Aggregator

Bij de crash van een KC-135-tankvliegtuig van het Amerikaanse leger in het westen van Irak zijn zes militairen om het leven gekomen, meldt het centrale commando van de VS.

Er waren twee toestellen bij het incident betrokken. Persbureau AP schrijft op basis van een anonieme legerbron dat het tweede toestel ook een Amerikaans tankvliegtuig betreft. Dat toestel kon veilig landen op een Israëlische luchthaven, schrijft de Israëlische ambassadeur voor de Verenigde Staten op X.

Op beelden die op sociale media circuleren en door NOS zijn geverifieerd, is te zien dat een tankvliegtuig bij het Ben Gurion-vliegveld bij Tel Aviv staat met een beschadigd staartstuk.

"Het neerstorten is niet het resultaat van friendly fire of een beschieting door de vijand", meldt het leger. Het incident wordt onderzocht.

Verouderd

De KC-135 Stratotanker wordt wel de ruggengraat van de Amerikaanse luchtmacht genoemd. Het toestel kan andere vliegtuigen in de lucht bijtanken waardoor ze missies verder van veilige luchthavens kunnen uitvoeren.

De Amerikanen hebben er ruim 300 van in gebruik, maar de vloot is relatief oud. Het laatste toestel is geleverd in de jaren 60. Hoewel ze sindsdien regelmatig zijn gemoderniseerd, zijn er steeds meer zorgen over de betrouwbaarheid van de tanktoestellen.

Islamitisch Verzet in Irak, waarin pro-Iraanse milities zich hebben verenigd, beweert dat het verantwoordelijk is voor het neerhalen van het Amerikaanse vliegtuig. Bewijs daarvoor levert de groep niet.

Bijna twee weken geleden begonnen de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran. Daarbij werd de Iraanse opperste leider ayatollah Khamenei gedood. Sindsdien raakten steeds meer landen in de Golfregio betrokken bij de oorlog.

In totaal zijn er dertien Amerikaanse doden gemeld sinds het begin van de oorlog. Het Pentagon meldde dinsdag dat 140 Amerikaanse militairen gewond zijn geraakt, van wie er 108 alweer in actieve dienst waren. Israël meldde tot dusver 12 doden. Zeker 1300 Iraniërs zijn volgens de autoriteiten daar sinds het begin van de oorlog gedood.

Ook in Libanon zijn tot nu toe honderden mensen gedood. Daar voert Israël aanvallen uit op vooral de zuidelijke buitenwijken van de hoofdstad Beiroet, omdat de militante beweging Hezbollah zich daar zou ophouden. Hezbollah is een bondgenoot van Iran en begon met aanvallen op Israël nadat de ayatollah Khamenei was gedood. Het dodental staat op 687.

(Telecompaper) AT&T announced a refresh of its mobile plans, with three tiers of plan that customers can mix across lines on the same account...

De politie heeft vier verdachten opgepakt voor de brandstichting en de explosie bij een synagoge in Rotterdam. Een verdachte is minderjarig (17), een is 18 en twee zijn 19 jaar. Ze komen uit Tilburg. Ze zaten met zijn vieren in een auto en zijn vannacht al opgepakt.

Vannacht rond 03.45 uur was er kort brand voor de ingang van het gebouw aan het A.B.N. Davidsplein in Rotterdam-Blijdorp. Op beelden op sociale media is te zien dat er daarna een explosie is. De brand ging vanzelf uit, niemand raakte gewond.

De verdachten werden aangehouden in de buurt van een andere synagoge. Volgens de politie viel een auto daar op door het rijgedrag. Om welke andere synagoge het gaat, is niet bekendgemaakt. De bestuurder van de auto voldeed aan het signalement van de verdachte van de explosie.

Volgens de politie is het nog niet duidelijk of ze plannen hadden om bij nog een synagoge brand te stichten of een explosief te laten ontploffen.

Van Weel: intimidatie tegen Joodse gemeenschap

Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel noemt de brandstichting "vreselijk nieuws". Ook spreekt hij van "intimidatie en geweld tegen de Joodse gemeenschap". Volgens Van Weel ligt het "zeer voor de hand dat het een antisemitisch gedreven incident is".

"Het leidt weer tot heel veel angstgevoelens bij de Joodse gemeenschap en in heel Nederland", zei premier Jetten op zijn wekelijkse persconferentie. Er is in Nederland "geen plaats voor intimidatie, haat of geweld tegen welke religieuze minderheid dan ook", vindt hij.

Burgemeester Schouten zegt dat het "veel angstgevoelens bij onze Joodse stadsgenoten" naar boven brengt. "We blijven de veiligheid rondom de synagoges nauwlettend bewaken."

Luik

De beelden van de brand zijn door de NOS geverifieerd. Het account dat de beelden deelt, postte eerder ook een video van een explosie bij een synagoge in Luik.

De afzender claimt dat een door Iran gesteunde Iraakse groep achter de explosie in Rotterdam zit. Maar daar is nu nog geen bewijs voor. De politie zegt de beelden mee te nemen in het onderzoek.

Schouten zegt dat het nog onduidelijk is of de explosies in Luik en Rotterdam met elkaar te maken hebben. "De politie heeft heel groot opgeschaald om te zien wat hier achter zit."

'Gerichte aanslag'

De voorzitter van de synagoge, Chris den Hoedt, noemt het een "gerichte aanslag op een Nederlandse geloofsgemeenschap". "Dit is ongepast en verschrikkelijk."

Volgens Den Hoedt valt de materiële schade aan het gebouw mee. "Maar het is vooral de emotionele impact. Het is de opmaat van wat we al twee jaar zien: toenemend antisemitisme. En dat daar weinig tegen gedaan wordt."

Volgens minister Van Weel is er al vijftien jaar bewaking bij de Rotterdamse synagoge. Hij zegt dat het aan de burgemeester is om te bepalen of die voldoende is.

De bewaking bestaat er onder meer uit dat er camera's hangen bij de synagoge en dat er bij bijeenkomsten marechaussees voor de deur staan.

Ook zegt Van Weel vanochtend al contact te hebben gehad met de Joodse gemeenschap: "Deze mensen zijn natuurlijk heel bezorgd."

Den Hoedt hoopt dat het vanuit de politiek "niet bij woorden blijft, maar dat er ook daden aan worden gekoppeld om antisemitisme uit te sluiten".

De Afghaanse Talibanregering beschuldigt Pakistan van luchtaanvallen op woonwijken in Kabul en in de zuidelijke provincie Kandahar. Volgens Afghaanse autoriteiten zijn daarbij zeker vier burgers om het leven gekomen, onder wie kinderen. Vijftien mensen raakten gewond.

Volgens regeringswoordvoerder Zabihullah Mujahid voerden Pakistaanse gevechtsvliegtuigen in de nacht van gisteren op vandaag aanvallen uit op meerdere burgerlocaties. Daarbij zouden onder meer huizen zijn geraakt in Kabul.

"Deze onrechtvaardige aanval in de laatste tien dagen van de heilige maand ramadan en aan de vooravond van Eid al-Fitr toont duidelijk aan dat zij geen humanitaire principes of morele waarden naleven", zegt Mujahid op X.

Tegenaanval

Er zouden ook brandstofdepots bij het vliegveld van Kandahar zijn getroffen. Die depots zijn volgens de Taliban eigendom van de private luchtvaartmaatschappij Kam Air en leveren brandstof aan civiele luchtvaartmaatschappijen en aan vliegtuigen van de Verenigde Naties.

Pakistan heeft nog niet officieel gereageerd op de beschuldigingen.

Het Afghaanse ministerie van Defensie meldt dat het vanmorgen een tegenaanval heeft uitgevoerd. Volgens het ministerie voerde de Afghaanse luchtmacht aanvallen uit op militaire doelen van het Pakistaanse leger in de regio Kohat.

Onderdak bieden aan TTP

Volgens Kabul werd daarbij een militair fort geraakt, evenals een commandocentrum langs de Durand-lijn, de omstreden grens tussen Afghanistan en Pakistan. Ook depots en woonverblijven van militairen zouden zijn vernietigd. Het ministerie zegt dat er "aanzienlijke menselijke en materiële verliezen" zijn geleden, maar noemt geen aantallen. Onafhankelijke bevestiging ontbreekt.

De spanningen tussen Afghanistan en Pakistan lopen al weken op. Sinds eind februari voeren beide landen aanvallen uit op elkaars militaire posities langs de grens. Volgens Pakistan zijn de operaties gericht tegen strijders van de Pakistaanse Taliban, de militante groepering Tehrik-e-Taliban Pakistan (TTP).

Islamabad beschuldigt de Afghaanse Taliban ervan de TTP onderdak te bieden op Afghaans grondgebied. De regering in Kabul ontkent dat.

Onderhandelingen ver weg

Internationale oproepen om de spanningen te verminderen hebben tot nu toe weinig effect. Een staakt-het-vuren dat in oktober werd bemiddeld door Qatar en Turkije is inmiddels beëindigd. Nieuwe onderhandelingen lijken door de recente escalatie voorlopig verder weg.

De Zweedse kunstenaar Margareta Magnusson is op 92-jarige leeftijd overleden. Tien jaar geleden schreef ze een wereldwijde bestseller over het Zweedse begrip döstädning, grondig opruimen voor je dood.

Bij dat Zweedse gebruik zorg je ervoor dat je nabestaanden niet na je dood opgezadeld raken met jouw uitpuilende huis vol spullen. Door bij leven al afscheid te nemen van spullen, foto's en correspondentie, maak je het niet alleen hen makkelijker, maar beleef je zelf ook nog eens bewust je eigen herinneringen, redeneerde Magnusson.

Magnusson schreef in 2018 een boek over döstädning, een samenvoeging van de Zweedse woorden voor dood en opruimen. Het werd een wereldwijde bestseller die in 32 landen werd uitgegeven, zoals in Nederland onder de titel De edele Zweedse kunst van het opruimen. De Engelse vertaling bleef dichter bij de brontaal en sprak van "Swedish death cleaning".

Hygge, lagom en lykke

Met haar boek sloot Magnusson aan bij opruimtrends als die van Marie Kondo, die lezers adviseerde alleen spullen te houden die geluk brengen. Vanwege de overeenkomsten met die Japanse schrijver werd Magnusson wel de "Marie Kondo van de dood" genoemd.

Döstädning paste ook in een bredere interesse in Scandinavische concepten. Enkele jaren eerder was er al een boek verschenen over hygge, de Deense versie van gezelligheid. Daarna volgden ook werken over lagom (het Zweedse idee dat je moet leven met niet te veel en niet te weinig) en lykke (geluk op zijn Deens).

De tachtiger Magnusson, die eerder als kunstenaar had gewerkt, schreef na dit eerste boek nog een tweede, Levenslessen van iemand die (waarschijnlijk) eerder doodgaat dan jij, in 2022.

Papierversnipperaar

Aanleiding voor Magnusson om te schrijven over döstädning was een verzuchting van haar Amerikaanse schoonzoon, die erg opzag tegen het leeghalen van het huis van zijn ouders na hun dood. Zelf had zij juist heel veel troost gevonden in de werkwijze van haar moeder, die voor haar dood door het hele huis briefjes met haar wensen had geplakt. Daardoor was precies duidelijk wat naar het goede doel kon, wat belangrijk was of wat naar iemand anders terug moest.

Magnusson raadde lezers aan zelf ook vast een begin te maken, vanaf je 65ste ongeveer. Niet meteen beginnen met de fotoalbums (wat te emotioneel zou zijn), maar eerst de kelder en zolder, waar de objecten toch al halfvergeten liggen te verstoffen. Daarna kun je ervoor kiezen voorwerpen weg te geven, aan bekenden of de kringloop. Foto's deelde Magnusson zelf graag uit aan de familie.

Zelf kocht ze een papierversnipperaar voor wat overbleef: belastingaangiften, oude correspondentie, foto's met mensen die je niet herkent. Er bleef voor haar uiteindelijk een schoenendoos met dierbare stukken over. Haar dochter zegt tegen de Zweedse omroep SVT dat Magnusson daarmee dus haar eigen raad heeft opgevolgd. "Mijn moeder had niets op zolder, niets in de kelder", reageert ze op haar dood. "Ik hoef geen vinger uit te steken."

(Telecompaper) Claro Colombia (America Movil) has filed a request to the Superintendency of Industry and Commerce (SIC) for authorisation to acquire the...

Een voormalig gynaecoloog die met zijn eigen zaad minstens zestien kinderen verwekte, is bereid om zijn biologische kinderen te ontmoeten. Hij werkt ook mee aan het onderzoek dat is ingesteld door het Rijnstate ziekenhuis in Arnhem, meldt hoogleraar Jan Kremer, die op verzoek van ziekenhuis de zaak onderzoekt, aan Omroep Gelderland. Volgens Kremer is het mogelijk dat de arts enige tientallen kinderen heeft verwekt.

Het gaat om dokter Alexander Schmoutziguer. De arts werkte in de kliniek van het Elisabeth Gasthuis dat later samen met twee andere ziekenhuizen Rijnstate werd.

De gynaecoloog heeft toegegeven dat hij in de jaren zeventig en tachtig zijn eigen sperma gebruikte om vrouwen via kunstmatige inseminatie zwanger te maken. De man deed dat zonder dat de wensouders dit wisten.

Mogelijk tientallen kinderen verwekt

Het is onduidelijk om hoeveel donorkinderen het precies gaat. Tot nu toe zijn er zestien donorkinderen bekend, meldde Rijnstate eerder. "Het gaat nu over zestien kinderen. En misschien nog wel meer. Enige tientallen misschien wel", zegt Kremer.

Hij noemt de maatschappelijke impact groot. Een extra zorg voor betrokkenen is dat de oud-gynaecoloog drager blijkt te zijn van een erfelijke aandoening. Kremer noemt het handelen van Schmoutziguer onacceptabel, maar hij is blij dat hij meewerkt aan het onderzoek.

Kinderen zien

De hoogleraar sluit niet uit dat er meer kinderen zijn verwekt. "Hij heeft zijn DNA ingeleverd zodat de kinderen die nu nog niet bekend zijn, de kans krijgen om te achterhalen wie hun biologische vader is."

Verder heeft Schmoutziguer verteld wat er is gebeurd. "Hij heeft verteld wat hij weet, hoewel de waarheid stap voor stap naar buiten komt en we nog voor verrassingen kunnen komen te staan."

Ook heeft de voormalig gynaecoloog een testament opgesteld met informatie. "Hij heeft iets van een testament nagelaten voor het geval dat na zijn overlijden kinderen weten dat hij hun vader is. Dat zij toch iets weten over de familie." Tot slot is hij bereid om alle kinderen te zien, aldus Kremer. "Als de kinderen dat op prijs stellen. En het merendeel wil dat."

De VS heeft een onderzoek aangekondigd waarin wordt bekeken of tientallen handelspartners genoeg doen om onder meer dwangarbeid te voorkomen. Het past in de zoektocht van het land naar een nieuwe manier om landen invoerheffingen op te leggen.

Het gaat in totaal om zestig landen en handelspartners, waaronder de Europese Unie en China. Het onderzoek volgt op het besluit van het Amerikaanse Hooggerechtshof om een streep te zetten door de importheffingen die de Amerikaanse president Trump had opgelegd aan tientallen landen.

Die heffingen had Trump vorig jaar aangekondigd en verschilden per land. Zo kregen landen tussen de 10 en 50 procent invoerheffingen opgelegd. Deze importtarieven waren volgens het Hooggerechtshof onwettig omdat Trump het recht niet had om de wet die hij inzette daarvoor te gebruiken. Hij maakte gebruik van de International Emergency Economic Powers Act (IEEPA), een oude noodwet.

'Oneerlijke buitenlandse praktijken'

Kort na het vonnis van het Hooggerechtshof besloot Trump om 10 procent importheffingen op te leggen aan de landen. Deze maatregel was bedoeld ter vervanging van de eerdere heffingen en is maximaal 150 dagen geldig. Ook mogen deze heffingen maar maximaal 15 procent zijn. De heffingen moeten ertoe leiden dat Amerikanen vooral producten kopen die in de VS zelf worden gemaakt.

Om het nieuwe aangekondigde onderzoek uit te voeren maakt de regering van de VS gebruik van artikel 301 uit de Amerikaanse handelswet. Die kan worden gebruikt om "oneerlijke buitenlandse praktijken aan te pakken die de Amerikaanse handel beïnvloeden" is te lezen in een persbericht van het handelsministerie. Deze wet is al eerder gebruikt voor onderzoeken die leidden tot het opleggen van invoerheffingen aan China en de EU.

Met het wetsartikel kan de Amerikaanse overheid reageren op "onrechtvaardige, onredelijke of discriminerende praktijken van buitenlandse overheden." Zoals dus bijvoorbeeld dwangarbeid. Daarmee zou de VS dus ook importheffingen kunnen opleggen aan landen die zich schuldig maken aan dat soort "oneerlijke buitenlandse praktijken".

De handel in het aandeel van chipmachinebmaker Besi is vanmorgen kort stilgelegd bij de opening van de beurs in Amsterdam. Dat gebeurde nadat het aandeel heel hard steeg, omdat persbureau Reuters een artikel publiceerde over gesprekken die het Nederlandse bedrijf zou voeren over een overname.

Na enkele minuten opende de handel van het aandeel Besi alsnog, bijna 12 procent hoger dan de slotstand van gisteren.

Volgens Reuters heeft Besi gesprekken gevoerd met de Amerikaanse concurrenten Lam Research en Applied Materials. Laatstgenoemde is met een belang van 9 procent de grootste aandeelhouder van Besi. De Nederlandse chipmaker zou de Amerikaanse zakenbank Morgan Stanley in de arm hebben genomen om de interesse te beoordelen.

Veiligheidsrisico

Besi is samen met ASML een van de grote Nederlandse speler in de chipmachinemarkt. Het bedrijf uit Duiven heeft een beurswaarde van ruim 15,5 miljard euro.

De gesprekken met de twee geïnteresseerde kopers uit de VS raakten volgens Reuters in het slop nadat de Amerikaanse president Donald Trump een jaar geleden een wereldwijde handelsoorlog ontketende. Voor een Amerikaanse overname van de belangrijke chipmaker zou ook overheidstoestemming nodig zijn vanwege de nationale en Europese veiligheid.

Toch zou Besi onlangs weer aan tafel zijn gegaan met Lam Research, meldt Reuters op basis van twee anonieme ingewijden.

Geruchten

Hoewel Besi aan Reuters geen commentaar wilde geven op het artikel, publiceerde het bedrijf na de opening van de beurs wel een persverklaring. Daarin zegt Besi niet te reageren op marktgeruchten: "Het bedrijf is volledig toegewijd aan de uitvoering van het strategisch plan om aandeelhouderswaarde te creëren als een onafhankelijk bedrijf".

(Telecompaper) Veon reported a strong finish to 2025, with fourth-quarter revenue up 17.4 percent to USD 1.171 billion...

Fruit bowls have an unavoidable annoyance– not flies and rotten fruit, those would be avoidable if your diet was better. No, it’s that the bowl is never the right size. …read more

Pete Hegseth is anders dan de ministers van Defensie die hem voorgingen. Niet alleen noemt hij zichzelf liever 'minister van Oorlog', ook zijn toon is compleet anders. Waar zijn voorgangers het bij oorlogen hadden over het 'brengen van vrijheid en democratie' wil Hegseth daar niets van weten. In zijn eigen woorden: "die dagen zijn dood".

Bij de militaire actie in Venezuela, waarbij president Maduro werd ontvoerd, trad Hegseth weinig op de voorgrond. Voor de oorlog in Iran is hij juist hét gezicht: zijn harde positie laat hij graag zien in uitgesproken persconferenties, vol ronkende one-liners.

Al eerder was duidelijk dat de veteraan en mediapersoonlijkheid een ander soort minister was, voor een ander soort oorlog.

Militair, presentator, minister

Hegseth begon zijn militaire carrière bij de Nationale Garde. In 2005 verliet Hegseth zijn baan op Wall Street om in Irak te gaan vechten, naar eigen zeggen omdat hij had gelezen over een zelfmoordterrorist die achttien kinderen had gedood. Later leidde hij missies in Afghanistan. Na een mislukte poging om Senator te worden, werd hij presentator bij ochtendshow Fox & Friends, waar hij zichzelf bij president Trump in de kijker speelde.

Zijn benoeming tot minister van Defensie was direct omstreden. De Senaat ondervroeg hem onder meer over beschuldigingen van seksueel wangedrag en drankmisbruik. Al vroeg in zijn termijn kwam hij onder vuur, omdat hij geheime info over aanvalsplannen deelde in een groepschat waar per ongeluk een journalist in zat.

Hegseth neemt duidelijk afstand van de oorlogen waar hij zelf in vocht. In Irak en Afghanistan stelde de VS nog als doel om een democratische overheid op te zetten. Het doel van 'Operation Epic Fury' is volgens Hegseth alleen vernietiging: van Irans wapens, marine en nucleaire installaties.

Zelf vatte hij het zo samen: "Geen domme gevechtsregels, geen moeras van natie-opbouw, geen oefening in het bouwen van democratie, geen politiek correcte oorlogen." De VS is er niet om Iran op te bouwen, "maar het tegenovergestelde".

'Geen domme gevechtsregels'

Dat Hegseth weinig opheeft met regels die in zijn ogen het leger 'beperken', bleek al in zijn tijd als presentator van Fox & Friends. Hij gebruikte toen zijn platform om aandacht te vragen voor drie militairen die werden beschuldigd van oorlogsmisdaden in Irak en Afghanistan. In Hegseths ogen waren juist zij slachtoffers. De gevechtsregels waren te streng, waardoor de militairen hun belangrijkste taak niet konden uitvoeren: de vijand doden.

Door zijn inzet in deze zaak kwam Hegseth ook in contact met Trump. Eind 2019 kregen de militairen gratie van de president. Trump belde Hegseth persoonlijk om hem het nieuws te vertellen.

Dat Hegseth oorlogsregels maar onhandig vindt, bleek al toen hij vermeende drugsbootjes voor de kust van Latijns-Amerika liet bombarderen. Ook nu is hij niet van plan om het leger te beperken: Iran zal worden onderworpen aan "dood en vernietiging uit de lucht, de hele dag door." De militairen hebben 'maximale toestemming' gekregen. "Dit is geen eerlijk gevecht: we slaan ze terwijl ze op de grond liggen."

'Geen politiek correcte oorlogen'

Hegseth is open over zijn conservatief-christelijke denkbeelden: hij draagt ze letterlijk op zijn huid. Tussen zijn tatoeages van onder meer een Amerikaanse vlag met een AR15-aanvalsgeweer staan ook een Jeruzalemkruis en de tekst 'Deus Vult' (God wil het). Beide verwijzen naar de kruistochten; volgens Hegseth zijn het symbolen voor zijn geloof. Ook het Arabische woord voor 'ongelovige' staat op zijn arm.

De kruistochten zijn een terugkerend thema voor hem: in zijn boek American Crusade (Amerikaanse Kruistocht) uit 2020 roept hij op tot een strijd tegen links en de islam. "Stemmen is niet genoeg: net als de christenen duizend jaar geleden moeten we vechten."

Onder zijn leiding moest ook het leger veranderen, zo bleek in september, bij een toespraak voor de volledige legerleiding. In Hegseths Pentagon is geen ruimte voor "giftige ideologische onzin" als diversiteitsquota, maar ook niet voor militairen met een baard of overgewicht. Het past niet bij wat hij de 'strijdersmentaliteit' noemt: iedereen in het leger moet zo fit en zo dodelijk mogelijk zijn. Sinds mei worden er maandelijks kerkdiensten gehouden op het ministerie.

En in Hegseths Pentagon is blijkbaar ook weinig ruimte voor kritiek. Journalisten die verslag willen doen vanuit het ministerie, moeten een overeenkomst tekenen dat zij geen 'geheime' informatie zullen publiceren. Veel media gingen hier niet mee akkoord, en zijn dus niet meer welkom bij persconferenties.

Kritische vragen van de (veelal conservatieve) media die zijn overgebleven, wuift Hegseth vaak weg. Zo wil hij over Iran geen info geven over een planning, en worden vragen over Amerikaanse doden afgedaan als een poging om 'de president in een kwaad daglicht te stellen'.

De kleindochter van de Britse premier Churchill heeft er geen problemen mee als haar grootvader van de Britse bankbiljetten verdwijnt. De Bank of England kondigde dat plan deze week aan, tot groot ongenoegen van conservatieve politici.

Emma Soames zegt dat de Bank of England "het volste recht heeft om te bepalen wie het op zijn biljetten zet". Haar familie ging er volgens haar nooit van uit dat het eerbetoon permanent zou zijn. Biljetten met Churchill zijn sinds 2016 in omloop, hij verving toen activist Elizabeth Fry op het briefje van 5 pond.

De Bank of England kondigde deze week aan afscheid te zullen nemen van historische figuren op de bankbiljetten. Naast Churchill verdwijnen daarmee ook schrijfster Jane Austen, schilder William Turner en computerpionier Alan Turing. Charles III blijft afgebeeld op de voorzijde van biljetten.

Enquête

De nationale bank hield vorig jaar een enquête onder 44.000 landgenoten om te bepalen welke categorie er op de nieuwe generatie bankbiljetten moet komen te staan.

Historische figuren eindigde daarbij op de derde plek met steun van 38 procent van de ondervraagden, onder architectuur (56 procent) en de winnaar Britse fauna (60 procent). Kunst, cultuur en sport, innovaties en historische mijlpalen waren allemaal nog minder populair.

De bank kondigde aan een nieuwe enquête te zullen houden om te bepalen welke inheemse diersoorten in aanmerking komen. Biologen zullen daarvoor een groslijst aanleggen waar het publiek over mag stemmen. De bank heeft al laten weten huisdieren niet te zullen meenemen in de overweging. Biljetten die door de Bank of Scotland worden uitgegeven hebben al het thema natuur, met afbeeldingen van een otter, eekhoorn en makreel.

Woke en dom

Op het plan kwam kritiek van oppositieleider Kemi Badenoch, die het "een dom plan" noemde. "Door Churchill van onze bankbiljetten te halen wis je onze geschiedenis uit. Ik ben enorm fan van hem."

Badenoch stelde juist voor meer politici uit het verleden op deze manier te eren. "Ik vind juist dat we meer historische figuren moeten hebben. Ik zou bijvoorbeeld graag Margaret Thatcher zien, als beste premier in vredestijd."

In het verleden was er kritiek op de personen die de Bank of Engeland had gekozen in ontwerpen, omdat er momenteel maar één vrouw tussen zit en nog nooit een persoon van kleur.

Leider Nigel Farage van Reform UK noemt de beslissing daarom woke en "doorgedraaide politieke correctheid". "Ze stellen voor hem te vervangen door een plaatje van een bever? Dat verzin je toch niet?"

Das

Emma Soames wil daarentegen best meedenken over wat voor dier het beste haar opa kan vervangen. "Het moet een dapper dier worden, moedig. En, gebaseerd op hoe ik hem kende, zeer beminnelijk."

Gevraagd wat ze ervan zou denken als het bijvoorbeeld een simpele das wordt, antwoordde ze "lucky badger - or lucky grandpa".

Cuba heeft aangekondigd dat het in de komende dagen 51 gevangenen zal vrijlaten. Een overeenkomst daarover kwam tot stand door bemiddeling van het Vaticaan, heeft het Cubaanse ministerie van Buitenlandse Zaken bekendgemaakt.

Volgens de Cubaanse autoriteiten hebben de gevangenen een aanzienlijk deel van hun straf uitgezeten en hebben zich in de gevangenis goed gedragen. Hun namen zijn niet bekendgemaakt. Het is ook onduidelijk hoeveel van hen vastzaten voor gewone strafbare feiten en hoeveel voor politieke activiteiten of protesten tegen de regering.

De vrijlating volgt kort na een ontmoeting in het Vaticaan tussen de Cubaanse minister van Buitenlandse Zaken en de paus. Volgens Havana is de beslissing genomen "in een geest van goede wil" en in het kader van de historisch nauwe contacten tussen Cuba en het Vaticaan. De regering benadrukte dat het besluit samenvalt met de aanloop naar de christelijke Goede Week.

Economische crisis

Het is niet de eerste keer dat Cuba gevangenen vrijlaat na bemiddeling door het Vaticaan. In maart vorig jaar werden nog 553 gevangenen vervroegd vrijgelaten in een vergelijkbare overeenkomst. Volgens de Cubaanse regering is sinds 2010 aan bijna 10.000 gevangenen gratie verleend en kregen in de afgelopen drie jaar nog eens ongeveer 10.000 mensen vervroegde vrijlating.

Mensenrechtenorganisaties zeggen echter dat Cuba nog altijd honderden politieke gevangenen vasthoudt. Schattingen over het aantal lopen uiteen.

De aankondiging komt op een moment dat Cuba met een diepe economische crisis kampt, met onder meer energie- en brandstoftekorten. Tegelijkertijd staat het land onder toenemende druk van de Verenigde Staten om politieke en economische hervormingen door te voeren.

Geen overleg met Washington

De Amerikaanse president Trump heeft de afgelopen weken herhaaldelijk harde uitspraken gedaan over de situatie op het eiland. Hij stelde dat Cuba economisch op instorten staat en suggereerde dat het land mogelijk een overeenkomst met de Verenigde Staten wil sluiten.

De Cubaanse regering ontkent dat zij onder Amerikaanse druk beslissingen neemt en zegt dat er geen officiële onderhandelingen met Washington plaatsvinden.

In Rotterdam heeft vannacht korte tijd een brand gewoed bij de ingang van een synagoge. De brand is volgens de politie aangestoken.

Burgemeester Schouten zegt tegen persbureau ANP dat het incident "veel angstgevoelens bij onze Joodse stadsgenoten" naar boven brengt. "We blijven de veiligheid rondom de synagoges nauwlettend bewaken."

Het voorval gebeurde om 03.45 uur aan het A.B.N. Davidsplein in Rotterdam-Blijdorp. Op beelden op sociale media is te zien dat er eerst iets brandt voor de ingang, waarna een explosie ontstaat. Die beelden zijn door de NOS geverifieerd.

De politie heeft die beelden gezien en zegt die mee te nemen in het onderzoek. De brand ging volgens de politie vanzelf uit. Het is niet bekend waarom de brand is aangestoken en door wie, daar wordt nog onderzoek naar gedaan. Er raakte niemand gewond.

Meer incidenten

De afgelopen dagen zijn er in de wereld meer incidenten geweest bij synagogen. In de Belgische stad Luik was begin deze week een explosie. De minister van Binnenlandse Zaken noemde dat toen een "duidelijk antisemitische aanval". Niemand raakte gewond.

Gisteren reed iemand in de Amerikaanse staat Michigan met zijn auto in op een synagoge. De dader is een Amerikaan van Libanese afkomst. Bronnen melden aan CBS News dat twee broers van de man in Libanon zijn omgekomen bij een Israëlische luchtaanval.

Iedere week ging de Brabantse Rien van Son naar de repetitie van zijn koor in Oudenbosch. Het mannenkoor werd opgericht in 1910, maar onlangs klonken de laatste noten. Bij gebrek aan nieuwe leden is het koor opgeheven.

"Ik kan wel huilen", zei het 81-jarige koorlid op de dag van het laatste concert tegen Omroep Brabant. Hij was het op een-na-oudste lid van het koor. De gemiddelde leeftijd was 79 jaar. Toen een tiental leden aankondigde te stoppen met zingen vanwege stemproblemen of leeftijd, was het mannenkoor niet meer toekomstbestendig.

Het verhaal van het koor in Oudenbosch staat niet op zichzelf. In heel Nederland hebben traditionele koren het moeilijk. "Het is deels een gevolg van vergrijzing", zegt Ruben Timmer van Koornetwerk Nederland, de landelijke vereniging van koororganisaties. Dat is vooral te merken bij religieuze, klassieke of mannenkoren. "Een jonge generatie laten aansluiten lukt daarbij vaak niet, het gat tussen leeftijden is te groot."

Graag samen zingen

Dat het aantal koorleden stagneert vanwege vergrijzing, herkent ook Wietse Lap van de Bond van Koren in Drenthe. "Ik zit zelf ook bij een koor waar de gemiddelde leeftijd 72 is. Het is noodzakelijk om je repertoire aan te passen als je jonge leden wil trekken. En dat gaat moeizaam."

Hoewel de ledenaantallen bij christelijke en klassieke zangverenigingen teruglopen, is het niet zo dat mensen stoppen met zingen. Sterker nog: "We zien in heel Nederland een trend waarbij meer mensen lid worden van een popkoor of ander koor met moderne muziek", zegt Timmer van Koornetwerk Nederland. Bij dat soort koren stijgen de ledenaantallen juist wel. "Mensen willen echt graag samen zingen."

Tijdens de coronapandemie was er een flinke dip in het aantal koren. Niet onlogisch: samenzijn ging gepaard met risico's en was op sommige momenten zelfs verboden. Het gevolg was dat koren werden opgeheven.

Nu lijkt het weer de goede kant op te gaan. Vermoedelijk zingen in Nederland zo'n 1,7 miljoen mensen samen. Een zevende daarvan doet dat in een koor dat is aangesloten bij Koornetwerk Nederland. De meeste koren zijn te vinden in Zuid-Holland.

Projectbasis

Behalve popkoren wint ook zingen op projectbasis aan populariteit. "We zien meer koren ontstaan met een moderner repertoire, bijvoorbeeld een Hazeskoor of een popkoor", zegt Koos Remmé van de Bond van Zangkoren in Noord-Holland. "Ze storten zich dan een paar weken op een genre, en na de uitvoering is het weer klaar."

Bij andere koren werkt het goed om repetities niet te verplichten. Een a-capellagroep in Amsterdam ondervindt dat aan levende lijve: afgelopen zomer begon een groep van zeven jonge vrouwen met zingen en inmiddels zitten er dertig dames in een groeps-chat. Daarvan komen wekelijks zo'n twintig mensen naar de repetitie, schreef AT5 eerder. Inschrijven is laagdrempelig en kan op de dag zelf.

Overlevingsstrategie

In Limburg zijn zo'n zeshonderd koren, zegt voorzitter Tim Schulteis van VNK Limburg. "Onze provincie heeft traditioneel een sterke koorcultuur", zegt hij. "Koren waren sterk verankerd. We hadden er altijd heel veel, vooral vanuit traditionele setting. Kerkkoren, mannenkoren."

Maar juist die koren hebben het moeilijk. "Ze stoppen niet massaal, maar ze stoppen wel. Het sterft uit, een gemiddelde leeftijd van 70 plus is geen uitzondering. We zien echt vergrijzing."

Dat maakt dat in Limburg een dalende lijn is in het aantal koren, zegt Schulteis. "In tegenstelling tot het westen van het land waar popkoren erin slagen om jonge mensen aan zich te binden. Dat zien we hier minder." Waarom dat zo is, weet Schulteis niet. "Mensen willen wel zingen. Misschien ligt het aan imago, PR, een goede organisatie."

Projectkoren in andere delen van het land bruisen van energie, zegt hij. "Hier in Limburg is het meer een overlevingsstrategie. Misschien tegen wil en dank." Toch is Schulteis allesbehalve ontevreden over het koorlandschap in Limburg. "Er zijn ook koren die het wel lukt om te groeien, mensen aan zich te binden, te verjongen."

Goedemorgen! Vandaag is het 75e Boekenbal met onder andere auteur Peter de Smet, beter bekend als Hendrik Groen. Ook spreekt de Oekraïense president Zelensky met de Franse president Macron.

Eerst het weer: de dag start onstuimig en nat. Er waait een stevige zuidwestenwind en in de kustregio's zijn zware windstoten mogelijk. Vanmiddag wordt het geleidelijk droger en neemt de wind in kracht af. Het is 9 of 10 graden, maar vanmiddag is het frisser.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

De Poolse president Nawrocki heeft zijn veto uitgesproken tegen een wet waarmee Polen 44 miljard euro kan lenen van de Europese Unie. Het geld was bedoeld voor versterking van de Poolse defensie. Nawrocki wil niet dat Polen de lening aangaat, omdat hij vreest voor een grotere afhankelijkheid van Brussel.

EU-lidstaten kunnen bij de Europese Unie tegen gunstige voorwaarden geld lenen voor defensieprojecten. In de pot zit 150 miljard euro. Polen zou met 44 miljard het grootste bedrag lenen. De regering wilde er onder meer anti-dronewapens, raketten, helikopters en schepen van kopen.

Nawrocki is een conservatieve nationalist en is kritisch over de invloed van Brussel, iets waarmee hij zich voor zijn verkiezing in 2025 profileerde. Hij heeft heel andere opvattingen dan de liberale premier Tusk. Als president kan Nawrocki wetsvoorstellen tegenhouden.

Dat heeft hij nu dus gedaan. "De veiligheid van Polen mag niet afhangen van beslissingen van buiten", zei Nawrocki. Hij kwam ook met een alternatief plan: het geld voor defensie zou uit opbrengsten van de goud- en deviezenvoorraden van de centrale bank kunnen komen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Extreem natuurgeweld komt vaker voor in Japan, maar een gigantische pijp die zomaar uit het wegdek oprijst is zelfs daar bijzonder. Het gevaarte werd ontdekt op een kruispunt in de stad Osaka.

Fijne dag!

America knew it as the Nintendo Entertainment System, but in Japan, it was the Family Computer (Famicom). It was more than just a home console—it was intended to actually do …read more

De economische groei in Nederland wordt in vrijwel elke sector geremd door de oorlog in het Midden-Oosten, zegt de Rabobank na een berekening. Industrie, vervoer, bouw, groothandel en reisbranche merken rechtstreeks iets van de oorlog. Andere sectoren krijgen er volgens de bank indirect mee te maken.

Volgens Rabo-econoom Leontine Treur treffen de gevolgen uiteindelijk de hele economie. "Er is geen enkele sector die niet wordt geraakt", zegt Treur. Vanwege onzekerheid of hogere kosten worden bovendien uitgaven uitgesteld, waardoor de economische groei stagneert.

Verschillende scenario's

Rabobank heeft drie scenario's berekend: het eerste scenario gaat ervan uit dat de oorlog snel wordt beëindigd, in de twee andere scenario's wordt uitgegaan van een conflict dat langer duurt. "Maar ook al stopt het conflict nu, is er al een impact te zien", zegt Treur.

De industrie zou dit jaar met bijna 2 procent groeien, maar dat zou nu nog 1,6 procent zijn. Als het conflict langer duurt kan dat zakken naar 1,4 procent. Als de olieraffinaderijen in Saudi-Arabië en Qatar door oorlogsschade jaren buiten werking zijn, zoals Rabobank in het zwaarste scenario berekende, dan blijft van de groei maar 0,6 procent over.

Ook andere sectoren worden dus geraakt. Dat komt onder meer door de gestegen energieprijzen. Daar heeft bijvoorbeeld de horeca last van. Die sector had al te maken met de btw-verhoging voor hotelovernachtingen en krijgt daar nu dus een hogere energierekening bij. De groei in de horeca kan in het donkerste scenario overgaan in een krimp van 0,3 procent.

De reisbranche zal ook minder hard groeien, verwacht Rabobank. Door de oorlog worden mensen afgeschrikt om verre reizen te maken en luchtvaarthubs als Dubai en Qatar zijn zwaar ontregeld.

Inflatie

Door de gestegen energieprijzen kan de inflatie ook flink gaan stijgen, zo heeft de bank berekend. Rabobank gaat ervan uit dat als de oorlog binnen enkele weken voorbij is, de inflatie uitkomt op 2,6 procent. Een paar weken geleden werd nog uitgegaan van 2,2 procent.

Als de oorlog langer duurt, kan het dagelijks leven met 3,1 procent duurder worden. In het zwartste scenario, waarbij de olieraffinaderijen in Qatar en Saudi-Arabië verwoest zijn, kan de inflatie uitkomen op 4,4 procent. Als dat uitkomt, verwacht Rabobank dat de benzineprijs boven de 3 euro per liter uitkomt. Een nieuw energiecontract voor huishoudens zou dan tijdelijk oplopen tot ruim 400 euro per maand. De bank gaat nu uit van een energierekening rond de 200 euro per maand.

Ondanks dat blijft de Nederlandse economie in alle scenario's groeien, maar volgens Treur hebben sectoren wel een bepaalde mate van veerkracht nodig.

Ruimtevaartorganisatie NASA is naar eigen zeggen goed op weg om begin april de eerste bemenste maanmissie sinds 1972 te lanceren. Dat had al gebeurd moeten zijn, maar door technische problemen staat de raket nog steeds aan de grond. Begin april moet het nu echt gaan gebeuren.

Met de negendaagse Artemis II-missie gaan een Canadese en drie Amerikaanse astronauten een vlucht om de maan maken. Landen gaan ze nog niet. Dat gebeurt bij een latere Artemis-vlucht, op zijn vroegst in 2028.

De eerst mogelijke lanceerdatum is 1 april. Ook in de dagen daarna zijn er opties. De definitieve datum wordt later bepaald. De weersverwachting speelt daarbij een grote rol.

Artemis II had al in februari van start kunnen gaan, maar brandstoflekkages tijdens de generale repetitie van de lancering leidden tot vertraging. Na reparaties en een succesvolle tweede repetitie werd maart als nieuwe startmaand genoemd. Door een euvel met de heliumtoevoer in de 98 meter hoge SLS-raket ging ook dat niet door.

Het systeem is inmiddels gerepareerd en getest. NASA heeft van de gelegenheid gebruik gemaakt om de batterijen van verschillende noodsystemen te vervangen. Er volgen nog meer testen voordat de raket later deze maand opnieuw naar het lanceerplatform in Florida wordt gereden.

Zo moet de vlucht van Artemis II gaan verlopen: