Aggregator

Het Mauritshuis hoeft 25 kunstwerken die de erfgenamen van kunsthistoricus en oud-museumdirecteur Abraham Bredius opeisten, niet terug te geven. Dat is het oordeel van de rechtbank in Den Haag. De erfgenamen wilden de topstukken terughebben omdat het museum de waardevolle schilderijen in hun ogen te weinig tentoonstelt.

Bredius (1855-1946) was van 1889 tot 1909 directeur van het Mauritshuis. Hij liet in zijn testament opnemen dat het kunstmuseum in Den Haag 25 van zijn zeventiende-eeuwse schilderijen na zijn dood mocht behouden, het museum had ze al in bruikleen. Bredius stelde wel twee voorwaarden: ze mochten niet uitgeleend worden en ze moesten permanent tentoongesteld worden.

Topstukken van Rembrandt

In de collectie zitten kopstukken als Saul en David en Twee Afrikaanse mannen van Rembrandt van Rijn, net als werken van Salomon van Ruysdael, Jan Steen en Jan van Goyen.

Het Mauritshuis bewaart de meeste kunstwerken echter in het depot van het museum. Momenteel hangen tien schilderijen 'op zaal', in het verleden waren dat er nog minder. De erfgenamen van Bredius vinden dat het museum de afspraken schendt en dat het daarom de werken kan opeisen. Het Mauritshuis is het daar niet mee eens.

Vertaling van één zinnetje

De zaak draait in feite om de vertaling van één zinnetje in het Franstalige testament van Bredius. Toen hij zijn testament opstelde, woonde hij in Monaco. Daar schreef hij dat de schilderijen "devront rester exposés exclusivement dans ledit Musée".

Volgens de nabestaanden staat hier dat de kunstwerken permanent tentoongesteld moeten worden. Het Mauritshuis vertaalt het echter anders. Volgens het museum staat er dat als ze tentoongesteld worden, dit in het Mauritshuis moet zijn. Ook de advocaten van de twee partijen konden het niet eens worden over hoe de woorden 'rester exposés' geïnterpreteerd moesten worden, hoewel ze beiden in Parijs hadden gestudeerd.

De rechtbank heeft hier nu duidelijkheid over gegeven. Het erkent dat er "enige ruimte is voor onzekerheid" over de vertaling van het testament van Bredius, maar stelt ook dat er geen "absolute tentoonstellingsplicht" was geëist door Bredius. Dus mag het museum de schilderijen houden.

'Zorgelijke uitspraak'

Eén van de erfgenamen, Otto Kronig, noemt de uitspraak zorgelijk. "De rechtbank is niet uitgegaan van wat Bredius heeft opgeschreven, maar van wat musea tegenwoordig praktisch vinden." De advocaat van de erfgenamen heeft aangekondigd in hoger beroep te gaan.

Bredius' erfgenamen zijn overigens geen directe familie. Zij zijn familie van Joseph Kronig (1887-1984), een huisgenoot en een belangrijke protégé van de kinderloze en ongehuwde Bredius. Hij was zijn enige erfgenaam.

Oud-politicus Geert Dales is vandaag door de Amsterdamse politierechter schuldig bevonden aan belediging van een taxichauffeur, smaad en doxing. Het gaat om een incident uit november 2024 op station Sloterdijk in Amsterdam. De 74-jarige oud-partijvoorzitter van 50Plus heeft van de rechter een taakstraf van 80 uur opgelegd gekregen, waarvan 40 uur voorwaardelijk.

De rechter acht het bewezen dat Dales op 25 november 2024 's avonds bij het station een taxichauffeur heeft uitgescholden voor "kut-Marokkaan" en "vuile moslim".

Na het incident plaatste Dales berichten erover op X. Daarin adviseerde hij niet in de betreffende taxi te stappen en plaatste hij een foto van het kenteken van de chauffeur. Dat bevestigt een woordvoerder van de rechtbank Amsterdam. Doxing is het verspreiden, verzamelen of openbaar maken van iemands persoonlijke gegevens zonder toestemming, met als doel angst aan te jagen of te intimideren.

'Grenzen van strafbare overgegaan'

De rechter sprak van "vervelende feiten, met vervelende berichten op sociale media met vervelende woorden" die gericht waren op "bang maken, intimideren en kleineren". "U bent de grenzen van het strafbare overgegaan", citeert persbureau ANP de rechter.

De chauffeur verklaarde dat Dales dronken bij hem instapte en niet wilde zeggen waar hij heen wilde. Ook zou de oud-politicus volgens de chauffeur hebben gezegd: "Jullie haten homo's, jullie weten niet wie ik ben." Getuigen verklaarden dat ze Dales zagen instappen en even later weer uitstappen.

Volgens Dales was dat "volstrekte onzin". "Dit is een waanzinsscenario, dit klopt niet, dit stinkt", citeert ANP de advocaat van Dales. Volgens de rechter is het mogelijk dat de taxichauffeur ook iets tegen Dales heeft gezegd, maar dit maakt de uitspraken van de oud-politicus niet minder strafbaar. "Ik moet het doen met wat in het dossier zit", aldus de rechter.

Politiek

Dales was sinds 1998 raadslid en later fractievoorzitter voor de VVD in de gemeenteraad van Amsterdam. In 2000 werd hij wethouder in de stad. Van 2004 tot 2007 was Dales burgemeester van Leeuwarden. Tot 2016 bleef de politicus lid van de VVD, maar verliet daarna de partij voor 50Plus, waar hij lijstduwer was bij de daaropvolgende gemeenteraadsverkiezingen.

Van 2018 tot 2020 was hij landelijk voorzitter van de partij, maar stapte op nadat partijprominenten het vertrouwen in hem hadden opgezegd. Senatoren en bijna de gehele Tweede Kamerfractie noemden de stijl van Dales "autocratisch en weinig democratisch" en hij zou met "grof taalgebruik" vooraanstaande leden hebben beledigd.

Het kabinet onderzoekt of pepperspray legaal kan worden voor mensen die gestalkt worden of die op een andere manier worden bedreigd. In Denemarken gebeurt dat al en minister Van Weel (Justitie en Veiligheid) gaat na of we dat hier ook kunnen invoeren.

In een debat over geweld tegen vrouwen vorig jaar, naar aanleiding van de moord op de 17-jarige Lisa, zei Van Weel al dat hij bereid was om te kijken of pepperspray voor iedereen legaal kan worden zodat vooral vrouwen en meisjes zich beter kunnen verdedigen. Daarna heeft zijn ministerie onderzocht hoe de rest van Europa met pepperspray omgaat. Dat blijkt heel verschillend te zijn, maar de minister lijkt het Deense model het best om te verkennen.

In Denemarken kunnen mensen met "een bijzondere beschermingsbehoefte" een vergunning krijgen van de politie om pepperspray bij zich te hebben. Dat gaat bijvoorbeeld om vrouwen die last hebben van stalking, ruzie hebben met een ex of vrezen voor eergerelateerd geweld.

Risico's

Van Weel onderzoekt dus of hij het voor die groep kan regelen. De VVD'er lijkt er huiverig voor om pepperspray voor iedereen te legaliseren. Uit het eerste onderzoek van zijn ministerie blijkt namelijk dat er "significante risico's" kleven aan het legaal maken van pepperspray. "Deze risico's omvatten onder meer dat de agressor de pepperspray kan afpakken en juist tegen vrouwen kan gebruiken en dat door onervarenheid of weersomstandigheden de pepperspray de vrouw zelf kan treffen en weerloos kan maken", schrijft de minister aan de Tweede Kamer.

Bovendien kan legalisering er volgens de minister toe leiden "dat burgers het middel tegen de politie en elkaar inzetten en de makkelijke verkrijgbaarheid van het middel zal er mogelijk toe leiden dat ook criminelen pepperspray vaker als geweldsmiddel gebruiken". Van Weel wil rekening houden met die risico's, maar ook iets doen voor mensen die veel risico lopen en daarom bekijkt hij deze beperkte vorm van legalisering. Als het zo ver komt dat Nederland het Deense model invoert, dan is er ook voorlichting nodig over de risico's van pepperspray, stelt de bewindspersoon.

'Pak juist bron van probleem aan'

Je veiliger voelen is niet hetzelfde als veiliger zijn, zegt Slachtofferhulp Nederland in een reactie. De hulpinstantie roept het kabinet op te onderzoeken welke maatregelen het meest effectief zijn om bedreiging en stalking tegen te gaan. Essentieel daarbij is dat de verantwoordelijkheid voor veiligheid "nooit bij slachtoffers mag worden neergelegd."

De feministische actiegroep Dolle Mina's sluit zich hierbij aan. Het is beter om de bron van het probleem aan te pakken dan pepperspray in te voeren, zegt Lidewij Baart. "Ik heb vriendinnen die weleens zeggen dat ze zich er veiliger mee voelen en ik snap dat gevoel. Maar ik denk dat je geweld niet moet bestrijden met geweld."

Ze roept de politiek daarom op meer maatregelen te nemen tegen de zogenoemde manosphere. Deze invloedsfeer omvat vrouwonvriendelijke sites, blogs en socialemedia-accounts van mannen die machogedrag en seksistische opvattingen promoten. Er is volgens Baart een cultuuromslag nodig om geweld tegen vrouwen te beperken.

Verontrustend

Het kabinet erkent dat er veel meer nodig is dan wel of niet pepperspray toestaan. Van Weel: "Hoewel ik het van groot belang vind dat vrouwen zichzelf kunnen verdedigen tegen agressie en geweld, vind ik het tegelijkertijd een verontrustende en onacceptabele ontwikkeling dat vrouwen verantwoordelijk worden gemaakt voor hun veiligheid en daarvoor maatregelen zouden moeten nemen."

De minister wil bijvoorbeeld meer aandacht voor genderongelijkheid en vrouwenhaat maar ook voor "culturele verschillen in geweld tegen vrouwen, zoals bij eergerelateerd geweld". Daarnaast zou omstanders duidelijker gemaakt moeten worden dat zij een rol kunnen spelen.

Of je er niets mee hebt, of dat je niet kunt wachten tot het begint, vanaf morgen zal het er bij de koffieautomaat veel over gaan: het WK voetbal in de VS, Mexico en Canada.

Luisteren?

Deze aflevering kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Sportjournalist en schrijver Edwin Schoon praat ons in deze podcast bij over alles wat we moeten weten: van Timber tot Messi en van Trump en Infantino tot ICE, Iran en dynamic pricing.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Judith van de Hulsbeek

Eindredactie: Rosanne Sies

Marius Borg Høiby, de 29-jarige zoon van de Noorse kroonprinses Mette-Marit, komt toch niet vrij. Een Noors gerechtshof heeft zijn verzoek om te worden vrijgelaten om bij zijn zieke moeder te kunnen zijn, afgewezen.

De rechtbank oordeelde maandag nog dat Høiby, die vervolgd wordt voor mishandeling en zware zedenmisdrijven, zijn cel wel mocht verlaten. Het Noorse Openbaar Ministerie ging daarna in beroep en het hof oordeelt nu dat het risico te groot is dat Høiby, als hij wordt vrijgelaten, nieuwe strafbare feiten pleegt.

De advocaten van Høiby zijn "heel, heel erg teleurgesteld". Een van hen, Ellen Holager Andenæs, zegt tegen de Noorse omroep NRK dat ze de beslissing bijna onbegrijpelijk vindt. Høiby overweegt volgens haar nu om de uitspraak aan te vechten bij het Noorse Hooggerechtshof.

Gezondheid verslechterd

De zoon van de prinses zit ruim vier maanden in voorarrest. Hij werd begin februari opgepakt, vlak voor een groot proces tegen hem van start ging. Hij werd toen opnieuw aangeklaagd voor nieuwe strafbare feiten tegen een ex-vriendin. Eerdere pogingen om tijdelijk vrij te komen mislukten ook.

Zijn moeder lijdt aan de chronische, ongeneeslijke ziekte longfibrose en wacht op een longtransplantatie. Vorige week werd Mette-Marit op de wachtlijst geplaatst. Volgens Noorse media is een voorwaarde hiervoor dat een patiënt maximaal nog een jaar te leven heeft zonder een nieuwe long. De vrouw van kroonprins Haakon gebruikt nu dagelijks een zuurstofconcentrator.

Omdat haar gezondheid recentelijk is verslechterd, keerde hun dochter prinses Ingrid Alexandra terug naar huis vanuit Australië, waar ze studeert. Haakon onderbrak een reis naar Japan om bij zijn zieke vrouw te zijn.

Uitspraak op handen

De uitspraak in het proces tegen Høiby volgt waarschijnlijk volgende week maandag al. De oudste zoon van de kroonprinses wordt beschuldigd van 40 misdrijven, waaronder mishandeling en het verkrachten van vier vrouwen terwijl ze sliepen.

Het Openbaar Ministerie heeft een gevangenisstraf geëist van zeven jaar en zeven maanden. Het proces tegen hem, evenals het schandaal rond Mette-Marits vriendschap met zedendelinquent Jeffrey Epstein, waren de afgelopen maanden een last voor de kroonprinses, bovenop haar ziekte.

De rechtbank vond het begin deze week "buitenproportioneel ingrijpend" om Høiby vast te blijven houden en oordeelde dat de kans op recidive klein is. Mette Marits zoon verklaarde daar zelf over dat hij op dit moment geen moeilijkheden wil veroorzaken: "Het gezin bevindt zich in zo'n situatie dat ik nooit iets zou doen om die te verergeren. Dat is voor mij volstrekt ondenkbaar", zei hij.

Bij een grootschalige Oekraïense drone- en raketaanval zijn vannacht verspreid over Rusland militaire infrastructuur en olie-installaties onder vuur genomen. Daarnaast werd op het bezette schiereiland de Krim een museum getroffen, de Russen beweren dat daarbij een historisch schilderij is vernield. Het Russische ministerie van Defensie meldt dat meer dan 300 drones uit de lucht zijn geschoten.

Bij een aanval op Tsjeboksary, 600 kilometer ten oosten van Moskou, werden Flamingo-kruisraketten gebruikt, zei president Zelensky. Dat zijn door Oekraïne geproduceerde middellangeafstandsraketten die vorig jaar augustus voor het eerst werden ingezet in de oorlog tegen Rusland. Volgens Zelensky was een wapenfabriek het doelwit. De Russische autoriteiten zeggen dat bij de aanval drie mensen gewond zijn geraakt.

Op sociale media staan beelden van de Oekraïense aanval op Tsjeboksary en op een olieraffinaderij in Samara:

In de regio Vladimir, ten oosten van Moskou, raakten twee olie-installaties beschadigd. Ook de raffinaderij in Samara, ten zuidoosten van de hoofdstad, werd aangevallen. Ook daar zouden drie gewonden zijn gevallen. In de Siberische stad Omsk, op 2800 kilometer van Kyiv, ging het drone-alarm af, maar over een aanval is niets bekendgemaakt. In de stad bevindt zich de grootste olieraffinaderij van Rusland.

In de haven van de door Rusland bezette stad Marioepol werden onder meer energievoorzieningen en schepen onder vuur genomen met drones. Daarmee is de capaciteit van de haven, een cruciaal knooppunt voor de militaire logistiek van Rusland, volgens Oekraïne "aanzienlijk beperkt".

De haven werd volgens het Oekraïense leger ook gebruikt voor de "illegale export van Oekraïens graan, kolen en metaal naar Rusland". Marioepol ligt in de Oost-Oekraïense regio Donetsk, die door Rusland grotendeels wordt bezet.

'Panoramaschilderij vernietigd'

In de havenstad Sevastopol op de Krim trof een drone een historisch museum, waarop het dak in brand vloog. Het museum toont werken over de Krimoorlog (1853-1856) tussen het Russische Rijk en een coalitie waaronder het Ottomaanse Rijk. In die oorlog werd Rusland verslagen.

Het topstuk van het museum is het panorama De Verdediging van Sebastopol (1854-1855) van de Russische kunstschilder Franz Roubaud. De door Rusland aangestelde bestuurder van Sevastopol sprak schande van de Oekraïense aanval, en zei dat het panoramawerk "feitelijk is vernietigd", zonder daarbij bewijs te leveren.

De Krim kampt met een brandstoftekort na recente aanvallen van Oekraïne. Het schiereiland werd in 2014 door Rusland geannexeerd.

Aanvallen diep landinwaarts

Oekraïne valt de Russische militaire logistiek de laatste tijd ver achter de frontlinie aan, als onderdeel van een nieuwe militaire strategie. Volgens experts heeft dat er mede toe geleid dat de opmars van de Russen een halt toe is geroepen. "We zullen doorgaan met het toepassen van sancties op lange afstand tegen Russische militaire doelen en de olie-industrie", aldus Zelensky.

Rusland voerde vannacht ook luchtaanvallen uit op Oekraïne. Het Oekraïense leger zegt 181 van in totaal 207 Russische drones uit de lucht te hebben geschoten. Bij een aanval met 26 drones op Charkiv in Oost-Oekraïne zouden vijf mensen gewond zijn geraakt. In de regio Zaporizja in het zuidoosten zouden bij Russische luchtaanvallen tien mensen gewond zijn geraakt. Bij een droneaanval op de zuidelijke havenstad Odesa zouden twee kinderen van 8 en 10 gewond zijn geraakt.

De overheid begint 15 juni een campagne in een nieuwe poging om wangedrag op fatbikes aan te pakken. Verantwoordelijk minister Karremans van Infrastructuur wil dat ouders de technische staat van de fatbike van hun kinderen controleren en ze aanspreken op slecht gedrag op de fatbike.

Volgens hem is een nieuwe campagne nodig omdat uit onderzoek is gebleken dat jongeren de verkeersregels best kennen, maar massaal aan hun laars lappen. Dit zou komen door groepsdruk, zelfoverschatting of uit weerstand tegen het negatieve beeld over de fatbike.

Andere weggebruikers zouden zich volgens het onderzoek vooral ergeren aan fatbikegebruikers die te snel optrekken, andere verkeersdeelnemers intimideren en te snel rijden. Ook is een ergernis dat vaak twee, drie of zelfs vier personen op één fatbike zitten.

De minister wijst erop dat hersenletsel onder jongeren op de elektrische fiets sinds 2020 is verzesvoudigd. Karremans: "Het zou helpen als ouders bijvoorbeeld het gesprek aangaan met hun kinderen."

Om de campagne alvast af te trappen is Karremans woensdagochtend aanwezig bij een fatbikecontrole in Barendrecht, net als Edwin van de Graaf van de verkeerspolitie. De ochtend begint rustig, maar op het moment dat de scholen bijna opengaan, wordt het steeds drukker. Rond half negen fietsen twee jonge meiden samen op één fatbike de politiefuik in.

Volgens de meiden is hun fatbike niet opgevoerd. Of de controles stom zijn? "Nee, eigenlijk niet", zegt één van hen tegen de NOS. Ze begrijpen de actie wel.

De politieagent constateert echter al snel dat de technische staat van hun fatbike verre van in orde is: een remhendel ontbreekt. De fiets remt niet, zegt de agent. "Hij remt wel, maar dat doet hij slow!", reageert één van de meiden snel. "De rem is net afgebroken, ik heb hem in mijn tas." Druk maken de meiden zich er niet om: de fatbike functioneert prima met één rem, vinden zij.

Op de rollerbank blijkt dat de fiets niet is opgevoerd. Ondanks de slechte technische staat van het vervoersmiddel ("Een kapotte rem is geen goed teken.") neemt de politie de fiets niet in beslag. Ook volgt er geen boete. Aan andere fatbike-bestuurders zijn deze ochtend al wel bekeuringen uitgedeeld. De hoogte daarvan wordt later bepaald door de officier van justitie en kan al snel oplopen tot enkele honderden euro's.

Helmplicht en boetes

Van de Graaf schat in dat de helft van de fatbikes op de openbare weg niet aan de technische eisen voldoet. Volgens hem zijn de meest voorkomende overtredingen remmen die niet werken, remmen die ontbreken of opgevoerde fatbikes die harder kunnen dan 25 kilometer per uur.

Pogingen om de overlast rondom het vervoersmiddel te beteugelen, stuiten al langere tijd op juridische problemen. De kern van het probleem is de definitie: wat is een fatbike en wat wordt gezien als een 'gewone' elektrische fiets?

Zo blijkt dat fabrikanten hun ontwerp snel kunnen aanpassen om juridische omschrijvingen van de fatbike te omzeilen, bijvoorbeeld door er dunnere banden onder te zetten. Ook is er nog geen helmplicht voor jongeren op een fatbike, daar wordt wel sinds 2024 over gesproken.

Eind april kondigde minister Karremans aan dat hij werkt aan een minimumleeftijd voor bestuurders van fatbikes en dat hij "een wettelijke basis" wil maken voor fatbikevrije zones. Het doel is dat deze, net als de helmplicht, in september 2027 ingaan.

In Enschede en in Amsterdam hebben ze daar niet op gewacht, daar zijn al gebiedsverboden voor fatbikes. In het Vondelpark zijn tussen 25 mei en 8 juni 39 boetes en 31 waarschuwingen uitgedeeld, maakte de gemeente Amsterdam vandaag bekend.

De kledingbank in Eindhoven stopt per direct met het aannemen van kleding. Zo'n 75 procent van de gedoneerde kleding voldoet niet aan de eisen. Vrijwilligers kunnen het uitzoekwerk niet meer aan.

De innamestop duurt zeker tot na de zomer. Omdat Kledingbank Eindhoven een grote voorraad heeft, is het aanbod dit seizoen nog voldoende, schrijft Omroep Brabant..

Vieze en onbruikbare kleding komt dagelijks met zakken vol binnen in Eindhoven:

Kledingbank Eindhoven is in 2009 opgericht om tweedehands kleding gratis weg te geven aan Eindhovenaren die door financiële problemen zelf geen (nieuwe) kleding kunnen betalen. Alles wat door donaties binnenkomt, wordt door vrijwilligers gesorteerd op categorie, maat en seizoen.

In totaal werken er ongeveer honderd vrijwilligers. Daphne Hobbelen is een van de vrijwilligers die vele zakken kleding door haar handen ziet gaan. "We proberen de mensen wel duidelijk te maken welke kleding ze wel en niet kunnen brengen, maar dat is heel lastig. Meteen bij de deur controleren gaat ook niet omdat er vaak een rij staat om kleding in te leveren", zegt Daphne. Toch is dit wel iets waar de kledingbank naartoe wil werken.

Niet geschikt

De kleding die niet in aanmerking komt, gaat door naar het Leger des Heils of de daklozenopvang. Als het daar ook niet geschikt voor is, gaat de kleding naar het buitenland waar de stof van de kleding hergebruikt wordt.

De kledingbank is niet de enige organisatie die met dit probleem kampt. Eerder al namen Dress for success en Stichting Awesome maatregelen om de instroom van gebruikte kleding te beperken.

If you have a TV and a Pi, you have the workings of a media center, and you’re not exactly short on options for software. But options are good, so …read more

Een voormalige piloot van Air Canada heeft jarenlang zonder de juiste papieren gevlogen. De Canadese man is opgepakt en aangeklaagd voor onder meer fraude en het gebruik van vervalste documenten. Hij is ook beboet door de toezichthouder.

De 59-jarige Geoffrey Wall heeft volgens de politie tussen 2009 en 2025 meer dan 900 binnenlandse en internationale vluchten uitgevoerd zonder het juiste brevet. In die periode heeft hij grote toestellen als een Boeing 777 en 767 gevlogen, schrijven Canadese media.

Wall begon zijn carrière in 1998 als piloot bij Air Canada en werd in 2009 benoemd tot gezagvoerder. Om die functie uit te kunnen voeren had hij een ATPL-certificaat nodig, het hoogste vliegbrevet dat behaald kan worden. Met dat brevet is een piloot bevoegd om grote verkeersvliegtuigen te vliegen.

De voormalige piloot gebruikte volgens de politie vervalste vliegbrevetten om bij Air Canada en de toezichthouder voor de luchtvaart aan te tonen dat hij wel bevoegd was om grotere toestellen te besturen.

'Filmscenario'

De piloot bekleedde tijdens zijn 27-jarige carrière in de luchtvaartsector meerdere functies bij de pilotenvakbond van Air Canada, waaronder die van voorzitter bij het bestuursorgaan van de vakbond.

"Dit onderzoek en alle details eromheen lezen als een filmscenario", zei adjunct-hoofdcommissaris Milinovich van de Canadese politie tegen de media. "Dit is vergelijkbaar met een arts die bevoegd is om huisarts te zijn, maar hersenoperaties uitvoert in zijn praktijk", aldus Milinovich.

De politie begon in januari een onderzoek naar de man nadat bij een controle meerdere afwijkingen in zijn documenten werden geconstateerd. Air Canada meldde het incident bij de toezichthouder, waarna die contact opnam met de politie. De man was toen al niet meer werkzaam bij de luchtvaartmaatschappij, hij was met pensioen gegaan.

Volgens Air Canada was Wall wel gekwalificeerd om te vliegen en had hij een geldig commercieel vliegbrevet. De veiligheid van passagiers kwam volgens de luchtvaartmaatschappij niet in het geding omdat alle piloten elk jaar verplichte trainingen volgen.

Het kabinet wil gaan optreden als gemeenten de taaleis voor mensen in de bijstand niet handhaven. In het uiterste geval krijgt dat financiële consequenties, schrijft minister Aartsen in een brief aan de Tweede Kamer.

De taaleis houdt in dat mensen die een bijstandsuitkering krijgen zich moeten inspannen om de Nederlandse taal te leren, zodat ze aan werk kunnen komen. Ze moeten minimaal niveau 1F of A2 hebben. Dat is het niveau van kinderen aan het einde van de basisschool of van mensen die een inburgeringscursus hebben gedaan.

Gemeenten zijn verplicht om die taaleis te handhaven. Dat betekent onder meer dat ze taallessen moeten aanbieden en een korting van 25 tot 40 procent van hun uitkering kunnen opleggen aan mensen die niet meewerken.

'Verminderen budget'

Op dit moment gebeurt dat niet of nauwelijks. Aartsen dreigt te "escaleren" als gemeenten "ervoor kiezen" om niet in actie te komen. Hij zal dan "een proces in gang zetten dat uiteindelijk kan leiden tot het verminderen van het bijstandsbudget aan die gemeenten".

Tegelijkertijd wil hij de taaleis in de wet gaan aanpassen. Gemeenten hoeven dan alleen nog te toetsen bij twijfel over iemands taalniveau. "Dit bespaart tijd en kosten."

Het voorstel van Aartsen is een uitwerking van wat D66, VVD en CDA in hun coalitieakkoord hebben afgesproken. Zijn voorgangers in eerdere kabinetten waren ook al met het probleem bezig.

Vier Indonesische militairen moeten de cel in voor een zuuraanval tegen een mensenrechtenactivist. De militaire rechtbank gaf hun straffen van 1,5 tot 3 jaar. Twee daders worden ook uit het leger gezet. De aanval schokte Indonesië, vooral nadat beelden ervan waren rondgegaan.

Activist Andrie Yunus bekritiseerde de groeiende rol van het leger in de overheid. Toen hij op 12 maart van dit jaar 's avonds op zijn scooter terug naar huis reed, werd hij door de militairen opgewacht op een kruispunt in Centraal Jakarta. Ze gooiden zuur in zijn gezicht, het gekrijs van Yunus op de beelden ging door merg en been. Een kwart van zijn lichaam raakte verbrand en hij verloor een oog.

'Goedkeuring van de regering'

Mensenrechtenactivisten zijn niet tevreden met deze uitspraak. Ze eisen dat justitie nu ook onderzoek doet naar de opdrachtgevers van de aanval. "De aanval op Andrie Yunus is een voorbeeld van het groeiende gevaar voor Indonesische activisten", zegt Hamid Usman van Amnesty International. Volgens een telling van zijn organisatie is het aantal bedreigde activisten licht gestegen van 288 in 2024, naar 295 activisten vorig jaar. Maar het feit dat meer bedreigingen fysiek worden, baart hem grote zorgen.

"Ikzelf ben ook met de dood bedreigd, aan de telefoon", zegt Usman. En volgens Amnesty International is dat onderdeel van een campagne ingezet door het leger, met impliciete goedkeuring van de regering. "President Prabowo Subianto heeft sinds zijn aantreden meermaals dreigende taal uitgeslagen richting activisten en journalisten." En volgens hem ziet het leger dat als een goedkeuring om hun dreigementen op te voeren.

Uit een rapport van Amnesty blijkt dat het leger een online desinformatiecampagne is begonnen om critici in diskrediet te brengen. Met het groeiende aantal dreigementen tot gevolg.

Doodsbedreigingen

Een van de slachtoffers van de groeiende dreigingen is Iqbal Damanik. Al een decennium voert hij voor Greenpeace actie tegen de verwoesting van de natuur in Indonesië door grondstofwinning. Maar toen hij dit jaar een campagne begon over de nikkelmijnen in Raja Ampat in Papua kreeg hij een stortvloed aan bedreigingen online.

"Het waren vooral berichten die positief waren over de regering. Dat ik nepnieuws de wereld instuurde en dat de regering het best goed deed." En dan voegden sommigen er nog een doodsbedreiging aan toe. "Sommigen zeiden dat ze me zouden onthoofden."

Toen Iqbal toch doorging met zijn campagne werd de dreiging ineens heel direct. "Ze kwamen bij me thuis, en lieten een onthoofde kip achter." En een briefje met de boodschap dat hij zijn mond moest houden. "Anders zou mijn familie gevaar lopen. Dat was ongelooflijk beangstigend."

President Prabowo

Volgens Hamid Usman heeft het allemaal te maken met de autoritaire neigingen van president Prabowo en de groeiende macht van het leger. Hoge militairen krijgen daarmee lucratieve rollen bij het graven naar nikkel en het inrichten van palmolie- en suikerrietplantages. "En ze zien ons als een obstakel voor hun economische doelen."

Indonesië toont wat dat betreft zorgelijke parallellen met de dictatoriale en kleptocratische tijd onder Prabowo's oud-schoonvader Soeharto in de jaren '60 tot '98, waarin een kleine groep zich verrijkte ten koste van de bevolking. Tijden waarin tegenstanders vaak met geweld uit de weg werden geruimd.

Het kruispunt in Centraal Jakarta waar Andrie Yunus werd aangevallen lijkt daarmee symbolisch. Indonesië leek lange tijd vooruit te gaan richting een democratischer en opener samenleving. Maar het land lijkt te zijn omgedraaid en keert terug naar repressievere tijden. En de aanval op Andrie Yunus maakt dat voor activisten heel concreet.

Vertrek of zelfcensuur

"Ik denk er weleens over na om vertrekken uit Indonesië", zegt Usman. De bedreigingen tegen hem en zijn familie baren zijn omgeving grote zorgen. Hij hoopt na gesprekken met de Nederlandse ambassadeur op hulp als het erop aankomt. Na vragen van de NOS zegt het ministerie van Buitenlandse Zaken niet op individuele zaken te reageren.

Ook Iqbal denkt weleens na over een vertrek. Maar hij kiest voorlopig voor enige zelfcensuur. "Ik ga iets meer berekenend spreken. Al was het maar omdat mijn vrouw me daar soms om vraagt." Want hij vindt het belangrijk om zijn stem, al dan niet lichter, te verheffen. "Ik blijf hoop houden dat het beter wordt in Indonesië. Dat wordt een moeilijke strijd, ook voor mijn familie."

Eerder dan verwacht dreigt er een tekort aan de hoeveelheid beschikbare elektriciteit in Nederland. Dat meldt de landelijk netbeheerder Tennet in een jaarlijks advies aan het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Vorig jaar was de verwachting nog dat zo'n tekort pas in 2030 zou optreden.

Nu denkt de Tennet dat dit al in 2028 kan gebeuren. "Het risico op een elektriciteitstekort neemt aanzienlijk toe," zegt Maarten Abbenhuis, operationeel directeur van Tennet. De overheid moet daarom haast maken met een subsidieregeling voor gascentrales, adviseert de netbeheerder.

Het advies heeft niets te maken met netcongestie en de druk op het elektriciteitsnet; alle kabels, transformatoren en hoogspanningsmasten in Nederland. Dit rapport gaat over de productie van elektriciteit door gas-, kolen- en kerncentrales, windmolens en zonnepanelen.

Het dreigend tekort aan elektriciteit wordt veroorzaakt door de toenemende vraag. Steeds meer bedrijven schakelen over van gas op elektriciteit. Ook particulieren rijden steeds vaker op elektriciteit in plaats van benzine en stoken hun huis warm met elektrische warmtepompen in plaats van gas.

De norm is streng in Nederland; er mag niet vaker dan vier uur per jaar een tekort aan elektriciteit ontstaan. Dat dit toch dreigt te gebeuren is het gevolg van de toenemende afhankelijkheid van elektriciteit afkomstig van zon en wind. Hierdoor worden gascentrales steeds vaker verliesgevend.

Toch is er ook in de toekomst zogenoemd 'regelbaar vermogen' nodig. Dat betekent dat er gas- of kolencentrales nodig zijn die bij een gebrek aan zon en wind voor voldoende elektriciteit zorgen. De eigenaren van die centrales worden dan betaald om klaar te staan en bij te springen als er een tekort is.

Het kabinet heeft al besloten om zo'n 'capaciteitsmechanisme' te ontwikkelen. Minister Stientje van Veldhoven van Economische Zaken en Klimaat komt naar verwachting binnenkort met de uitwerking van de plannen. Het klinkt simpel: gascentrales aanzetten bij een tekort aan elektriciteit uit zon en wind. In de praktijk ligt het iets ingewikkelder. Zo moet het systeem de vrije elektriciteitsmarkt zo min mogelijk verstoren en niet meer kosten dan strikt noodzakelijk.

Toch is haast geboden volgens de netbeheerder. "We moeten nu echt starten met capaciteitsmarkt", zegt Abbenhuis. Volgens Tennet moet dit in de winter van 2029/2030 operationeel zijn. "Dat kan als we aansluiten bij ontwikkelingen in onze buurlanden."

België heeft al een aantal jaren een capaciteitsmarkt net als het Verenigd Koninkrijk. Ook Duitsland en Denemarken ontwikkelen zo'n systeem. Leveringszekerheid van elektriciteit is voor een flink deel afhankelijk van de samenwerking met andere landen in Europa. Ook daar groeit de komende jaren het dreigende elektriciteitstekort, schrijft Tennet in het advies.

Naast het subsidiëren van gascentrales, zijn er grote batterijen nodig. Die moeten tijdelijk overtollige elektriciteit uit zon en wind opslaan en teruggeven bij een tekort. Verder pleit Tennet ervoor om niet alleen energiecentrales te betalen om 'stand by' te staan. Grote afnemers van elektriciteit zouden betaald moeten worden om minder elektriciteit af te nemen bij een tekort. Hoe meer bedrijven en particulieren financieel profiteren van het meebewegen met vraag en aanbod van elektriciteit, hoe minder groot het probleem wordt.

Tekort kan opgelost worden

Weliswaar dreigt er volgens de huidige berekeningen over een aantal jaren een tekort, de grootte van het tekort is volgens Tennet overzichtelijk. Het gaat om een beperkt aantal uren, vooral in de winter. De netbeheerder gaat ervan uit dat er genoeg mogelijkheden zijn om een tekort te voorkomen.

Mocht de capaciteitsmarkt niet op tijd operationeel zijn, kan Tennet ook individuele afspraken maken met eigenaren van gascentrales. Niet alleen moet voorkomen worden dat ergens het licht uit gaat. Een dreigend tekort kan ook voor een extreem hoge elektriciteitsprijs zorgen.

Verslaggevers van de BBC melden vanochtend apocalyptische taferelen vanuit Belfast. In het oosten van de stad smeulen na de rellen van gisteravond in brand gestoken auto's en een bus nog na en liggen huizen erbij als ruïnes. Er hangt de geur van verbrand hout en plastic, en overal ligt as.

Een protest tegen immigratie, na een brute mesaanval op straat door een migrant uit Sudan, liep uit op geweld, vernielingen en branden. De chaos wordt vanochtend breed veroordeeld.

"Groepen gemaskerde mannen die gezinnen uit hun huizen verdrijven door brand te stichten, is niets minder dan walgelijke lafheid", zegt premier van Noord-Ierland, Michelle O'Neill. Andere politici zeggen diepbedroefd en woedend te zijn over "zoveel waanzinnig, walgelijk racisme en vernieling op straat".

Een bewoonster vertelt hoe ze haar huis moest ontvluchten nadat haar voordeur vlam had gevat:

De Britse premier Starmer omschrijft de chaos in Belfast als "schokkend en volstrekt onacceptabel". Volgens hem is het duidelijk dat mensen werden aangevallen vanwege hun achtergrond. "Degenen die achter het geweld zitten zullen de volle kracht van de wet voelen", zegt hij.

Extreemrechts veroordeeld

De Noord-Ierse minister van Justitie, Naomi Long, geeft online onruststokers van extreemrechts de schuld van het aanwakkeren van raciale spanningen en omschreef hun acties als "verachtelijk".

De relschoppers vielen op verschillende plekken in de stad woningen aan waarvan ze dachten dat er migranten woonden. Onder meer een Afrikaans gezin moest hun huis uit toen de ramen ervan werden ingeslagen. Volgens de BBC woonden ze er al meer dan twintig jaar. "Ze worden weggestuurd puur omdat ze zwart zijn," vertelde een dominee aan de BBC.

Ook de woning van een Noord-Ierse vrouw brandde volledig uit en haar Oekraïense buren ontvluchtten hun huis, nadat gemaskerde mannen de voordeur in brand hadden gestoken.

De 19-jarige dochter van het Oekraïense gezin beschreef de gebeurtenissen tegenover de BBC als angstaanjagend: "Ik was met mijn hond in huis, dus ik moest via de achterdeur vluchten. Gelukkig wonen mijn vrienden in de buurt, dus ik kon bij hen overnachten."

Veel mensen gered

De politie meldt veel mensen te hebben gered, onder anderen een baby van twee maanden oud. "Het waren gezinnen uit alle lagen van de bevolking die gisteravond het slachtoffer werden van dit afschuwelijke gedrag", zei hoofdcommissaris Jon Boutcher in het radioprogramma Good Morning Ulster.

"Hier is absoluut geen excuus voor," zei Boutcher. Hij noemde de rellen een "enorme daad van zelfbeschadiging, gepleegd door hersenloze idioten die eigenlijk alleen hun eigen toekomst in gevaar brengen".

De leider van de Ulster Unionist Party, Jon Burrows, was gisteravond in de Newtownards Road in Oost-Belfast, waar een bus in vlammen opging. Hij zag vooral veel jonge relschoppers: "Het waren voornamelijk kinderen jonger dan 16, met bedekte gezichten, die dachten dat het hun patriottische plicht was om een bus in brand te steken en huizen te vinden die gelinkt waren aan immigranten."

Hij zei in het radioprogramma dat hij hun gedrag "volledig veroordeelt" en dat "het geen plaats heeft in onze samenleving. Het hoort niet thuis in een legitiem gesprek over migratie." Hij riep ouders op om hun kinderen binnen te houden.

Correspondent Arjen van der Horst:

"De migrantenpopulatie in Noord-Ierland is eigenlijk heel klein, maar toch zijn er al jaren spanningen. Dat is niet los te zien van het gewelddadige verleden van Noord-Ierland. Het is nog steeds een sektarische samenleving en dat zie je vooral in een stad als Belfast. Daar heb je een lappendeken van protestantse en rooms-katholieke wijken naast elkaar, waar mensen opgroeien met angst voor de ander.

Voor protestanten was die ander decennialang 'de katholiek' en voor katholieken was dat 'de protestant'. De laatste jaren is er een 'nieuwe ander' bij gekomen: de migrant. Er is verzet tegen verandering en vooral in de protestantse wijken is dat verzet heel territoriaal. Waar ze in het verleden katholieke nieuwkomers verjoegen, richt de agressie zich nu meer en meer op migranten."

De Noord-Ierse politie houdt rekening met meer onrust en in verschillende Noord-Ierse steden zijn extra politiemensen op de been.

Verdachte voorgeleid

De verdachte van de steekpartij, een 30-jarige Sudanees, is gisteravond aangeklaagd voor poging tot moord, het bezit van een scherp voorwerp op een openbare plaats en doodsbedreigingen. Hij moet vandaag voor de rechtbank van Belfast verschijnen.

Het slachtoffer, een man van in de veertig, liep zware verwondingen op aan zijn ogen en snijwonden in zijn gezicht en op zijn rug.

Volgens de politie is op de plek van de aanval een keukenmes gevonden. Een aantal omstanders wist de aanvaller te stoppen, voordat de politie arriveerde en hebben daarmee waarschijnlijk het leven van het slachtoffer gered.

Het treinverkeer rond Utrecht Centraal is hervat, nadat blikseminslagen vanmiddag tot vertragingen hadden geleid.

Tussen Utrecht Centraal en Amsterdam Centraal/Schiphol lag het treinverkeer enige tijd stil, inmiddels is het weer opgestart. Alleen tussen Breukelen en Utrecht Centraal rijden er minder treinen. Dat zal volgens de NS zeker tot 16.00 uur duren.

Er was ook vertraging op het traject tussen Utrecht en Eindhoven. De treinen rijden daar weer.

Inslag bij verkeersleidingspost

Op twee plekken was het spoor geraakt door de bliksem. Rond 11.00 uur sloeg tussen Utrecht Centraal en Breukelen de bliksem in, schrijft RTV Utrecht. Het was vlak bij een verkeersleidingpost, waar het personeel de inslag zag gebeuren. Op die plek konden op twee sporen nog wel treinen rijden. Voor de andere twee sporen moest nog gekeken worden hoe groot de schade was.

Door de inslag kwam een trein op het traject stil te staan. De bliksem is niet op de trein ingeslagen.

Later was er ook een blikseminslag tussen de stations Driebergen-Zeist en Utrecht Vaartsche Rijn. Ook daar reden minder treinen. De beperkingen zijn inmiddels voorbij.

Zo reageerden reizigers op Utrecht Centraal op de overlast:

Het KNMI heeft voor het midden en oosten van het land code geel afgegeven vanwege onweersbuien, mogelijk met hagel en windstoten. In de loop van de middag worden de buien vanuit het westen minder, in het oosten duurt het nog tot laat in de avond.

Op de site van de NS is de actuele situatie op het spoor te volgen.

(Telecompaper) Broadcom has announced an investment partnership aimed at building 20 GW of data centre compute capacity globally, powered by its processing chips and networking products...

Defensie heeft de eerste concrete plannen naar buiten gebracht voor de nieuwe megakazerne in Zeewolde, die rond 2035 klaar moet zijn. Op het terrein worden zo'n 7000 militairen ondergebracht. Ook komt er een schietbaan en kunnen helikopters er landen. Daarmee wordt het een van de grootste militaire locaties van Nederland.

De kazerne moet tussen 2029 en 2035 worden gebouwd op een terrein van ongeveer 653 hectare. Het kabinet wees deze locatie eind vorig jaar definitief aan als voorkeurslocatie.

Er moeten zo'n 6000 medewerkers en 1000 leerlingen worden ondergebracht die werkzaam zijn voor onder andere het 400 Geneeskundig Bataljon uit Ermelo, het Joint Intelligence Surveillance Acquisition Reconnaissance Commando (JISTARC) uit 't Harde en Oldebroek en het Opleidings- en Trainingscentrum Logistiek uit Soesterberg. Ook onderdelen van het Defensie Ondersteuningscommando krijgen een plek op de nieuwe locatie.

Naast kantoren en legeringsgebouwen wil Defensie ook werkplaatsen, magazijnen, sportvoorzieningen, een gezondheidscentrum en een oefenterrein realiseren.

Grote gevolgen

De komst van de kazerne heeft grote gevolgen voor het gebied, meldt Omroep Flevoland. Ongeveer 387 hectare landbouwgrond verdwijnt door dit plan. Hier liggen negen woningen en agrarische bedrijven. Boeren zullen uitgekocht worden en omwonenden vrezen voor lawaai.

Defensie erkent de impact op bewoners en ondernemers en noemt die "zeer groot". Om zoveel mogelijk de negatieve gevolgen te beperken, zegt Defensie verschillende mogelijkheden te onderzoeken.

Groene buffer

Natuurliefhebbers zijn bang dat de plannen van Defensie ten koste gaan van de omliggende natuur. Volgens eerdere onderzoeken kan een deel van het Natuurnetwerk Nederland worden geraakt. Dat is een netwerk van gebieden waar de natuur voorrang heeft.

Defensie wil in de komende jaren onderzoeken hoe natuur zoveel mogelijk behouden kan blijven. Het idee is op dit moment om rondom de kazerne een groene buffer te creëren.

Toegangspoorten voor verkeer

Om de verkeersdruk te spreiden worden er drie toegangspoorten aangelegd. Uit eerste onderzoeken blijkt dat de kazerne zelf een beperkt effect heeft op de doorstroming, maar dat de wegen in de regio door woningbouw en economische groei steeds drukker worden. Daarom onderzoekt Defensie samen met de regio welke aanpassingen nodig zijn.

Inwoners, bedrijven en organisaties kunnen tot en met 21 juli reageren op de plannen van Defensie.

De Gasunie vindt dat de Nederlandse gasopslagen niet snel genoeg worden bijgevuld voor komende winter. Dat bevestigt het bedrijf na berichtgeving in De Telegraaf. De gasopslagen zijn op dit moment voor 19 procent gevuld. Een jaar geleden was dat rond deze tijd al meer dan 50 procent.

Ieder jaar worden die opslagen vanaf het eind van het stookseizoen, zo rond april, langzaamaan gevuld. En dan vanaf oktober, het begin van het stookseizoen, daalt die voorraad weer.

Het vullen is een verantwoordelijkheid van bedrijven en de overheid. De Gasunie stelt vast dat die mede door de hoge prijzen van nu wachten met de aankoop van gas. Volgens de Gasunie wordt dat een risico.

Koude winter overbruggen

"In oktober zouden we ongeveer op 80 procent moeten zitten", zegt Gasunie-bestuurder Hans Coenen. "Onze zorg is dat als we met dit tempo doorgaan, we dat niet gaan halen." De Gasunie zorgt voor het transport van aardgas in Nederland en beheert het pijpleidingen-netwerk.

Het vullen van de opslagen is in eerste instantie een taak van commerciële bedrijven op de aardgasmarkt, zegt Coenen. "Als marktpartijen het af laten weten, dan kan de Nederlandse staat het doen. Je wil een koude winter kunnen overbruggen. En ook als er geen gas naar Nederland komt, door welke oorzaak dan ook, dan willen we er toch warmpjes bij zitten en moeten onze industrieën kunnen draaien."

Opslagen leeg opgeleverd

Door een paar veranderingen op de gasmarkt is de voorraad op dit moment kleiner. Zo houdt het bedrijf Gasterra dit jaar op te bestaan. Gasterra verhandelde het Groningse gas en maakte daarvoor altijd gebruik van twee grote gasopslagen, in Norg (Drenthe) en Grijpskerk (Groningen). Het Groningse gasveld is gesloten en Gasterra heeft die twee gasopslagen op 1 april leeg opgeleverd.

Twee van de vier grote gasopslagen moesten dit jaar dus aan het begin van het vulseizoen leeg zijn. Daardoor daalde de totale vulgraad tot 5 procent.

Hoge gasprijs

Een andere verandering heeft met de gasprijs te maken. Die is normaliter in de winter hoger dan in de zomer. Voor marktpartijen is het dan aantrekkelijk om in de zomer gas te kopen en te bewaren in die gasopslagen om het vervolgens in de winter te verkopen.

Maar op dit moment is gas relatief duur en is het dus nog de vraag of marktpartijen winst zullen maken als ze nu kopen en later verkopen. Daarom kiezen de bedrijven ervoor om nu minder in te kopen, waardoor het vullen langzamer gaat

Overheidstaak

Vanwege het sluiten van het Groningse veld en het stoppen van Gasterra is het vullen van de opslagen nu deels een taak van de overheid. Staatsbedrijf Energiebeheer Nederland moet gas kopen en later verkopen en heeft daarvoor een bufferlening van ruim 20 miljard euro gekregen van het kabinet. Maar als EBN gas nu duur koopt en later goedkoop verkoopt dan kost dat de belastingbetaler dus geld.

Minister Stientje van Veldhoven (Klimaat en Groene Groei) zei onlangs "samen met EBN te zoeken naar de balans tussen leveringszekerheid voor volgende winter, het beperken van marktverstoring en kosten zo laag mogelijk houden."

Leveringszekerheid monitoren

De Gasunie is ook een staatsbedrijf. "Onze taak is om de leveringszekerheid te monitoren en het ministerie daarover te adviseren", zegt Coenen. "We zullen regelmatig het gesprek voeren met de minister om ervoor te zorgen dat we alles voor de komende winter goed op orde krijgen."

We zijn voor gas in de winter maar deels afhankelijk van wat er in de opslagen zit. Er wordt ook continu gas aangevoerd via schepen en pijpleidingen vanuit Noorwegen bijvoorbeeld. En het Groningenveld is dan wel dicht. Maar Nederland produceert nog wel aardgas vanuit kleinere gasvelden.

At various times in the history of desktop computing, the market has stubbornly refused to follow the path dictated for it by a dominant manufacturer. IBM’s move to MCA in …read more

Vraag mensen naar het bekendste werk van Antoni Gaudí en je krijgt als antwoord: de Sagrada Família. Precies 100 jaar na de dood van de architect zegent paus Leo XIV vandaag in Barcelona de Toren van Jezus Christus in. Met het kruis op die toren en een voltooide constructie komt het einde van de bouw na bijna 125 jaar ook eindelijk in zicht. Maar critici vragen zich af of het nog wel het gebouw is wat Gaudí voor ogen had.

De bouw begon in 1882 onder leiding van architect Francisco de Paula del Villar. Een jaar later nam Gaudí het werk als hoofdarchitect over. Tot zijn dood in 1926 was het zijn voornaamste werk.

Carolina García-Estévez deed als architect en kunsthistoricus uitgebreid onderzoek naar het werk van Gaudí. "Hij had een manier van werken met zijn handen, waarbij hij materialen bewerkte die heel dicht bij de natuur stonden, heel dicht bij de oorspronkelijke inspiratiebronnen van de architectuur."

Bij Gaudí's overlijden was de bouw nog maar voor een kwart voltooid. Met de tekeningen en ideeën van de kunstenaar in de hand namen andere architecten het werk over. In de volgende honderd jaar werden er technieken ontwikkeld waar Gaudí nooit van had kunnen dromen. Al denkt Jordi Barbany dat Gaudí daar rekening mee hield, toen hij de instructies schreef voor na zijn dood.

Barbany heeft een steenhouwersbedrijf in de buurt van Barcelona. Zijn familiebedrijf werkt al generaties lang mee aan de bouw van de Sagrada Família. "Werken voor een kunstenaar en architect als Gaudí brengt veel verplichtingen met zich mee. Het is een grote verantwoordelijkheid", vindt Barbany. Hij legt uit hoe het proces door de jaren heen is veranderd.

"Vroeger bestond het machinale proces nog niet. Alles werd volledig handmatig gemaakt, waardoor de rol van de steenhouwers belangrijker was dan nu." Maar dat betekent niet dat het proces nu helemaal mechanisch is geworden.

De sculpturen worden bijvoorbeeld eerst door kunstenaars in het klein gemaakt. Het grove steenhouwwerk gebeurt met machines, maar het werk wordt afgemaakt door beeldhouwers.

Toch denken critici zoals architect García-Estévez dat in het moderne proces een deel van de mystiek van Gaudí verloren gaat. "Verhoudingen zijn wiskundig berekend, en zijn niet gemaakt op basis van echte lichamen. Als je voor het gedeelte staat dat Gaudi heeft gemaakt, dan is het alsof je echt in de natuur staat." Ze noemt de veranderingen en toevoegingen van na zijn dood erg controversieel.

Volgens haar was er te veel haast bij het afbouwen de Sagrada Família, omdat er dan meer aan verdiend kon worden. "Voor een afgebouwde basiliek kan je toeristen een hogere prijs vragen dan als het nog niet af is."

Gemiste kans

Wat haar betreft hadden ze het gebouw beter onaf kunnen laten en er een plein van moeten maken, zodat iedereen van het meesterwerk zou kunnen genieten. Ze is vooral teleurgesteld over het kruis op de hoogste toren.

Daar kunnen bezoekers met een lift naar boven en volgens haar kan dat nooit de visie van Gaudí zijn geweest. "Je moet niet in een symbool kunnen komen. Een symbool is slechts iets om naar te kijken en inspiratie uit te putten."

Het is een gemiste kans voor de architectuur, vindt ze. "De mooiste dingen blijven per definitie onafgemaakt, want moderniteit heeft daar juist mee te maken. We maken nooit iets af. De tijd haalt ons altijd in", is haar mening.

Maar Barbany kijkt er anders naar. Dat de werkwijze is veranderd, betekent voor hem niet dat de betekenis of de essentie van het werk is veranderd. "Voor mij is het belang van de Sagrada Família dat het gebouw in beweging is geweest, dat het is geëvolueerd, dat het samen met de maatschappij is ontwikkeld."

Hij denkt dat Gaudí de financiële mogelijkheid heeft gehad om de bouw van de Sagrada Família te versnellen, maar daar bewust niet voor heeft gekozen. Voor hem blijkt daaruit dat de "architect van God" precies wist hoe het zou moeten lopen. Want, zegt Barbany "tijd was voor hem niet belangrijk, het moest zo eindigen."