Aggregator

When id Software released DOOM back in 1993 it helped define the genre, but it was hardly the only hit first-person shooter of that decade. There was also 3D Realms’ 1996 Duke …read more

In Hamburg begint vandaag het strafproces tegen de Oekraïner Serhii K. Hij staat terecht voor het opblazen van de Nord Stream-pijpleidingen tussen Rusland en Duitsland in 2022. K. zou de sabotage van het meest omstreden energieproject van Europa hebben gecoördineerd, in opdracht van Oekraïne.

Vanwege de schaal en de impact wordt wel gesproken van "de sabotage van de eeuw". Over de achtergronden is nog niet alles opgehelderd. Was hier bijvoorbeeld sprake van terrorisme? Of waren de pijpleidingen een legitiem militair doelwit? En welke rol speelde de Oekraïense regering? Zes vragen en antwoorden over het Nord Stream-proces.

Hoe ging K. te werk?

De groep rond de Oekraïense militair Serhii K. huurde in de nazomer van 2022 voor meerdere weken een onopvallend Duits zeilschip, de Andromeda, zonder gps-tracker aan boord. Vanuit de haven van Rostock verdween het schip vervolgens bijna drie weken achter de horizon.

In die dagen, midden september, zouden duikers uit de groep op meerdere plekken krachtige explosieven hebben geplaatst. Een ingewikkelde klus, op tientallen meters diepte. "Professionals", aldus de aanklagers. Nog voor de explosieven tot ontploffing kwamen, leverde de groep het jacht weer in en verdween uit Duitsland.

Even na 02.00 uur in de maandagnacht van 26 september 2022 werden op de Oostzee krachtige explosies gemeten. Bij het Deense eiland Bornholm werden gasbellen zichtbaar. De operatie was geslaagd: de explosies maakten drie van de vier buizen onbruikbaar.

Nord Stream

De Nord Stream-gasleidingen tussen Rusland en Duitsland zijn sinds de start van het project in 2005 omstreden. Polen en Oekraïne verloren inkomsten aan gastransport. Duitsland profiteerde van goedkoop Russisch gas, maar maakte zich ermee afhankelijk van de grillen van Moskou.

Dat bleek na de Russische inval in Oekraïne. In reactie op EU-sancties stopte Rusland de gastoevoer via Nord Stream 1. Nord Stream 2 was nog niet in gebruik genomen. De Duitse regering heeft inmiddels herstel en ingebruikname uitgesloten.

Welke bewijzen zijn er?

Beelden van het witte busje waarmee de saboteurs van en naar de haven reden, leidden de speurders uiteindelijk naar K. Bij grenscontroles bleek hij met een vervalst maar herleidbaar paspoort gecontroleerd te zijn. Hij waande zich echter niet in gevaar. K. reisde in 2025 naar het Italiaanse Rimini en kon zo worden opgepakt.

In de Italiaanse cel zorgde K. zelf voor het meest belastende bewijs. In een telefoongesprek met zijn vrouw sprak hij, volgens de aanklagers, over het toegeven van de sabotageactie als "officiële militaire operatie". Dat zou overlevering aan Duitsland moeten voorkomen. Dit gesprek werd afgeluisterd en dient nu als basis van de aanklacht.

Verder zijn er eerder aanwijzingen dan harde bewijzen. Zo had K. twee verschillende paspoorten, een teken dat er iets te verbergen was. Uit zijn internetgedrag zou blijken dat K. veel informatie opzocht over kritieke infrastructuur, specifiek in het gebied rond de Nord Stream-leidingen. Zijn smartwatch was uitgeschakeld rond de sabotage.

Wat is het verweer van K.?

De Duitse advocaten van K. verwerpen alle beschuldigingen. Ongeacht of K. bij de operatie betrokken was, vindt zijn verdediging dat de Duitse rechter niet bevoegd is. De sabotage is waarschijnlijk het werk van een staat en daarom kan een individu niet verantwoordelijk worden gehouden, zei K's advocaat Ilona Menaker eerder tegen de NOS.

De advocaten willen dat de rechtbank ook moet oordelen of de pijpleidingen überhaupt in bedrijf mochten zijn of een legitiem militair doelwit waren.

K. is de enige persoon die terechtstaat. Een van de duikers, Volodymyr Z., werd eerder in Polen opgepakt, maar niet overgeleverd. Deze zomer werd hij opnieuw gearresteerd, ditmaal in Kroatië, waar hij opnames van een Hollywoodfilm over de Nord Stream-sabotage zou hebben bijgewoond.

Welke rol speelt de Oekraïense staat?

De Duitse aanklagers stellen dat er "voldoende vermoedens" bestaan dat de sabotage is uitgevoerd in opdracht van de Oekraïense staat. Welke bewijzen daarvoor bestaan, is niet bekend. Volgens Der Spiegel is de operatie goedgekeurd door toenmalig opperbevelhebber Zaloezjny. De plannen zouden zijn opgesteld door een groep voormalige commando's van het Oekraïense leger.

President Zelensky zou niet op de hoogte zijn geweest, de Nederlandse militaire inlichtingendienst MIVD daarentegen wél. Nederland had daarom al eerder Duitsland en de VS gewaarschuwd voor de plannen, bleek uit onderzoek van Nieuwsuur.

Waarom dient deze zaak in Duitsland?

Waar Zweden en Denemarken het onderzoek al snel hebben stopgezet, zette het Duitse OM door. Duitsland neemt de zaak zwaar op, als grootste sabotage gericht tegen Duitse infrastructuur sinds de Tweede Wereldoorlog. De leidingen waren deels in handen van Duitse bedrijven en de operatie werd vanaf de Duitse kust uitgevoerd.

De zaak zorgt voor een zeker ongemak in politiek Berlijn. Duitsland is de belangrijkste bondgenoot van Oekraïne. Als betrokkenheid vanuit Kyiv wordt aangetoond, is dat op zijn minst pijnlijk voor de onderlinge verhoudingen te noemen. Pro-Russische partijen als de AfD en BSW willen mede vanwege deze kwestie af van de steun aan Oekraïne.

Welke straf hangt er boven K.'s hoofd?

Serhii K. wordt verdacht van oorlogsmisdaden, het veroorzaken van explosies en beschadigen van kritieke infrastructuur, goed voor maximaal vijftien jaar cel. Er staan zittingsdagen gepland tot en met februari.

Goedemorgen! Busreizigers opgelet: door het hele land rijden er vandaag minder bussen door stakingen. En in Duitsland gaat vandaag het proces rondom de Nord Stream-aanslag in 2022 van start.

Eerst het weer: het is droog en vooral vanochtend is de zon regelmatig te zien. Van tijd tot tijd trekken sluierwolken over. Vanmiddag komen ook stapelwolken voor. Bij een zwakke tot matige zuidwestenwind wordt het 16 tot 18 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De man die schuldig is bevonden aan de moord op rapper Tupac Shakur in de VS in 1996, moet 40 jaar de gevangenis in. Een rechter bepaalde gisteren de strafmaat voor Duane Davis (63). In augustus achtte een jury al bewezen dat Davis de moord op Shakur had beraamd.

Over de moord op Shakur deden decennialang allerlei theorieën de ronde. Totdat Davis, een voormalig bendelid, in interviews en in zijn memoires uit 2019 over zijn rol bij de schietpartij sprak. Drie jaar geleden werd hij opgepakt. Davis gaat in beroep.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Echt spannend was het na de 8-0 overwinning van zaterdag niet meer, maar de Nederlandse voetbalsters hebben zich nu definitief geplaatst voor de laatste ronde van de play-offs voor het WK, volgend jaar. In Tilburg werd Hongarije opnieuw verslagen: 3-0.

In de laatste kwalificatieronde speelt Oranje twee wedstrijden tegen Slovenië. De interlandperiode loopt van 26 november tot en met 5 december, dus uiterlijk op Sinterklaasavond weet Oranje of de tickets naar het WK geboekt kunnen worden.

Doelpunten gemist? Bekijk onze samenvatting:

Fijne dag!

In het streekvervoer wordt vandaag gestaakt. Reizigers moeten rekening houden met vertragingen en uitval van ritten. De impact verschilt per regio.

Door de staking rijden geen treinen van Arriva in Limburg. In andere delen van het land rijden de Arriva-treinen wel volgens dienstregeling. Zo rijden alle treinen tussen Zwolle en Emmen, tussen Almelo en Hardenberg en tussen Zutphen en Oldenzaal. Ook bij de regionale lijnen in Groningen en Friesland is geen uitval.

In het busvervoer zijn de gevolgen van de staking het grootst in Noord-Brabant: ongeveer 10 procent van de bussen rijdt daar, schrijft Omroep Brabant. Op het centrale busstation van Tilburg stonden vanochtend enkele mensen die niet op de hoogte waren van de staking.

In Twente en Limburg rijdt ongeveer 70 procent van de bussen. In de Achterhoek is helemaal geen uitval.

Cao-onderhandelingen

Aanleiding voor de staking is het mislukken van cao-onderhandelingen. Machinisten en chauffeurs van vervoerders als Arriva, Keolis, Qbuzz, Transdev en EBS zijn door de bonden opgeroepen om het werk neer te leggen. Ook kantoorpersoneel doet mee aan de staking.

Het stadsvervoer in Amsterdam (GVB) en Den Haag (HTM) valt niet onder het streekvervoer. Daar rijden bussen, trams en metro's dus zoals normaal. In Rotterdam rijden geen bussen, wel trams en metro's. In Utrecht lijkt ongeveer een kwart van de bussen te rijden. Ook zijn er minder tramritten.

Wat rijdt wel en wat niet?

Vervoerders kunnen moeilijk aangeven welke bussen en treinen rijden, en welke niet. Zo zegt Keolis op de eigen site: "We weten pas kort van tevoren welke bussen/treinen er wel rijden". Ook Transdev zegt simpelweg nog niet te weten wat er lukt.

Net als andere vervoerders raadt Arriva reizigers aan om kort voor vertrek de reisplanner te checken.

Vakbonden CNV en FNV riepen vorige week op tot de landelijke staking. Ze vinden dat de cao-voorstellen van de vervoerders een verslechtering zijn. Die zeggen op hun beurt dat hun financiële ruimte beperkt is en dat het ov betaalbaar moet blijven.

Zelf eisen de bonden onder meer 9,5 procent extra salaris over een periode van twee jaar en betere arbeidsvoorwaarden voor ouder personeel. Als de werkgevers geen sjoege geven, wordt vanaf nu iedere week op een andere dag gestaakt, zeggen de bonden.

AI-ontwikkelaar OpenAI heeft opname-apparatuur ontdekt in een van de eigen kantoren. Het Amerikaanse bedrijf spreekt van een "geavanceerd opname-apparaat". Het was geplaatst in een vergaderzaal in San Francisco waar vaak bedrijfsgevoelige informatie wordt besproken.

OpenAI deed de ontdekking eind september. Het apparaatje was gewikkeld in wc-papier en zat in de usb-poort van een televisie. Daar zat het toen waarschijnlijk al twee dagen, zegt de FBI, die het onderzoek naar de kwestie leidt.

Al snel leidde het spoor naar een Saudische werknemer van OpenAI. Die was te zien op camerabeelden bij de vergaderzaal, waar hij officieel geen toegang toe had. Ook zou de man (35) in de dagen ervoor opdrachten aan een AI-chatbot hebben gegeven die te maken hadden met het maken en opslaan van geluidsopnames.

Verder is op camerabeelden te zien hoe de man achter de bewuste televisie naar iets lijkt te zoeken. Het opname-apparaatje was toen al ontdekt en verwijderd.

Jarenlange celstraf dreigt

De Saudische man is op 9 oktober opgepakt. Hij kan tot vijf jaar cel en een boete van maximaal 250.000 dollar krijgen. OpenAI heeft hem meteen op straat gezet. Het bedrijf zegt op X geen aanwijzingen te hebben dat hij waardevolle informatie in handen heeft gekregen.

FBI-baas Kash Patel ziet in de zaak het bewijs dat het beschermen van Amerikaanse AI essentieel is voor de nationale veiligheid en economische voorspoed van het land. "De FBI beschouwt deze missie dan ook als een van de hoogste prioriteiten op het gebied van contraspionage", zegt hij in een verklaring van de Amerikaanse justitie.

We’ll give you three guesses what the most important bits of silicon in [LouD]’s USBSID-Pico are, and two don’t count. Yes, there’s a Raspberry Pi Pico, and a pair of …read more

Een man uit Ede moet acht jaar de gevangenis in voor een reeks misdrijven, waaronder poging tot doodslag en verkrachting van een 87-jarige vrouw. De rechter heeft de man van 27 ook tbs opgelegd. Het Openbaar Ministerie had dertien jaar en tbs geëist.

De misdrijven speelden zich af tussen augustus en oktober vorig jaar. De man randde eerst in een bos bij Bennekom een vrouw (34) aan. Twee dagen later vergreep hij zich aan een meisje van 16. Zij werd aangerand op een parkbank. De man pleegde daarna ook meerdere diefstallen.

Begin oktober brak de man in bij de 87-jarige vrouw. Zij betrapte hem 's nachts in de woning. De man ging toen door het lint: hij trok haar van de trap en gooide haar "als een pop" herhaaldelijk op de grond, staat in het vonnis. Toen ze op de grond lag, verkrachtte hij haar meerdere keren. Daarna ging hij in de woning op zoek naar spullen om mee te nemen. Hij liet de vrouw voor dood achter.

De vrouw werd de volgende ochtend gevonden door de politie. Die was gewaarschuwd door een bezorgde buurman en familie. Het slachtoffer lijdt nog iedere dag onder de verkrachting en het geweld.

Psychische stoornissen

De man heeft de delicten grotendeels bekend. Uit onderzoek door het Pieter Baan Centrum blijkt dat hij meerdere psychische stoornissen heeft. Volgens deskundigen was de man tijdens het plegen van de misdrijven sterk verminderd toerekeningsvatbaar. Ze adviseerden daarom om tbs met dwangverpleging op te leggen.

Dat advies heeft de rechter gevolgd. De tbs kan steeds worden verlengd, net zo lang tot de kans op herhaling is ingeperkt.

De tbs-behandeling begint als de man zijn gevangenisstraf heeft uitgezeten. Ook moet hij smartengeld betalen: 45.000 euro aan de oudere vrouw en 2000 euro aan de vrouw van 34 die hij heeft aangerand.

De Marsrover Perseverance van ruimtevaartorganisatie NASA heeft vijf jaar na aankomst op Mars een record gevestigd. Nog nooit reed een door mensen gemaakt voertuig zo ver op een andere planeet dan de aarde: 45,22 kilometer.

Perseverance (doorzettingsvermogen) heeft daarmee het oude record van de Marsrover Opportunity verbroken. Dat karretje legde 45,16 kilometer af tussen 2014 en 2018.

De gemiddelde snelheid van Perseverance mag met 9 kilometer per jaar niet erg indrukwekkend lijken, toch zijn ze bij NASA heel trots op de prestatie. Het was de bedoeling dat het wagentje zo'n 20 kilometer zou afleggen op de rode planeet. De teller staat nu op ruim het dubbele. En daar blijft het niet bij: de Marsrover moet tot zeker 2028 blijven rijden.

Ook Curiosity rijdt nog

Perseverance werd vijf jaar geleden naar Mars gestuurd om onderzoek te doen naar het oppervlak van de planeet. Het wagentje met zes wielen kan zelf de omgeving in kaart brengen en een veilige route bepalen. Dat gebeurt allemaal uiterst zorgvuldig - en dus langzaam. Wat ook niet helpt is dat commando's vanuit het controlecentrum er ruim twintig minuten over kunnen doen om Perseverance te bereiken.

NASA heeft nog een voertuig op Mars, de Curiosity. Die heeft na zestien jaar 38,15 kilometer op de teller en gaat nog even door.

Curiosity streeft binnenkort vermoedelijk de nummer 3 op de lijst van ruimtekarretjes met de meeste kilometers voorbij. Die plek is nu nog voor de Russische maanwagen Lunochod 2. Die legde 39 kilometer af en had daar in 1973 maar een paar maanden voor nodig.

Philadelphia’s homegrown hacker con returns this weekend, and this time it’s starting a day early to pack in even more talks, demos, and activities. Tickets are still available for anyone …read more

Koning Felipe van Spanje en zijn vrouw Letizia hebben de Spaanse exclave Ceuta bezocht. Dat deden ze 2,5 maand nadat Ceuta onder de voet was gelopen door tienduizenden mensen die vanuit Marokko illegaal de grens waren overgestoken. Het leidde tot veel boosheid bij de inwoners van Ceuta, die zich in de steek gelaten voelden door de rest van Spanje.

Het was de eerste keer sinds zijn aantreden in 2014 dat Felipe Ceuta bezocht. Het koningspaar nam bij aankomst ruim de tijd om handen te schudden en het contact met inwoners te zoeken.

In een toespraak stak de koning de mensen in Ceuta een hart onder de riem. Ceuta hoort ontegenzeggelijk bij Spanje en daarover valt niet te onderhandelen, zei hij. "We zullen jullie niet alleen laten."

Tegelijk sprak hij zich uit voor goede banden met buurland Marokko. Dat vindt juist dat Spanje de exclaves Ceuta en Melilla moet afstaan.

Het bezoek trok duizenden belangstellenden. Overal werd gezwaaid met Spaanse vlaggen. In het officiële gastenboek van de gemeente noemde het koningspaar het bezoek "iets waar al lange tijd naar werd uitgekeken" en dat "hard nodig" was.

Eind juli kwamen ruim 70.000 veelal jonge migranten vanuit Marokko over land en via de zee Ceuta binnen. Het duurde even voordat politie en leger de situatie onder controle hadden. Het overgrote deel van de migranten ging snel terug naar Marokko. Enkele duizenden bleven achter in Ceuta. Onder hen waren veel minderjarigen. Deze maand werd nog een migrantenkamp op het strand ontruimd.

In de nasleep van de crisis gingen in Ceuta en op het Spaanse vasteland honderdduizenden mensen de straat op en nam de druk op premier Sánchez toe. Veel Spanjaarden verweten zijn regering te weinig te doen aan de situatie in Ceuta. Inmiddels is de aandacht daarvoor afgevlakt, onder meer vanwege de woningnoodprotesten.

Islamitische begraafplaats

In Ceuta had het koningspaar een gesprek met inwoners en bestuurders over de gebeurtenissen eind juli. Ook bezochten ze een school. Later waren ze op een islamitische begraafplaats waar ze de 141 mensen herdachten die omkwamen bij hun poging om Ceuta te bereiken. Hulporganisaties gaan uit van nog meer slachtoffers.

De komende dag reist het Spaanse koningspaar naar Melilla, de andere Spaanse exclave aan de Noord-Afrikaanse kust.

De Amerikaanse ambassadeur voor Griekenland, Kimberly Guilfoyle, is vandaag afgetreden. President Trump liet eerder deze week weten dat hij om haar ontslag had gevraagd na beschuldigingen van corruptie.

Guilfoyle, voorheen presentator bij Fox News, lag onder vuur na berichten dat ze een geldschieter van Trump had gevraagd om 100.000 dollar over te maken zodat ze haar persoonlijke creditcardschulden kon afbetalen.

Dat zou zijn gebeurd enkele dagen voor de hoorzitting in het Congres over haar nominatie als ambassadeur. Volgens The Wall Street Journal is de geldschieter niet ingegaan op Guilfoyles verzoek.

De krant schrijft ook dat Guilfoyle na haar benoeming als ambassadeur op het World Economic Forum in Davos zou hebben opgeschept over reizen die "rijke Griekse zakenmensen" voor haar zouden hebben betaald. Volgens de krant reisde ze in een privéjet naar Davos en verbleef ze in een luxe resort in het Zwitserse Gstaad.

Guilfoyle ontkent

Guilfoyle ontkent de berichten. Ze schrijft dat de beschuldigingen niet waar zijn en dat ze vastbesloten is haar naam, reputatie en integriteit "krachtig te verdedigen". Ook schrijft ze op X dat haar "toewijding aan president Trump, de 'America First'-beweging en het land waar ik van hou nooit zal ophouden".

"We hebben ambassadeur Guilfoyle gevraagd af te treden", zei Katie Zacharia, de nieuwe woordvoerder van het Witte Huis vandaag. "Ze is van grote waarde geweest voor het team en we wensen haar het beste."

Guilfoyle is de voormalige verloofde van Donald Trump Junior, de zoon van de president. Ze werd vorig jaar aangesteld als ambassadeur in Griekenland. Guilfoyle werkte langere tijd voor Fox News als presentator.

De 63-jarige Duane Davis moet zeker 40 jaar de cel in voor de moord op de Amerikaanse hiphoplegende Tupac Shakur. Dat heeft een rechter in Las Vegas bepaald.

Duane 'Keffe D' Davis werd in augustus al door een jury schuldig bevonden aan moord met voorbedachten rade met een dodelijk wapen. Volgens de jury is bewezen dat Davis de moord op de rapper in 1996 had beraamd. Hij had voor het vuurwapen gezorgd waarmee Shakur werd beschoten.

Tupac Shakur, beter bekend als 2Pac, werd op 25-jarige leeftijd in Las Vegas neergeschoten toen hij in een auto zat samen met zijn platenbaas Suge Knight. De rapper overleed zes dagen later. Shakur was toen wereldberoemd door hits als California Love, Dear Mama en Keep Ya Head Up.

Na zijn dood kwam het nummer 'Changes' uit, dat ook een wereldhit werd:

Decennia lang was het een mysterie wie er achter de moord zat en deden allerlei theorieën de ronde. Totdat Davis, een voormalig bendelid, in interviews en in zijn memoires uit 2019 over zijn rol bij de schietpartij sprak. Drie jaar geleden werd hij opgepakt.

Memoires

In zijn boek liet Davis onder meer optekenen dat Shakur en zijn entourage zijn neef Orlando Anderson hadden mishandeld. Hij wilde wraak nemen en reed in een Cadillac samen met twee anderen en zijn neef rond op zoek naar de artiest.

In 2008 vertelde Davis aan de politie, die de zaak toen onderzocht, dat hij het vuurwapen aan iemand op de achterbank gaf en dat zijn neef Anderson de trekker zou hebben overgehaald.

Tot een vervolging kwam het uiteindelijk niet omdat Davis een overeenkomst had gesloten met de politie. Anderson en de twee andere inzittenden zijn inmiddels overleden.

In de rechtszaal richtte rechter Carli Kierny zich tot Davis. "Je kunt niet zomaar een man bij zijn familie weghalen. De wereld is hem nooit vergeten." Davis heeft aangegeven in beroep te gaan tegen zijn veroordeling.

De man die wordt verdacht van het voorbereiden van een aanslag op de Poolse premier Tusk en de minister van Defensie Kosiniak-Kamysz had zelfgemaakte explosieven in huis. Dat heeft het Poolse Openbaar Ministerie bekendgemaakt.

De 66-jarige Krzysztof N. werd zondag aangehouden nadat Poolse veiligheidsdiensten alarm hadden geslagen. De Poolse autoriteiten noemden de dreiging "uiterst serieus".

Het Openbaar Ministerie klaagt hem aan voor negen misdrijven. De belangrijkste aanklacht is samenzweren om regeringsfunctionarissen te doden met behulp van explosieven, zegt officier van justitie Skiba tegen persbureau Reuters. De verdachte riskeert een gevangenisstraf van twee tot tien jaar.

Geen bekentenis

De man zou ook op zoek zijn geweest naar mensen die hem wilden helpen. Hij heeft geen bekentenis afgelegd en weigert een verklaring voor de explosieven te geven. Hij wordt morgen voorgeleid bij een rechtbank.

Gisteren is in verband met dezelfde zaak een tweede verdachte aangehouden, een 46-jarige man. Hij zou online hebben opgeroepen om vooraanstaande politici te vermoorden, onder wie voorzitter Czarzasty van het Poolse lagerhuis.

Iran heeft de aanvallen op schepen in en rond de Straat van Hormuz deze maand opgevoerd. Het gaat om de grootste aanvalsreeks sinds het begin van de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran eind februari, schrijft de Britse krant Financial Times (FT).

Alleen al afgelopen zondag viel Iran zes schepen aan, schrijft de krant op basis van de Britse maritieme organisatie UKMTO en Europese veiligheidsbronnen. Daarmee zou het de dag met de meeste Iraanse aanvallen zijn op schepen in de zeestraat sinds het begin van de oorlog.

Vijf van de getroffen schepen waren olietankers en het zesde was een containerschip, meldt het Britse maritiem beveiligingsbedrijf Vanguard. Twee bemanningsleden van een van de olietankers zijn vermist geraakt, schrijft de Financial Times.

Tot nog toe was begin maart de hevigste periode in de Straat van Hormuz. In de eerste twee weken van die maand ging het om dertien aanvallen door Iran. In de eerste elf dagen van oktober raakte Iran in totaal 24 schepen, schrijft FT.

Hoge vrachtprijzen

Rederijen die ondanks het hoge risico op aanvallen bereid waren om door de Straat van Hormuz te varen vanwege de hoge vrachtprijzen op andere, langere routes, mijden het gebied weer.

Afgelopen zondag werden er 'slechts' 2,9 miljoen olievaten door de zeestraat vervoerd. In september lag de olie-export met 15,5 miljoen vaten per dag veel hoger, schrijft FT op basis van gegevens van scheepvaartdatabedrijf Kpler.

Amerikaanse aanval

Afgelopen zondag vielen ook de Verenigde Staten een schip aan in de Straat van Hormuz. Volgens de VS vertrok het schip uit Iran en hield het zich niet aan de Amerikaanse blokkade die voor Iraanse havens is ingesteld.

De verklaring van de Amerikanen valt niet te controleren. Persbureau Reuters heeft geprobeerd om in contact te komen met de eigenaar van het schip, maar slaagde daar niet in.

Well, that was fast! Last week, we reported on two apparently simultaneous hacks using the 2.4 GHz radio inside many ESP32 variants that enabled raw access to the radio samples, …read more

De Eerste Kamer heeft in grote meerderheid ingestemd met twee asielmaatregelen die eerder zijn gesneuveld. Daardoor hoeft de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) straks geen dwangsommen meer te betalen aan asielzoekers die te lang moeten wachten op een besluit over hun verblijf in Nederland.

Verder wordt het gemakkelijker om criminele asielzoekers 'ongewenst' te verklaren en uit te zetten. Dat kan voortaan als zij delicten plegen waarop een gevangenisstraf van minstens twee jaar staat.

Wetten van Faber

Beide maatregelen maakten deel uit van de asielnoodmaatregelenwet van voormalig asielminister Faber (PVV). Die wet werd in april weggestemd in de senaat, omdat daarin ook stond dat illegaal verblijf in Nederland strafbaar zou worden. Ook het helpen van bijvoorbeeld uitgeprocedeerde asielzoekers zou daarmee strafbaar zijn.

Asielminister Van den Brink heeft twee andere maatregelen - de dwangsommen en de uitbreiding van de ongewenstverklaring - nu via een omweg toch voor elkaar gekregen.

Hij heeft ze gekoppeld aan een andere wet, waar vandaag over is gestemd: de Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring. Die moet regelen dat er meer dwang kan worden gebruikt bij de uitzetting van uitgeprocedeerde asielzoekers. Maar ook dat hun verblijf in detentiecentra humaner wordt.

Bijna 100 miljoen euro aan dwangsommen

Dat laatste is de reden dat bijvoorbeeld Pro, de grootste partij in de Eerste Kamer, ook voor de wet stemde. Senator Thijssen vindt het huidige detentieregime voor uitgeprocedeerden veel te zwaar. Dat heeft zelfs meermaals tot zelfdoding geleid, memoreerde zij, zoals bij de Russische activist Dolmatov in 2013.

Toch is Pro geen voorstander van het afschaffen van de dwangsommen, omdat ze ook een prikkel zijn voor de IND om sneller te beslissen. Een meerderheid van de Kamer wil er wel van af, omdat de bedragen die de IND hieraan kwijt is hard oplopen. Vorig jaar ging het om 79 miljoen euro, terwijl in de eerst helft van dit jaar de IND al bijna 100 miljoen euro uitkeerde.

Van den Brink heeft na het sneuvelen van de asielnoodmaatregelenwet beloofd de inhoud ervan alsnog door het parlement te loodsen. Dat lukte deels al door de invoering van het Europees Migratiepact, een paar maanden later. Vorige week kwam hij met het plan om het weigeren terug te keren naar het land van herkomst strafbaar te stellen.

De gemeente Groningen gaat vanaf morgen tijdelijk extra asielzoekers opvangen. Ze stelt honderd bedden beschikbaar op een bestaande noodopvanglocatie aan de Europaweg voor gezinnen met jonge kinderen. Daarmee moet de druk op het aanmeldcentrum in Ter Apel worden verlicht.

De extra opvang is door de gemeente Groningen geregeld op verzoek van het ministerie van Asiel en Migratie. Eerder vandaag schreef minister Van den Brink een Kamerbrief waarin hij sprak van een "onhoudbare" situatie in Ter Apel. Hij vroeg alle Nederlandse gemeenten "met spoed extra opvangplekken" te realiseren.

In Ter Apel is de situatie opnieuw nijpend. Vorige week moesten twintig asielzoekers noodgedwongen buiten slapen in het gras in de regen, omdat er te weinig opvangplekken waren.

Spreidingswet

Volgens de Groningse wethouder Jalt de Haan is de situatie nog steeds acuut en is de druk op het aanmeldcentrum in Ter Apel "onveranderd groot". "De gemeente Groningen staat voor een humane opvang van vluchtelingen en we willen niet dat mensen noodgedwongen buiten moeten slapen."

Groningen voldoet al aan de spreidingswet, die regelt dat gemeenten naar ratio asielzoekers opvangen, en vindt dat ook andere gemeenten hun verantwoordelijkheid moeten nemen. "Het is aan het Rijk om met een structurele oplossing te komen", zegt De Haan.

Minister Van den Brink is blij met de extra Groningse opvangplekken en hoopt dat andere gemeenten een voorbeeld nemen aan de gemeente. "Ze doen daar al veel", zegt hij in een reactie tegen persbureau ANP. Ook spreekt hij zijn waardering uit voor het gegeven dat Groningen plek maakt voor gezinnen. "Dat is een kwetsbare groep."

Drie weken

De opvang is in eerste instantie bedoeld voor drie weken. Wat er daarna gebeurt, is nog niet duidelijk. Volgens de woordvoerder van De Haan wordt de situatie opnieuw bekeken als er over drie weken nog altijd onvoldoende opvangplekken zijn in Ter Apel, of er geen alternatieven in andere gemeenten beschikbaar zijn.

Omwonenden en bedrijven in de directe omgeving zijn volgens de gemeente geïnformeerd over de komst van de gezinnen.

Aan de Europaweg werden tot voor kort al 150 asielzoekers opgevangen. Het merendeel van hen is inmiddels verhuisd naar een andere opvanglocatie. Momenteel verblijven nog veertig alleenstaande minderjarige asielzoekers aan de Europaweg.

Paus Leo XIV is met succes geopereerd aan een longknobbeltje, dat kwaadaardig bleek te zijn. Tijdens de operatie werd longadenocarcinoom vastgesteld, een veelvoorkomende vorm van longkanker. Het onderste deel van zijn rechterlong is verwijderd, meldt het Vaticaan.

De operatie duurde 90 minuten en verliep volgens het Vaticaan succesvol en zonder complicaties. "De Heilige Vader is vervolgens teruggekeerd naar zijn kamer", schrijft de persdienst. De paus werd vervolgens normaal wakker.

De 71-jarige paus Leo kwam eerder vandaag aan in het ziekenhuis in Rome voor de longoperatie. Zondag maakte hij bekend dat bij een medische controle een klein knobbeltje in zijn long was ontdekt.

Zo'n knobbeltje, ook een nodule genoemd, is in de meeste gevallen goedaardig. In zo'n 5 procent van de gevallen is het kwaadaardig, volgens de American Thoracic Society, een internationale organisatie op het gebied van longgeneeskunde.

Week in ziekenhuis

De verwachting is dat Leo een week in het ziekenhuis moet blijven. Hij is opgenomen in het Gemelli-ziekenhuis, waar pausen vaker worden behandeld. Al zijn audiënties tot en met 20 oktober zijn geannuleerd.

Het Europees Instituut voor Oncologie adviseert na een dergelijke ingreep drie weken niet te vliegen. Of de paus zijn geplande reis naar Uruguay, Argentinië en Peru van 6 tot 17 november kan maken, is afhankelijk van zijn herstel.

Niet zozeer de productie, maar vooral de distributie van producten is een kwetsbaar punt bij de voedselzekerheid in Nederland. Dat zeggen deskundigen over het cyberincident bij Albert Heijn, waardoor werkzaamheden werden stilgelegd en supermarkten gisteren met lege schappen kwamen te zitten.

Volgens Pieter Zwaan van onderzoeksinstituut Clingendael werken supermarkten en leveranciers zo efficiënt dat er bijna geen voorraden zijn waarop kan worden teruggevallen in het geval van incidenten of verstoringen. Zwaan onderzocht in opdracht van het ministerie van Landbouw samen met anderen de kwetsbaarheden van het huidige voedselsysteem.

"In een situatie zoals deze kunnen andere supermarkten soelaas bieden voor degenen die per se verse producten zoals bloemkool of broccoli willen", zegt Zwaan. Maar volgens hem is het niet ondenkbaar dat als de storing bij Albert Heijn langer had geduurd, ook bij andere supermarktketens als Jumbo of Lidl uiteindelijk tekorten waren ontstaan.

Acht dagen thuisvoorraad

Supermarkten en distributiecentra hebben samen een voorraad voor zo'n zes dagen, zegt Zwaan, waarbij er sprake is van een continue aanvoer van nieuwe producten. Hij ziet dat supermarkten bij de distributie van producten zwaar leunen op IT-systemen, om precies op tijd nieuwe voorraden te krijgen. Deze IT-systemen zelf zijn kwetsbaar voor storingen, zo laat het cyberincident bij Albert Heijn zien, maar ook door hun afhankelijkheid van de stroomvoorziening.

In het rapport dat de onderzoekers van Clingendael en de Erasmus Universiteit vorige maand publiceerden, kwamen ze tot de conclusie dat Nederlanders daarom niet voor drie, maar voor acht dagen een noodvoorraad eten moeten aanleggen.

Uit een van de scenario's die is onderzocht bleek dat in het geval van een ernstige weersgebeurtenis, zoals langdurige hevige regen, in combinatie met een grote stroom- en IT-storing het wel twee weken kan duren voordat de distributieketen weer volledig op stoom is.

Opslag in binnensteden

Ook schrijven de onderzoekers in het rapport dat supermarkten een noodvoorraad moeten aanhouden met daarin een minimale hoeveelheid producten voor huishoudens zodat die een voorraad voor acht dagen kunnen aanhouden. Nu hebben supermarkten nog helemaal niet zo'n buffer, zegt hij.

Bart de Steenhuijsen Piters van de Wageningen University & Research beaamt dit. "Supermarkten hebben geen voorraden, en al hun leveranties moeten van een centraal distributiecentrum komen", zegt de onderzoeker die is gespecialiseerd in voedselsystemen. "En dat heeft direct effect op wat er in de supermarkten ligt."

Omdat voedselzekerheid in het publieke belang is, moet de overheid nadenken over hoe deze kwetsbaarheid kan worden beperkt en welke rol voorraden daarbij spelen, zegt Zwaan. "Maar het is de vraag hoe dat moet gebeuren. Het is een politieke vraag bij wie de verantwoordelijkheid komt te liggen."

"Het is ook de vraag waar die voorraden moeten worden bewaard, zeker op plekken zoals binnensteden met ruimtegebrek", zegt Zwaan. Daarnaast is het een kostenvraagstuk, zegt hij. "Want wie moet dat betalen: de supermarkt of de overheid die wil dat ze extra voorraad hebben?"

De Steenhuijsen Piters legt uit dat supermarkten gericht zijn op efficiëntie, met als doel om de prijs voor consumenten laag en de winstmarges voor het bedrijf zo hoog mogelijk te houden. Dat is volgens hem ten koste gegaan van de weerbaarheid, de continuïteit en de leveringszekerheid.

Toch zijn voorraden in de huidige onzekere tijden misschien ook wel vanuit de winstmarges van supermarkten verstandig, zegt Zwaan. "Als je ziet hoeveel omzet de Albert Heijn nu misloopt, dan is het misschien vanuit bedrijfseconomisch perspectief slim om een iets grotere voorraad aan te houden."

Voedsel herverdelen

Bij een toekomstige, grote nationale schok zullen bepaalde groepen onevenredig hard worden geraakt, zegt De Steenhuijsen Piters. "Volgens de FAO (VN-landbouworganisatie, red.) zijn er nu 1,6 miljoen mensen in Nederland die voedselarm zijn en dus moeite hebben met hun voedselvoorziening en zeker toegang tot gezond voedsel."

Om deze groep te ondersteunen zal de overheid dan moeten overgaan op een protocol om voedsel te herdistribueren. Maar zo'n nationaal protocol is er nog niet. "En dat terwijl schokken in het voedselsysteem zoals klimaatverandering, internationale conflicten en hybride aanvallen alleen maar toenemen."

Wel wordt daar aan gewerkt. Deze zomer liet staatssecretaris Erkens, die Voedselzekerheid in zijn portefeuille heeft, in een Kamerbrief weten dat de overheid werkt aan plannen om de voedselzekerheid te vergroten.

"We weten dat ons voedselsysteem onzeker is, maar zijn daar niet voldoende op voorbereid", zegt De Steenhuijsen Piters. Hij erkent dat maatregelen ten koste kunnen gaan van de winstmarges, dus zal er over de hele breedte moeten worden geïnvesteerd in weerbaarheid. Volgens hem daalt het besef dat ze daarin samen moeten optrekken langzaam in. "We staan aan het begin van dat proces."

In de Duitse stad Neurenberg is een vliegtuig veilig geland nadat er vanuit de cockpit een kapingsmelding werd verstuurd. Hierop stuurde de Duitse luchtmacht twee straaljagers de lucht in. De kapingsmelding bleek uiteindelijk vals alarm te zijn.

"Vanuit de cockpit werd de code '7500' (kaping) doorgegeven, waarna de piloot niet meer via de radio bereikbaar was", schrijft de Duitse politie. "Om veiligheidsredenen werden vervolgens verschillende alarmen geactiveerd."

Het toestel van Corendon Airlines was vertrokken van het Griekse eiland Corfu en landde uiteindelijk in Neurenberg, de geplande bestemming van het vliegtuig. Daarbij werd het vliegtuig begeleid door twee Eurofighter-straaljagers.

Het vliegverkeer op de luchthaven werd tijdelijk stilgelegd.

Storing

Volgens Corendon Airlines veroorzaakte een storing in het radiocommunicatiesysteem de verkeerde melding. De luchtvaartmaatschappij verklaarde dat "er geen noodsituatie was en dat de passagiers, de bemanning of het vliegtuig op geen enkel moment in gevaar waren".