Aggregator

In een niet al te verre toekomst moeten alle producten in Europa worden gemaakt van oude spullen. Je levert bijvoorbeeld je afgedankte kleding in en die wordt vervolgens gebruikt als isolatiemateriaal. Alle plastic wordt in een uitstootvrij proces afgebroken en weer tot nieuw plastic gemaakt. En om auto's te fabriceren, importeren bedrijven geen zeldzame aardmetalen meer uit China. Ze halen de materialen uit oude apparaten, die Europese bedrijven hebben ingeleverd in ruil voor statiegeld.

Dit is geen fantasie. In 2050 moet de Europese economie volledig circulair zijn. Dat houdt in dat we het moeten doen met de olie, mineralen en erts die al zijn gedolven en inmiddels vastzitten in machines, huizen, voertuigen en andere goederen.

Economie valt uit elkaar

"Grondstoffen zijn schaars en vanuit een ecologisch perspectief heeft het zeker zin om de Europese economie circulair te maken", zegt Thomas Bauwens, econoom en onderzoeker aan de Erasmus Universiteit. De EU-landen hebben een heel pakket aan circulaire plannen aangenomen en momenteel buigen ze zich over de nieuwe verordening voor de circulaire economie.

Een ding is wel belangrijk: "Onze economie zal uit elkaar vallen als we stoppen met nieuwe spullen kopen en het circulaire concept volledig wordt ingevoerd", vat Bauwens het samen. Niettemin is hij duidelijk: dit is de beste weg voor de Europese economie.

Momenteel wordt 12 procent van Europese grondstoffen hergebruikt en dat wordt maar langzaam meer. Tegelijkertijd moet dat aandeel in 2030 verdubbeld zijn, volgens de doelen die de Europese landen zichzelf hebben opgelegd. De technische oplossingen zijn er grotendeels al, zeggen deskundigen.

"Als bedrijven circulair wilden worden, hadden ze dat al gedaan", concludeert Meindert Flikkema, hoogleraar economie aan de VU en onderzoeker bij RaboResearch.

Daarom moeten de Europese en nationale overheden wat hem betreft de overgang naar circulair aandrijven. "Aan de ene kant afdwingen met straffen, maar ook positief prikkelen." Denk aan regels voor hoeveel hergebruikte grondstoffen er in nieuwe producten moeten zitten, tot beter beschikbare bankleningen en overheidssubsidies voor circulaire bedrijven.

Wasmachinefabrikant

Terug naar de vraag hoe we de economie draaiend kunnen houden, als burgers en bedrijven massaal stoppen met nieuwe spullen kopen. Volgens Flikkema schakelen veel bedrijven nu al om van productie naar reparaties. Denk aan de wasmachinefabrikant die je tegenwoordig ook kunt bellen als het apparaat stuk gaat.

Dat is één voorbeeld; op industriële schaal kan het leiden tot aanzienlijk meer omzet voor de economie, denken economen. Flikkema: "Wij leven op een continent met weinig kritieke grondstoffen. Daarom kan circulariteit juist een strategie worden voor Europa - geen belemmering."

Dat is de theorie, maar om dat te bereiken moet Europa massaal investeren in de recycling-industrie. Politici kunnen dat ondersteunen met tijdelijke importheffingen op goedkope grondstoffen uit bijvoorbeeld China, zegt ING-econoom Gerben Hieminga. "Dan geef je de recyclingindustrie hier een kans om volwassen te worden."

Want momenteel is het vaak duurder om materialen te recyclen dan iets van nieuwe grondstoffen te maken. Hieminga: "Het is goedkoper om nieuwe aardmetalen te importeren uit China. En dan blijven we afhankelijk van een andere grootmacht."

Kwaliteitsproducten

Econoom Thomas Bauwens denkt dat Europese beleidsmakers te veel focussen op de consequenties van consumptie bij hun pogingen om Europa circulair te maken. "Dat is minder ingrijpend, dus ik snap het. Maar in plaats van beslissen 'we gaan plastic inzamelen' in de EU, is het beter om te komen met een verbod op het produceren van nieuwe plastic vanaf een bepaald jaar."

Ook het fiscale stelsel moet op de schop als je de circulaire economie winstgevend wil maken, vinden deskundigen. "Je wil meer belasting heffen op consumptie en minder op arbeid - zoals reparaties en onderhoud", zegt Klaske Kruk, directeur van de Nederlandse Vereniging van Circulaire Economie.

"Anders importeren we steeds meer Chinese wegwerprommel en worden we steeds afhankelijker van het buitenland. We moeten onze markt beschermen door in Europa kwaliteitsproducten te maken die we kunnen repareren en hergebruiken, zodat we hier economische waarde genereren."

Nederland blinkt uit

Vier jaar voor deadline is er nu één land dat de Europese doelstelling van 24 procent circulariteit haalt, en met gemak: in Nederland wordt 33 procent van de grondstoffen opnieuw gebruikt.

Volgens het Europees Milieuagentschap komt dat niet door burgers die hun best doen met blikjes waar statiegeld op zit inleveren. Het ligt vooral aan de wegenbouwsector. In Nederland, zo concludeerde het agentschap, wordt bouw- en sloopafval uitzonderlijk vaak hergebruikt om nieuwe wegen te maken.

Bij het Griekse tv-programma Survivor Greece is een deelnemer zwaargewond geraakt. Een deel van zijn been moest geamputeerd worden. Het programma is van de buis gehaald.

Het programma, te vergelijken met het in Nederland populaire Expeditie Robinson, werd opgenomen in de Dominicaanse Republiek. In het water bij de hoofdstad Santo Domingo ging het begin deze week mis. De 22-jarige deelnemer Stavros Floros zou zijn overvaren door een toeristenboot toen hij, buiten de opnames om, aan het speervissen was.

Skai, dat het programma uitzendt, spreekt van een serieus ongeluk: "We betuigen onze spijt en volledige steun aan hem en zijn familie." De zender stelt verder "op alle mogelijke manieren bij te dragen aan eventuele ziekenhuisopnames en revalidatiezorg mochten die nodig zijn".

Intensive care

Floros ligt volgens productiemaatschappij Acunmedya op de intensive care. Zijn toestand is stabiel en hij is bij bewustzijn. Zijn linkerbeen zou tot net onder zijn knie zijn geamputeerd en ook is hij ernstig gewond geraakt aan zijn rechterenkel.

Eerder deze week zei de Griekse minister van Volksgezondheid Georgiadis dat het vanwege de ernst van de verwondingen niet mogelijk is om Floros te vervoeren. Volgens Skai wordt er overwogen om hem per vliegtuig naar de Verenigde Staten te brengen, waar hij in een gespecialiseerd ziekenhuis behandeld kan worden.

De familie van Floros is naar Santo Domingo gereisd. De Dominicaanse politie en kustwacht doen onderzoek naar de toedracht van het incident. Skai zegt dat het programma voorlopig niet meer op tv wordt uitgezonden, "totdat de oorzaken volledig zijn onderzocht".

Nederland geeft twee eeuwenoude objecten terug aan India. Het gaat om de zogeheten Chola Plates, historische ringen met beschreven koperen platen, nu in het bezit van de Universiteit Leiden.

De universiteit draagt de stukken morgen formeel aan India over. Vandaag worden ze getoond tijdens het bezoek van de Indiase premier Modi aan ons land, in het bijzijn van premier Jetten.

India vraagt al bijna drie jaar om teruggave van de historische voorwerpen. Wanneer de objecten echt naar India gaan, is nog niet bekend.

Ze zijn zeer waarschijnlijk opgegraven bij de bouw van een VOC-fort in Nagapattinam. De Commissie Koloniale Collecties deed onderzoek en vond geen aanwijzingen dat de oorspronkelijke eigenaren toestemming hebben gegeven om de voorwerpen naar Nederland te halen. Daarop werd de universiteit, die ze sinds 1862 in het bezit had, aangeraden ze terug te geven.

'Grote historische waarde'

Op de platen staan afspraken over het recht van een boeddhistisch heiligdom en kloosters in het Indiase Nagapattinam om inkomsten van dorpen te innen. De ringen die de platen bij elkaar houden, hebben zegels van vorsten die regeerden in de 11de en 12de eeuw.

Vijf platen bevatten inscripties in het Sanskriet en zestien platen teksten in het Tamil.

"De Universiteit Leiden realiseert zich dat de stukken van grote historische waarde zijn voor India en dat het daarom belangrijk is dat zij terugkeren naar het land van herkomst", zegt bestuursvoorzitter Sels van de Universiteit Leiden.

De Chola-platen gaan naar een Indiase archeologie-organisatie van de overheid in New Delhi.

De politie heeft vanochtend een deel van een groot winkelcentrum in Leidschendam ontruimd nadat een run was ontstaan op een speciale editie van een horloge.

"Het werd grimmig en onrustig", aldus een woordvoerder van de politie bij Omroep West. "De winkel blijft vandaag dicht."

Naar schatting een paar honderd mensen bivakkeerden de afgelopen nacht met tuinstoelen en kratten bier vlak bij de winkel van het Zwitserse horlogemerk Swatch. Ze hoopten een speciaal zakhorloge te bemachtigen dat vandaag wereldwijd in de verkoop gaat.

De menigte drong zich naar binnen en moest daarna door de politie worden verwijderd:

Om 03.00 uur vannacht kreeg de politie een eerste melding van een ruzie, laat de woordvoerder weten. Toen de deuren van het overdekte winkelcentrum vanochtend om 09.00 uur opengingen, haastte iedereen zich naar binnen. De gang bij de horlogewinkel kwam vol met mensen te staan.

Volgens de politie werd het toen onrustig. Om te voorkomen dat het uit hand zou lopen, ontruimden agenten de hele gang waar de winkel zit. De mensen werden naar buiten gestuurd. Niemand is opgepakt.

Bij de winkel van Swatch aan de PC Hooftstraat in Amsterdam is de verkoop van het speciale horloge vanochtend op het allerlaatste moment afgeblazen.

De eigenaar besloot om zijn winkel dicht te houden omdat hij de veiligheid van medewerkers en de wachtenden in de rij niet konden garanderen, meldt stadsomroep AT5.

Ook in Amsterdam hadden zich gisteravond en vannacht veel mensen verzameld om het horloge te bemachtigen. Onder hen waren niet alleen liefhebbers maar ook mensen die openlijk toegaven het horloge te willen doorverkopen. "Ik ben 17. Er zijn geen baantjes waar ik omgerekend zo snel geld kan verdienen", aldus iemand in de rij. "Ik wil hem zo snel mogelijk verkopen. Ik denk dat ik er wel 10.000 euro voor kan krijgen. En het horloge zelf kost 400 euro, dus reken maar uit."

In de rij stond ook een man die zei uit Rusland te komen. Hij was speciaal naar Amsterdam gekomen voor het horloge. "Ik vind het niet leuk in de rij. Het is koud en het regent", zei hij. "Maar ik kan wel lekker wat geld verdienen."

Maar de kans is groot dat hij voor niets is gekomen, want de horlogewinkel aan de PC Hooftstraat blijft waarschijnlijk de rest van de dag dicht.

Utrecht

De winkel van Swatch aan de Lange Elisabethstraat in Utrecht bleef vanochtend zonder enige verklaring dicht.

Ook voor die winkel hadden zich gisteravond en vannacht ongeveer 300 mensen verzameld om het speciale horloge te kunnen kopen. Toen de winkel niet openging, ontstonden er wat opstootjes in de rij wachtenden. De politie greep niet in, maar begeleidde wel zo'n vijftig tot honderd mensen naar station Utrecht Centraal aan de andere kant van winkelcentrum Hoog Catharijne meldt RTV Utrecht.

Ook in Utrecht is niemand opgepakt.

Bij andere winkels van het Zwitserse horlogemerk in Nederland zijn geen problemen, omdat daar het speciale horloge daar niet te koop is.

Bij een ongeluk op de Ringbaan Noord in Tilburg zijn vannacht zes mensen gewond geraakt. Volgens de politie zijn de slachtoffers "veelal tieners".

Het ongeluk gebeurde rond 02.30 uur vannacht. De 18-jarige bestuurder verloor de macht over het stuur en ramde met de auto een verkeerspaal, meldt Omroep Brabant.

Alle inzittenden van de auto zijn naar een ziekenhuis gebracht. Dat gold ook voor de bestuurder. Het lijkt erop dat hij te veel gedronken had. "De blaastest was voorlopig positief", laat de politie weten.

Of de 18-jarige man daadwerkelijk onder invloed was, kan de politie pas bevestigen als ook het resultaat van de afgenomen bloedproef bekend is.

Veel hardrijders

De politie heeft na het ongeluk uitgebreid onderzoek gedaan op de Ringbaan. Omwonenden klagen al langer dat op de weg erg hard wordt gereden. Volgens het Openbaar Ministerie (OM) rijden er ook dagelijks tientallen automobilisten door rood.

Om die reden is eind maart een nieuwe vaste flitspaal geplaatst op de Ringbaan Zuid. Die flitser controleert op snelheid en het negeren van een rood verkeerslicht.

De gemeente Tilburg en het OM willen in de loop van dit jaar meer van die vaste flitspalen plaatsen op de Ringbaan, ook vlak bij de plek waar het ongeluk van vannacht gebeurde.

Anyone who’s worked with even a 1 mm bit knows that while a drill press is all but essential, it isn’t proof against broken bits. Working with a 0.1 mm …read more

In Brasschaat, niet ver over de grens in België, is gisteravond een ernstig auto-ongeluk gebeurd. Een van de inzittenden, een jongen, is daarbij om het leven gekomen. Drie jongens en een meisje raakten gewond.

Een woordvoerder van de politie laat aan de VRT weten dat de slachtoffers allemaal 16 of 17 jaar oud zijn. Ze komen uit de buurt van Brasschaat.

Het ongeluk gebeurde kort voor middernacht in een flauwe bocht in een villawijk. De auto raakte eerst een boom aan de zijkant van de weg en kwam vervolgens tegen een andere boom tot stilstand.

Uit het eerste onderzoek blijkt dat de auto mogelijk 100 kilometer per uur reed, terwijl daar maximaal 50 is toegestaan. Er waren geen andere auto's bij het ongeluk betrokken.

De gewonde tieners zijn overgebracht naar ziekenhuizen in de buurt. De jongen die om het leven is gekomen, zou een van de passagiers zijn.

De burgemeester van Brasschaat, Adinda Van Gerven, zegt in een eerste reactie dat de lokale gemeenschap erg is aangeslagen door het ongeluk.

Voorlopig rijbewijs

In België is het mogelijk om vanaf 17 jaar een voorlopig rijbewijs te hebben. Je mag dan alleen rijden met een begeleider of een erkend rij-instructeur en passagiers meenemen is niet toegestaan. Ook mag je met een voorlopig rijbewijs op vrijdag, zaterdag en zondag tussen 22.00 en 06.00 uur niet rijden. Dat geldt ook op de avond voor een feestdag en op feestdagen zelf.

Nog geen week geleden lijkt er iets van hoop te gloren. Na de jaarlijkse overwinningsparade zinspeelt de Russische president Poetin op een mogelijk einde aan de oorlog tegen Oekraïne. Die hoop is nu al de grond in geboord. De Russen hebben deze week hun dodelijkste aanvallen ooit uitgevoerd op Kyiv.

Het luchtalarm loeit nu ongeveer permanent in de Oekraïense hoofdstad. Een ballistische raket heeft een flatgebouw in tweeën gespleten. Er zijn zeker 24 slachtoffers geborgen. En dat worden er waarschijnlijk meer, gezien het grote aantal gewonden.

Getreiterd

In de aanloop naar de militaire parade op 9 mei, om de overwinning op nazi-Duitsland te gedenken, dreigt Poetin met zware aanvallen op Kyiv als de Oekraïners het ook maar wagen om met hun drones de feestelijkheden te verstoren. Poetin heeft in principe geen extra reden nodig om te bombarderen. Toch lijkt er wel een directe aanleiding: president Zelensky heeft de Russen getreiterd.

In aanloop naar het feestweekend vraagt de Amerikaanse president Trump zijn Oekraïense collega om een staakt-het-vuren. Zelensky antwoordt dat hij de Russen 'toestemming' geeft voor de Moskouse parade en belooft zijn drones aan de grond te houden. Met deze sarcastische woorden haalt de Oekraïense president het bloed onder de nagels vandaan bij de machthebbers in het Kremlin. Dat blijkt uit de reactie vol opgekropte woede van Joeri Oesjakov, een van Poetins belangrijkste onderhandelaars. Hij moet moeite doen niet te vloeken, zo vernederd voelt hij zich.

Veel Oekraïners gaan er sowieso van uit dat de Russen een staakt-het-vuren altijd gebruiken om raketten en drones op te sparen. Om vervolgens des te harder toe te slaan.

Toch blijft het opvallend dat Poetin tijdens de persconferentie na de parade spreekt over een mogelijk einde aan de oorlog. Wie verder luistert, hoort ook dat hij praat over een einde aan de strijd, op zijn voorwaarden, namelijk met een capitulatie van de Oekraïners.

Niettemin: Poetin heeft het over "de zaak die richting een einde gaat". Dat is geen verspreking, die maakt hij namelijk nooit. Zijn vage opmerking was bedoeld voor de Russen, jong en oud, en voor het bedrijfsleven.

"Hij wil de indruk wekken niet in een forever war te zijn beland", zegt Ruslandkenner en oud-correspondent in Moskou Hubert Smeets. Poetin beseft namelijk dat veel mensen heel moe zijn van de oorlog.

Gekelderde pensioenen

Jongeren hebben moeite met de inperkingen van de vrijheid op het internet. Ouderen zien door de hoge inflatie als gevolg van de oorlog de waarde van hun pensioenen kelderen. Industriëlen merken dat steeds meer bedrijven worden geconfisqueerd en in handen komen van Poetin-getrouwen. Vanwege die onvrede "is er iets gaande", denkt Smeets.

Dat zegt ook politicus Boris Nadezjdin, die het bij de laatste presidentsverkiezingen tevergeefs tegen Poetin probeerde op te nemen. Volgens hem is de Russische bevolking "in het eerste stadium van ontwaken". Nadezjdin ziet "dat op een of andere manier de situatie in het land snel is verslechterd sinds het begin van het jaar", zegt hij tegen The New York Times.

Opvallende berichten

Al voor 9 mei verschijnen er twee publicaties die de aandacht trekken bij iedereen die het Kremlin volgt. De Britse Financial Times komt met een gelekt rapport van Europese inlichtingendiensten, waarin staat dat Poetin steeds meer verandert in een kluizenaar en zijn personeel onder verscherpt toezicht staat. Het blad The Economist, ook Brits, brengt een artikel van een anonieme hoge Russische functionaris die schrijft dat mensen in regeringskringen voorzichtig afstand aan het nemen zijn van Poetin.

Ruslandkenner Helga Salemon, verbonden aan het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS), wil niet te veel waarde hechten aan deze verhalen. Want: alleen maar anonieme bronnen en te goed getimed, zo in de aanloop naar de versoberde parade zonder tanks. Dat lijkt te goed te passen in het geschetste beeld van een verzwakte president.

'Repressieve apparaat te sterk'

Salemon sluit niet uit dat de publicaties zijn ingestoken door westerse inlichtingendiensten die, net als Moskou, ook een informatie-oorlog voeren. Zij is er zeker van "dat Poetin de touwtjes strak in handen heeft".

Ook Smeets ziet geen broodoproer. "Daarvoor is het repressieve apparaat te sterk." Hij denkt wel dat er een strijd gaande is tussen dat apparaat en het economische blok in de regering.

Maar Salemon denkt niet dat de economen en industriëlen serieus bezwaar maken tegen de oorlog. De zakenwereld begrijpt volgens haar maar al te goed dat Poetin beter luistert naar de mannen in uniform. En die willen, net als hij, voorlopig doorvechten, zo is gebleken in Kyiv.

De Verenigde Staten en Nigeria hebben naar eigen zeggen een hooggeplaatste leider van terreurbeweging Islamitische Staat (IS) uitgeschakeld. De Amerikaanse president Trump beweert dat het gaat om de nummer twee van de beweging wereldwijd.

Ook de Nigeriaanse president Tinubu bevestigt zijn dood. Hij spreekt van een "een gewaagde gezamenlijke operatie die een zware slag heeft toegebracht aan de gelederen van de Islamitische Staat".

Abu-Bilal al-Minuki werd volgens hem gedood tijdens een aanval op zijn complex nabij het Tsjaadmeer. Dat meer ligt op het grensgebied van Tsjaad, Kameroen, Nigeria en Niger. Ook "verschillende van zijn luitenanten" zijn gedood, schrijft Tinubu.

"Met zijn uitschakeling is de wereldwijde operatie van IS aanzienlijk verzwakt", claimt Trump. Ook bedankt hij de regering van Nigeria voor de samenwerking. Al-Minuki komt uit dat West-Afrikaanse land.

Hij zou aan het hoofd hebben gestaan van de West-Afrikaanse afsplitsing van Islamitische Staat bekend als ISWAP, zeggen deskundigen tegen persbureau AP. Zijn dood is nog niet bevestigd door IS.

Kopstuk

Afgelopen zomer zei het Amerikaanse leger ook al een IS-kopstuk te hebben gedood, destijds in Syrië. Daarnaast voerden de Amerikanen eind vorig jaar luchtaanvallen uit op IS in Nigeria, na een reeks dreigementen van Trump.

Trump zei in november dat Islamitische Staat zich met name richt op het vermoorden van christenen. De Nigeriaanse regering zou te weinig doen om hen te beschermen, beweerde Trump. Dat werd tegengesproken door de Nigeriaanse president Tinubu.

Aanslagen

De laatste jaren plegen IS-terroristen weer vaker aanslagen. Waar de terroristische beweging in Syrië en Irak nog maar een schim is van het destijds door hen uitgeroepen 'kalifaat', is IS in delen van Afrika aan een opmars bezig. Daar werken IS-afdelingen samen met lokale milities, onder meer door zichzelf te presenteren als alternatief voor het plaatselijke bestuur. Zo zou de leider van IS, Abu Hafs al-Hashemi al-Qurashi, vanuit het Midden-Oosten naar Somalië zijn gereisd, meldde een Amerikaanse nieuwszender in 2024.

Vorige maand werden in Nigeria nog tientallen mensen gedood bij een aanval van de terreurgroep. In het noordoosten van Nigeria zijn verschillende jihadistische terreurgroepen actief, waaronder Boko Haram en ISWAP.

In Europa komen aanslagen minder vaak voor. Toch blijft IS de grootste jihadistische dreiging voor Europa, valt te lezen in het laatste rapport van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV).

Op zo'n zestig plekken in Nederland is nu duidelijk dat de PFAS-vervuiling zo ernstig is dat daar zo snel mogelijk moet worden schoongemaakt, blijkt uit een eerste rapport van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat over de PFAS-inventarisatie door gemeenten en provincies. De verwachting is dat dit aantal nog sterk gaat toenemen. Het gaat nog jaren duren en veel geld kosten voordat deze locaties zijn gesaneerd.

Veel overheden noemen het niet kunnen afdwingen van bodemonderzoek, waar de NOS eerder over berichtte, als belangrijke belemmering bij de inventarisatie. Zij lopen ertegenaan dat bedrijven weigeren om hiervoor toestemming te verlenen.

"Dit moet worden opgelost", zegt het Interprovinciaal Overleg (IPO), waarin de provincies samenwerken. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, dat dit probleem eerder ontkende, kon gisteren niet zeggen of hier iets aan gedaan wordt.

Staatssecretaris Bertram van Infrastructuur en Waterstaat wil in 2028 een "scherper beeld hebben" van de PFAS-locaties die snel gesaneerd moeten worden en hoeveel dat gaat kosten. Na 2030 begint het ministerie met een "programmatische aanpak".

Tapijtindustrie en papierfabrieken

PFAS is een verzamelnaam voor duizenden chemische stoffen die schadelijk zijn voor de gezondheid van mensen en het milieu. Tot nu toe hebben provincies en grote gemeenten 4000 mogelijk verdachte locaties op het oog, waarvan ze een kleine 600 hebben geselecteerd voor verder onderzoek.

Het gaat vooral om (voormalige) bedrijfsterreinen waar PFAS is gebruikt in het productieproces, zoals in de tapijtindustrie en papier- en kartonfabrieken. Daarnaast gaat het om plekken waar PFAS-houdend blusschuim is gebruikt, zoals oefenterreinen van de brandweer en Defensie. Ook vuilstortplaatsen en afvalbedrijven liggen onder een vergrootglas, omdat in afval veel PFAS-houdende producten terechtkomen.

Niet al die terreinen worden gesaneerd. Dat gebeurt alleen als door bodemonderzoek is vastgesteld dat de PFAS-vervuiling zo ernstig is dat er zo snel mogelijk gesaneerd moet worden omdat de risico's voor mens en milieu heel groot zijn. Het kan bijvoorbeeld zijn dat de vervuiling dicht bij een drinkwaterbron of woonwijk is. Zulke plekken worden 'PFAS-aandachtlocaties' genoemd.

Op dit moment zijn er 57 van dit soort locaties ontdekt, waarbij vooral sprake is van vervuiling door blusschuim. Bij ruim driekwart hiervan moet de sanering nog beginnen. Het ministerie maakt niet bekend om welke plekken het gaat en verwijst naar lokale overheden voor meer informatie over een locatie.

Wat is PFAS?

PFAS is een groep chemische stoffen die schadelijk kunnen zijn en niet of nauwelijks afbreken, waardoor ze steeds meer in het milieu voorkomen. Ze kunnen schadelijk zijn voor het immuunsysteem, de vruchtbaarheid, het ongeboren kind en organen als de lever en de schildklier. Ook kunnen ze kanker veroorzaken.

Die 57 zijn "slechts het topje van de ijsberg": het aantal gevaarlijk vervuilde PFAS-locaties zal de komende jaren nog "fors stijgen", verwacht het ministerie. Want de meeste overheden zijn nu bezig met de inventarisering van mogelijke locaties en nog niet toe aan vervolgonderzoek.

Dat is een grote opgave voor de provincies en gemeenten. Zij geven aan vaak niet genoeg personeel te hebben. Bovendien is er niet voldoende kennis over deze ingewikkelde problematiek.

'68 miljoen aan kosten is een fractie'

Ook maken ze zich zorgen over de kosten. Die lopen flink op: volgens het IPO kosten de nu lopende saneringen al minstens 68 miljoen euro. "Dat is waarschijnlijk een fractie van de totale saneringskosten van PFAS-aandachtslocaties. Om nog niet te spreken over zuiveringskosten, zorgkosten en kosten die gepaard gaan met vertraging van woningbouwprojecten", zegt een woordvoerder.

Daarom moet het Rijk voldoende geld beschikbaar stellen, vinden de provincies. "In eerste instantie is de veroorzaker of eigenaar aan zet", zegt de woordvoerder. "Er zijn echter situaties dat ook de overheid een bijdrage of zelfs het initiatief voor sanering zal moeten nemen." Nu is voor veel overheden onduidelijk wie uiteindelijk moet opdraaien voor de kosten, bijvoorbeeld als de veroorzaker van de vervuiling al weg is.

Before the modern trifecta of video game giants came to dominate the market around two decades ago, the world was awash in video game consoles. Many of these retro platforms …read more

Nieuwsuurverslaggever Marijn Duintjer Tebbens was de afgelopen tijd veel in Loosdrecht om daar te praten met inwoners over de protesten tegen de opvang van asielzoekers en wat dat met hun gemeente doet. Met camera en microfoon fietste hij er bijna dagelijks naartoe.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

De gebeurtenissen worden in het dorp ervaren als een splijtzwam. Inwoners vertellen dat ze het gevoel hebben dat ze moeten kiezen of ze voor of tegen de opvang zijn. En mensen die er geen problemen mee hebben, durven zich niet altijd uit te spreken uit vrees dat ze dan aangevallen worden.

En hoe duidelijk is het onderscheid tussen 'bezorgde burgers' en extremistische groepen?

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Judith van de Hulsbeek

Het is vrijwel zeker dat de Britse Labourpartij afstevent op leiderschapsverkiezingen. De stoelendans rond premier Starmer kan nu beginnen, al zullen die verkiezingen niet op korte termijn plaatsvinden.

Dit zijn de vier namen die gelden als belangrijke kanshebbers om Starmer op te volgen:

Wes Streeting

Het is geen geheim dat de minister van Volksgezondheid al lange tijd ambities koestert voor het premierschap. De 43-jarige Streeting komt uit het zogeheten Blairite kamp, de rechtervleugel van Labour. Om de linkervleugel te paaien is hij de laatste tijd op sommige thema's naar links opgeschoven, zoals bij Gaza en sociale zekerheid.

Hij staat bekend als een goede communicator, maar geldt ook als een protegé van de omstreden Peter Mandelson. Onthullingen uit het Epstein-dossier over Mandelson leidden eerder dit jaar tot de grootste crisis in het korte bestaan van de regering-Starmer.

De hechte banden van Streeting met Mandelson zouden wel eens obstakel kunnen zijn. Ook wekte hij de laatste tijd steeds meer irritatie op door zijn verwoede pogingen de premier van de troon te stoten.

Andy Burnham

Van alle Labourpolitici scoort Andy Burnham het hoogst in alle populariteitspeilingen. De burgemeester van Manchester, bijgenaamd 'King of the North', is geliefd in zijn eigen stad en veel Labourkiezers zien hem als de gedroomde opvolger van Keir Starmer. Zijn grootste handicap is dat hij niet in het parlement zit. Als je de premier wil opvolgen, moet je een zetel in het Lagerhuis hebben.

Eerder dit jaar waagde Burnham al een poging. In een kiesdistrict in Zuid-Manchester was in februari een tussentijdse verkiezing, nadat een Lagerhuiszetel was vrijgekomen. Burnham meldde zich aan als kandidaat, maar omdat hij een zittend burgemeester is, moest hij daarvoor eerst toestemming krijgen van het partijbestuur. Dat blokkeerde zijn kandidatuur.

Labour is nu bereid te wachten met een leiderschapsverkiezing om Burnham een nieuwe kans te geven terug te keren in het parlement. Donderdag maakte Labourparlementariër Josh Simons bekend dat hij zich zal opofferen voor Burnham en zijn Lagerhuiszetel opgeeft. Daarmee ontlokt hij een zogeheten by-election in Makerfield, een kiesdistrict in Greater Manchester.

Toen het nieuws bekend werd, meldde Burnham zich onmiddellijk als kandidaat voor de tussentijdse verkiezing voor deze vrijgekomen Lagerhuiszetel. De partijbestuurders van Labour hebben aangegeven dat ze dit keer zijn kandidatuur niet tegenhouden.

Deze tussentijdse verkiezing vindt waarschijnlijk in de tweede helft van juni plaats. Het is geen garantie dat Burnham de zetel wint. Bij de lokale verkiezingen vorige week kwam de anti-immigratiepartij Reform UK als grootste uit de bus in Makerfield. Als Burnham wel wint, zal dat ongetwijfeld zijn kansen op het partijleiderschap vergroten, want dan kan hij zeggen dat hij erin is geslaagd Reform-kiezers terug te winnen.

Angela Rayner

Rayner is een van de invloedrijkste Labourpolitici en geldt al heel lang als rivaal van Starmer. Zij is vooral populair bij de linkervleugel bij de partij. Haar handicap is dat zij vorig jaar verwikkeld raakte in een belastingschandaal. Ze zou te weinig belasting hebben betaald over haar tweede woning. Afgelopen zomer zag zij zich daardoor gedwongen af te treden als vicepremier.

De belastingdienst was een onderzoek begonnen naar mogelijke fraude. Zolang dat onderzoek liep, kon zij zich niet in de strijd mengen. Deze week maakte ze echter bekend dat het onderzoek is afgerond en dat de belastingdienst haar niets verwijt. Dat maakt de weg vrij voor haar kandidatuur.

Shabana Mahmood

Mahmood heeft altijd haar kaarten zorgvuldig tegen de borst gehouden als het gaat om haar leiderschapsambities. Maar Britse media melden steevast dat zij een kansrijke kandidaat is voor het premierschap. Zij geldt als een van de meest effectieve ministers uit de regering-Starmer.

Als minister van Binnenlandse Zaken is ze onder meer verantwoordelijkheid voor het immigratiebeleid. In 2023 bereikte de netto immigratie onder de Conservatieve regering een historische piek van bijna één miljoen. Sinds Mahmood aantrad als minister, is dat aantal scherp gedaald naar 200.000 in 2025. Dat was nog voordat ze nieuwe, strengere migratieregels naar Deens model aankondigde.

Haar grootste handicap is dat de linkervleugel van de partij haar als te rechts ziet. Mahmood kondigde onlangs aan dat ze het aantal "legale en veilige" routes om asiel aan te vragen wil uitbreiden als de immigratie eenmaal onder controle is. Dat wordt gezien als een gebaar om in de gunst te komen bij het linkse smaldeel van Labour.

Goedemorgen! De Indiase premier Narendra Modi brengt een bezoek aan Nederland en Harry Styles begint aan zijn record brekende concertreeks in Amsterdam.

Eerst het weer: zon, wolken en enkele buien wisselen elkaar af, bij 12 tot 14 graden. In de loop van de middag wordt het vanuit het westen droger en zonniger.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Een Irakees die ervan wordt verdacht onder meer de aanslagen op meerdere joodse instellingen in Nederland te hebben gecoördineerd, is opgepakt en wordt in de Verenigde Staten berecht. Dat maakte het Amerikaanse ministerie van Justitie bekend.

Volgens de Amerikaanse aanklager is Mohammad Baqer Saad Dawood al-Saadi een commandant binnen Kataib Hezbollah, een radicale, pro-Iraanse sjiitische militie in Irak die nauwe banden onderhoudt met Hezbollah in Libanon.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

De zoektocht naar een nieuwe James Bond is van start. Na Daniel Craigs laatste Bond-film (No Time to Die, 2021) is die felbegeerde rol weer beschikbaar. Bookmakers stelden een top 10 op van de grootste kanshebbers.

Fijne dag!

John Travolta is gisteren tijdens het filmfestival van Cannes verrast met een erepalm. De 72-jarige acteur krijgt de prijs voor zijn gehele oeuvre.

Travolta is in Cannes voor de première van de door hem geregisseerde film Propeller One-Way Night Coach. Voorafgaand aan de vertoning van zijn regiedebuut, werd hij verrast met de prijs. Onder luid applaus ontving hij zichtbaar emotioneel de palm. "Dit is ongelofelijk", sprak hij. "Dit is het laatste dat ik had verwacht". Ook noemde hij het krijgen van de oeuvreprijs "beter dan een Oscar".

Twee nominaties

Travolta werd in zijn leven twee keer genomineerd voor een Oscar voor beste acteur. In 1978 voor zijn rol als Tony Manero in Saturday Night Fever en in 1995 voor zijn rol als Vincent Vega in Pulp Fiction. Hij won de prijs nooit. Wel won hij meerdere Golden Globes en een ere-Bafta-award.

De erepalm wordt dit jaar ook uitgereikt aan Lord of the Rings-regisseur Peter Jackson en zangeres en actrice Barbra Streisand. Van hen werd echter al eerder bekendgemaakt dat zij die zouden ontvangen. Acteurs die eerder verrast werden met een erepalm waren onder anderen Tom Cruise in 2022, Harrison Ford in 2023 en Denzel Washington vorig jaar.

Vliegreis

Het regiedebuut van Travolta is eind deze maand op Netflix te zien. Het is een verfilming van een boek dat hij in 1997 uitbracht en gaat over een jongen die met zijn moeder een lange vliegreis maakt en allerlei unieke passagiers en bemanningsleden ontmoet. Zijn dochter Elle Bleu Travolta speelt in de film een bijrol als stewardess.

Het verhaal is losjes gebaseerd op Travolta's eigen ervaringen en is een ode aan vliegen. Travolta is piloot en bezit meerdere kleine toestellen. In het verleden bezat hij ook een Boeing 707 waarin hij zelf vloog. Dat toestel heeft hij cadeau gegeven aan een museum in Australië.

If you are a certain age, you doubtlessly remember Heathkit. They produced a wide array of electronic kits that were models of completeness and clear instructions. They started with surplus …read more

De politie heeft opnieuw ingegrepen bij een asielprotest in Apeldoorn. Betogers gaan daar al meerdere dagen de straat op om te demonstreren tegen de mogelijke komst van een noodlocatie.

Rond 22.00 uur verzamelde een groep demonstranten zich bij een rotonde, waar eerder ook al werd gedemonstreerd. Ze staken vuurwerk af en belemmerden de doorgang van auto's.

Volgens een woordvoerder van de politie verliep het protest in de avond lang relatief rustig, op het afsteken van het vuurwerk na. Rond middernacht vaardigde de gemeente een noodbevel uit, wat inhoudt dat mensen een bepaald gebied moeten verlaten.

Grimmige sfeer

Kort na middernacht werd de sfeer grimmiger nadat een groep demonstranten de confrontatie met de politie opzocht. De ME voerde charges uit en drie mensen zijn aangehouden. Het werd rond 00.30 uur weer rustig.

De gemeente wil in Apeldoorn voor ongeveer een jaar 240 asielzoekers en statushouders opvangen in een leegstaand schoolgebouw. "De minister van Asiel en Migratie heeft gemeenten dringend gevraagd extra opvangcapaciteit te realiseren. Gemeenten hebben hierin een gezamenlijke verantwoordelijkheid", schrijft de gemeente Apeldoorn over het besluit. "Apeldoorn neemt die verantwoordelijkheid en stelt een leegstaand deel van het schoolgebouw tijdelijk beschikbaar als spoednoodopvang."

Een Irakees die ervan wordt verdacht onder meer de aanslagen op meerdere joodse instellingen in Nederland te hebben gecoördineerd is opgepakt en wordt in de Verenigde Staten berecht. Dat maakte het Amerikaanse ministerie van Justitie bekend.

Mohammad Baqer Saad Dawood al-Saadi wordt verdacht van een reeks aanslagen in Europa, waarbij hij in de meeste gevallen een aansturende rol zou hebben gehad.

Volgens Amerikaanse justitie zit hij achter de explosie bij een synagoge in Rotterdam op 13 maart, een explosie bij een joodse school in Amsterdam op 14 maart, brandstichting bij een Amerikaanse bank op de Amsterdamse Zuidas op 15 maart en een poging tot brandstichting bij een gebouw van Christenen voor Israël in Nijkerk op 3 april.

Mesaanval

Ook zou al-Saadi een coördinerende rol hebben gehad bij onder meer de explosie bij de synagoge in Luik, het in brand steken van vier ambulances van een Joodse hulporganisatie in Londen, brandstichting bij Joodse instellingen in Londen en de mesaanval op twee Joodse mannen in Londen.

De Irakees is volgens zijn advocaat opgepakt in Turkije. Hij werd waarschijnlijk begin deze week aan de VS uitgeleverd, meldt CNN op basis van vluchtdata van een toestel van het ministerie.

Uit afgeluisterde telefoongesprekken blijkt volgens de aanklacht dat al-Saadi verwijst naar Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah, kortweg Ashab al-Yamin en sprak over de aanslagen in onder meer Nederland en België. Ashab al-Yamin is de relatief onbekende terreurorganisatie die de aanslagen in Nederland, België en het Verenigd Koninkrijk heeft opgeëist.

'Meerdere teams'

Al-Saadi zou in de opnames hebben gezegd dat hij "meerdere teams" runt in Europa en dat hij geen verdere hulp nodig had omdat "dingen hier goed gaan". Wel zou hij hulp hebben gevraagd voor geplande aanslagen in de Verenigde Staten en Canada en daar geld voor hebben geboden.

Volgens de Amerikaanse aanklager is de Irakees een commandant binnen Kataib Hezbollah, een radicale, pro-Iraanse sjiitische militie in Irak die nauwe banden onderhoudt met Hezbollah in Libanon. In die hoedanigheid zou al-Saadi opdrachten uitvoeren van de Iraanse Revolutionaire Garde.

Generaal Soleimani

Als ondersteunend bewijs voor zijn betrokkenheid bij Iran zijn in de aanklacht onder meer foto's opgenomen waarop de Irakees te zien is met de Iraanse generaal Soleimani, die aan het hoofd stond van de elite-eenheid van de Revolutionaire Garde, de Quds-brigade. De generaal werd in 2020 door de Amerikanen gedood met een raketaanval.

Hoewel Nederland nog niet heeft gereageerd op de aanhouding van de Irakees, meldde zowel premier Jetten als minister Van Weel (Justitie) direct na de aanslagen dat een link met Iran werd onderzocht. In een rapport dat de in Den Haag gevestigde denktank ICCT in maart schreef, werd gezegd dat meerdere signalen richting Iran wijzen.

Voor de aanslagen in Rotterdam werden vier verdachten aangehouden. Voor de brandstichting bij de Amerikaanse bank is één verdachte aangehouden. Voor de andere twee aanslagen in Nederland wordt nog gezocht naar de daders.

Solar power has gotten cheap enough that putting up panels is among the cheapest ways of providing energy. This isn’t just the case for bulk electricity on a power grid, …read more

De gemeente Wijdemeren heeft inwoners "overvallen" met het besluit om vluchtelingen op te vangen in Loosdrecht, erkent waarnemend burgemeester Mark Verheijen. Hij zegt dat in een videoboodschap die vandaag op de website van de gemeente is verschenen.

"Vorige maand namen wij als gemeente het besluit over te gaan tot tijdelijke noodopvang voor maximaal zeventig asielzoekers in ons gemeentehuis. Over de snelheid van dat besluit en de communicatie is al veel gezegd. U bent daardoor overvallen, en dat had anders gekund en anders gemoeten."

Namens de gemeente biedt Verheijen excuses aan voor de communicatie rondom het besluit. Hij wil de komende tijd verder in gesprek met de inwoners "om ervoor te zorgen dat Loosdrecht een veilige en leefbare plek blijft en we met z'n allen een succes maken van deze opvang".

'Snel handelen'

Bij de noodopvanglocatie in Loosdrecht kwam het de afgelopen tijd tot gewelddadige anti-azc-demonstraties. Zo werd er afgelopen dinsdag brand gesticht en werd de brandweer gehinderd bij het blussen.

Inwoners benadrukten dat er niet met hen gesproken was over de tijdelijke opvang van asielzoekers en dat ze zich voor het blok gezet voelden. De gemeente Wijdemeren werd op 13 april benaderd door het COA met het verzoek voor een crisisnoodopvang. Op 17 april maakte de gemeente bekend dat het maximaal 110 mensen zou gaan opvangen in het voormalige gemeentehuis van Loosdrecht. Dat zou vanaf 22 april zijn - vijf dagen later.

Demonstraties

Na de aankondiging waren er demonstraties. Op 24 april liet de gemeente weten dat de opvang later begint, niet eerder dan 6 mei, om zo meer tijd te hebben voor inspraak van omwonenden. Ook werd aangekondigd dat het college besloten had dat er een kleiner aantal asielzoekers komt: niet 110, maar 70.

Op de eigen website lichtte de gemeente die keuzes toe. Wijdemeren schreef dat "het college vond dat zij snel moesten handelen" nadat het verzoek van het COA binnenkwam. "Achteraf vindt het college dat ze hier iets meer tijd voor had moeten nemen."

Uiteindelijk arriveerden de eerste asielzoekers op 12 mei in de noodopvang. Dat is ook de dag dat een demonstratie uit de hand liep en er brand gesticht werd bij het pand, waar op dat moment mensen binnen waren.

Tot 1 november

In de videoboodschap zegt Verheijen dat de noodopvang in Loosdrecht gewoon zal doorgaan.

Ook benadrukt hij dat de opvang uiterlijk op 1 november stopt. Daarna krijgt het gebouw een andere bestemming en wordt het niet meer ingezet als locatie voor de opvang van asielzoekers, zegt de burgemeester.