Aggregator

De diefstal bij het Drents Museum in Assen zal de geschiedenisboeken ingaan als een van de opvallendste kunstroven van Nederland. Vandaag veroordeelde de rechtbank in Assen drie mannen voor het stelen van Roemeense kunstschatten uit het Drents Museum. De zaak past naadloos in het rijtje van andere spraakmakende kunstroven, zoals de inbraken in het Van Gogh Museum en de juwelendiefstal op kunstbeurs Tefaf in Maastricht.

Toch ziet de gemiddelde kunstdiefstal er heel anders uit, vertelt Erik Venema van het Team Kunst- en Antiekcriminaliteit van de politie. "Meestal gaat het om schilderijen die uit woningen worden gestolen en beelden die uit tuinen worden gehaald, vaak alleen maar voor het metaal."

Vorig jaar registreerde de politie 250 aangiften van gestolen schilderijen en tekeningen. Bronzen en koperen beelden werden 238 keer gestolen, soms ook uit de openbare ruimte of van begraafplaatsen.

Ook is er een levendige handel in gestolen cultureel erfgoed en religieuze objecten. Hiervan kreeg de politie vorig jaar enkele tientallen aangiften binnen. Criminelen stelen dan archeologische vondsten of graven ze illegaal op, bijvoorbeeld in Syrië en Oekraïne. De objecten worden vervolgens verkocht.

Vervalsingen

Maar wat misschien nog wel het meest voorkomt in de wereld van kunstcriminaliteit, zijn vervalsingen. Vooral litho's, prints en etsen worden veelvuldig nagemaakt. De nepkunst wordt vaak verkocht via online platforms als Catawiki en Marktplaats. "Door de relatieve anonimiteit van de handelaren is toezicht door de overheidsinstanties complexer", zegt Venema.

Dat er veel te verdienen is met vervalste kunst, blijkt wel uit een lopend onderzoek naar meer dan honderd nepschilderijen. De werkelijke waarde is nul, maar de potentiële verkoopprijs torenhoog.

"Je hebt het over een bedrag dat boven de miljoen uitkomt", vertelt taxateur Peter van Beveren. Hij is een van de kunstkenners met wie de politie samenwerkt, onder meer om vervalste werken te herkennen.

In deze zaak werd de collectie aangeboden als onderpand voor een geldlening. Andere vervalsingen worden online verhandeld. "Tot mijn verbazing zag ik een aantal weken geleden op een Belgische marktplaats een ander werk uit deze serie", vertelt Van Beveren. Het betreffende schilderij werd te koop aangeboden voor 5000 euro. "Dat is veel geld voor een stuk papier dat niets waard is."

De bedragen die omgaan in deze vorm van kunstcriminaliteit zijn volgens hem te vergelijken met wat er rondgaat in bijvoorbeeld mensenhandel of wapenhandel. Van Beveren schat dat het overgrote deel van wat er aan kunst te koop wordt aangeboden nep is. Oplichters zijn niet altijd succesvol, maar áls het lukt, gaat het meteen om veel geld.

Het 'kunstteam' van de politie houdt de internationale kunstmarkt in de gaten en werkt nauw samen met experts in binnen- en buitenland. In nationale en internationale databases wordt alle gestolen kunst en antiek geregistreerd, om de objecten te kunnen herkennen als ze ergens opduiken.

Echt bekende werken verkopen is niet zo makkelijk, vertelt politieman Erik Venema. Maar daar gaat het criminelen ook niet altijd om. "Er zijn criminele organisaties die zeer kostbare werken ontvreemden om die met losgeld terug te bezorgen."

Deze methode staat bekend als artnapping, het kidnappen van kunst. "Een schilderij heeft natuurlijk een enorme verzekerde waarde. De criminelen hopen dat de verzekeraar ze een deel van de waarde betaalt in ruil voor het schilderij, zodat de verzekeraar niet het volledige bedrag hoeft uit te keren aan de eigenaar."

Zwaar in de stress

Maar niet iedere kunstdief is zo professioneel, weet de politie inmiddels. In de Drentse zaak lieten de dieven een enorme hoeveelheid sporen na, waardoor de recherche hen relatief makkelijk kon traceren.

Venema herinnert zich ook de diefstal van een reeks waardevolle schilderijen uit de Kunsthal in Rotterdam, in 2012. Roemeense gelegenheidsinbrekers namen toen zeven werken mee van onder anderen Picasso, Matisse en Gauguin.

"Het gaat in zulke zaken om kleine crimineeltjes die niets weten van de kunstwereld", zegt Venema. "Ze nemen met een hoop bombarie die stukken mee maar weten eigenlijk niet wat ze ermee moeten. Vervolgens schieten ze zwaar in de stress omdat alle alarmbellen gaan rinkelen."

In de zaak van de Kunsthal was het gevolg dat de schilderijen hoogstwaarschijnlijk zijn verbrand om sporen uit te wissen. De Roemeense helm van Cotofenesti lag naar verluidt ergens begraven.

Ruilmiddel

Regelmatig werkt het kunstteam van de politie samen met privédetectives. Zij functioneren als brug tussen criminelen en de overheid en helpen met het terugbezorgen van de stukken. Dat gebeurde bijvoorbeeld in de zaak van een Van Gogh, die in 2020 werd gestolen uit het museum Singer in Laren.

Het was eigenlijk de bedoeling het schilderij achter de hand te houden als ruilmiddel, een werkwijze die vaker voorkomt in het criminele milieu. Wie wordt aangehouden, probeert daarna een deal te sluiten met justitie: een lagere straf in ruil voor teruggave van de kunst.

Dit lukte de Nederlands-Italiaanse maffiabaas Raffaele Imperiale in 2016. Hij bleek twee schilderijen van Vincent van Gogh in bezit te hebben, die in 2002 waren gestolen in Amsterdam. Imperiale gaf ze terug in ruil voor strafvermindering in een Italiaanse drugszaak.

Kopzorgen

In Nederland blijf je met het teruggeven van een gestolen schilderij zeker niet uit de gevangenis, waarschuwt Venema. De gestolen Van Gogh uit het Singer in Laren leidde onder criminelen juist vooral tot kopzorgen, waarna het werk uiteindelijk maar werd teruggegeven.

Toch valt er voor kunstdieven wel degelijk iets te winnen. Volgens de politie is de aanpak van kunstcriminaliteit vooral "oplossingsgericht". Dat betekent dat teruggave aan de rechtmatige eigenaar vaak prioriteit heeft boven strafrechtelijke vervolging.

Ook in de zaak van het Drents Museum heeft het teruggeven van de buit geleid tot een lagere straf, al ging de rechtbank niet volledig mee in de procesafspraken die het Openbaar Ministerie met twee verdachten had gemaakt. Want, schrijft de rechtbank in het vonnis: "Het belang en de waarde van voorwerpen als deze is niet in geld uit te drukken. Ze zijn in letterlijke zin van onschatbare waarde."

De recente aanhouding van vier Nederlandse mannen die ervan worden verdacht hun eigen partners te hebben gedrogeerd, verkracht en gefilmd, heeft geleid tot geschokte reacties. Bij Slachtofferhulp Nederland kregen ze na het nieuws meerdere telefoontjes binnen, vooral met veel vragen. Ook hebben zich inmiddels mogelijke slachtoffers gemeld.

Deskundigen noemen de zaak verbijsterend, maar niet verrassend. De zedenzaak legt een dieperliggend maatschappelijk probleem bloot. Hoewel de politie spreekt van een nieuw fenomeen vanwege de openlijke communicatie via besloten chatgroepen, zijn de onderliggende mechanismen achter dit gedrag niet onbekend bij psychologen en onderzoekers.

Manosphere

Volgens experts hanteren mannen die dit soort misdrijven plegen vaak een wereldbeeld waarin vrouwen minderwaardig zijn en puur als gebruiksobject dienen. Als het risico op ontdekking te groot voelt, wordt uitgeweken naar methoden waarbij de vrouw zelf niets doorheeft, zoals drogering. Dit gedachtegoed wordt online sterk gevoed binnen de zogeheten manosphere, waar radicale ideeën circuleren over mannelijke controle en afwijzing.

Forensisch psychologen benadrukken dat daders niet zo worden geboren. Op internet gaan mannen op zoek, het begint vaak bij een fantasie. "Gelukkig zijn bij lange na niet alle mannen zo, maar de impact van internet is wel heel groot", zegt Larissa Hoogsteder, directeur behandelzaken bij de ambulante forensische zorginstelling de Waag. De grensoverschrijdende aard van extreme content kan juist een prikkelende werking hebben.

In afgesloten digitale groepen vervagen normen. "Binnen zo'n groep vertoon je eerder gedrag dat voorheen nog een fantasie was. Je wordt onder druk gezet, je moet meedoen, anders lig je eruit." Volgens Hoogsteder kan het behalve om stoer doen of het verkrijgen van status ook gaan om een verslavende kick op macht.

Hoe vaak?

De exacte omvang van deze specifieke groep blijft moeilijk in te schatten. Onderzoekers vergelijken het met een piramide. Aan de brede basis staan vrouwonvriendelijke ideeën, een behoefte aan macht of seksuele fantasieën. Slechts een zeer kleine minderheid gaat over tot daadwerkelijk seksueel fysiek geweld. Er is bovendien een verschil tussen kijken en doen. Onderzoek laat zien dat ongeveer een derde van de mensen ooit seksuele fantasieën of interesses heeft die als ongebruikelijk worden beschouwd. Het overgrote deel handelt daar echter nooit naar. Seksueel grensoverschrijdend gedrag wordt door minder dan 1 procent van hen gepleegd, aldus Hoogsteder.

Iva Bicanic van het Centrum Seksueel Geweld benadrukt dat wekelijks honderden mensen zich bij het centrum melden (zo'n 300 tot 400 per week), al is de schaal van deze specifieke netwerken onduidelijk. "We weten niet op welke schaal dit gebeurt en hoe het zich verhoudt ten opzichte van ander seksueel geweld."

Wat deze zaak volgens Bicanic uniek maakt, is dat het misbruik "gecombineerd en op een grotere schaal in een netwerk" plaatsvond, waarin de daden status gaven. Ze wijst erop dat seksueel geweld meestal dichtbij plaatsvindt, door mensen die we goed kennen: "De slaapkamer is statistisch gezien gevaarlijker dan de straat."

Moeilijke behandeling

Als daders van seksueel geweld worden gepakt, volgt er een risicotaxatie. "Als je iemand meerdere keren drogeert en daar opgewonden van raakt, dan is er wel reden voor behandeling", stelt Hoogsteder. De aard van de drijfveer bepaalt hoe effectief die behandeling kan zijn. "Als de primaire drijfveer intimiteit en seks is, is de problematiek makkelijker te behandelen dan wanneer een drijfveer macht of controle is."

Bij dat laatste is er vaak minder zelfinzicht en praten daders hun gedrag sneller goed. "Het probleem is dan hardnekkiger en er moet langer en intensiever worden doorbehandeld op thema's als anders leren denken, omgaan met stress, impulsen en emoties."

Toch waarschuwt ze dat er grenzen zijn. "Niet iedereen is te helpen, dat weten we ook van tevoren niet. Maar het behandelen van grensoverschrijdend gedrag kan het delictgedrag wel voorkomen of sterk verminderen." Het tijdelijk ontzeggen van internettoegang kan hierbij een noodzakelijk onderdeel zijn.

Het lichaam dat de Franse autoriteiten gisteren hebben gevonden in een graansilo in het departement Gers, is van de 11-jarige Lyhanna. Het meisje was vermist sinds vorige week vrijdag, toen ze voor het laatst werd gezien bij haar school in het plaatsje Fleurance. De politie had een grootschalige zoekactie op touw gezet om haar te vinden.

Hoe Lyhanna om het leven is gekomen, is nog niet duidelijk. Daar doen forensisch artsen nog onderzoek naar.

Bewakingscamera's

Eerder deze week werd al een 41-jarige verdachte opgepakt, een vader van een goede vriendin van Lyhanna. Hij werd in het verleden aangeklaagd voor verkrachting van een minderjarige. Tot een veroordeling kwam het nooit.

Op beelden van bewakingscamera's was de verdachte vorige week vrijdag als laatste gezien met Lyhanna in zijn auto. De man zei tegen de politie dat hij het kind op haar verzoek bij een zwembad had afgezet.

President Macron heeft laten weten geschokt te zijn door wat er is gebeurd. Ook wees hij op het disfunctioneren en het falen van het Franse rechtssysteem. "De zaken zijn niet gegaan zoals ze hadden moeten gaan. Het is duidelijk. En dat is onaanvaardbaar."

"De rechterlijke instanties zijn er niet in geslaagd om haar te beschermen", zegt minister Darmanin van Justitie. Hij heeft "in naam van het Franse rechtssysteem" zijn excuses aangeboden aan de familie van Lyhanna.

Telefoontje

Het Franse Openbaar Ministerie laat over de vondst weten dat de politie werd gebeld "door iemand die zei dat de verdachte acht jaar geleden zou hebben gewerkt in een graansilo, een plek die tegenwoordig niet meer in gebruik is". Agenten gingen vervolgens naar de silo, die op ongeveer 15 kilometer van Fleurance ligt. Daar werd het meisje gevonden.

De gemeente van Fleurance heeft voor zondag een stille tocht aangekondigd, om zo "een tijd van bezinning na de dood van Lyhanna" mogelijk te maken. Het initiatief kwam op verzoek van families en naasten.

De zaak van Lyhanna heeft tot veel opschudding geleid in Frankrijk. Het ministerie van Justitie heeft een officiële klacht ingediend bij het landelijke centrum voor de bestrijding van online haat. Aanleiding zijn doodsbedreigingen die zijn geuit aan het adres van de openbare aanklager die de zaak behandelt.

Waarschuwingssignalen

De eerdere aanklacht tegen de verdachte betrof een verkrachting van een minderjarige in zijn woning in 2022. Vanwege een gebrek aan bewijs werd de zaak uiteindelijk geseponeerd.

De rechter gaf voor de vondst van Lyhanna al aan dat de eerdere zaak mogelijk wordt heropend. Macron zei vandaag dat het heropenen van de zaak "zo snel mogelijk" zal beginnen. De Franse zender France Info meldt op basis van bronnen dat er gisteren een nieuwe aangifte wegens verkrachting tegen de verdachte is ingediend. Een jong meisje zou hem hebben herkend op beelden die circuleren op internet.

Premier Lecornu kwam vandaag bijeen met de ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie om de zaak-Lyhanna te bespreken. Hij zei na afloop bijzonder geschokt te zijn over de gang van zaken. "We zijn het er allen over eens dat er moet worden onderzocht of alle waarschuwingssignalen op tijd zijn opgepikt en of de procedures goed hebben gefunctioneerd."

Although the thought of installing a modern operating system like Windows 11 on something as archaic as a Core 2 Quad Q6600 Intel CPU may seem ridiculous, it being the …read more

Een van de vandaag veroordeelde daders van de kunstroof in het Drents Museum blijkt een bedrijf te hebben opgericht dat kleding verkoopt die verwijst naar de roof. Dat schrijven het Dagblad van het Noorden en RTV Drenthe.

"Mijn naam is Douglas Chesley W. Misschien hebben jullie gehoord over de verhalen rondom de gouden helm, maar ik wil er een positieve draai aan geven dus heb ik dit merk opgericht", is te lezen op de website van zijn bedrijf.

In de webshop zijn onder meer T-shirts te koop met daarop een afbeelding van de gouden helm van Cotofenesti, het kroonstuk uit de Roemeense erfgoedcollectie dat uit het museum in Assen werd geroofd.

'Niet in gevangenis opgericht'

De advocaat van W., Dennis Vlielander, zegt tegen de NOS dat de webshop is opgericht door mensen die "dicht bij" zijn cliënt staan. Vlielander benadrukt dat de webshop niet vanuit de gevangenis is opgericht.

Een woordvoerder van het Openbaar Ministerie zegt tegen het Dagblad van het Noorden kennis te hebben genomen van de webshop, maar niet inhoudelijk te willen reageren.

T-shirt in rechtbank

De webshop heeft als postadres het Justitieel Complex Schiphol, waar W. (37) gevangenzit. Hij en twee anderen werden vandaag veroordeeld tot bijna vier jaar cel vanwege hun aandeel in de spectaculaire kunstroof uit het Drents Museum vorig jaar januari.

Tijdens de uitspraak in de rechtbank droeg hij een van de T-shirts die in de webshop worden verkocht. Op het shirt stond 'BOOK ARREST' geschreven met de helm van Cotofenesti erboven. Dat is een verwijzing naar de Roemeense hoofdstad Boekarest, waar de kunstschatten vandaan komen.

Gezwegen over rol

W. heeft altijd gezwegen over zijn rol bij de kunstroof. Uiteindelijk sloten hij en mededader Jan B. een deal met het OM. Ze leverden de gouden helm en twee van de armbanden in en kregen in ruil daarvoor een lagere eis te horen.

De rechtbank ging deels mee met de strafvermindering. Wel viel de straf van 47 maanden cel hoger uit dan de eis van het OM, omdat niet alle gestolen armbanden zijn ingeleverd. Eén gouden armband is nog spoorloos, met een geschatte waarde van 500.000 euro. Daarmee is de schade aan de maatschappij slechts deels hersteld, beargumenteerde de rechter.

Het Franse Openbaar Ministerie is een onderzoek begonnen naar de Israëlische behandeling van Franse burgers die deelnamen aan de Global Sumud Flotilla. Het internationale hulpkonvooi voor Gaza werd vorige maand wereldnieuws toen Israël het tegenhield op zee. Er kwamen berichten over mishandelingen, vernederingen en seksueel geweld tegen opvarenden.

De Franse anti-terrorismeafdeling van het OM onderzoekt of Iraël zich schuldig heeft gemaakt aan oorlogsmisdaden en marteling bij de behandeling van Franse activisten die meevoeren op het hulpkonvooi.

'Betast en geslagen'

Op 18 mei werden ruim 430 activisten door Israël aangehouden. Ze werden op internationale wateren onderschept in een poging om Gaza te bereiken en van hulp te voorzien. Volgens Franse media waren er meer dan dertig Fransen aan boord.

Een vrouw verklaarde te zijn betast door een militair en geslagen in een donkere cel. Een andere activist zei dat gevangenen urenlang in een zogenoemde stresshouding moesten zitten, op hun knieën en met hun voorhoofd op de grond, terwijl het Israëlische volkslied werd afgespeeld.

Op vragen van persbureau AFP over de beschuldigingen van fysiek en psychisch geweld, seksuele intimidatie, mishandeling en verkrachting verklaarde de Israëlische gevangenisdienst dat die "volledig ongegrond" waren.

Internationale verontwaardiging

De arrestatie van de activisten leidde tot grote internationale verontwaardiging. De extreemrechtse Israëlische minister van Veiligheid, Itamar Ben-Gvir, deelde zelf beelden waarop onder meer te zien is hoe een vrouw hardhandig tegen de grond werd gewerkt, nadat zij "Free, free Palestine" had geroepen.

Ook is te zien hoe tientallen activisten werden verplicht om te knielen, met hun gezicht gericht naar de grond. Een groot deel van hen werd geboeid. Ook zouden ze zijn geslagen. "Er zijn mensen met gebroken ribben en er is iemand van wie twee tanden uit de mond zijn geslagen", vertelde de Nederlandse opvarende Jesse van Schaik (21) eerder.

De opvarenden werden uiteindelijk uitgezet naar Turkije. Premier Jetten noemde de behandeling van de opvarenden mensonterend. Het kabinet riep de Israëlische ambassadeur op het matje. Frankrijk ontzegde na het incident Ben-Gvir de toegang tot het land.

Een 16-jarige jongen zit vast in verband met de explosie in maart op de Amsterdamse Zuidas. De jongen wordt verdacht van betrokkenheid bij het voorbereiden van de aanslag, laat het Openbaar Ministerie weten.

Die explosie was bij de hoofdingang van een kantorencomplex. De jongen is deze week aangehouden. Vandaag heeft de rechter-commissaris zijn voorarrest met twee weken verlengd.

Eind april werd ook een verdachte opgepakt voor dezelfde explosie, een 17-jarige jongen uit Uithoorn. Hij is gisteren vrijgelaten en mag zijn proces in vrijheid afwachten, zegt het OM. De eerste pro-formazitting is naar verwachting in augustus.

Explosie

De explosie was in de nacht van 15 op 16 maart bij een pand aan de Strawinskylaan in Amsterdam. Er ontstond een kleine brand, die een beveiliger snel wist te blussen. Op videobeelden waren twee in het zwart geklede verdachten te zien.

Ze kwamen aangereden op een fatbike. Een van hen plaatste een explosief bij een draaideur van de bank. Hij ging er lopend vandoor in de richting van station Amsterdam-Zuid. De bestuurder van de fatbike reed weg, over de Parnassusweg.

Op sociale media werd de verantwoordelijkheid voor de actie opgeëist door een groep, die zichzelf Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah noemt. Eerder had de groep al aanslagen opgeëist op een synagoge in Luik, een joodse school in Amsterdam en een synagoge in Rotterdam.

Onderzoek

De 16-jarige verdachte kwam naar voren in een onderzoek van de afdeling Landelijke Opsporing, zegt het OM. Meer aanhoudingen worden niet uitgesloten.

In het overkoepelende onderzoek wordt gekeken of er een verband is tussen de verschillende explosies. Meerdere verdachten zijn in de afgelopen maanden aangehouden.

Het kabinet bestaat 100 dagen, maar dat vond de coalitie geen reden voor een feestje, want het vertrouwen in de regering is laag en de minderheidconstructie draait ook nog niet echt lekker.

Wel heeft de coalitie een deal met GroenLinks-PvdA gesloten over ontwikkelingssamenwerking, maar dat verliep zeer rommelig en zorgde ook voor flink wat chagrijn bij andere partijen.

En ook bij het debat over de bezuinigingen op de sociale zekerheid maakte de oppositie het de coalitie en de regering lastig.

De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren bij NPO Luister.

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.

Het kabinet denkt dat de langere wachttijd waarmee de huidige asielzoekers vanaf volgende week te maken krijgen kan worden beperkt tot drie jaar. Dat schrijft minister Van den Brink in een brief aan de Tweede Kamer.

Vanaf volgende week vrijdag krijgen nieuwe asielzoekers voorrang op mensen die al in de aanmeldingsprocedure zitten. Dat is vanwege het Europees Migratiepact. Want daarin zijn termijnen afgesproken waarbinnen iemand duidelijkheid moet krijgen over een asielaanvraag.

Om die termijnen te halen, geeft Van den Brink voorrang aan de mensen die na volgende week Nederland binnenkomen. Zodat in elk geval voor die groep de termijnen worden gehaald. Maar het betekent ook dat de huidige asielzoekers langer moeten wachten op het oordeel of ze mogen blijven.

Minister Van den Brink benadrukt in de Kamerbrief dat nog eens drie jaar wachten nog steeds erg lang is. Maar de lange wachtlijsten waarvoor gevreesd werd, van zo'n acht tot tien jaar, kunnen volgens de CDA'er worden voorkomen met een andere aanpak in de asielprocedures. Asieladvocaten en Vluchtelingenwerk Nederland hebben er echter weinig vertrouwen in en zijn zeer kritisch.

'Onacceptabel'

Wil Eikelboom, voorzitter van de Vereniging van Asieladvocaten Nederland, vindt het "volstrekt onacceptabel lang" dat mensen die nu in al in de procedure zitten, en dat zijn er ruim 50.000, nog eens drie jaar langer moeten wachten. En dan krijgen ze 'pas' hun eerste uitslag, daarna kunnen er nog allerlei beroepsprocedures volgen.

De asieladvocaten vinden het niet meer dan een politieke wens van de minister om bij één groep, de nieuwkomers, aan de collega's in Europa te laten zien dat we hier in Nederland de termijnen wél halen. Terwijl de mensen die hier al zijn ook recht hebben op snel duidelijkheid.

Oplossingen zijn 'gerommel in de marge'

Vluchtelingenwerk en de asieladvocaten vragen zich ook af of het met de plannen van de minister lukt om de vertraging beperkt te houden tot drie jaar. "Eerdere pogingen om procedures te versnellen hebben niet het gewenste effect gehad", reageert VluchtelingenWerk op het plan.

De minister wil bijvoorbeeld dat asielzoekers in categorieën verdeeld worden, aan de hand van hoeveel kans ze op een verblijfsvergunning maken. Mensen bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) kunnen zich dan een tijd specialiseren in het alleen maar behandelen van verzoeken uit die categorie of uit een bepaald land. En er kunnen standaardantwoorden worden gemaakt voor mensen die ongeveer met hetzelfde asielverzoek komen. Daardoor moet het sneller kunnen gaan, denkt de minister.

Eikelboom spreekt van "gerommel in de marge" en denkt niet dat het genoeg oplevert. Vluchtelingenwerk ageert, net als de asieladvocaten, tegen het idee om de ene groep asielzoekers sneller te behandelen dan de andere: "De keuze om ongeveer 70 procent van de IND-capaciteit in te zetten op nieuwe aanvragen betekent in de praktijk dat mensen die al jaren wachten opnieuw achteraan komen te staan."

This week, we’re shaking things up a little, with Tom Nardi still in the host seat, and someone besides Al Williams in the other, namely Kristina Panos. In Hackaday news, …read more

Op socialemediaplatformen als TikTok en Snapchat is een levendige handel in namaak-merkkleding. Dat blijkt uit onderzoek van NOS Stories. De Fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst (FIOD) ziet dat hierbij steeds vaker gebruik wordt gemaakt van influencers.

Via promotievideo's of 'samenwerkingen' worden de verkopers van namaak-merkkleding en hun producten door kleine en grote influencers aangeprezen, terwijl dat - net als de verkoop zelf - strafbaar is. "Als de influencer weet dat hij of zij de aankoop van namaakgoederen aanprijst en hiervoor een vergoeding krijgt, kan er sprake zijn van deelname aan een criminele organisatie en strafrechtelijke vervolging voor witwassen", stelt de FIOD.

Duizenden volgers

Het zijn veelal minderjarige jongeren die worden benaderd om dit soort verkoop te promoten. In ruil voor producten of tegen betaling moeten zij video's plaatsen op platforms als TikTok, waarin ze de producten bespreken en de verkoper benoemen.

Ook Helena (18) en Jesse (17) werden gestrikt door namaak-verkopers:

NOS Stories sprak met verschillende influencers die dit hebben gedaan. "Ik mocht niet zeggen dat ik het gratis had gekregen en moest doen alsof ik het zelf had gekocht", vertelt de 18-jarige Helena met 60.000 volgers.

De video's worden door de influencers zelf geplaatst en komen vaak ook op de sociale media van de verkopers te staan. Daar zijn naast influencers bijvoorbeeld straatinterviews, sketches en gemaskerde verkopers te zien, maar soms ook bekende personen zoals acteur Oussama Ahammoud (bekend van Mocro Maffia en Vakkenvullers). Zijn management heeft niet gereageerd op onze vragen.

De ene verkoper had op TikTok bijna 30.000 volgers, de andere zo'n 50.000 op Snapchat. Promotievideo's op deze pagina's halen geregeld honderdduizenden views, al zijn veel accounts verdwenen na vragen van NOS Stories. Ook verschillende webshops, waarnaar de video's verwezen, zijn offline gehaald.

Reactie TikTok

TikTok, een platform waar veel van dit soort content te vinden is, stelt in een reactie dat ze zelf actief op zoek zijn om dit soort content offline te halen.

Het bedrijf zegt dat bij het overgrote deel actie wordt ondernomen voordat iemand de video heeft gerapporteerd. Recente cijfers over aantallen hebben ze niet, maar tussen januari 2025 en juni 2025 ging het volgens het platform wereldwijd om 143 miljoen video's die offline zijn gehaald waarin namaakproducten werden aangeprezen of verkocht.

Veel video's die NOS Stories tegenkwam stonden al maanden of zelfs jaren op het platform en verdwenen pas na het stellen van vragen aan TikTok.

Met de verkoop van namaak-merkkleding is veel geld te verdienen, zeggen verkopers. Beheerders van webshops wilden niet op vragen reageren, maar een 15-jarige jongen die de kleding via Snapchat verkoopt wilde wel met NOS Stories in gesprek.

"Ik begon klein, maar ik verdien inmiddels zo'n 4000 tot 5000 euro per maand met de verkoop van schoenen, petten en jasjes", stelt Noah (niet zijn echte naam):

Dat tieners namaakmerkkleding kopen, bleek ook uit een vragenlijst van NOS Stories die door ruim duizend jongeren is ingevuld. Ruim de helft zegt dat het ze niet uitmaakt of merkkleding namaak is en dat het dragen ervan moet kunnen. Van de jongeren die het zelf kopen, is 70 procent er open over tegen vrienden.

De jongeren die advertenties voor namaak-merkkleding tegenkwamen, deden dat vooral op TikTok, Instagram en Snapchat - meestal wekelijks of zelfs dagelijks. Een derde van hen zag in die reclames ook influencers of bekende Nederlanders.

De verkoop en promotie van namaakkleding is dus strafbaar, maar merken gaan zelf ook achter de daders aan. "Ik krijg elke dag nieuwe dossiers op mijn bureau", vertelt advocaat Iris van der Wal, die gespecialiseerd is in namaakbestrijding. "Influencers lopen daarmee het risico op tienduizenden euro's schadevergoeding en proceskosten."

Waarom ging het zo en niet anders? De eerste volledige week van de openbare verhoren over corona zit erop en daarmee is de enquêtecommissie klaar met het thema 'het begin van de pandemie'.

Destijds werden ingrijpende besluiten genomen, waar ook kritiek op was. Maar wie deze week op excuses hoopte, kwam bedrogen uit. Met de kennis van toen deden we wat we konden, was vaak de boodschap. En ook: als er toch iets niet goed is gegaan, ligt dat misschien aan iemand anders.

Een van de hoofdpersonen in coronatijd was Jaap van Dissel, voorzitter van het Outbreak Management Team, dat het kabinet adviseerde. "Veel was onzeker", zei Van Dissel. Bij hem leefden begin 2020, toen het virus via Italië uit China was overgewaaid, vooral vragen als: hoe is de overdracht, hoe gedraagt het virus zich, hoe wil je het bestrijden?

Daarvoor was hij afhankelijk van de Wereldgezondheidsorganisatie. "Zij waren in het begin onvolledig", vertelde Van Dissel. "Achteraf had ik daar kritischer op moeten zijn."

Doodskisten in Italië

In die tijd werd het OMT opgetuigd, een groep van 30 tot 40 experts. Kritiek was dat er vooral virologen inzaten en bijvoorbeeld minder kinderartsen of huisartsen. Lag daardoor niet te veel nadruk op het bestrijden van het virus en minder op andere aspecten?

Misschien was dat even zo, erkende Van Dissel. "De beelden uit Italië van doodskisten in de straten hebben in het begin zeker de focus bepaald." Even later werd het OMT in zijn ogen diverser, maar niet zo dat er echt voorbij virusbeheersing werd gekeken.

De weging van negatieve maatschappelijk aspecten "hoorde niet in het OMT thuis", zei Van Dissel daarover. Daar gingen anderen over, zoals de politiek. Van Dissel had zelfs "ongevraagd" geadviseerd aan het kabinet om breder te kijken, zei hij. Uiteindelijk kwam er een Maatschappelijk Impact Team om het kabinet te adviseren, maar dat was volgens hem rijkelijk laat.

Een van de leden van het OMT was Jan Kluytmans, die als microbioloog in een Bredaas ziekenhuis "in het oog van de storm" zat. Hij werd maandag verhoord.

Noord-Brabant werd zwaar getroffen, maar het lukte niet om de urgentie aan iedereen over te brengen. "In het zuiden was het volledig verspreid op grote schaal, onder de radar", zei Kluytmans. Terwijl in de rest van het land nauwelijks besmettingen waren. Dat uitleggen "kostte tijd" en die was kostbaar.

Uiteindelijk leidde de brandhaard in het zuiden tot een lijst met vergaande maatregelen, opgesteld door Brabantse bestuurders. Nog voordat ze daar werden aangekondigd, nam het kabinet ze over. Nederland ging half maart 2020 in lockdown.

Verpesten

Had dat niet eerder gemoeten, was een vraag van de commissie. OMT-voorzitter Van Dissel draaide het om: het had schadelijk kunnen zijn. "Een goede maatregel op het verkeerde moment kan de hele boel verpesten", zei hij. Je riskeert het vertrouwen van burgers te verliezen.

OMT-lid Marion Koopmans, die vorige week als eerste werd verhoord, stelde dat eerder ingrijpen "in theorie veel had uitgemaakt". Maar benadrukte dat het "niet realistisch" was, omdat er nog weinig bekend was.

Dat het om "loodzware" besluiten ging, illustreerde topambtenaar Ernst van Koesveld in zijn verhoor woensdag. Hij was op het ministerie van Volksgezondheid betrokken bij het bezoekverbod voor verpleeghuizen.

Hij herinnerde zich "dat het een steen op de maag" was, maar dat iedereen het nodig vond. Aan het besluit lag geen OMT-advies ten grondslag, maar het lag volgens hem wel "in het verlengde" van het advies om voorzichtig om te gaan met kwetsbaren.

Specifieke vragen

Dat niet alle kabinetsmaatregelen rechtstreeks van het OMT kwamen, was voorzitter Van Dissel overigens wel wat waard. In die tijd ontstond een beeld dat het OMT alles bepaalde; op enig moment noemde premier Rutte de adviezen zelfs heilig. "Je wil niet dat het advies gepolitiseerd wordt", aldus Van Dissel.

De OMT-voorzitter zei in zijn verhoor ook dat het adviesorgaan later in de crisis wel heel veel te verstouwen kreeg van het kabinet. De adviesvragen waren soms zo specifiek dat "je je daar kriegelig bij voelde".

Van Dissel, die nog een keer gehoord zal worden, stelt dat alles werd gewogen met het oog op de uitbraak. "Maar het was een politieke keuze of bioscopen open konden en restaurants niet, bij wijze van spreken."

Die keuzes van het kabinet kwamen ook aan bod in de Tweede Kamer. De enquêtecommissie kijkt nadrukkelijk naar de rol van de Kamer en in dat kader was toenmalig voorzitter Khadija Arib uitgenodigd.

Kortgezegd was haar boodschap "dat de Kamer het heel goed heeft gedaan". De controlerende taak werkte prima wat haar betreft. Ze erkende dat er geen crisisplan lag om de Kamer te laten functioneren in een pandemie. "Maar het was ook nooit voorgekomen."

De Tweede Kamer ging door met vergaderen, maar wel minder en in aangepaste vorm. De ambtelijke top, waar Arib geen goede relatie mee had, ging aan de slag met een crisisplan, maar daar werd zij buitengehouden, vertelde ze. "Het was mosterd na de maaltijd."

Uitgewoond

Of de Kamer inderdaad zo goed functioneerde, waagde ex-Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid Pieter-Jaap Aalbersberg te betwijfelen in zijn verhoor.

Hij zag overwerktheid bij ambtenaren van VWS, mede doordat de Kamer veel van ze vroeg. "Het parlementaire werk vrat de ambtenaren op." Ze raakten het eerste half jaar "uitgewoond".

Net als de Kamer was heel Nederland niet goed voorbereid, zei Aalbersberg. Er waren draaiboeken voor uitbraken, maar alleen gericht op "een enkele besmettingshaard ergens in Nederland".

Voldoende transparant

De NCTV werd als laatste verhoord deze week en was naar eigen zeggen "het oliemannetje" van de crisis. Hij was bijvoorbeeld aanwezig bij de zogenoemde Catshuisoverleggen, waar ministers afspraken maakten over de coronamaatregelen.

Hij weerspreekt dat de besluitvorming daar "schimmig" was. Veel onderliggende adviezen waren openbaar en de bewindslieden moesten in het openbaar verantwoording afleggen, is zijn idee. "Vanuit mijn perspectief was het voldoende transparant."

Hoe de bewindspersonen daar zelf naar kijken, wordt volgende week duidelijk. De commissie verhoort dan onder anderen oud-premier Rutte en toenmalig ministers Van Ark en Koolmees.

Het gebruik van staalslakken moet definitief worden verboden, tenzij veilig gebruik kan worden aangetoond, schrijft staatssecretaris Bertram van Infrastructuur en Waterstaat in een brief aan de Tweede Kamer. Het verbod moet gaan gelden na het aflopen van een tijdelijke regeling.

De nieuwe regels voor het gebruik van staalslakken moeten volgend jaar gaan ingaan. Alleen als het gebruikte product "veilig is vanuit het oogpunt milieu en gezondheid" kan een vergunning voor gebruik worden verleend, schrijft Bertram.

Staalslakken blijven over na staalproductie. Het materiaal wordt gebruikt als goedkoop bouwmateriaal bij bijvoorbeeld de wegenbouw. Maar er zijn zorgen over de veiligheid van het restproduct; het materiaal is milieuverontreinigend als het nat wordt en gaat lekken. "De zorgen over staalslak blijven bestaan. Ik deel deze zorgen en neem dit uiterst serieus", aldus Bertram.

Ondanks haar zorgen stelt ze ook dat staalslakken "een belangrijk alternatief" zijn in tijden van grondstoffenschaarste. Daarom wil ze het product niet volledig "afserveren".

Ook in het water

Vanwege de zorgen over de veiligheid koos het kabinet in juli 2025 voor een tijdelijk verbod op staalslakken. Dat werd in april verlengd tot januari volgend jaar. De tijdelijke regels gaan over het gebruik op het land. Binnen de nieuwe regels moet het gebruik onder voorwaarden ook gelden voor toepassingen in water.

"Een verbod, 'tenzij' lijkt op dit moment, met de kennis van nu, de beste koers. Maar ik laat mij de komende tijd ook voeden door het RIVM, dat onderzoek doet naar de veiligheid van staalslakken", stelt de staatssecretaris.

In juli 2025 kondigde toenmalig staatsecretaris Aartsen al aan dat de effecten van het materiaal zouden worden onderzocht. In april concludeerde Nieuwsuur dat die onderzoeken nog niet waren begonnen.

Bertram stelt dat ze niet alleen het onderzoek zal volgen, maar ook in gesprek blijft met de provincie Zeeland. "Al deze zaken weeg ik mee in mijn uiteindelijke besluit." Eind dit jaar hakt ze de knoop door over het verbod.

In de geboortestreek van d'Artagnan, de beroemde Franse musketier van wie mogelijk het skelet in Maastricht is ontdekt, wordt met verbazing en verontrusting gekeken naar de gang van zaken rondom het onderzoek. Bij de opgraving zouden ernstige fouten zijn gemaakt, waardoor een aanzienlijk deel van de botresten mogelijk niet meer kan worden geïdentificeerd.

"Wat me kwaad zou maken, is als de beenderen zodanig zijn aangetast dat we niet meer kunnen vaststellen of het om d'Artagnan gaat of niet", zegt Aymeri de Montesquiou (83), bij wie DNA is afgenomen om dat met de resten te vergelijken. De Montesquiou zou via de bloedlijn van de moeder van d'Artagnan verwant zijn aan de musketier. De NOS zocht hem op in zijn kasteel in het plaatsje Marsan.

Onderzoek had in Frankrijk gemoeten

"Ik betreur de verwarring", zegt hij vanuit zijn bibliotheek, omringd door eeuwenoude boeken. "Ik ben er echt van overtuigd - en ik zeg dat niet uit nationalisme - dat het onderzoek in Frankrijk had moeten worden uitgevoerd. In een laboratorium van de politie of de gendarmerie. Dan zou alles waarschijnlijk rustiger zijn verlopen."

De Montesquiou stond in Parijs bloed en speeksel af voor vergelijkend DNA-onderzoek. Dat gebeurde volgens hem in aanwezigheid van archeoloog Wim Dijkman, die verantwoordelijk was voor het eerste deel van de opgraving in Maastricht.

"De monsters zijn vervolgens naar München verstuurd", zegt hij. "Maar daarna is er in Nederland een verwarrende situatie ontstaan. Ik heb de indruk dat meerdere personen de eer van de ontdekking willen opstrijken."

Op de vraag of Frankrijk nu alsnog zou moeten ingrijpen, antwoordt De Montesquiou instemmend. "Omdat het over een heel belangrijk persoon gaat, zouden we de rust moeten terugbrengen", zegt hij. "Frankrijk zou moeten zeggen: geef ons de monsters, dan laten we ze analyseren in een goed laboratorium."

De vondst van het skelet was in maart wereldnieuws. Vooraanstaande kenners van d'Artagnan hadden al langer het vermoeden dat de musketier onder de Sint-Petrus-en-Pauluskerk in de wijk Wolder lag begraven. Dat bij het lichaam ook een Franse munt en resten van een musketkogel zijn gevonden, leidde tot nog meer enthousiasme.

Maar de aanvankelijke euforie maakt steeds meer plaats voor zorgen. De gemeente Maastricht stuurde vorige week een feitenrelaas naar de gemeenteraad waarin staat dat Dijkman geen vergunning had voor de opgraving. De gemeente nam daarom begin maart de regie over, in samenwerking met de Saxion Hogeschool in Deventer.

Het archeologenteam van de gemeente stelt dat de beenderen tijdens de opgraving ernstig zijn aangetast, waardoor het "duidelijk is dat er sprake is van een aanzienlijk verlies aan informatiewaarde". Een onderzoeker die anoniem wil blijven, zei tegen de regionale omroep L1 dat meer dan de helft van het materiaal is "verstoord".

Botresten zouden in plastic ijsbakjes los bij elkaar zijn gedaan, zonder goed bijgehouden documentatie. Ook is op beelden te zien hoe Dijkman in het graf stond en met blote handen resten aanraakte. Een deel van de botresten wordt bovendien nog door de voormalig stadsarcheoloog achtergehouden. Nadat hij had geweigerd deze aan de gemeente over te dragen, zat hij kortstondig vast voor het overtreden van de Erfgoedwet.

Tasten in het duister

"De situatie is voor ons erg onduidelijk", zegt ook Alina Goebel, werkzaam voor het d'Artagnan-museum in Lupiac, waar de musketier opgroeide. "Zeker omdat wij de ontwikkelingen vooral via de pers volgen. Alle verhalen rond de archeoloog, de kwesties met de parochie. We zitten ver bij Maastricht vandaan, dus we tasten ook een beetje in het duister."

Hoewel nog verre van zeker is of het skelet inderdaad van d'Artagnan is, krijgt het museum in Lupiac door de vondst al meer bezoekers. "Iedereen is heel nieuwsgierig", zegt Goebel. "We krijgen vaak vragen of er al nieuws is over de resultaten."

Aymeri de Montesquiou heeft geen contact met de gemeente Maastricht. De oud-senator had een lange loopbaan als politicus en wordt in Frankrijk ook als omstreden beschouwd vanwege belastingontduiking en innige banden met Rusland. "Ik zou graag willen dat de zaken worden opgehelderd en dat er geen interne ruzie is", zegt hij. "Het is heel goed mogelijk dat het skelet van d'Artagnan is. Maar we moeten afwachten en dit moet op een serieuze manier worden aangepakt."

De gemeente Maastricht geeft op 17 juni een persconferentie over het onderzoek naar het skelet. Het is onduidelijk of dan al eerste resultaten worden bekendgemaakt. Bronnen zeggen tegen L1 dat het tot dit najaar kan duren voor een definitieve uitspraak kan worden gedaan.

Podcast De Dag: de chaotische opgraving van 'de vierde musketier'

Deze aflevering kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen.. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Bij Ouddorp (Zuid-Holland) is een surfer overleden. Het slachtoffer werd bewusteloos in het water gevonden aan de binnenzijde van de Brouwersdam, de verbinding tussen Zeeland en Zuid-Holland.

De eerste melding kwam rond 12.30 uur binnen. Er werd een traumahelikopter opgeroepen. Het slachtoffer is gereanimeerd, maar hulp mocht niet meer baten.

Wat er met de surfer is gebeurd, is nog onduidelijk. De politie bevestigt het overlijden, schrijft de regionale omroep Rijnmond.

Kitesurfer overleden

Gisteren overleed op het strand van Rockanje ook een watersporter. Het ging om een kitesurfer, die door de harde wind de duinen in was geblazen, waar hij hard terechtkwam.

Volgens de politie was dat een noodlottig ongeval.

We are all in search of the fastest in a wireless router, to give ourselves the best connectivity to the world. But what about the slowest? Gigabit Ethernet may not …read more

Het kabinet wil in de komende vier jaar 75.000 statushouders aan het werk helpen. Dat schrijft minister Aartsen van Werk en Participatie in een brief aan de Tweede Kamer, waarin hij de hoofdlijnen van de plannen schetst. Hij wil na de zomer de plannen verder uitwerken.

Het kabinet vindt dat er te veel nieuwkomers in Nederland verblijven die niet werken. Het kabinet vindt dat niet uit te leggen in een tijd van grote personeelstekorten, waarin werkgevers grote behoefte hebben aan mensen. Lange asielprocedures, het gebrek aan woningen en taalobstakels leiden ertoe dat statushouders lastiger een baan vinden, concludeerde de Algemene Rekenkamer in januari.

Uit cijfers blijkt dat statushouders langzaam integreren. Van de statushouders die in 2021 een verblijfsvergunning kregen, was na twee jaar slechts 21 procent aan het werk. Na ongeveer acht jaar stijgt het aandeel werkenden naar gemiddeld 57 procent. Ook dat percentage blijft achter bij het gemiddelde van de Nederlandse bevolking: in het tweede kwartaal van 2025 werkte 81 procent van de Nederlanders.

Voldoening en eigenwaarde

De plannen van Aartsen hebben het motto Werk en Meedoen voor nieuwkomers. De minister wil het de standaard maken dat er in de asiel- en inburgeringsfase kan worden gewerkt. Werk in de asielopvang wordt daarin los genoemd, omdat mensen daar tot drie jaar zitten voordat ze zich vestigen in een gemeente.

"Betaald werk moet de standaard worden. Werk geeft voldoening en eigenwaarde. Nieuwkomers hebben talenten. Zij kunnen én willen werken. Het is een gemiste kans dat zoveel mensen geen baan hebben. Daar moeten we verandering in brengen. Want wie werkt, draagt bij en doet mee aan onze samenleving", aldus minister Aartsen.

Het moet volgens hem normaal worden dat mensen naast hun inburgeringslessen vier dagen per week kunnen werken. Alleen als er zwaarwegende redenen zijn, hoeft dat niet.

Relevante werkervaring

Ook moet het wat hem betreft makkelijker worden dat statushouders met relevante werkervaring snel aan de slag kunnen in sectoren met tekorten, zoals de bouw en de zorg. En er komt een traject om relevante werkervaring of opleiding vanuit het land van herkomst aan de Nederlandse maatstaven te laten voldoen, luidt het in de brief aan de Kamer.

Om de plannen mogelijk te maken wil het kabinet "hobbels wegnemen", zoals nieuwkomers die de taal niet spreken of niet beschikken over de nodige diploma's, of werkgevers die terughoudend zijn om een statushouder in dienst te nemen. Aartsen gaat de komende periode in gesprek met werkgevers en brancheorganisaties, om afspraken te maken over werkplekken voor nieuwkomers.

'Startbanen'

In april schreef Aartsen al aan de Tweede Kamer dat het kabinet ook wil inzetten op het aanbieden van zogenoemde 'startbanen'. Die zijn bedoeld voor statushouders nadat ze zich in een gemeente hebben gevestigd.

Startbanen zijn bedoeld als werkgelegenheid waarin je ook kunt meekomen als je nog niet goed Nederlands spreekt, met name in de logistiek, horeca en bouw. In Amsterdam, Rotterdam en Eindhoven loopt al drie jaar een proef met startbanen, op initiatief van Aartsen uit de periode dat hij nog Kamerlid was voor de VVD.

Heeft Nederland inderdaad "te veel eengezinswoningen voor te weinig gezinnen", zoals woningmarktanalisten van ABN Amro vanochtend stelden? Beleidsmakers en hun adviseurs zeggen dat we sowieso goed moeten kijken wat we nog bijbouwen. En dat dat vaker iets anders moet zijn dan de eengezinswoning.

Rijksbouwmeester Francesco Veenstra vindt ook dat we moeten oppassen met het bouwen van eengezinswoningen. "Meer dan 60 procent van alle woningen in Nederland is een rijtjeswoning", zegt hij. "Gezinswoningen met een voor- en achtertuin en een parkeerplaats. De vraag is, is dat in de toekomst nog houdbaar?"

'Echt heel spaarzaam'

Veenstra zit in het College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs, dat de overheid gevraagd en ongevraagd adviseert over dit soort zaken. Het aantal inwoners van Nederland blijft groeien. Maar een steeds groter deel van de bevolking is alleenstaand of op leeftijd.

Veenstra's advies is daarom om op grootschalige woningbouwlocaties "echt heel spaarzaam" te zijn met het bijbouwen van eengezinswoningen. "Een grotere diversiteit is veel meer nodig. Woningen voor starters, jongeren, studenten. Maar ook woningen voor ouderen of in ieder geval woningen die aanpasbaar zijn."

Splitsen

Ook ziet de Rijksbouwmeester wel wat in het vaker splitsen van grotere eengezinswoningen. "Of woningen bouwen die in de toekomst gesplitst kunnen worden."

De trend bij nieuwbouw is de laatste jaren al dat het vaker appartementen zijn. Daardoor daalt ook het gemiddelde vloeroppervlak van nieuwe woningen.

Minister: heel bewust bijbouwen

Woonminister Boekholt-O'Sullivan beaamt in een reactie dat we goed moeten kijken wat we bouwen. "Het is belangrijk dat we met het oog op de toekomst ons bewust zijn van wat er demografisch in Nederland gebeurt. En van wat voor soort woningen er dan horen te worden bijgebouwd."

Door een wet die binnenkort moet worden aangenomen (Wet Versterking regie volkshuisvesting) moeten gemeenten goed gaan kijken wat voor een soort woningen daar nodig zijn. "Op basis daarvan zullen we gaan zien dat er meer eenpersoonshuishoudens en tweepersoonshuishoudens zijn. En dat dus bij nieuwbouwplannen heel nadrukkelijk gestuurd wordt op bouwen voor de behoefte en betaalbaarheid."

Maar volgens ABN Amro worden er in zulke lokale nieuwbouwplannen nu al te veel eengezinswoningen opgenomen. Toch wil de minister de keuze in het soort woningen vooral aan gemeenten en provincies overlaten. "Ik wil voorkomen dat ik hier vanuit Den Haag ga zeggen: Gemeentes, jullie weten niet voor wie je aan het bouwen bent. Want dat is niet waar."

Brabant: niet bouwen voor huishoudens van gisteren

De provincie Noord-Brabant zegt hier ook al druk mee bezig te zijn. "Wie vandaag blijft bouwen voor de huishoudens van gisteren, creëert de woonproblemen van morgen", aldus een woordvoerder van de gedeputeerde voor Wonen, Wilma Dirken.

Ook Brabant krijgt de komende jaren veel meer ouderen en alleenstaanden, is de verwachting. "Een groot deel van de woningbouwopgave hangt direct samen met de vergrijzing. Voor Brabant gaat het om duizenden extra nultredenwoningen, geclusterde ouderenwoningen en zorggeschikte woningen." Samen met gemeenten stuurt de provincie daarom erop aan dat vooral dit soort woningen erbij komen.

Sloterdijk

Als goede voorbeeld noemt Rijksbouwmeester Veenstra het gebied rond station Sloterdijk in Amsterdam. Dat stond vroeger vol met kantoren en andere bedrijfspanden en er woonde bijna niemand.

"Een aantal jaar geleden is bedacht om heel veel woningen, vooral woontorens, toe te voegen. Er is mobiliteit, een station met verbinding naar het centrum van Amsterdam en andere delen van Nederland. Nu benutten we deze ruimte beter en brengen we veel meer functies in dit gebied samen."

Hij plaatst dat tegenover de rijtjeshuizen, waarvoor veel meer ruimte nodig is. "En die ruimte is wel beperkt in Nederland. De kunst is om met de schaarste aan ruimte eigenlijk veel meer mensen een goede woning te geven."

Het Nederlandse fregat Zr. Ms. De Ruyter is net als vorige week gevolgd door de Chinese strijdkrachten. Dat zou zijn gebeurd tijdens een doorvaart door de Straat van Taiwan.

Volgens een Chinese verklaring zijn marine- en luchtmachteenheden ingezet om het schip "te volgen en monitoren" tijdens de doorvaart. De Chinese strijdkrachten blijven volgens de verklaring "te allen tijde in hoge staat van paraatheid" en zullen "de nationale soevereiniteit en regionale vrede en stabiliteit" beschermen.

Het Nederlandse ministerie van Defensie zegt er bekend mee te zijn dat China de vaarroute van het fregat volgt. "Zr. Ms. De Ruyter legt havenbezoeken af in meerdere landen in de regio om diplomatieke, veiligheids- en economische banden met deze landen aan te halen", laat een woordvoerder weten. "Om operationele redenen" wil ze er verder niets over kwijt.

Zuid-Chinese Zee

Vorige week claimde het Chinese leger al het fregat te hebben verdreven uit de Zuid-Chinese Zee ter hoogte van de Paracel-eilanden. Het Nederlandse ministerie van Defensie bevestigde dat het om Zr. Ms. De Ruyter ging, maar deed geen uitspraken over details.

Volgens Marinetraffic, een site waarop de locatie van schepen te volgen is, bevond Zr. Ms. De Ruyter zich vier dagen geleden voor de Vietnamese kust. Na het bezoek aan Vietnam was het de bedoeling dat het schip koers zou zetten richting Zuid-Korea. Varen via de Straat van Taiwan is dan de kortste route.

"Op dit moment vaart het in internationale wateren, onderweg naar het volgende havenbezoek", meldt de Defensiewoordvoerder. "Het fregat opereert gedurende de hele reis conform het internationaal recht, in het bijzonder het Verdrag van de Verenigde Naties inzake het Recht van de Zee (UNCLOS)."

Zr. Ms. De Ruyter is een luchtverdedigings- en commandofregat van Defensie, dat zeven weken geleden uit Den Helder vertrok voor een internationale marine-oefening in Zuidoost-Azië. Het schip neemt gedurende vijf maanden deel aan internationale operaties en oefeningen met bondgenoten en partners.

Vaker Chinese intimidatie

Nederland en andere westerse bondgenoten, zoals de Verenigde Staten, volgen het internationaal recht, dat stelt dat de Straat van Taiwan vrij bevaarbaar is. Alle schepen, ook militaire schepen, hebben het recht op doorvaart van dit soort zeestraten. China beschouwt Taiwan als onderdeel van zijn eigen grondgebied.

Het gebeurt vaker dat China schepen in omliggende wateren intimideert. Vorig jaar overkwam het een marineschip uit de VS en twee jaar geleden werd het Nederlandse fregat Zr. Ms Tromp in de Oost-Chinese Zee gevolgd door Chinese gevechtsvliegtuigen, die boven het marineschip cirkelden.

Ook in de Straat van Taiwan intimideert China vaker buitenlandse schepen. Het overkwam vorige maand nog een Australisch schip en dit jaar ook schepen uit Canada, de VS en Japan.

In het noordwesten van Niger zijn tientallen mensen omgekomen. Zij waren volgens de autoriteiten vanuit Mali door de Sahara onderweg naar hun familie in Niger, maar de vrachtwagen ging midden in de woestijn kapot. De inzittenden kwamen vast te zitten en zijn uiteindelijk omgekomen van de dorst.

Vanuit de stad Agadez, ook wel de poort naar de Sahara genoemd, zijn hulpdiensten vertrokken. Zij werden gewaarschuwd door twee passagiers die lopend na een tocht van 50 kilometer door de woestijn een andere stad hadden bereikt en daar alarm hadden geslagen. De autoriteiten zeggen dat de hulpdiensten 49 passagiers dood hebben aangetroffen en hen hebben begraven in een massagraf.

Tweede ramp voorkomen

Op de terugweg stuitten de reddingswerkers op een tweede gestrande vrachtwagen, waarin meer dan 60 passagiers zaten. Ook zij waren vertrokken vanuit Mali.

Nadat de accu van die vrachtwagen kapot was gegaan, zaten de inzittenden volgens het gemeentebestuur van Agadez al drie dagen zonder water. De hulpdiensten zouden water hebben uitgedeeld aan de uitgeputte reizigers en het voertuig hebben gerepareerd. Daarna konden de passagiers hun reis voortzetten.

Het lijkt te gaan om Nigerese arbeidsmigranten die in de Malinese plaats Harouba werkten, op 300 kilometer afstand van de grens met Niger. Veel Nigerezen werken daar in de goudwinning. De Nigerese passagiers wilden terug naar hun land om daar het offerfeest te vieren met hun familie.

Gevaarlijke route

De Sahararoute tussen Niger en Mali wordt veel gebruikt. De autoriteiten benadrukken dat de route gevaarlijk is. "Reizigers moeten zeer onstabiele en gevaarlijke gebieden doorkruisen om de locaties (voor goudwinning, red.) te bereiken en er weer vandaan te komen." Zo heeft het gebied te kampen met extreme weersomstandigheden en zijn er terroristische groeperingen actief.

Desalniettemin is de verwachting dat de route populair blijft. "Kwetsbare jongeren zijn vaak gedwongen om onveilige gebieden te trotseren om te overleven of op zoek te gaan naar betere levensomstandigheden", zegt het bestuur van Agadez.