ontevreden zijn over een achterblijvende loonsverhoging.

Het kabinet wil fors bezuinigen op rijksambtenaren en wil dat doen door onder meer een zogenoemde nullijn in te zetten. Dat betekent dat ambtenaren dit jaar geen loonsverhoging krijgen. Volgend jaar zou daar dan wel weer ruimte voor zijn, meldt RTV Utrecht.

Vakbond FNV waarschuwde eerder al dat dit besluit vooral de uitvoeringsorganisaties van het Rijk hard raakt. Vooral medewerkers in de lagere salarisschalen gaan erop achteruit als de lonen niet verder stijgen, stelde de vakbond.

Meer acties aangekondigd

Volgens FNV is het "code zwart" bij de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), waar de gevangenissen onder vallen. "Overal in Nederland kampen gevangenissen nu al met grote personeelstekorten", zegt vakbondsbestuurder Jantien Oving. "En door de nullijn wordt het nog lastiger om mensen te behouden en nieuwe collega's te vinden". Bij de DJI werken volgens FNV ruim 16.000 mensen, er staan meer dan duizend vacatures open.

De vakbonden FNV en CNV kondigden eerder deze week al acties aan bij de rijksoverheid vanwege vastgelopen cao-gesprekken. De staking bij de PI Nieuwersluis is de eerste in deze reeks.

De invloed op het dagprogramma van de gevangenen is klein, zegt een woordvoerder van de vrouwengevangenis tegen het persbureau ANP. "Alles gaat zoveel als mogelijk gewoon door."

In een jaar tijd 530 mensen geweigerd bij grenscontroles

19 hours 28 minutes ago

In het eerste jaar van de grenscontroles in Nederland zijn 530 mensen bij de grens geweigerd. Dat schrijft demissionair minister Van Weel van Asiel en Migratie in een brief aan de Tweede Kamer. Het gaat om de controles aan de grenzen met België en Duitsland.

De mensen die werden geweigerd, hadden bijvoorbeeld geen geldig reisdocument. Anderen konden niet zeggen waarom en hoelang ze naar Nederland wilden. Verder werden 250 mensen aangehouden voor andere zaken. In totaal zijn er bijna 144.000 mensen en ruim 35.000 voertuigen gecontroleerd.

Sinds eind juli werden ook controles op luchthavens uitgevoerd. Daarbij zijn 1500 vliegtuigen en ruim 134.000 mensen gecontroleerd. 50 mensen kregen te horen dat ze het land niet in mochten.

Controles verlengd tot de zomer

De controles door de Koninklijke Marechaussee werden eind 2024 ingesteld door Van Weels voorganger, minister Faber. Van Weel besloot onlangs om de controles met een half jaar te verlengen. Hij wil zo voorkomen dat mensen illegaal de grens oversteken en hoopt op het "preventieve effect" dat ervan uitgaat.

Overigens helpen de grenscontroles niet bij het terugbrengen van de druk op de asielketen, zei de Algemene Rekenkamer vorig jaar. De marechaussee mag geen asielzoekers bij de grens weigeren. Wel helpt de maatregel volgens de Rekenkamer om het aantal mensen dat illegaal de grens wil oversteken terug te brengen.

Duitsland geeft geroofde fragmenten van Tapijt van Bayeux terug aan Frankrijk

19 hours 34 minutes ago

Duitsland heeft twee fragmenten van het eeuwenoude Tapijt van Bayeux teruggegeven aan Frankrijk, melden Duitse media. De fragmentjes van tussen de een en twee centimeter lang, werden in de Tweede Wereldoorlog geroofd.

De kleine linnen stukken van het wereldberoemde borduurwerk werden in 2023 in het persoonlijke archief van onderzoeker Karl Schlabow ontdekt en vorig jaar gepresenteerd. Schlabow was archeoloog en restaurateur, gespecialiseerd in textiel.

De stukjes stof werden tussen twee glasplaten bewaard. Dankzij documenten en de opschriften op het glas kon het staatsarchief van Sleeswijk-Holstein, waar Schlabows nalatenschap sinds 2022 is opgeslagen, de fragmenten identificeren. De directeur van het staatsarchief reisde naar Bayeux om de fragmenten te overhandigen.

Naziproject

Schlabow werd door de nazi's in 1941 naar Frankrijk gestuurd, dat toen door nazi-Duitsland bezet was, om het middeleeuwse wandkleed te onderzoeken.

Het onderzoek maakte deel uit van een project waarin de nazi's op zoek gingen naar historische bewijzen om de vermeende superioriteit van het arische ras te ondersteunen. Volgens het staatsarchief verwijderde Schlabow vermoedelijk een stuk van de onderkant van het bijna duizend jaar oude wandkleed en nam het mee naar Duitsland.

Het Tapijt van Bayeux toont de Slag bij Hastings. Die slag volgde op de invasie in Engeland in 1066 van de Normandische hertog Willem de Veroveraar. Willem won de slag en werd de eerste Normandische koning van Engeland.

Het wandkleed is volgens onderzoekers in 1068 gemaakt om de kathedraal van Bayeux in de regio Normandië te verfraaien.

Het tapijt is bijna 70 meter lang, 50 centimeter hoog en weegt bijna 350 kilo. Het staat sinds 2007 op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Normaal gesproken hangt het borduurwerk in een museum in het Franse Bayeux, maar vanwege een renovatie van het museum zal het vanaf september tijdelijk in het British Museum in Londen te zien zijn.

Deel getroffen Utrechtse bewoners weer naar huis

20 hours 9 minutes ago

Een deel van de bewoners die hun huis na de explosie in de Utrechtse binnenstad moesten verlaten, kan er weer in. Het gaat om huizen en winkels van mensen in de Boterstraat, de Zadelstraat, de Mariaplaats en een stukje van het Visschersplein.

De panden zijn in de loop van de middag weer aangesloten op water, gas en elektriciteit, werd rond 16.30 uur bekend. Drie uur later werden ook de Strosteeg en de Alendorpstraat vrijgegeven.

Nog niet iedereen kan naar huis, bewoners van huizen dicht bij de getroffen Visscherssteeg kunnen nog niet terug. De gemeente roept ook anderen op uit het getroffen gebied weg te blijven, zodat hulpdiensten hun werk kunnen doen.

Gistermiddag richtte een zware explosie in een woning aan de Visscherssteeg een ravage aan. Enkele mensen raakten lichtgewond en er is veel schade aan woningen en bedrijfspanden. Mensen die hun auto geparkeerd hebben in een parkeergarage in deze buurt mogen onder begeleiding hun auto ophalen.

Gigantische knal

"Hier zie ik hout, dat hebben ze blijkbaar dichtgetimmerd." Even na 16.00 uur mag bewoner Jinke Grolleman na een dag wachten haar woning aan de Mariaplaats weer in. Ze was gistermiddag thuis tijdens de explosie. "Ik hoorde een gigantische knal. Zag glas op straat, gevels op straat liggen en toen dacht ik: dit is niet goed en ben mijn huis uit gerend."

Ze gaat gespannen haar huis binnen, maar de schade valt gelukkig mee. Wel is er een raam kapot, ziet ze meteen als ze naar binnen gaat. "Dat had ik nog niet eens meegekregen gistermiddag." Op het gemeenschappelijke dakterras - "onze woonkamer in de zomer" - is meer schade. Zo is het glas uit de toegangsdeur geslagen.

Bij huisgenoot Nicole staat een kozijn met glas-in-loodramen helemaal bol en zijn verschillende kleine ramen kapotgegaan. "Het was natuurlijk een heel harde knal. Het is hier tussen de huizen waarschijnlijk gaan pingpongen."

Zelf was ze tijdens de explosie net even naar een winkel. "Ik werd in paniek gebeld, maar toen kon ik mijn huis al niet meer in. Ik schrik er wel van hoe het er nu uitziet."

Vanavond kunnen Nicole en Jinke weer in hun eigen bed slapen. Ze weten nog niet of ze dat doen. "Ik vind het een beetje unheimisch. Met al die lege huizen nog hier, die rommel en die gaten in de muur. Ik ga even kijken of ik dat relaxed vind."

Een overzicht van de gebeurtenissen gisteren:

Naamswijziging in Nederland wordt gemakkelijker en goedkoper

20 hours 19 minutes ago

Een naamswijziging doen wordt gemakkelijker en goedkoper in Nederland. Nu moeten er nog zwaarwegende redenen worden aangevoerd om een voor- en/of achternaam te veranderen, maar het demissionaire kabinet wil die eis schrappen.

Eenmalig mag "zonder opgaaf van reden" een naam worden gewijzigd bij de burgerlijke stand van de gemeente, zo heeft staatssecretaris Arno Rutte van Justitie en Veiligheid aan de Tweede Kamer laten weten.

Het wordt ook "aanzienlijk goedkoper", wordt gezegd. Een bedrag noemt het ministerie nog niet. Nu kost het wijzigen van een voornaam 1000 euro en van een achternaam 835 euro.

Soms hebben mensen moeite met hun naam, bijvoorbeeld vanwege een rare achternaam, een trauma of door een slechte band met de familie. Bij adoptie kan het ook voorkomen dat iemand "worstelt met een naam die in het verleden aan diegene is opgelegd en gegeven", stelt de staatssecretaris.

Misstanden

Rutte heeft een wet in voorbereiding om adoptie in het buitenland in ruim vier jaar af te bouwen. Vanaf 2030 is het adopteren van kinderen uit het buitenland verboden, omdat er te veel misstanden zijn zoals kinderhandel, vervalsing van documenten en corruptie.

In deze nieuwe wet wordt het gemakkelijker en goedkoper wijzigen van een naam geregeld. Ook wordt het mogelijk om meerderjarigen te adopteren. Dat kan nu niet.

Het wijzigen van een naam is in landen als Denemarken, Zweden en het Verenigd Koninkrijk al redelijk makkelijk. In Denemarken kan het ook digitaal geregeld worden. Duitsland vraagt wel om zwaarwegende redenen voor een naamswijziging.

Het is nog niet duidelijk wanneer de nieuwe wet in werking treedt, omdat de Tweede en Eerste Kamer er nog een besluit over moeten nemen.

Kunstroof Drents Museum kost Nederlandse staat geld

20 hours 27 minutes ago

Het demissionaire kabinet heeft een schadevergoeding betaald van 5,7 miljoen euro voor de kunstroof begin vorig jaar in het Drents Museum in Assen. Dat schrijft minister Moes (BBB) van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aan de Tweede Kamer.

Voor tentoonstellingen met geleende kunstwerken kunnen musea gebruikmaken van een speciale regeling. Daarbij staat het Rijk garant voor 30 procent van de gehele collectie als er sprake is van schade of diefstal. De verzekeraar heeft die schade van de kunstroof vastgesteld op 5,7 miljoen euro. Dat was de waarde van de vier gestolen objecten. Dat bedrag is inmiddels uitgekeerd aan de verzekeraar, aldus Moes.

"Hoewel hiermee de financiële afwikkeling is geregeld, blijft de gebeurtenis een ingrijpend verlies voor alle betrokkenen in Nederland en Roemenië", schrijft Moes. "Ik blijf hopen dat de objecten worden opgespoord en kunnen terugkeren naar het publiek waarvoor zij van betekenis zijn."

Gouden helm van Cotofenesti

In januari vorig jaar werd met behulp van een vuurwerkbom ingebroken bij het Drents Museum in Assen. De gouden helm van Cotofenesti en drie armbanden werden buitgemaakt. De stukken waren voor een speciale tentoonstelling uitgeleend door het Nationaal Historisch Museum in de Roemeense hoofdstad Boekarest. De kunststukken zijn nog altijd niet terecht.

Voor de roof staan drie mannen terecht: Douglas W. (36), Bernhard Z. (35) en Jan B. (21). Vorig jaar waren er al enkele regiezittingen. Inhoudelijk wordt de zaak dit voorjaar behandeld in de rechtbank in Assen.

Beeld en Geluid neemt archief Dutch Game Garden over

20 hours 34 minutes ago

Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid neemt het archief van Dutch Game Garden (DGG) over. De broedplaats voor Nederlands gametalent schenkt het instituut zeventien jaar aan foto's, administratie, video's en publicaties die de ontwikkeling van games in Nederland moeten laten zien.

Volgens Wytze Koppelman, conservator Cultuur en Entertainment, wordt zo'n archief nergens anders in Nederland bewaard. "Deze schenking is niet alleen uniek voor ons archief, maar voor onze gehele nationale mediahistorie."

Deuren sluiten

DGG was van 2008 tot 2025 een centrale plek voor veel Nederlands gametalent. Naar eigen zeggen speelde de organisatie een cruciale rol in de groei en ontwikkeling van tientallen start-ups en gamebedrijven. Mensen konden naar DGG voor begeleiding en workshops, en gameontwikkelaars konden er elkaar ontmoeten.

Vanuit die begeleiding zijn games als Super Crate Box en Nuclear Throne van Vlambeer, Swords & Soldiers van Ronimo Games en Reus van Abbey Games ontstaan.

In 2024 maakte de organisatie bekend dat het begin 2025 ging stoppen. Doordat een subsidie van de provincie Utrecht kwam te vervallen, lukte het DGG niet meer om het financiële plaatje rond te krijgen.

'Actieve conservering'

DGG en Beeld en Geluid sloegen daarna de handen ineen, valt te lezen. "Games en de bijbehorende documentatie zijn zogeheten digital-born erfgoed. Omdat deze media door verouderde techniek en software kwetsbaar zijn voor verlies, is actieve conservering essentieel."

Volgens Christel van Grinsven van DGG onderstreept de overname het culturele belang van "games in Nederland en zorgt het ervoor dat de verhalen van makers en mijlpalen van Dutch Game Garden behouden blijven voor de toekomst".

Natuur Westerschelde hard achteruit door jarenlang baggeren

20 hours 39 minutes ago

Het decennialang baggeren van de vaargeul van de Westerschelde heeft schadelijke gevolgen voor de natuur. Dat blijkt uit onderzoek van onder meer het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ). Het afwisselende landschap van slikken en schorren verandert volgens de onderzoekers langzaam in een eentoniger gebied.

De natuur van de Westerschelde bestaat voornamelijk uit onbegroeide slikken en begroeide schorren. Deze buitendijkse gebieden vormen samen één geheel en zijn belangrijk voor onder andere trekvogels en zeehonden.

De belangrijke wisselwerking tussen slikken en schorren is cruciaal, stellen de onderzoekers, maar door het baggeren is dat evenwicht verstoord en gaat de natuur in de Westerschelde achteruit.

Slikken en schorren

Slikken zijn delen van de oevers die bij eb droogvallen en bij vloed overstromen met zout of brak water. In deze gebieden leven veel bodemdiertjes, zoals wormen, krabben en schelpdieren.

Terugtrekkend water laat een laagje slib achter op de slikken. Dat slib kan zich ophopen en geleidelijk aan boven de waterlijn uitsteken. Deze hoger gelegen delen heten schorren. Ze lopen alleen bij springtij onder water, dat is gemiddeld maar zo'n twee keer per maand. Op schorren komen, in tegenstelling tot slikken, planten voor.

Om de haven van Antwerpen te kunnen bereiken, is de vaargeul in de Westerschelde sinds de jaren zeventig drie keer verdiept en verbreed. Daarvoor moet ook jaarlijks gebaggerd worden, schrijft Omroep Zeeland. In 1950 was dat nog een half miljoen kuub, maar inmiddels is dat 7 tot 10 miljoen kuub per jaar.

Het NIOZ analyseerde samen met de universiteiten van Utrecht en Antwerpen bijna zeventig jaar aan data van Rijkswaterstaat. Daaruit blijkt dat de keuze over waar zand en slib wordt teruggestort, een groot effect heeft op de natuur.

'Baggeren verstoort de balans'

Het baggerslib dat uit de vaargeul wordt gehaald, wordt elders in de Westerschelde gestort. Daardoor worden de slikken verder opgehoogd en komen ze minder vaak onder water te staan. Hierdoor groeien ze uit tot schorren.

"Deze ontwikkeling speelt in de hele Westerschelde", zegt NIOZ-onderzoeker Tim Grandjean. "We zien een structurele omslag die leidt tot een groot verlies aan natuurwaarde."

Sinds 1996 is als gevolg van baggeren en terugstorten circa 500 hectare slik verloren gegaan en grotendeels gegroeid tot hoger gelegen schorren. Dit heeft schadelijke gevolgen voor de biodiversiteit. Het voedselgebied voor vogels neemt af en het hele gebied wordt kwetsbaarder voor zeespiegelstijging, stellen de onderzoekers.

Slib slimmer gebruiken

Om erger te voorkomen moet het baggerslib uit de Westerschelde niet langer worden afgevoerd, maar juist worden ingezet in het gebied zelf, is de aanbeveling van de onderzoekers. "Stoppen met baggeren is geen optie, vaargeulonderhoud blijft noodzakelijk", zegt Grandjean. "Maar de manier waarop we omgaan met het baggerslib bepaalt hoe de Westerschelde zich verder ontwikkelt."

Het slib kan bijvoorbeeld gebruikt worden bij laaggelegen dijkzones en om het landschap te laten meegroeien met de zeespiegelstijging. "De Westerschelde staat op een kantelpunt", stelt Grandjean. "Laten we het sediment dat we vandaag verplaatsen, inzetten voor een robuuste, toekomstbestendige Westerschelde voor de volgende generaties Zeeuwen."

Oekraïne kan maar 60 procent van zijn elektriciteitsbehoefte opwekken

20 hours 50 minutes ago

De Oekraïense minister Sjmyhal van Energie zegt dat Oekraïne door de aanhoudende Russische raket- en droneaanvallen nog maar 60 procent van zijn elektriciteitsbehoefte kan opwekken. Met temperaturen tussen de -8 overdag en -20 's nachts betekent dit dat Oekraïense burgers de koudste en moeilijkste winter doormaken sinds 2022. Toen vielen Russische troepen Oekraïne binnen om het hele land te veroveren.

In een toespraak voor het parlement zei Sjmyhal dat de inwoners van Kyiv, Charkiv, Odesa en kleinere plaatsen aan het front het meest te lijden hebben van de kou en het tekort aan elektriciteit. En dat is nog niet voorbij, zei Sjmyhal. "Op dit moment neemt de intensiteit van de aanvallen alleen maar toe. Er is niet één energiecentrale die nog niet is aangevallen."

Rusland zegt dat het civiele infrastructuur van Oekraïne bombardeert om zijn vermogen om oorlog te voeren aan te tasten. Volgens de Oekraïense regering wil Rusland de wil van de Oekraïners om door te vechten, breken.

De komende weken blijft het streng tot zeer streng vriezen. De Britse regering heeft omgerekend 23 miljoen euro extra toegezegd om reparaties aan de energie-infrastructuur uit te voeren.

President Zelensky heeft zijn bondgenoten om meer luchtafweerraketten gevraagd om nieuwe aanvallen af te slaan. Oekraïne is voor sommige afweersystemen door zijn raketten heen.

Naar Washington

Vandaag reist een Oekraïense delegatie naar Washington om te onderhandelen over de veiligheidsgaranties die de VS Oekraïne kan bieden bij een eventueel staakt-het-vuren of vredesakkoord met Rusland. Zelensky hoopt dat de afspraken over de garanties volgende week bij het World Economic Forum in Davos ondertekend kunnen worden.

President Trump zei woensdag dat Rusland klaar is om vrede te sluiten, maar dat Zelensky de vrede in de weg staat. Zelensky houdt vast aan het krijgen van veiligheidsgaranties en weet zich gesteund door de Europese landen. Volgens Zelensky laten de Russische aanvallen op de Oekraïense infrastructuur zien dat Rusland op dit moment geen vrede wil.

'Door AI-tools als Grok moeten ouders voorzichtig zijn met wat ze online delen'

20 hours 57 minutes ago

Gisteren kondigde socialmediaplatform X aan dat de regels voor AI-chatbot Grok strenger worden. Hierdoor zou het niet meer mogelijk moeten zijn om foto's van mensen digitaal 'uit te kleden', wat zonder toestemming verboden is.

De tool wordt ook gebruikt om foto's van minderjarigen te bewerken. Zo kreeg expertisebureau online misbruik Offlimits vorig jaar 2100 door AI gegenereerde beelden binnen bij het meldpunt voor beeldmateriaal van seksueel misbruik, zegt directeur-bestuurder Robbert Hoving. Offlimits heeft vorige week opgeroepen tot een verbod op AI-tools die het genereren van naaktbeelden mogelijk maken.

Het 'uitkleden' van foto's met Grok roept de vraag op of ouders hierdoor voorzichtiger zijn geworden in het online delen van foto's van hun kinderen. Veel ouders zijn zich al van dit soort gevaren bewust en kiezen er daarom voor om als ze een foto van hun kind delen, het gezicht af te schermen met een emoji of de foto deels te vervagen.

Ook fotograferen sommigen hun kinderen bewust van de achterkant, om zo te voorkomen dat hun gezichten te zien zijn.

Kinderen niet in beeld

Journalist en schrijver Nina Pierson deed dit voorheen ook, maar inmiddels niet meer. Ze gaat heel bewust om met hoe ze haar kinderen online laat zien, vertelt ze. Pierson is moeder van vier kinderen en heeft online een groot bereik. De schrijver laat online nog steeds zien hoe ze haar eigen rol als moeder ervaart, maar laat haar kinderen daarbij zoveel mogelijk buiten beeld, zegt ze.

Ze vertelt dat ze tijdens de eerste jaren dat ze kinderen had, nog niet veel nadacht over hun online voetafdruk. Maar de laatste jaren brengt ze haar kinderen onherkenbaar en ook steeds minder in beeld.

"Het begon voor mij met het principe: dit is mijn leven, ik kies hier zelf voor, maar mijn kinderen doen dat niet", legt ze uit. "Het zijn individuen die zelf mogen bepalen hoe hun online voetafdruk eruit ziet. Pierson wil die afdruk niet te groot maken, zodat haar kinderen later zelf kunnen kiezen.

Toen ze een reclame van een Duitse telecomaanbieder zag, kwam daar ook het veiligheidsaspect bij. In de reclamevideo worden mensen bewustgemaakt van wat AI met een foto van een kind allemaal kan genereren. Pierson heeft sindsdien bekeken waar haar kinderen online te zien zijn en ook beelden verwijderd.

Het is ook een ontwikkeling die is doorgemaakt, legt ze uit. "Eerder was er nog geen technologie als AI waar zoveel mee kon en werd er niet op deze manier misbruik gemaakt van foto's." Ze onderstreept het belang van goede voorlichting, zodat "elke ouder een eigen risicoafweging kan maken".

Privacyschendingen

Ook bij de hulplijn van Offlimits, waar mensen die slachtoffer zijn van online grensoverschrijdend gedrag contact mee kunnen opnemen, was vorig jaar een stijging te zien in het aantal meldingen van (naakt)foto's die gemaakt waren met kunstmatige intelligentie. Het was een stijging van 260 procent ten opzichte van het jaar daarvoor, zegt Hoving.

"Het vervelende aan een applicatie als Grok is dat gebruikers heel ver kunnen gaan. Het is kwalijk dat een tool dit toelaat", zegt hij. Hoving vindt dat degene die dit mogelijk maakt, in dit geval X en diens eigenaar Elon Musk, aanspreekbaar moet zijn op het faciliteren van dit soort privacyschendingen. "In de offline wereld accepteren we het niet, dus dat zouden we ook online niet moeten pikken".

Strafbaar

Hij tekent wel aan dat foto's data zijn, en mensen net als bij andere gegevens heel goed moeten nadenken voordat ze iets online delen. "Omdat alles wat openbaar is, gebruikt kan worden door zo'n tool." De Offlimits-directeur benadrukt dat ouders niet kan worden verweten dat ze online foto's willen delen van hun kinderen.

"Maar let wel, degene die dit misbruik pleegt, is strafbaar", zegt hij. "Diegene en het platform dat dit faciliteert overtreden de wet". Hoving vindt daarom dat naast daders die dit maken en bijvoorbeeld gebruiken om mensen te beschadigen, ook het platform zelf zou moeten worden aangepakt.

Wie krijgt Warner Bros. in handen? Europese bioscopen maken zich zorgen

21 hours 5 minutes ago

Bioscoopketens in Europa maken zich zorgen over de overname van filmstudio Warner Bros. door Netflix of Paramount. Ze zijn bang dat er minder films op het witte doek zullen verschijnen. De koepelorganisatie, waar ook ketens als Pathé en Kinepolis onder vallen, heeft zijn zorgen uitgesproken tegen ambtenaren in Brussel.

Wat is er ook alweer aan de hand?

Zowel streamingdienst Netflix als filmstudio Paramount heeft interesse om Warner Bros. over te nemen. Aandeelhouders van Warner mogen daar tot woensdag over stemmen, tenzij Paramount de deadline op het laatste moment verlengt.

De deal was eigenlijk al rond: Netflix stond op het punt om belangrijke onderdelen van Warner over te nemen. Dat had de streamingdienst met het bestuur van Warner afgesproken. Toch stak filmstudio Paramount er een stokje voor, een paar dagen nadat de deal wereldkundig was gemaakt. Het bedrijf wil voorkomen dat Warner in handen komt van Netflix.

Paramount deed een "vijandig overnamebod". De filmstudio bracht in het openbaar een hoger bod uit dan Netflix. Het bestuur van Warner werd zo buitenspel gezet. De beslissing over een deal ligt nu niet meer bij hen, maar bij de aandeelhouders van Warner. Wel adviseert het bestuur van Warner om niet in te gaan op het voorstel van Paramount.

Waar is Warner Bros. bekend van?

Warner heeft verschillende kaskrakers uitgebracht, zoals die van Batman en Harry Potter. Ook heeft het bedrijf de rechten in handen van onder meer The Lord of the Rings en is het eigenaar van de streamingdienst HBO Max, met series als Game of Thrones en Succession. Het is nog niet duidelijk of Netflix die series na een deal naar zijn eigen platform zal brengen.

Bovendien staat Warner in de filmwereld bekend als een echte bioscoopstudio; het bedrijf brengt films doorgaans eerst uit in de bioscoop. Filmliefhebbers kunnen ze pas later op streamingdiensten vinden. Een belangrijk deel van de inkomsten van Warner komt dan ook binnen via bioscoopkaartjes.

Hoe kijken kleinere bioscopen naar een deal?

Verschillende kleinere bioscopen, die niet bij de grote ketens horen, houden het hoofd koel. Ze rekenen erop dat nieuwe Warner-films eerst exclusief in de bioscoop blijven draaien voordat ze op een streamingdienst komen; of het bedrijf nou een deal met streamingdienst Netflix maakt of met filmstudio Paramount.

Netflix geeft zelf aan dat het Warner-films in de bioscoop wil blijven uitbrengen. Toch is enthousiasme over een mogelijke overname ver te zoeken, blijkt uit een rondgang van de NOS onder kleinere bioscopen.

Voor veel bioscopen zijn Warner-films een belangrijke inkomstenbron. "Wij draaien als filmtheater een stuk of vijf Warner-films per jaar", zegt filmprogrammeur Roderik Lentz van LantarenVenster Rotterdam. "Wat niet veel is, maar dat zijn nou net wel de films waar veel bezoekers op afkomen."

Toch maken kleinere bioscopen zich weinig zorgen over een deal; ze benadrukken het verschil tussen een film streamen en naar de bioscoop gaan. "Een bioscooprelease draait om beleving", zegt Chris Kok van Kok Cinemaxx. "Dat is wezenlijk anders dan het thuis kijken op de bank of tablet."

Dat gevoel leeft breder in de branche: "Wij concurreren niet met de woonkamer, maar met andere plekken buiten de deur, zoals het theater, concertzalen en de horeca", zegt Peter van Vogelpoel, filmproducent en mede-eigenaar van The Pulse Amsterdam. Ook andere bioscopen die de NOS heeft gesproken, kijken er zo tegenaan.

Maakt Paramount met een hoger bod meer kans?

Paramount biedt meer dan Netflix, maar wil er ook wat voor terug. De filmstudio aast namelijk ook op de tv-tak van Warner. Het bedrijf zou zo zenders als CNN in handen krijgen. In de Netflix-deal zou die afdeling worden afgesplitst en zelfstandig verdergaan. Het hogere bod betekent dus niet per se een betere deal.

Daarnaast wordt het voorstel van Paramount financieel gedekt door onder meer een Amerikaans investeringsfonds; een schoonzoon van president Trump heeft daar de leiding.

Waarom is de deadline op 21 januari?

Dat bepaalt Paramount, omdat die het overnamebod doet. De deadline stond eigenlijk op 8 januari, maar de filmstudio heeft die in december al verlengd tot woensdagavond 23.00 uur Nederlandse tijd. Dat gebeurde nadat Paramount in december had gesleuteld aan de voorwaarden.

Paramount kan er dus voor kiezen om de deadline nog een keer te verlengen. De filmstudio vindt dat het bestuur van Warner niet goed genoeg heeft uitgelegd waarom een Netflix-deal beter zou zijn.

Een overname kan één tot anderhalf jaar duren, stelde Netflix eerder. Een eventuele overname moet nog wel worden goedgekeurd door de Amerikaanse toezichthouder.

Mohamad vluchtte voor de oorlog in Syrië, vijf jaar later is hij restaurantmanager

21 hours 54 minutes ago

Vijf jaar geleden vluchtte Mohamad Kashtom (21) door de oorlog in Syrië naar Nederland. Hij kwam op 16-jarige leeftijd met zijn ouders in Den Bosch te wonen. In Nederland moest hij veel opnieuw leren en begon hij aan zijn toekomst te werken. Inmiddels mag hij zich restaurantmanager van een grote fastfoodketen in het centrum van Den Bosch noemen.

Met wat oude jeugdfoto's in zijn handen denkt Kashtom terug aan zijn eerste ervaringen in Nederland. "Waar ik vooral aan moest wennen was de kou", lacht hij. "Maar er is hier natuurlijk ook een andere cultuur, ik moest een nieuwe taal leren, nieuwe vrienden maken en werk zoeken. Ik was pas 16, dus dat was best wel lastig."

Via de school waar hij de Nederlandse taal leerde, kwam hij bij de fastfoodketen terecht. Kashtom begon als stagiair, maar maakte snel stappen. "Ik begon als crewlid, bakte frietjes en stond in de keuken. Ondertussen ging ik in de ochtend naar school, liep ik 's middags stage en werkte in de weekenden", zegt hij tegen Omroep Brabant.

Dat waren volle dagen, zegt de restaurantmanager. "Maar ik ging elke dag met zin naar school en werk: ik had het doel iets van mijn toekomst te maken."

Eindverantwoordelijk

Kashtom begon andere collega's in te werken. Niet veel later stapte de franchisenemer van het restaurant op hem af. Hij zag talent in hem. "Hij vroeg of ik manager wilde worden in Heesch en daarna ging het snel." Kashtom volgde daarvoor extra opleidingen van zijn werkgever.

Nu is hij terug in Den Bosch en heeft hij als restaurantmanager verantwoordelijkheid over veertig medewerkers, de managers en het restaurant zelf. "Ik zorg dat alles goed loopt, maak de roosters en de omzetplanning. Laatst met het Glazen Huis (van Serious Request, red.) was dat een extra uitdaging. Maar dat vind ik alleen maar leuk", zegt hij.

Kansen pakken

De restaurantmanager hoopt dat meer statushouders net zo goed terechtkomen als hij. "Kansen liggen er altijd, maar je moet het wel zelf willen en er hard voor werken", weet hij uit ervaring.

"Maak doelen voor jezelf, leer de taal en de cultuur kennen en pas je aan. Ik vroeg ooit aan onze franchisenemer: waarom zag je het in mij zitten? Toen zei hij: dat heb je helemaal zelf gedaan."