Aggregator

Interview met Máxima best bekeken tv-programma: ruim drie miljoen kijkers

5 hours 11 minutes ago

Het uitgebreide televisie-interview met koningin Máxima is gisteravond door ruim 3,2 miljoen mensen bekeken. Daarmee was het NOS-interview het best bekeken programma van de dag, meldt de Stichting Kijkonderzoek.

De koningin werd ter ere van haar vijftigste verjaardag geïnterviewd door Matthijs van Nieuwkerk. Máxima ontving hem op haar woonpaleis in Den Haag, Huis ten Bosch. In haar werkkamer bespraken ze haar werkzaamheden, de toekomst van haar drie dochters, het verlies van haar zus Inés en haar leven met koning Willem-Alexander. Ook de veelbesproken vakantie naar Griekenland kwam aan bod.

Anekdotes

Het gesprek was uitzonderlijk, want zo'n langdurig één-op-één-interview komt bijna niet voor. Het gaf veel mooie inkijkjes in het leven van de koningin, zeggen koningshuisdeskundigen. "In het interieur, in haar eigen anekdotes, maar ook in haar werk", zegt royaltyjournalist Rick Evers.

Ook de aansluitende, tweede aflevering van Dionne Dichtbij: Máxima op NPO 1 werd goed bekeken. Met ruim 1,6 miljoen kijkers stond het op de derde plaats. Presentatrice Dionne Stax sprak daarin met mensen die de koningin persoonlijk of zakelijk kennen of hebben gekend en reisde daarvoor bijvoorbeeld naar Buenos Aires en New York.

Het interview met de koningin in tien minuten terugkijken? Dat kan hier:

Vandaag maakte de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) bekend dat de koningin gisteren ook het Grootkruis van de Huisorde van Oranje kreeg van koning Willem-Alexander. Dat is de hoogste onderscheiding in de Orde van Oranje-Nassau. Koningin Máxima kreeg die "ter gelegenheid van haar vijftigste verjaardag en als waardering voor haar vele verdiensten voor het Huis", zo meldt de RVD.

In de aanloop naar de verjaardag van de koningin maakte de Rijksvoorlichtingsdienst dit weekend foto's openbaar, gemaakt door koning Willem-Alexander in de tuin van Paleis Huis ten Bosch. Er was al bekend dat ze een velletje postzegels krijgt. Bijzonder is dat er ook een postzegel met een privéfoto bij zit.

IEA: stoppen met nieuwe projecten voor fossiele brandstoffen

6 hours 26 minutes ago

Het toonaangevende Internationale Energie Agentschap (IEA) stelt dat er een einde moet komen aan investeringen in nieuwe projecten voor de winning van fossiele brandstoffen. Daarnaast zou de elektriciteitssector tegen het jaar 2040 op nul uitstoot moeten uitkomen, en worden zonne- en windenergie in die sector de belangrijkste bronnen in de wereld. Deze veranderingen gaan volgens het IEA gepaard met de komst van miljoenen nieuwe banen.

Het IEA is vooral bekend van zijn jaarlijkse World Energy Outlook, die analyses en vooruitzichten bevat van de wereldmarkt voor energie. Voor het eerst komt het agentschap nu met een rapport waarin een weg is uitgestippeld naar een energieneutrale wereld in 2050. Het rapport is bedoeld om als input te dienen voor de onderhandelingen op de komende mondiale klimaattop dit najaar in Glasgow.

Het werd gemaakt op verzoek van het Britse voorzitterschap van die top. Volgens directeur Fatih Birol van het IEA staat de wereld voor "misschien wel de grootste uitdaging waar de mensheid ooit mee te maken heeft gehad". Maar, zegt hij, het is wel "onze beste kans om de klimaatverandering aan te pakken en de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad."

Compleet andere energievoorziening

Het rapport schetst een beeld van de toekomst, als de hoeveelheid fossiele brandstoffen fors is teruggebracht. Ook zal meer moeten worden ingezet op energiebesparing. Volgens het IEA is het bemoedigend dat steeds meer landen aankondigen dat ze hun uitstoot drastisch willen terugbrengen en er in 2050 helemaal mee willen stoppen. Maar het ontbreekt nog aan voldoende kennis en begrip van de veranderingen die daarvoor nodig zijn, aldus het rapport.

Over dertig jaar ziet de energievoorziening in de wereld er compleet anders uit dan nu, voorziet het IEA. Er zijn dan twee miljard mensen meer dan nu en de economie is dan twee keer zo groot. Toch zal de wereldwijde vraag naar energie ongeveer 8 procent kleiner kunnen zijn dan nu. Bijna 90 procent van de elektriciteit komt dan uit duurzame bronnen, met name zonne- en windenergie. Die vormen samen naar schatting 70 procent. De rest komt vooral van kernenergie.

"De weg van het IEA naar deze betere toekomst brengt een historische golf van schone energie met zich mee en investeringen die miljoenen nieuwe banen creëren en wereldwijde economische groei stimuleren", stelt Birol. Die investeringen zijn omvangrijk. Het IEA becijferde samen met het IMF dat de investeringen in duurzame energie zullen moeten stijgen tot 5000 miljard dollar per jaar in 2030. Dat leidt wereldwijd tot een extra economische groei van 0,4 procentpunt per jaar.

Elk land een eigen strategie

Er zullen nog wel fossiele brandstoffen overblijven, maar die worden vooral gebruikt voor bijvoorbeeld plastics, en in installaties waarbij de CO2 wordt afgevangen en opgeslagen. Het rapport van het agentschap betreft de hele wereld, maar elk land zal zijn eigen strategie moeten ontwikkelingen, zegt Birol, rekening houdend met de eigen omstandigheden.

In de routekaart van het agentschap is erop gerekend dat rijke landen eerder zullen stoppen met de uitstoot van broeikasgassen dan ontwikkelingslanden. Het IEA biedt landen hulp aan bij het maken van hun eigen strategie en de uitvoering ervan.

"Ik verwelkom dit rapport, dat een duidelijke routekaart naar nettonul-emissies bevat", zegt de Britse voorzitter Alok Sharma van de aanstaande klimaattop in een reactie. Het Verenigd Koninkrijk deelt als voorzitter veel van de prioriteiten, stelt hij. Er zal volgens hem nu moeten worden gehandeld om schone technologieën in alle sectoren op te schalen en in het komende decennium steenkool en vervuilende voertuigen uit te faseren.

Wekdienst 18/5: Vonnis over dood Bas van Wijk • Eerste halve finale Songfestival

6 hours 47 minutes ago

Goedemorgen! Vandaag doet de rechtbank uitspraak in de zaak-Bas van Wijk en in Ahoy is vanavond de eerste halve finale van het Eurovisie Songfestival.

Eerst het weer: Zo nu en dan zon en in de kustprovincies op een lokale bui na droog. Landinwaarts vooral vanmiddag enkele buien, lokaal met onweer. De westenwind waait matig en het wordt een graad of 15.

Ga je de weg op? Hier vind je het overzicht van de werkzaamheden. Check hier de dienstregeling voor het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Door een fout van de Belastingdienst heeft een aantal ouders uit de toeslagenaffaire de afgelopen dagen een brief van een deurwaarder gekregen dat ze toch weer moesten gaan terugbetalen. Het gaat om ouders van wie al is vastgesteld dat ze voor compensatie in aanmerking komen en sommigen hebben al geld ontvangen, meldt demissionair staatssecretaris Van Huffelen.

"Dit had nooit mogen gebeuren", schrijft Van Huffelen. Voor deze ouders geldt de zogeheten pauzeknop, de inning van hun schulden is stopgezet omdat ze door toedoen van de Belastingdienst in de problemen zijn gekomen.

Hoeveel ouders nu een incassobrief hebben gekregen is niet duidelijk, maar volgens Van Huffelen is het niet de schuld van de deurwaarders. Ze hebben vorige week een onvolledige lijst van de fiscus gekregen met alle gedupeerde en gecompenseerde ouders. Niet iedereen stond erop.

"De fout wordt zo snel mogelijk hersteld", zegt Van Huffelen. "De ouders mogen de brief van de deurwaarder negeren."

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Matthijs van Nieuwkerk sprak gisteren met koningin Máxima over het leven, de liefde en het werk, ter gelegenheid van haar 50ste verjaardag. Een samenvatting van het interview in 10 minuten zie je hieronder:

Fijne dag!

Gemeenten speuren anoniem op sociale media: 'Weten niet dat ze grenzen overgaan'

7 hours 3 minutes ago

Nederlandse gemeenten kijken op grote schaal mee met burgers op sociale media, blijkt uit onderzoek van de NHL Stenden Hogeschool en de Rijksuniversiteit Groningen. Ongeveer een op de zes gemeenten gebruikt daarvoor ook nepaccounts, terwijl alleen de politie en inlichtingendiensten die methode mogen inzetten. Het onderzoek is gebaseerd op een ingevulde vragenlijst van 156 van de 352 gemeenten in Nederland. De Volkskrant schreef er vanochtend als eerste over.

Gemeenten houden onder meer Facebookgroepen en Twitterprofielen in de gaten om zicht te krijgen op bijvoorbeeld demonstraties en mogelijke rellen. Ook proberen ze bijstandsfraude op te sporen door op Marktplaats naar bijverdiensten te zoeken en gebruiken ze sociale media om de vluchtverhalen van asielzoekers te controleren. In enkele gevallen worden gemeenteambtenaren onder een valse naam lid van besloten Facebookgroepen.

Volgens onderzoeksleider Willem Bantema is het begrijpelijk dat gemeenten in het kader van de openbare orde willen weten wat er online speelt. "Maar zodra je individuen stelselmatig gaat volgen, ga je grenzen over. De politie mag dat in principe ook niet tenzij daarvoor toestemming is gegeven door de officier van justitie."

Door nepaccounts te gebruiken, gaan gemeenten nog een grens over, zegt Bantema. "Want dan zien anderen niet dat je als gemeente aanwezig bent. Dan zou je als gemeente juist het goede voorbeeld moeten geven. Het gebeurt overigens niet op grote schaal, alleen bij concrete en serieuze bedreiging van de openbare orde. Hoe vaak weten we niet precies, maar ongeveer een op zes gemeenten doet dat weleens."

Een aantal gemeenten slaat de verzamelde gegevens ook op in dossiers. Bij zeker 23 gemeenten gebeurt dat geautomatiseerd, staat in het onderzoek. Bantema: "Hoe dat gebeurt en hoelang en wat het betekent voor inwoners hebben we niet kunnen vaststellen. Gemeenten hebben daar vaak zelf ook niet goed zicht op."

Uit het onderzoek blijkt ook dat veel ambtenaren niet weten welke regels en procedures gelden voor online speurwerk. "Gemeenten hebben niet door hoe snel ze inbreuk maken op de privacy van hun inwoners. Ik denk dat ze het met de beste bedoelingen doen, maar dat ze onvoldoende bewust zijn hoe snel je grenzen over gaat."

Geen eenduidig beeld

Het online speuren onder nepnamen, het opslaan van persoonlijke gegevens en het binnendringen van besloten groepen zijn een ernstige inbreuk op rechten van burgers, vindt Bart Custers, hoogleraar Law and Data Science van de Universiteit Leiden. "Het is simpelweg verboden", zegt hij tegen de Volkskrant. "Gemeenten mogen niet voor politie of inlichtingendienst gaan spelen."

Hoogleraar computerbeveiliging Bart Jacobs van de Radboud Universiteit snapt wel dat gemeenten "willen weten waar bijvoorbeeld hooligans samenkomen". Volgens hem kan online monitoring handig zijn als gemeenten zich aan de regels houden. "Denk aan een Twitteraccount waarvan duidelijk is dat het alleen algemene trends volgt."

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) zegt in een reactie tegen de Volkskrant dat de belangengroep dit moment nog geen eenduidig beeld heeft van online monitoring. "We zijn bezig met een inventarisering. Dit onderzoek kan daarbij helpen." Verder wil de woordvoerder nog niet inhoudelijk op de kwestie ingaan.

Twee klimaatmoties bij aandeelhoudersvergadering Shell: 'Een afleidingsmanoeuvre'

7 hours 26 minutes ago

Hoe snel en hoe groen? Dat is de vraag die vandaag op tafel ligt bij de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering van Shell. De aandeelhouders van het gas- en oliebedrijf stemmen over twee klimaatresoluties.

Een van de twee moties komt van Shell zelf. Voor het eerst vraagt de Brits-Nederlandse multinational zijn aandeelhouders om een "niet-bindend" advies over de strategie voor de energietransitie. Het gaat om het klimaatbeleid dat Shell in februari heeft gepresenteerd. Daarmee wil het bedrijf in 2050 CO2-neutraal zijn, hoewel het nog steeds fors blijft inzetten op fossiele activiteiten als olie, chemie en gas.

Meer animo, (nog) geen meerderheid

Daarnaast is er de terugkerende klimaatresolutie van de activistische beleggersclub Follow This, die dit jaar voor de vijfde keer wordt ingediend. De club, waarin 'groene' aandeelhouders zijn verenigd, verwacht ook dit jaar geen meerderheid van de stemmen. Wel krijgt de resolutie steeds meer steun in binnen- en buitenland.

Zo stemden afgelopen week twee Amerikaanse oliebedrijven in met de motie. Dat was een historisch moment voor Follow This-oprichter Mark van Baal, die oliebedrijven sinds 2016 aan de hand van klimaatresoluties maant om hun uitstoot te verminderen en een bijdrage te leveren aan de uitvoering van het Klimaatakkoord van Parijs.

Onder Nederlandse aandeelhouders van Shell groeit de belangstelling voor een groenere koers. Grote investeerders als Aegon, Actiam en de metaalpensioenfondsen stemden in 2020 al voor de klimaatresolutie van Follow This. Daarmee steunde toen 14 procent van de Shell-aandeelhouders de resolutie, tegen 6 procent in 2019.

'Niet ambitieus'

Kritische nieuwkomer dit jaar is pensioenfonds Zorg & Welzijn, dat zegt voor het eerst voor de groene resolutie te zullen stemmen - en tegen die van Shell. "Het huidige beleid is niet ambitieus en geloofwaardig genoeg", aldus het fonds.

Voor Van Baal van Follow This is het duidelijk: "Bijna alle grote Nederlandse beleggers zeggen nu dat ze geen genoegen nemen met vage plannen voor 2050, er moeten concrete tussentijdse doelen zijn voor dit decennium."

Shell zelf zei in februari dat de piek van de olieproductie in 2019 is bereikt en dat de productie jaarlijks met 1 à 2 procent zal afnemen.

Momentum

"Er is veel momentum", ziet energie- en klimaatdeskundige Eveline Speelman. Zij is partner bij Systemiq, een internationaal onderzoeks- en adviesbureau dat bedrijven helpt in de energietransitie.

Volgens Speelman wijzen de neuzen steeds meer dezelfde kant op. "Wat je specifiek ziet bij het klimaatonderwerp is dat het belang en de urgentie van het onderwerp steeds duidelijker worden", zegt ze.

De roep om verandering komt daarbij volgens haar zowel van buitenaf als van binnenuit. "Aandeelhouders, maar ook bedrijven, zien in dat als zij niet veranderen en de vraag naar gas en olie afneemt, dat zij daar dan de dupe van zijn. Andersom biedt de transitie ook kansen."

Tegelijkertijd speelt volgens Speelman een groen ideaal mee. "Men wil een steentje bijdragen aan een betere wereld, in combinatie met een goede economie. Want op ideologie alleen kan niet iedereen zijn geld verdienen."

Niet juridisch bindend

De vraag is hoe betekenisvol de resoluties zijn waarover vandaag wordt gestemd. Ofwel: waar heeft Shell zich aan te houden als er een meerderheid is?

Juridisch bindend zijn de moties in ieder geval niet. Dat betekent dat een gang naar de rechter weinig zin heeft als het bedrijf zich niet aan de beloofde doelen houdt.

Toch heeft de stemming serieuze implicaties, denkt Van Baal van Follow This. "Bedrijven luisteren naar aandeelhouders. Als zij hebben gesproken, kunnen de bedrijven zich niet verschuilen achter het argument: maar de aandeelhouder wil het niet."

Ook Speelman denkt dat de stemming zinvol is. "Alleen al dat een bedrijf hierover moet nadenken, heeft waarde. Want er moet ook een antwoord komen, en snel."

Afleidingsmanoeuvre

Dat er nu twee moties op tafel liggen, kan het voor aandeelhouders wel ingewikkeld maken, zegt Van Baal. Hij noemt de aankondiging van Shell om een eigen adviserende stem in te winnen dan ook een afleidingsmanoeuvre.

"Als aandeelhouder moet je je flink verdiepen in wat ze nu beloven, of hen vertrouwen en erin mee gaan. Hopelijk zijn de stemmingen van afgelopen week een goede voorspeller voor de toenemende druk van aandeelhouders."

Zes haren van Kurt Cobain geveild voor 11.600 euro

8 hours 18 minutes ago

Zes haren van Nirvana-zanger Kurt Cobain hebben op een veiling in de Verenigde Staten 11.600 euro opgebracht. Het is onbekend wie de opmerkelijke merchandise heeft gekocht.

Volgens veilinghuis Iconic Auctions gaat het om het enige haar van de rockzanger dat op de markt beschikbaar is. Het haar werd in 1989 afgeknipt door Cobains vriendin Tessa Osbourne, die het vervolgens bewaarde. Als bewijs dient een foto van Osbourne die het haar van Cobain afknipt.

Entertainmentsite TMZ beschikt over foto's van de zes haren. De langste is zo'n 6 centimeter.

'Historisch haar'

De zes haren zijn al meerdere keren van eigenaar gewisseld. Ze waren een tijdlang in het bezit van John Reznikoff, die zegt de grootste verzamelaar van "historisch haar" te zijn. De Amerikaan heeft ook haar van zanger Jimi Hendrix en president Lincoln in zijn verzameling.

Ander nalatenschap van Cobain, die in 1994 overleed, leverden in het verleden meer op. Zo werd vorig jaar een gitaar geveild voor ruim 5,3 miljoen euro; in 2019 ging een vest voor 300.000 euro van de hand.

The History of Neon Lights

9 hours 26 minutes ago
We always enjoy history videos from [The History Guy] but they don’t always cover technology history. When they do, though, we enjoy them twice as much as with the recent …read more
Al Williams

Biden steunt staakt-het-vuren Israël en Palestijnse gebieden, aanvallen gaan door

11 hours 2 minutes ago

De Amerikaanse president Biden heeft in een telefoongesprek met de Israëlische premier Netanyahu zijn steun uitgesproken voor een staakt-het-vuren tussen Israël en de Palestijnse gebieden. Zo'n akkoord zou met behulp van Egypte en andere landen tot stand moeten worden gebracht. Het is voor het eerst dat Biden zich openlijk uitspreekt voor een wapenstilstand.

Tegelijkertijd benadrukt de Amerikaanse president dat Israël het recht heeft zichzelf te verdedigen tegen willekeurige raketaanvallen, zo valt te lezen in de verklaring die door het Witte Huis is uitgegeven. Biden spreekt daar zijn "krachtige steun" voor uit.

De Amerikaanse president staat onder toenemende druk om daadkrachtiger op te treden, ook van partijgenoten. Zij willen dat hij oproept tot een onmiddellijk staakt-het-vuren in Israël en de Palestijnse gebieden. Zo'n oproep ontbreekt nu in de verklaring van het Witte Huis.

'Aan de partijen zelf'

Tot nu toe wilde de Amerikaanse regering, een belangrijke bondgenoot van Israël, zich niet scharen achter een oproep tot een staakt-het-vuren. Zo zei minister Blinken van Buitenlandse Zaken gisteren dat het aan de partijen zelf is om een wapenstilstand na te streven.

Ook belemmerde de VS herhaaldelijk een gezamenlijke resolutie van de VN-Veiligheidsraad over het toenemende geweld tussen Israël en de Palestijnse gebieden. De Amerikanen zouden vrezen dat een veroordeling van het geweld de Amerikaanse bemiddeling in het conflict zou bemoeilijken.

Tot nu toe hebben bemiddelingspogingen van de VS weinig uitgehaald, evenals oproepen tot een staakt-het-vuren van onder meer Egypte en Qatar. Premier Netanyahu herhaalde gisteren dat het Israëlische leger "doorgaat met het aanvallen van terroristische doelen" zolang dat nodig is.

Tegelijkertijd blijft Hamas vanuit de Gazastrook raketten op Israël afvuren. Vannacht ging in het zuiden van het land het luchtalarm af, meldt het Israëlische leger op Twitter.

Deze beelden werden vannacht gemaakt:

Ook vannacht zijn er meldingen van Israëlische bombardementen in de Gazastrook. Het is nog onduidelijk wat de omvang daarvan is; Al Jazeera schrijft dat er zeker 30 luchtaanvallen zijn uitgevoerd. Het Palestijnse ministerie van Volksgezondheid meldt dat een medisch laboratorium beschadigd is geraakt, waardoor de gezondheidsdienst geen coronatesten of vaccinaties kan uitvoeren.

Daarnaast is het hoofdkwartier van de Qatarese afdeling van hulporganisatie Rode Halve Maan gebombardeerd, meldt het ministerie van Buitenlandse Zaken van Qatar. Volgens Doha News kwamen bij het Israëlische bombardement twee Palestijnen om. De regering van Qatar veroordeelt de aanval. "Dit is een duidelijke schending van het internationaal recht", stelt het land in een verklaring.

Raketten vanuit Libanon

Gisteravond meldde het Israëlische leger dat het doelen in Libanon onder vuur had genomen, nadat er vanuit dat land zes raketten op Israël waren afgevuurd. De projectielen zouden al voor de grens met Israël zijn neergekomen, zegt het leger. De Libanese veiligheidsdiensten zeggen dat slechts drie raketten waren afgevuurd. Het is niet bekend wie achter de aanval zat.

De VN-missie in Libanon, Unifil, zegt in een tweet dat er extra wordt gepatrouilleerd in het gebied om escalaties te voorkomen, maar dat het inmiddels weer rustig is langs de Libanees-Israëlische grens.

Het recente geweld heeft tot nu toe aan 212 Palestijnen het leven gekost, van wie 61 minderjarig, meldt het Palestijnse ministerie van Volksgezondheid. Aan Israëlische zijde zijn elf doden gemeld, van wie een persoon als gevolg van de rellen tussen Joodse en Arabische Israëliërs in de stad Lod.

CBS: minder studenten stroomden door naar masteropleiding na invoering leenstelsel

12 hours 24 minutes ago

Relatief minder studenten stroomden door van een bacheloropleiding naar een masterstudie sinds in 2015 het leenstelsel is ingevoerd, concludeert het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) na onderzoek naar de studententijd van enkele honderdduizenden jongeren. Zo begon in 2014, een jaar voor de invoering van het leenstel, nog 85 procent van de studenten na hun bacheloropleiding aan een master. In 2018 was dat gedaald naar 70 procent.

Van hen slaagden studenten uit de minst welgestelde gezinnen er vaker in om een eenjarige master daadwerkelijk in één jaar af te ronden dan studenten uit welvarender milieus. Het CBS vermoedt dat studenten uit die eerste groep druk ervaren om hun opleiding af te maken binnen de tijd die daar officieel voor staat.

Verder zijn studenten niet sneller of langzamer gaan studeren sinds in 2015 het leenstelsel is ingevoerd, zegt het CBS. Ook wisselen hbo'ers en wo'ers nog net zo vaak van opleiding als voorheen.

Het CBS keek bij dit onderzoek naar hbo- en wo-studenten die tussen 2007 en 2015 aan een opleiding begonnen. "Zo konden we ze allemaal even lang volgen en kan je de vergelijking beter maken", zegt een woordvoerder. De studenten zijn vier jaar na de start van hun studie onderzocht. Met de data die het CBS van de Dienst Uitvoering Onderwijs kreeg, konden de onderzoekers tot september 2019 terugkijken.

Leenstelsel

Het leenstelsel voor studenten aan de hogeschool en universiteit werd in 2015 ingevoerd, als vervanging van de basisbeurs. Hbo- en wo-studenten kunnen maandelijks een bedrag lenen bij de overheid en moeten hun opgebouwde schuld binnen 35 jaar terugbetalen. Studenten uit minder welvarende gezinnen kunnen nog wel een aanvullende studiebeurs krijgen.

Eind vorig jaar bleek dat zo'n 70 procent van de studenten in het hoger onderwijs geld leent om te kunnen studeren. In 2019 ging het gemiddeld om 700 euro per maand.

Vaker lenen

Vorig jaar bleek het leenstelsel geen belemmering te zijn voor middelbare scholieren om naar de universiteit of een hogeschool te gaan. Studenten zijn wel meer en vaker gaan lenen; voor de meeste studenten een gemiddeld bedrag van 25.000 euro. Dat waren de belangrijkste conclusies in het eindrapport over de gevolgen van de invoering van het leenstelsel van het onafhankelijke onderzoeksinstituut ResearchNed.

Ook het Centraal Planbureau meldde vorig jaar na onderzoek dat de toegankelijkheid van het hoger onderwijs niet veranderde door de invoering van het leenstelsel. De instroom in het hoger onderwijs bleef na de invoering van het leenstelsel gelijk: net als voorheen koos zo'n 85 procent van de havo- en vwo-leerlingen voor een opleiding aan hbo of universiteit. Ook kinderen van ouders met lage inkomens gingen niet minder studeren.

'Forse wissel'

Er is steeds minder politieke steun voor het leenstelsel. Daarnaast pleiten studentenorganisaties al langer voor afschaffing van het stelsel. Studenten ervaren volgens hen een enorme druk om snel af te studeren, blijven vaker thuis wonen en houden maar weinig tijd over naast werk en studie.

Zo maken de Landelijke Studentenvakbond (LSVb) en FNV Young & United zich zorgen over de daling van het aantal masterstudenten sinds het invoeren van het leenstelsel. "Wij wisten al langer dat het leenstelsel een forse wissel zet op de keuzes die studenten maken tijdens hun studie", zegt LSVb-voorzitter Lyle Muns. "Nu zien we ook dat studenten het doen van een master vermijden om studieschulden te voorkomen. Het is een zorgwekkend signaal dat laat zien dat de brede ontwikkeling van studenten onder druk staat."

A Standing Desk on the Cheap

12 hours 26 minutes ago
A programmer forced to work from home during the pandemic, [MrAkpla] was having back pains from sitting in front of the computer all day. He considered buying a standing desk, …read more
Chris Lott

Interview met Máxima gaf 'veel mooie inkijkjes' en koningin was 'kwetsbaar'

13 hours 3 minutes ago

Koningin Máxima was maandagavond te zien in een uitgebreid televisie-interview ter ere van haar 50ste verjaardag. Dat is uitzonderlijk, want zo'n langdurig één-op-één-interview komt bijna niet voor. Het NOS-interview (lees en bekijk hier een uitgebreide samenvatting) gaf veel mooie inkijkjes in het leven van de koningin, zeggen koningshuisdeskundigen.

"In het interieur, in haar eigen anekdotes, maar ook in haar werk", zegt royaltyjournalist Rick Evers. Ook noemt hij de inkijkjes in staatsbezoeken, toen Máxima nog meeging in het kielzog van haar schoonmoeder Beatrix, die toen nog koningin was. "Maar ze had dus ook wel een stem in die periode."

Verder stonden Máxima's kwetsbaarheid en openheid centraal, zegt Evers. Dat kwam onder meer naar voren toen bleek dat ze soms nog moeite heeft met de Nederlandse taal: het woord schalks kende ze niet. "En dat geeft ze eerlijk toe. Die kwetsbaarheid, haar openheid. De passie als ze over muziek praat, de vochtige ogen als het over haar ouders gaat. Het was mooi om dat te zien."

Ook op sociale media wordt de openhartigheid van het interview goed ontvangen:

Een openhartig en emotioneel deel van het gesprek ging over Máxima's zusje, Inés Zorreguieta, die op 33-jarige leeftijd zelfmoord pleegde. "We wisten dat ze niet oké was de laatste 8, 9 jaar voor haar dood, en toch hing er een beetje een taboe over. We wisten niet wat precies de diagnose was en hoe wij beter geholpen konden worden haar beter te helpen", zei de koningin daarover.

Volgens Evers steekt ze daar echt de hand in eigen boezem. Hij deed onderzoek naar hoe vaak het onderwerp mentale gezondheid op Máxima's agenda voorkomt sinds de dood van haar zus. "Het is mooi om te zien dat ze daar echt heel veel werk van maakt. Het is een heel belangrijk onderwerp. Hiermee zet ze haar functie in om het bespreekbaar te maken. Dat is een van de belangrijke functies die ze heeft."

Dat herkende ook journalist en Máximabiograaf Marcia Luyten. "Als Máxima een probleem ziet, gaat ze op zoek naar een oplossing. Dat is dapper en buitengewoon pragmatisch", analyseerde ze in NOS Met het Oog op Morgen.

In het interview ging Máxima ook in op de reis naar Griekenland die het koninklijk gezin vorig jaar maakte. Daar kwam veel kritiek op, omdat reizen vanwege de coronamaatregelen werd afgeraden. Tijdens het interview noemde Máxima die vakantie "een inschattingsfout". "We hadden vanaf het begin van de pandemie ons altijd gefocust op wat er nog steeds kon, niet wat er niet kon", legde ze haar redenering uit.

Biograaf Luyten was in het interview graag meer te weten gekomen over de totstandkoming van deze inschattingsfout. "Wie zijn je adviseurs en wat zegt de premier? Dat had ik willen horen."

Daarnaast vindt ze het opvallend dat Máxima een aantal keer zei dat hoge bomen nu eenmaal veel wind vangen. "Daarmee zegt ze eigenlijk dat zulke kritiek zich soms voordoet en dat het koningspaar zich er maar bij neer moet leggen." De excuusvideo van het koningspaar na terugkeer uit Griekenland voelde destijds "krampachtig", zegt Luyten. "En dat proefde je nu ook in Maxima's woorden." Zo benadrukte de koningin dat de reis volgens de coronaregels wel 'mocht'.

Geen 'imagobuilding'

Na die gewraakte vakantie werden veel dingen die de koninklijke familie deed onterecht onder imagobuilding geschaard, zegt Evers. "Feit is dat ze hun agenda precies zo hebben voortgezet als ze daarvoor deden, om zo veel mogelijk Nederlanders en zo veel mogelijk verschillende doelgroepen te bereiken en een hart onder de riem te steken. Maar nu krijgt het allemaal minder aandacht, ook omdat het een stuk minder sexy is door de vele digitale bezoeken. Dus het haalt de voorpagina's allemaal niet."

Als het aan de koningin had gelegen, had dit interview zelfs niet hoeven plaatsvinden. "Volgens de Rijksvoorlichtingsdienst en de staf van de koningin is het redelijk last minute besloten om het interview te doen. De koningin zag het niet zo zitten, al die aandacht voor haar verjaardag", zegt Evers.

Liever focust ze op het werk dat ze doet, zegt hij. "Je zou het niet zeggen, maar de meest gefotografeerde vrouw van Nederland staat helemaal niet zo graag zelf in de belangstelling."

Het interview met de koningin terugkijken? Hier vind je het hele interview, hieronder is het gesprek samengevat in tien minuten:

Minder werklozen en meer vacatures in eerste drie maanden van 2021

13 hours 26 minutes ago

In de eerste drie maanden van dit jaar is de werkloosheid verder gedaald, en nam de spanning op de arbeidsmarkt toe. Dat blijkt uit de kwartaalcijfers over de arbeidsmarkt van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Als de spanning op de arbeidsmarkt hoog is, is het voor werkgevers moeilijker om personeel te vinden. Per 100 werklozen waren er de eerste drie maanden van dit jaar 73 vacatures. Eind vorig jaar waren dat er nog 57.

Handel, zakelijke dienstverlening en de zorg

Eind maart stonden er 245.000 vacatures open, 26.000 meer dan eind vorig jaar. Zo'n grote toename komt niet vaak voor: alleen in 1999 groeide het aantal vacatures in het tweede kwartaal iets meer, met 27.000. Een sterkere groei kwam verder sinds het begin van de meting in 1997 niet voor.

De meeste vacatures stonden eind maart open in de handel (44.000), de zakelijke dienstverlening (41.000) en de zorg (38.000). De grootste toename van het aantal vacatures was in de horeca (6000). Een kwartaal eerder zat daar juist de sterkste afname.

"Het lijkt erop dat ondernemers, ook in de horeca, lichtpuntjes zien", zegt Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS. "Eind maart waren die mogelijk al aan het voorsorteren op een voorjaar en zomer waarin meer mogelijk werd, en waarvoor ze personeel nodig zouden hebben."

1,3 miljoen werknemers

Het aantal werklozen daalde begin dit jaar met 50.000, ten opzichte van eind vorig jaar. Voor de coronacrisis, begin 2020, waren er 277.000 mensen werkloos. Dat liep op tot 419.000 in de zomer van 2020. Maar de afgelopen maanden daalde het aantal werklozen weer: tot 334.000 in het eerste kwartaal van dit jaar.

Het baanverlies in de coronacrisis is beperkt door de loonsteun van de overheid, schrijft het CBS. Door de zogeheten NOW-subsidie konden werkgevers met omzetverlies de salarissen van hun personeel doorbetalen. Sinds de zomer worden de salarissen van zo'n 1,3 miljoen werknemers (deels) betaald via die subsidie.

Flexibele arbeidsrelatie

Van alle mensen die in de eerste drie maanden van 2021 een baan hadden, dat waren er bijna 9 miljoen, hadden er 1,7 miljoen een flexibele arbeidsrelatie. Dat zijn mensen met een tijdelijk contract of bijvoorbeeld wisselende uren. Dat zijn er 122.000 minder dan een jaar eerder. In het begin van de crisis daalde het aantal mensen met een flexibele arbeidsrelatie omdat ze ontslagen werden of omdat er minder nieuwe banen bij kwamen. Maar die daling is afgevlakt, schrijft het CBS, onder meer doordat er in sommige beroepen juist meer flexibele banen bij zijn gekomen.

Dat geldt bijvoorbeeld bij verpleegkundigen en medische praktijkassistenten. In die categorie waren dit eerste kwartaal 22 procent meer 'baanstarters' dan in dezelfde tijd vorig jaar. Het gaat om mensen die korter dan een half jaar werkzaam zijn in die baan. Volgens het CBS zit die toename hem vooral in het aantal flexibele werknemers.

Fiscus weer in de fout: ouders krijgen ten onrechte incassobrief

14 hours 43 minutes ago

Door een fout van de Belastingdienst heeft een aantal ouders uit de toeslagenaffaire de afgelopen dagen een brief van een deurwaarder gekregen dat ze toch weer moesten gaan terugbetalen. Het gaat om ouders van wie al is vastgesteld dat ze voor compensatie in aanmerking komen en sommigen hebben al geld ontvangen, meldt demissionair staatssecretaris Van Huffelen.

"Dit had nooit mogen gebeuren", schrijft Van Huffelen. Voor deze ouders geldt de zogeheten pauzeknop, de inning van hun schulden is stopgezet omdat ze door toedoen van de Belastingdienst in de problemen zijn gekomen.

Hoeveel ouders nu een incassobrief hebben gekregen is niet duidelijk, maar volgens Van Huffelen is het niet de schuld van de deurwaarders. Ze hebben vorige week een onvolledige lijst van de fiscus gekregen met alle gedupeerde en gecompenseerde ouders. Niet iedereen stond erop.

"De fout wordt zo snel mogelijk hersteld", zegt Van Huffelen. "De ouders mogen de brief van de deurwaarder negeren."

Niet de eerste keer

Het is bepaald niet de eerste keer dat het misgaat in de afhandeling van de toeslagenaffaire. Vorig jaar, bij het begin van de hersteloperatie, bleken ouders op basis van verkeerde informatie niet in aanmerking te komen voor compensatie. "Een onverteerbare fout", zei de staatssecretaris toen.

Vorige maand nog kregen zo'n 400 mensen ten onrechte te horen dat ze toch niet aanmerking kwamen voor de 30.000 euro compensaties uit de zogeheten Catshuisregeling. Ook toen bood Van Huffelen excuses aan.

Kamerleden die de toeslagenaffaire aan het licht brachten vinden het onbegrijpelijk dat de Belastingdienst opnieuw in de fout is gegaan.