Het kabinet omarmt de helft van de adviezen van het Nationaal Burgerberaad Klimaat. Daarbij gaat het wel vaak om plannen die er toch al lagen. Voor een kwart van de adviezen bekijkt het kabinet nog of ze mogelijk zijn en of er geld is om ze te betalen.
Het kabinet vroeg het afgelopen jaar 175 Nederlanders mee te denken over thema klimaat. Gezamenlijk moesten zij plannen bedenken over wat ons land beter kan doen. In totaal bracht het burgerberaad 82 adviezen uit, 41 daarvan voert het kabinet uit.
"Hele mooie concrete aanbevelingen", zei minister Stientje van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei namens het kabinet op een bijeenkomst in Den Haag. Daar waren ook ruim 70 van de 175 mensen die meedachten over klimaatplannen aanwezig.
Van Veldhoven prees de moed van het beraad om moeilijke keuzen te maken. Ze zag het advies ook als steun om te blijven ijveren voor een plastic-heffing, een maatregel die er tot dusver nog niet is gekomen.
Wat is het Nationaal Burgerberaad Klimaat?
In een burgerberaad adviseert een groep gelote mensen hoe de politiek met een thema moet omgaan. In gemeenten gebeurt dat vaker, maar Den Haag kreeg in 2006 voor het laatst zo'n advies. Burgers kwamen toen met plannen om het kiesstelsel te verbeteren.
De 175 mensen die zich over klimaat bogen waren met hun leeftijd, geslacht, woonplaats en mening over het klimaat een afspiegeling van Nederland. Daarvoor selecteerde het Nationaal Burgerberaad Klimaat hen uit 4000 mensen die zich aanmeldden nadat 70.000 mensen een brief hadden gekregen.
Deelnemers kwamen zeven weekenden bij elkaar. Tijdens het beraad gingen ze ook op werkbezoek en spraken ze met experts en ervaringsdeskundigen. Om te garanderen dat iedereen kon meedoen waren onder meer kinderopvang en tolken geregeld. Het beraad kost ruim 6 miljoen euro.
De deelnemers van het burgerberaad reageerden redelijk opgetogen op de kabinetsreactie. "Ik ben heel blij dat ze aangeven dat minimaal de helft wordt overgenomen", zegt voorzitter Nienke Meijer. "En ik ben ervan overtuigd dat het kabinet luistert naar de stem van Nederland."
Ze benadrukt dat het burgerberaad de vinger aan de pols houdt, bijvoorbeeld in gesprekken met de ministers.
"Ik vond het wel positief overkomen", zegt Marielle, een deelnemer uit Westland. "Maar blijft het positief?" Zij is wel bang dat de aandacht verflauwt, of adviezen vastlopen in de Tweede Kamer. Zelf werkte ze mee aan de plannen om voedselverspilling te verminderen.
Ook over de aanpak zijn de deelnemers nog steeds positief. "Het was voor mij echt levensveranderend", zegt Meijer, die denkt dat ze het haar hele verdere carrière meeneemt.
Deelnemer Marielle was vooraf wat sceptisch, en maakte zich niet druk over klimaat. Maar ze was aangenaam verrast. "Ik ben zelf ook bewuster geworden. Ik houd er niet van gedwongen te worden, en ik zal nooit vegetariër worden, maar ik eet wel eens een dagje minder vlees."
Een burgerberaad over asiel vindt ze een goed idee. "Zoals het nu ging onder elkaar, was het gewoon goed. Ik denk dat het wel een goede is, over asiel. Ik zou zeggen: doen."
Ook zonder burgeradvies
Uit een toelichting blijkt dat veel plannen er ook zonder het burgeradvies zouden zijn komen. Zo komt er een wettelijk recht dat spullen te repareren moeten zijn. Dat was al in Brussel afgesproken, Nederland moet het alleen nog invoeren.
Andere plannen passen naadloos in de agenda van het kabinet. Zo neemt Van Veldhoven het advies over voor een subsidie om benzine- en dieselauto's in te ruilen voor een elektrisch tweedehandsje. Maar in april presenteerde ze die maatregel al als reactie op de gestegen olieprijzen door het uitbreken van de Iranoorlog.
Een aantal van de meer ingrijpende plannen gaan niet door. Soms omdat het kabinet ze onhaalbaar acht, zoals een doel om voor 2030 een kwart van de landbouw te laten overschakelen op biologisch. In andere gevallen maakt het kabinet liever Europees afspraken. En dus zet ons land bijvoorbeeld geen zwarte stip op verpakkingen van ongezond eten.
Voor andere plannen moet nog blijken of er voldoende geld is. Zoals het financieel steunen van boeren die willen overschakelen naar biologische landbouw. Soms onderzoekt het kabinet nog of adviezen mogelijk zijn. Een voorbeeld is het overnemen van een Spaanse wet tegen voedselverspilling, die onder meer restaurants zou verplichten om gasten het eten dat ze niet opeten mee te geven in een doggybag.
De Tweede Kamer gaat nog in debat over de adviezen en de reactie van het kabinet. Later dit jaar is er nog een slotbijeenkomst voor de deelnemers. En het kabinet geeft de komende twee jaar nog aan hoe het gaat met het uitvoeren van de plannen.
Meer begrip
Het inzetten van een burgerberaad op landelijk niveau gebeurt niet erg vaak. Een groep wetenschappers onderzoekt daarom voor het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties of het een succes is. Een rapport dat in april verscheen liet al zien dat het beraad er niet toe leidde dat meningen dichter bij elkaar kwamen, mensen kregen wel meer begrip voor elkaar.
"Ik ben een groot gelover in en voorstander van burgerberaden", zei Pieter Heerma, minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties. Heerma benadrukt dat het ideaal is compromissen te sluiten. Maar wederzijds begrip is al een mooie stap.
Het is wel gelukt om over een polariserend thema als klimaat plannen te maken die de meeste deelnemers steunden. De wetenschappers verwachten dat zo'n beraad dus ook kan helpen op andere gevoelige thema's, zoals stikstof en asiel. Heerma ziet daar ook wel iets in.