Aggregator

Afghaanse vergeldingsactie na bloedige aanvallen door Pakistan

7 hours 22 minutes ago

Het Afghaanse Taliban-bewind heeft luchtaanvallen uitgevoerd op doelen in Pakistan. Het is een reactie op Pakistaanse aanvallen die afgelopen weekend in Afghanistan het leven kostten aan tientallen mensen.

Volgens het Afghaanse ministerie van Defensie werden doelen in de provincies Khyber en Beloetsjistan aangevallen. Het zou onder meer gaan om een complex van de terroristische organisatie IS. Meerdere mensen zouden gewond zijn geraakt.

Het Pakistaanse leger bevestigt de aanvallen, maar zegt niets over slachtoffers. Wel heeft het leger naar eigen zeggen vier drones neergehaald in Beloetsjistan. Pakistan waarschuwt dat "verdere provocatie" zal leiden tot "een gepast antwoord".

Langlopend conflict

De buurlanden hebben al langer een gewapend conflict dat geregeld oplaait. Het draait mede om de beschuldiging van Pakistan dat Afghanistan onderdak biedt aan terroristen die aanslagen plegen in Pakistan. De Taliban spreken dat tegen.

Afgelopen zondag bestookte Pakistan in Afghanistan plekken waar volgens de Pakistaanse regering terroristen huisden. Volgens Pakistan werden er 29 militanten gedood, maar Afghanistan spreekt van 36 burgerslachtoffers.

Zuid-Korea breekt exportrecord, grote winnaar van wereldwijde AI-race

7 hours 28 minutes ago

Zuid-Korea exporteerde nog nooit zo veel als vorige maand. Het land voerde voor ruim honderd miljard dollar aan goederen uit, vooral door de explosief gestegen vraag naar geheugenchips voor kunstmatige intelligentie (AI).

Het is een stijging van ruim 70 procent ten opzichte van een jaar eerder en de snelste groei in bijna een halve eeuw. Volgens het Zuid-Koreaanse ministerie van Handel is het daarmee het vierde land ter wereld dat de grens van honderd miljard overgaat, in navolging van Duitsland, de Verenigde Staten en China.

Het land is inmiddels de grootste leverancier van geheugenchips ter wereld. Daardoor profiteert Zuid-Korea het meest van de mondiale AI-strijd tussen vooral China en de VS. De export naar China verdubbelde bijna, tot zo'n 20 miljard dollar. De groei uit de VS nam iets minder hard toe, maar kwam in totaal ook uit op 20 miljard dollar.

Niet alleen de export is flink toegenomen; Zuid-Korea importeerde de afgelopen maand ook aanzienlijk meer dan een jaar eerder.

Chips en datacenters

Dit jaar is de mondiale AI-race in een nieuwe fase terechtgekomen. Waar de afgelopen jaren vooral veel aandacht uitging naar de ontwikkeling van de beste software, is het strijdtoneel inmiddels uitgebreid naar de onderliggende infrastructuur.

Wie in de toekomst leidend wil zijn in AI, moet daar ook de chips, energie en datacenters voor hebben en dat is terug te zien in de cijfers. De Zuid-Koreaanse export van geheugenchips is bijna verdriedubbeld ten opzichte van een jaar eerder.

De Zuid-Koreaanse bedrijven Samsung, SK Hynix en in toenemende mate Micron Technology zijn inmiddels goed voor de productie van het overgrote deel van alle geheugenchips ter wereld.

Afhankelijkheidsrisico

De grote exportgroei van chips laat ook de Zuid-Koreaanse afhankelijkheid van de chipindustrie zien. Vorig jaar groeide de economie van het land met één procent. Meer dan de helft daarvan werd gedreven door de brede IT-industrie, waar de chips een belangrijk onderdeel van zijn. De Bank of Korea verwacht dat dit cijfer dit jaar verder zal oplopen.

Hoewel deze afhankelijkheid risico's met zich meebrengt, lijkt president Lee Jae-myung het vooral te zien als kans. Deze week kondigde hij aan honderden miljarden te investeren. Deze mega-investering is onderdeel van de zogenoemde 'Three Mega Projects' om onder andere nieuwe chipfabrieken en datacenters te bouwen.

Volgens Lee moet Zuid-Korea "sneller dan andere landen de belangrijkste onderdelen van kunstmatige intelligentie in handen krijgen". Chips, fysieke AI en AI-datacenters vormen volgens hem "de drie pijlers voor een grote technologische sprong voorwaarts". Het land wil zich zo ontwikkelen dat de wereld niet meer zonder Zuid-Korea kan.

Zuid-Koreaan merkt weinig

In de nieuwe plannen gaat ook veel aandacht uit naar welvaartsontwikkeling voor het hele land en niet alleen de grote steden en bedrijven. Of deze ambities worden waargemaakt, moet nog blijken.

Tot nu toe merken veel Zuid-Koreanen nog weinig van de sterke groei in de export. De inflatie is met iets meer dan 3 procent op het hoogste niveau sinds 2023 en daardoor voelt de gemiddelde inwoner in de eigen portemonnee weinig van dit economische succes.

Ouder echtpaar in Staphorst opgelicht voor drie ton, duo veroordeeld

7 hours 36 minutes ago

Een man van 29 en een jongen van 16 zijn veroordeeld omdat ze een ouder echtpaar uit Staphorst voor een bedrag van ruim 300.000 euro hebben opgelicht. De man, uit Assen, kreeg een celstraf, de jongen een taak- en leerstraf. Een derde man, het brein achter de oplichting, is nooit gepakt.

Het oudere echtpaar werd vorig jaar november slachtoffer van zogenoemde helpdeskfraude, meldt RTV Oost.

Het echtpaar kreeg een neptelefoontje van de 'fraudedesk van de ABN Amro bank'. De beller zei dat er verdachte transacties hadden plaatsgevonden en dat de bank contact had met de politie. Hij gaf de slachtoffers het dringende advies om hun banklimiet te verhogen en geld te pinnen. Het echtpaar deed dat. Het geld werd de volgende dag bij hen thuis opgehaald door medeplichtigen van de nep-bankmedewerker.

Porseleinen borden

De volgende dag belden de verdachten opnieuw; dit keer met de leugen dat criminelen mogelijk hun huis wilden overvallen. Zogenaamd "voor de zekerheid" werd daarna een aantal sieraden bij het echtpaar opgehaald, net als munten en porseleinen borden.

De twee gedupeerden hadden nog een afspraak staan voor het meegeven van kostbaarheden, maar belden toen de politie omdat ze het niet vertrouwden.

Toen op zondag 14 december opnieuw een van de verdachten aanbelde om een doos met het laatste goud op te halen, deed niet het oudere echtpaar, maar de politie open. De jongen werd opgepakt en de man, die iets verderop in een auto bleek te zitten, werd ook aangehouden.

Bram van de helpdesk

Op dat moment had een derde man, "Bram van de helpdesk" nog via Whatsapp contact met het oudere echtpaar. Toen hij doorkreeg dat de politie was ingeschakeld, schreef hij een laatste berichtje: "Tot de volgende keer meneer agent, die schooier mag je hebben." Wie deze Bram was, is onduidelijk gebleven.

De twee verdachten die moesten voorkomen, zeiden bij de rechtbank niets te weten over de oplichting. Vooral bij de man uit Assen noemde de rechtbank dat "ongeloofwaardig". Hij gaf de 16-jarige jongen juist aanwijzingen over wat hij moest meenemen en fungeerde als chauffeur.

De man uit Assen kreeg vijf maanden cel, waarvan twee maanden voorwaardelijk. Tegen hem was een jaar cel geëist, maar de rechtbank kwam lager uit omdat hij werd veroordeeld voor een kleinere rol bij de oplichting.

Leerstraf

De jongen kreeg tachtig uur werkstraf en een leerstraf van twintig uur. Bij een leerstraf wordt aan het gedrag gewerkt.

Omdat het duo niet gezien werd als het brein van de oplichting, hoeven ze de drie ton schade niet te vergoeden.

Prijzen in de maand juni minder hard gestegen dankzij lagere olieprijs

7 hours 55 minutes ago

De prijzen zijn afgelopen maand minder hard gestegen dan een maand eerder. In juni was de inflatie 2,9 procent terwijl in de maand mei door de hoog opgelopen brandstofprijzen de inflatie nog 3,5 procent bedroeg. Dat blijkt uit een snelle raming van het CBS.

Afgelopen mei schoot de inflatie omhoog doordat wereldwijd de olieprijs steeg door de oorlog in het Midden-Oosten. De Straat van Hormuz was maandenlang goeddeels gesloten waardoor de olieprijs door het dak schoot. Inmiddels varen er weer wat meer schepen door de zeestraat dan afgelopen tijd.

Op het dieptepunt van de crisis betaalden handelaren bijna 120 dollar voor een vat Brent-olie. Hoewel het bestand tussen Iran en de VS fragiel is, daalde de prijs de afgelopen week weer naar het niveau van voor de oorlog.

Drie doden in Mexico-Stad bij WK-feest na overwinning op Ecuador

8 hours 2 minutes ago

Zeker drie Mexicanen zijn in het centrum van Mexico-Stad door verdrukking om het leven gekomen. Het zijn een 44-jarige man en twee vrouwen, van 19 en 48 jaar, meldt het ministerie van Volksgezondheid.

Miljoenen mensen gingen de straat op om te vieren dat hun land de volgende ronde op het WK had bereikt. Mexico versloeg Ecuador met 2-0 in het Azteca-stadion in Mexico-Stad. In het feestgedruis na de winst kwamen mensen in de verdrukking.

Op Mexicaanse sociale media staan beelden van hulpverleners die mensen in nood helpen. Het staat in schril contrast met de euforische fans en het enorme volksfeest dat na de wedstrijd losbarstte.

Op spectaculaire dronebeelden is te zien hoe groots de Mexicaanse overwinning wordt gevierd. Straten in het centrum waren afgezet voor verkeer, om ruimte te maken voor de vele fans.

Engeland of Congo

Mexico-Stad, met meer dan twintig miljoen inwoners, is gewend aan grootschalige vieringen en mensenmassa's.

Sinds 1986 had Mexico geen wedstrijd meer gewonnen in de knock-outfase van een WK. Het voetbalavontuur van de Mexicanen, die het toernooi dit jaar mede organiseren, gaat in ieder geval nog één duel door.

Engeland of Congo is in de achtste finale de tegenstander. Ook die wedstrijd wordt gespeeld in Mexico-Stad.

Vijf doden bij flatbrand in Antwerpen, oorzaak lijkt technisch probleem

8 hours 29 minutes ago

Bij een grote brand die vanochtend in een flat in Antwerpen uitbrak, zijn vijf mensen om het leven gekomen. De brand is inmiddels onder controle. Er zijn meerdere gewonden.

Eerder meldde de politie nog zes doden. Dat aantal werd later bijgesteld naar vijf.

De brand brak rond 10.00 uur uit op de begane grond van de flat van tien verdiepingen op de linkeroever van de Schelde.

De brandweer zegt dat de brand zou zijn ontstaan door een technisch probleem. Over een precieze oorzaak is het volgens een woordvoerder "nog heel moeilijk om uitspraken te doen", zegt ze bij de Vlaamse omroep VRT. Het Belgische Openbaar Ministerie en de onderzoeksrechter hebben de zaak in onderzoek.

Brand geblust, zoektocht afgerond

Rond 16.30 uur was de brand volledig geblust en was de zoektocht naar meer slachtoffers afgerond. Bij de grootschalige operatie waren meerdere brandweereenheden en hulpdiensten betrokken en werd onder meer een klim- en droneteam ingezet.

"Het was een heel complexe situatie om het overzicht te bewaren. Het waren moeilijke omstandigheden", zegt de woordvoerder. Alle verdiepingen zijn inmiddels onderzocht en er zijn geen nieuwe slachtoffers aangetroffen.

In het gebouw wonen ruim 200 mensen, verdeeld over twee appartementsblokken van elk 10 verdiepingen en 40 appartementen. Alle 80 appartementen werden ontruimd. Hoeveel mensen precies geëvacueerd zijn, kon de woordvoerder niet zeggen. Ze sprak over "honderden" bewoners.

Op beelden is te zien hoe een man aan de brand probeert te ontsnappen:

Geert Dewulf en zijn vrouw werden gered vanaf de tiende verdieping, waar ze wonen. "Eerst viel de elektriciteit uit, drie minuten later kregen we brandalarm", zei hij tegen de VRT. "Toen hing er al rook in de gangen."

Ze probeerden zelf naar beneden te gaan, maar dat lukte niet. "We hebben ons verschanst in ons appartement en gewacht op het terras. Een tiental minuten later is de brandweer ons komen redden van het terras met een brandladder."

Ook de 92-jarige oud-burgemeester van Antwerpen Bob Cools en zijn 71-jarige vrouw behoren tot de geëvacueerden, meldt Het Laatste Nieuws. Zij zijn uit voorzorg overgebracht naar het ziekenhuis en maken het naar omstandigheden goed.

Minuut stilte

De plenaire vergadering in het Vlaamse parlement begon vandaag met een minuut stilte, meldt de VRT. Premier Bart de Wever liet van zich horen in een verklaring op X.

Hij zei in gedachten te zijn bij de slachtoffers en bij de geëvacueerden. "Mijn diepe waardering gaat uit naar de nooddiensten die de vele getroffenen zo snel en veilig mogelijk trachten te helpen, en die hard werken om de brand te bedwingen." Koning Filip bezocht de plaats van de ramp.

Village People-leadzanger Victor Willis overleden, van YMCA en In The Navy

9 hours 3 minutes ago

Victor Willis, de zanger en oprichter van de Amerikaanse discogroep Village People is gisteren op 74-jarige leeftijd overleden, dat heeft de band op Facebook bekendgemaakt. De band is onder meer bekend geworden met het nummer YMCA.

"Met groot verdriet melden we het overlijden van Victor Willis, leadzanger van Village People." Volgens de band overleed Willis na een "korte maar agressieve ziekte", maar de band meldt niet om welke ziekte het gaat.

Village People werd in de jaren 70 bekend met hits als In The Navy en Go West. De mannen vielen op met hun kostuums, ze waren onder meer gekleed als motorrijder, politieman, indiaan en bouwvakker. Willis ging vaak gekleed als agent of marineofficier.

'Amerikaans fenomeen'

Willis groeide op als zoon van een baptistenprediker in San Francisco. In de kerk van zijn vader leerde hij zingen. In zijn jonge jaren vertrok hij naar New York en sloot zich aan bij het prestigieuze theatergezelschap Negro Ensemble Company.

Door mede-oprichter Jacques Morali van Village People werd hij benaderd om te zingen voor het debuutalbum van de band: Village People (1977). Willis schreef ook mee aan een aantal nummers, waaronder Macho Man en YMCA.

De Amerikaanse nationale bibliotheek Library of Congress omschreef dat laatste nummer als een "Amerikaans fenomeen" en het lied werd opgenomen in het National Recording Registry. Dat is een lijst van de belangrijkste Amerikaanse geluidsopnamen.

Inauguratie Trump

In 1980 verliet Willis de band, maar in 2017 keerde hij terug, nadat hij jarenlang had gestreden over de rechten van een aantal nummers.

Vorig jaar januari trad Willis met de band op tijdens de inauguratiebijeenkomst van de Amerikaanse president Trump, waar vervolgens kritiek op kwam.

Over het besluit om op te treden, zei Willis: "We weten dat sommigen hier niet blij mee zullen zijn, maar wij geloven dat muziek gespeeld moet worden zonder rekening te houden met politiek." Volgens Willis werd het tijd om "het land te verenigen met muziek".

Met dit dansje op 'YMCA' ging Trump viraal:

Japan legt rekening van recordtoerisme bij buitenlandse bezoekers

9 hours 7 minutes ago

Japan maakt reizen vanaf vandaag goedkoper voor eigen burgers, maar duurder voor buitenlandse bezoekers. Het land vervijfvoudigt de visumprijzen en verhoogt de toeristenbelasting. Voor Japanners zelf gaan de kosten van een paspoort juist omlaag. Daarmee probeert het land de kosten van het massatoerisme bij bezoekers neer te leggen.

In 2003 ontving Japan nog slechts 5 miljoen buitenlandse bezoekers. Vorig jaar waren dat er ruim 42 miljoen. De meeste (bijna 9,5 miljoen) bezoekers kwamen uit Zuid-Korea, gevolgd door China met circa 9 miljoen.

Ook Nederlanders weten Japan steeds beter te vinden: in 2025 reisden ruim 133.000 Nederlanders naar het land.

Inkomstenbron

Het toerisme is een flinke inkomstenbron. In 2025 gaven buitenlandse bezoekers meer dan 51 miljard euro uit, ruwweg 1,5 tot 2 procent van het Japanse bruto binnenlands product. Mede vanwege deze economische voordelen mikt Japan op een verdere stijging, naar 60 miljoen buitenlandse bezoekers per jaar.

Toch heeft de toename ook een keerzijde. Steeds meer Japanners, vooral in grote steden en rond populaire toeristenlocaties, klagen over drukte in het openbaar vervoer, zwerfafval en stijgende kosten voor lokale voorzieningen. Die kosten wil de overheid met de tariefverhoging, de eerste in bijna 48 jaar, verhalen op buitenlandse bezoekers. "Ik denk niet dat dit onmiddellijk invloed zal hebben op het inkomend toerisme", verzekerde minister Motegi van Buitenlandse Zaken.

Effectenhandelaarsbedrijf Nomura denkt daar anders over. Het bedrijf voorspelt dat het jaarlijkse aantal buitenlandse bezoekers met circa 630.000 zal dalen. Ook zouden bestedingen met ongeveer 2 procent dalen, omgerekend 1,54 miljard euro. De regering rekent juist op inkomsten: de hogere visumkosten moeten in 2026 ongeveer 116 miljard yen opleveren, ruim 600 miljoen euro.

Visumtarieven omhoog

De nieuwe visumtarieven zijn fors. Een single-entryvisum, waarmee iemand één keer Japan kan binnenkomen, gaat van 3000 naar 15.000 yen, respectievelijk 16 en 81 euro. Een multiple-entryvisum, waarmee reizigers meerdere keren Japan kunnen binnenkomen, is twee keer zo duur.

Deze prijsverhoging geldt niet voor landen met een visumvrije regeling voor kort verblijf, waaronder Nederland. Toch gaan ook bezoekers uit die landen meer betalen. Met ingang van vandaag wordt de vertrekbelasting, officieel de internationale toeristenbelasting, verhoogd van 1000 naar 3000 yen per vertrek, van 5 naar ongeveer 16 euro. Deze kosten worden verwerkt in de ticketprijs.

Bovendien werkt Japan aan een elektronisch reistoestemmingssysteem. In 2028 moet het worden ingevoerd. Reizigers uit visumvrije landen moeten zich dan vóór vertrek aanmelden. Ook voor dat systeem wil de regering de administratieve kosten doorberekenen. Naar schatting gaat het om enkele tientallen euro's per persoon.

Het 'buitenlanderprobleem'

De maatregelen passen in een bredere koers van de huidige regering. Kort na het aantreden van premier Takaichi kwam er een speciale ministerspost voor wat ze het "buitenlanderprobleem" noemt.

Sindsdien zijn er regels aangescherpt, waaronder de verblijfsprocedures. Verlenging of wijziging van een verblijfsstatus kostte rond de 6000 yen (32 euro), maar loopt nu op tot 70.000 yen (378 euro). Een permanente verblijfsvergunning stijgt van 10.000 yen naar ongeveer 200.000 yen, ruim 1080 euro.

Het ministerie van Financiën zoekt bovendien inkomstenbronnen om andere zaken te bekostigen, zoals grote investeringen in de zorg en defensie. Belastingverhogingen voor Japanse kiezers liggen gevoelig. Volgens de krant Asahi Shimbun zei een hooggeplaatste ambtenaar van het ministerie dat een lastenverzwaring voor buitenlanders "makkelijker door te voeren" is.

Ook nationale musea en andere culturele instellingen worden door het ministerie onder druk gezet om dubbele tarieven in te voeren: een lagere entreeprijs voor inwoners van Japan en een hogere prijs voor buitenlanders.

Met ingang van vandaag is reizen voor Japanners juist goedkoper. De kosten van een paspoort zijn ongeveer gehalveerd, naar zo'n 48 euro. Volgens het kabinet is dat deels compensatie voor de hogere vertrekbelasting, die ook Japanners betalen, maar het moet hen ook stimuleren vaker naar het buitenland te gaan.

In 2025 lag het aantal Japanners dat naar het buitenland ging ruim onder dat van 2019, voor corona, terwijl de regering in 2030 terug wil naar het record van 20 miljoen. Ook het paspoortbezit is laag: naar schatting hebben minder dan twee op de tien Japanners een paspoort. In Nederland heeft ruim twee derde van de bevolking er een.

Inlichtingendiensten houden zich niet aan regels voor datasets met persoonsgegevens

10 hours 4 minutes ago

De Nederlandse inlichtingendiensten houden zich niet aan de regels voor 'bulkdatasets', grote datasets met onder andere persoonsgegevens. Het gaat dan om het werken ermee en het opslaan ervan. Dat schrijft de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) in een nieuw rapport.

"Wij vinden dat een ernstig probleem. De gevoeligste categorieën persoonsgegevens zitten ertussen en het gaat om gegevens van iedereen, zoals de basisregistratie personen", zegt CTIVD-voorzitter Hugo Hillenaar. Het rapport gaat over de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD).

Wat doen de inlichtingendiensten fout?

De CTIVD heeft kritiek op verschillende punten:

"Historisch gezien zijn de inlichtingendiensten altijd heel informeel omgegaan met grote databestanden", zegt voormalig AIVD'er en oud-toezichthouder Bert Hubert.

"Internet- en telefoontaps worden altijd heel goed beschermd. Maar je kunt ervan uitgaan dat de diensten ook een kopie gemaakt hebben van de dataset die gelekt is bij de recente Odido-hack. Het feit dat je die gegevens bij zo'n hack min of meer in de schoot geworpen krijgt, betekent niet dat je je niet aan de regels moet houden."

Uit het CTIVD-rapport blijkt dat de AVID en MIVD inderdaad sets gebruiken die door hacks op straat zijn komen te liggen. Hillenaar is het met Hubert eens dat ook die sets binnen de regels bewaard moeten worden.

'Love intelligence'

Tech-expert Hubert hekelt dat veel medewerkers toegang hebben tot data waar ze eigenlijk niet bij zouden mogen. "Als de toegang beperkt is, kun je niet gaan rondneuzen, dat is goed. Op het moment dat je databases hebt die niet formeel worden bijgehouden, bind je de kat op het spek."

"Bij buitenlandse inlichtingendiensten is al vaak voorgekomen dat medewerkers dan bijvoorbeeld de locaties van hun geliefden natrekken. Dat heet love intelligence." Normaal gesproken laat je daarbij een 'spoor' achter en kun je ontslagen worden, maar als niet wordt bijgehouden wie een dataset bekijkt, kan dat niet.

Toch is het voor de nationale veiligheid wel noodzakelijk dat de diensten grote datasets hebben en ermee kunnen werken, zegt de CTIVD. "In een inlichtingenonderzoek kunnen die van pas komen, bijvoorbeeld om een naam aan een telefoonnummer te koppelen."

De wetgeving is volgens Hubert verouderd. "Die wetten gaan nog over fysieke telefoonboeken. De regelgeving is niet bedoeld voor tijden als deze."

Hij denkt niet dat de diensten een duidelijke strategie hebben om de regels niet te volgen. "Ik denk dat het een combinatie is van het onderschatten van het privacybelang en het ook wel fijn vinden om al die data te hebben."

Binnenlandse Zaken en Defensie

De ministers Heerma (Binnenlandse Zaken) en Yesilgöz (Defensie) zeggen dat de AIVD en MIVD werken aan het "verbeteren van de waarborgen" bij het gebruik van bulkdatasets en dat de eerste stappen daarbij al zijn gezet zijn. De ministers zelf zullen "passende maatregelen" nemen, zodat onbevoegde mensen geen toegang meer hebben tot data waar ze niet bij mogen en de datasets niet te lang bewaard worden.

Consumenten mogen niet meer knallen, vuurwerkverbod gaat definitief in

10 hours 7 minutes ago

Het landelijke vuurwerkverbod gaat op 1 augustus in. Dat betekent dat consumenten bij de komende jaarwisseling geen vuurwerk meer mogen afsteken. Clubs en buurtverenigingen kunnen nog wel een vergunning krijgen.

De Tweede Kamer stemde al in 2025 in met een voorstel voor een landelijk verbod op initiatief van Pro en de Partij voor de Dieren. Daar is jaren over gesproken.

Voordat het verbod definitief kon ingaan, moest de staatssecretaris nog een aantal dingen regelen, zoals de mogelijkheid om gezamenlijk vuurwerk af te steken.

Op dat punt zijn een aantal aanpassingen gedaan na advies van de Raad van State. Zo worden de afstandsregels voor gezamenlijke vuurwerkshows hetzelfde als die voor professionals. Afhankelijk van het type vuurwerk moeten omstanders op 15, 40 of 60 meter afstand blijven.

Einde aan traditie

Bovendien moeten organisaties die vuurwerk willen afsteken een duidelijke binding hebben met de plek waar vuurwerk wordt afgestoken. Het kan gaan om een buurt-, sport- of speciale vuurwerkvereniging. Het is aan gemeenten om deze clubs toestemming te geven.

Wat mag nog wel?

Verenigingen met een duidelijke binding met een gemeente kunnen een vergunning aanvragen. Bij groen licht mogen zij maximaal 200 kilo siervuurwerk (categorie F2) afsteken op een terrein dat goed bereikbaar is voor de hulpdiensten. Dat vuurwerk mag pas op 31 december worden aangeleverd en publiek moet tijdens de show afstand houden.

Particuliere consumenten mogen alleen nog heel licht vuurwerk (categorie F1) afsteken: sterretjes en knalerwten. Knalvuurwerk als rotjes en vuurpijlen (categorie F3) is al sinds 2020 verboden.

Een laatste voorwaarde van de Tweede Kamer was een plan voor de handhaving. In de zomer komt er een landelijke voorlichtingscampagne. En er komen inleverdagen voor mensen die nog vuurwerk hebben liggen.

Het definitieve besluit tot een landelijk verbod is vandaag gepubliceerd in het Staatsblad. Daarmee komt er een einde aan een lange traditie in Nederland, waarbij particulieren zelf massaal vuurwerk afstaken.

Steeds meer incidenten

Na de jaarwisseling van 2024 op 2025 nam het aantal voorstanders in de Tweede Kamer snel toe. Er waren in die nacht meer dan 8000 incidenten met meer geweld tegen de politie en andere hulpverleners.

Verschillende partijen wilden dat het verbod nog een jaar zou worden uitgesteld, zodat ondernemers meer tijd zouden krijgen om over te schakelen, maar die kregen geen meerderheid. In mei besloot het kabinet 100 miljoen euro compensatie voor vuurwerkhandelaren uit te trekken.

Onderscheiding voor Ilse Baal (94) die Ketikoti naar Alkmaar haalde

10 hours 21 minutes ago

De Surinaamse gemeenschap in Nederland heeft een speciale dankbaarheidsonderscheiding uitgereikt aan Ilse Baal (94) uit Alkmaar. De voormalige kleuterjuf krijgt de Grantangi Award voor haar vrijwilligerswerk, maar vooral omdat ze ervoor heeft gezorgd dat Ketikoti ook jaarlijks in Alkmaar wordt gevierd.

Het is belangrijk dat de afschaffing van de slavernij niet alleen landelijk in Amsterdam, maar ook lokaal wordt herdacht en gevierd, vindt Baal. "Dat reizen wilde ik niet meer. Daarom heb ik in het wijkcentrum gevraagd of we het hier in Alkmaar konden organiseren", vertelt ze bij NH Nieuws. En dat lukte.

Vier jaar geleden kwam een clubje van twintig mensen voor het eerst bijeen in het wijkcentrum om Ketikoti te vieren, nu heeft Alkmaar een groot jaarlijks festival dat door de gemeente wordt georganiseerd.

Voor Ilse Baal is Ketikoti levende geschiedenis. "Mijn oma van mijn moeders kant was de laatste tot slaaf gemaakte in mijn familie. Ik ben dankbaar dat ik die ontberingen niet heb meegemaakt", zegt ze.

Plantage Alkmaar

Baal woont al 44 jaar in Alkmaar, maar ze werd in Paramaribo geboren. "Alkmaar kende ik al uit Suriname. Ik heb daar nog als kleuterjuf op Plantage Alkmaar' gewerkt", vertelt ze. Die plantage werd in 1745 opgericht door een landmeter die uit Alkmaar kwam. Nu is het een 'gewoon' dorp met zo'n 5.000 inwoners in het Surinaamse district Commewijne.

Toen Suriname onafhankelijk werd, verhuisde Baal naar Nederland., haar kinderen achterna. Naast haar werk als kleuterjuf ging ze in Alkmaar ook vrijwilligerswerk doen in een wijkcentrum. Ruim twintig jaar geleden zette ze een seniorenclub op die activiteiten organiseert: van gezellige middagen tot busreisjes.

Ze was al op leeftijd toen ze Ketikoti naar Alkmaar wist te halen. "Ik ben er niet meer elke keer bij", zegt Baal. "Afgelopen zondag was ik er heel even. Ik ben slecht ter been, dus het is best wel vermoeiend."

Alkmaar erkent rol

De viering van afgelopen weekend was de eerste nadat de gemeente Alkmaar vorige maand officieel "de rol van het historische stadsbestuur en haar inwoners in het kolonialisme" had erkend.

Voor de goede verstaander: Alkmaar erkent dus wel, maar biedt geen excuses aan. Baal velt daar geen hard oordeel over. "We moeten niet te lang bij het verleden stilstaan en naar de toekomst kijken", zegt ze. "Het gaat vooral om de kinderen die nu opgroeien, dat zij elkaar liefhebben, dat zij elkaar begrijpen. Dan denk ik dat ze veel verder komen dan dat je blijft hangen bij wat onsmakelijk was in het verleden."

Ketikoti in het hele land

De nationale herdenking en viering van de afschaffing van de slavernij, Ketikoti, vindt vandaag traditiegetrouw in Amsterdam plaats. Door de hele stad zijn er herdenkingen, optochten, concerten, tentoonstellingen en culturele voorstellingen, de meeste op het Museumplein.

Daarnaast zijn er tal van lokale vieringen, zoals in Utrecht, Middelburg en Leeuwarden vandaag en in Rotterdam gisteren. In Alkmaar was het Keti Koti Festival afgelopen weekeinde.

Doel van 100.000 nieuwe woningen zou volgend jaar kunnen lukken

10 hours 44 minutes ago

Al lange tijd streeft de overheid ernaar om jaarlijks 100.000 woningen bij te bouwen en zo het woningtekort tegen te gaan. Sinds dat streven bestaat, is het steeds niet gehaald. Volgend jaar zou het voor het eerst wel kunnen lukken, verwacht onderzoeksbureau ABF Research.

"Het aantal afgegeven bouwvergunningen is vanaf oktober 2023 sterk gestegen", zegt ABF in een jaarlijkse prognose. Het duurt gemiddeld ruim twee jaar van de vergunning totdat een woning af is. Daarom verwacht ABF dat er dit jaar 91.000 woningen worden gerealiseerd en in 2027 rond de 100.000.

Het onderzoeksbureau geeft er wel een waarschuwing bij, want het gaat er bij de prognose van uit dat problemen met het overvolle stroomnet, stikstof, geitenboerderijen en gifspuitzones de bouw slechts beperkt zullen hinderen: "Mogelijk is deze veronderstelling te optimistisch."

'Belangrijke mijlpaal'

Het onderzoeksbureau stelde de prognose op in opdracht van de overheid. Minister Boekholt-O'Sullivan van Volkshuisvesting is blij met de verwachting dat er in 2027 100.000 woningen gerealiseerd kunnen worden. "Dat zou voor het eerst sinds 1990 zijn. Een belangrijke mijlpaal en goed nieuws voor alle woningzoekenden."

In de jaren na 2027 verwacht ABF dat het aantal nieuwe woningen weer onder de 100.000 zakt, omdat de laatste tijd het aantal nieuwe bouwvergunningen weer is gedaald.

Overigens betekent de bouw van 100.000 woningen in 2027 niet dat de totale woningvoorraad ook met 100.000 stijgt. Er worden ook woningen gesloopt. Dat zullen er naar verwachting zo'n 10.000 zijn, waardoor de woningvoorraad volgend jaar dus met zo'n 90.000 zal groeien.

ABF stelt ook jaarlijks het woningtekort vast. Dat is dit jaar 384.000. Daarmee daalt het tekort iets, voor het tweede jaar op rij. In 2024 was het nog 401.000 en in 2025 396.000.

Weer energiehulp voor de winter: 'Iedereen met recht op steun krijgt die ook'

11 hours 17 minutes ago

Het kabinet stelt 193 miljoen euro beschikbaar voor een nieuw Noodfonds Energie. Het denkt hiermee 500.000 huishoudens te kunnen helpen die hun energierekening niet kunnen betalen. Dat zijn er veel meer dan in voorgaande jaren, zegt minister Vijlbrief.

Voor mensen die elke euro moeten omdraaien, kunnen de stijgende energieprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten veel stress en zorgen opleveren, denkt de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid: "Ik vind het belangrijk dat iedereen die recht heeft op steun, die ook krijgt. We zijn hard aan de slag om dat nog dit jaar mogelijk te maken."

Het Noodfonds Energie is een tijdelijke maatregel, die sinds de oorlog in Oekraïne begon al vaker is ingezet. Deze keer blijft het 'loket' ten minste vier maanden open.

Voorgaande jaren ging het dicht als het budget op was, terwijl lang niet iedereen was geholpen. Dat gaat deze keer niet gebeuren, stelt Vijlbrief in een brief aan de Tweede Kamer. "Er is voldoende geld beschikbaar. Iedereen die er recht op heeft en een aanvraag doet, krijgt steun."

Rekenvoorbeeld

Het gaat om huishoudens met een bruto inkomen tot 130 procent van het sociaal minimum die 8 procent of meer aan energiekosten uitgegeven. Daarnaast komt de groep met een inkomen tussen de 130 en 200 procent van het sociaal minimum en een energierekening van minimaal 10 procent ervoor in aanmerking. Het Noodfonds betaalt de helft van het bedrag dat boven die twee grenzen uitkomt.

Vijlbrief geeft het voorbeeld van een alleenstaande met een bruto-inkomen van 2000 euro per maand en een energierekening van 200 euro per maand. Van die rekening valt 40 euro boven de grens van 8 procent. Deze persoon heeft recht op een tegemoetkoming van 20 euro per maand, wat neerkomt op een totale vergoeding van 240 euro.

De minister wil in september bekendmaken wanneer het noodfonds opengaat. Hij wil dat mensen in elk geval voor de winter duidelijkheid hebben.

Moedermelk bevat vaak te veel schadelijke pfas: 'Dit is wel schrikken'

11 hours 30 minutes ago

Moedermelk bevat in één op de vijf gevallen te veel schadelijke pfas. Dat blijkt uit een groot onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) onder ruim 1600 vrouwen in Nederland.

Een te hoog pfas-gehalte in de melk kan schadelijk zijn voor baby's. Ze worden niet meteen ziek, maar het kan wel hun immuunsysteem aantasten, waardoor ze bevattelijker zijn voor infectieziekten. Ook kunnen vaccinaties minder bescherming geven.

"Heel confronterend", noemt Joke Herremans, coördinator pfas bij het RIVM, de uitkomsten van het onderzoek. "Dit is wel schrikken. Je wil niet dat je stoffen die door mensen gemaakt zijn overal terugvindt."

Wel borstvoeding geven

Toch adviseren het RIVM en het Voedingscentrum alle vrouwen nog altijd om, als dat mogelijk is, borstvoeding te geven, ook al zit er in poedermelk veel minder pfas. "In moedermelk zitten niet alleen belangrijke voedingsstoffen, maar ook stoffen die juist beschermen tegen ziekten", zegt Herremans.

Het RIVM onderzocht de moedermelk van 1629 vrouwen uit heel Nederland op 29 verschillende pfas. In alle moedermelk werden pfas gevonden. Vooral pfos komt veel en vaak voor, gevolgd door pfoa.

Volgens het RIVM zitten er relatief veel vrouwen met een hogere sociaaleconomische status in de onderzochte groep. Daardoor is het onderzoek niet representatief voor alle vrouwen in Nederland die borstvoeding geven, maar de uitkomsten van een representatief onderzoek zouden "niet erg afwijken".

Vrouwen die borstvoeding geven kunnen niets doen om de pfas in hun moedermelk te verminderen, zegt Herremans van het RIVM. "Eigenlijk kan je alleen wat doen als je nog geen moeder bent en dan heel beperkt natuurlijk, omdat we het via voedsel en drinkwater binnenkrijgen. Wat je dan kan doen, is bijvoorbeeld geen eieren eten van hobbykippen en op bepaalde locaties geen zelfgevangen vis eten."

Volgens Herremans laat het onderzoek zien hoe belangrijk het is dat er maatregelen worden getroffen, zoals pfas-limieten voor voedingsmiddelen instellen en het Europese pfas-verbod dat in de maak is. Vergeleken met eerder, beperkter onderzoek naar pfas in moedermelk in Nederland zijn de concentraties afgenomen.

Niet testen

Ook wil het RIVM dat er voortaan regelmatig onderzoek wordt gedaan naar pfas in moedermelk. Daarin moet dan ook het kleinste type, TFA, worden meegenomen, waar steeds meer over bekend wordt qua schadelijkheid.

Vrouwen die willen weten hoe het zit met hun moedermelk, kunnen dat niet door het RIVM laten testen en dat raadt vrouwen ook af om de melk te testen bij commerciële bedrijven. "Je kan niks met de uitslag", zegt Herremans. "Dan weet je hoeveel pfas erin zit, maar er is op dit moment geen waarde bepaald waarop wij het advies geven om te stoppen met borstvoeding."

Wat zijn PFAS?

Pfas is een verzamelnaam voor duizenden niet-afbreekbare giftige chemicaliën. De afkorting staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. GenX, pfoa en pfos zijn de bekendste. Ze stapelen zich op in de voedselketen en tasten het immuunsysteem aan.

Bij langdurige blootstelling zijn sommige soorten kankerverwekkend. Uit recent onderzoek van het RIVM blijkt dat bijna iedereen in Nederland te veel pfas in het bloed heeft.

De stoffen worden in heel veel verschillende producten gebruikt, bijvoorbeeld om ze waterafstotend te maken, zoals textiel, cosmetica en in veel medische producten. Ook zit het in bestrijdingsmiddelen uit de landbouw. Doordat pfas bijna niet afbreken, zijn ze inmiddels alomtegenwoordig in het milieu.

We krijgen ze vooral binnen via voedsel en drinkwater, maar ook door het inademen van impregneermiddelen en het aanbrengen van cosmetica op de huid. Op deze lijst staan alle Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS).