Aggregator

Acht opvarenden van het Amerikaanse vliegdekschip USS Abraham Lincoln en begeleidende marineschepen hebben een zelfmoordpoging gedaan tijdens hun uitzonderlijk lange missie. Dat schrijft Cao, de waarnemend minister voor de Marine, aan een senator die daarover vragen had gesteld. Geen van de pogingen had een fatale afloop.

Het vliegdekschip kwam vorige maand in het nieuws nadat familieleden van matrozen alarm hadden geslagen over de mentale gesteldheid van hun naasten. De duizenden opvarenden waren toen al maanden langer op zee dan gepland. Hun missie werd steeds verlengd vanwege de oorlog tegen Iran.

Uiteindelijk kwamen ze pas begin deze maand weer aan land, in Thailand. Ze waren toen een recordaantal van 286 dagen onafgebroken op zee geweest.

Hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten over zelfdoding helpt en kan anoniem via de online chat van 113 of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Veel details over de zelfmoordpogingen deelt Cao niet. Hij meldt alleen dat er een matroos overboord is gegaan en door een helikopter weer uit het water is gehaald. Een tweede matroos wilde ook overboord springen, maar werd tegengehouden. Over de andere zes zelfmoordpogingen schrijft hij niets.

Volgens CNN, die als eerste over de brief van de minister berichtte, wijkt het relatieve aantal zelfmoordpogingen op de USS Lincoln niet af van het gemiddelde in de hele marine. Toch noemt een militaire bron van de nieuwszender het aantal enorm hoog, omdat jaarlijks een à twee pogingen per missie van een zogenoemde carrier strike group gebruikelijk is.

Ook een voormalige topadvocaat van de marine schrikt van de cijfers. "Dit is een verontrustend hoog aantal, dat wijst op een ernstig stressniveau", zegt hij tegen The New York Times.

Marineminister Cao erkent dat de missie veeleisender dan ooit is geweest voor de bemanning. Hij wijst erop dat er geestelijke zorg aan boord was, onder meer door aalmoezeniers en een psycholoog. Dit weekend deed hij nog een oproep aan leidinggevenden in de marine om zelfdoding en geestelijke gezondheid beter bespreekbaar te maken.

Bij de top vandaag in Washington tussen de Chinese president Xi Jiping en zijn Amerikaanse gastheer Trump zal ook de ontwikkeling van AI ter tafel komen. Zowel China als de VS is er veel aan gelegen de onbetwiste leider te worden in het toepassen van kunstmatige intelligentie. Een dergelijke positie brengt tenslotte economische groei en macht.

De ontmoeting tussen Trump en Xi komt op een moment van wrijvingen tussen Peking, Washington en de Amerikaanse techbedrijven, die momenteel vooroplopen in de race. Hoe staat die race ervoor, hoe verschilt de Amerikaanse benadering van de Chinese en wat kunnen we vandaag uit Washington verwachten?

Wat willen China en de VS doen met AI?

Daar zit een verschil tussen, maar eerst moeten we iets uitleggen over AI zelf. Dat is namelijk een parapluterm voor allerlei soorten taken die computers uitvoeren en waar ontzettend veel rekenkracht voor nodig is. Met al die rekenkracht is AI veel beter en sneller dan oudere computertechnologie in patronen herkennen, situaties analyseren en nieuwe producten en oplossingen creëren.

In de kern vindt zowel de Amerikaanse als de Chinese regering dat AI cruciaal is voor de economische concurrentiekracht en nationale veiligheid. Het komt dan ook deels voort uit angst om economisch achterop te raken of van elkaars technologie afhankelijk te zijn, dat beide landen vol inzetten op eigen AI-ontwikkeling.

Amerikaanse bedrijven leggen de nadruk op het zo goed mogelijk nabootsen van de menselijke intelligentie. Daarmee zijn er veel commerciële- en overheidstoepassingen mogelijk. Denk aan het gebruik van gezichtsherkenning in de beveiliging, of een systeem dat menselijk gedrag als bluffen kan herkennen en imiteren voor gebruik in zakelijke onderhandelingen.

Peking daarentegen heeft een praktischer insteek. Die probeert de ontwikkeling van veel AI-toepassingen te stimuleren waar de samenleving meteen baat bij heeft. Met AI-experimenten in de zorg, het onderwijs en in het opsporen van financiële fraude, wil de regering AI in de maatschappij integreren.

Hoe probeert China voorloper te worden in AI?

In China wordt de ontwikkeling van AI gedreven door grote bedrijven die innovaties doen gecombineerd met een sterke sturing van de overheid. De overheid stelt subsidies en investeringen beschikbaar voor bedrijven die innovaties doen zolang die passen bij overheidsplannen.

Daarnaast stimuleert de Chinese overheid opensourcemodellen. Dit houdt in dat ontwikkelaars wereldwijd gebruik kunnen maken van de Chinese modellen, waardoor het gebruik wijdverspreid raakt en de bedrijven erachter van de ervaringen kunnen leren.

Pas als het gevaar dreigt dat modellen op een manier gebruikt worden waar de Chinese overheid het niet mee eens is, zullen er beperkingen opgelegd worden. Wat Peking vooral níet wil, is dat de ontwikkeling en toepassingen van AI de Communistische Partij in gevaar brengen.

Hoe probeert de VS wereldleider-AI te worden?

In tegenstelling tot de sterk gereguleerde aanpak van China, krijgt de markt vrij spel in Amerika. De overheid wil het speelveld niet dichttimmeren, maar juist de voorwaarden scheppen zodat allerlei techbedrijven erop los kunnen innoveren met AI. De houding is vooral: probeer het maar, test je product in de praktijk, fouten maken mag. De nadruk ligt sterk op snelheid, vooral om China voor te blijven.

Dat is te zien in de manier waarop AI-bedrijven worden behandeld als ze in opdracht werken van het Amerikaanse ministerie van Defensie. Toen AI-ontwikkelaar Anthropic eerder dit jaar pleitte voor "vangrails" om te voorkomen dat zijn eigen technologie door de overheid zou worden misbruikt, liet het Pentagon het bedrijf als een baksteen vallen. Het ministerie opende meteen een aanbesteding voor de concurrenten van Anthropic, dat daarmee een contract verloor ter waarde van 200 miljoen euro.

Daarnaast probeert de VS ervoor te zorgen dat China achterblijft wat betreft de rekenkracht van zijn computers. Dat doet Washington door het invoeren van wereldwijde exportbeperkingen op de meest geavanceerde chips en chipmachines.

Het in Nederland gevestigde ASML weet daar alles van. Het bedrijf uit Veldhoven is een van de vele techbedrijven die daardoor een deel van hun verkoop aan China hebben moeten staken. Voorlopig werkt deze aanpak. Als het gaat om rekenkracht lopen de Amerikaanse AI-bedrijven tot een half jaar voor op hun Chinese concurrenten, denken Chinese experts.

Wat zijn de verwachtingen voor de gesprekken tussen Trump en Xi vandaag?

De techbedrijven in de VS die onlangs nogmaals hebben gepleit voor een veiliger aanpak, met vangrails en een langzamer tempo van AI-innovatie, zullen hun zin waarschijnlijk niet krijgen. Trump vindt het niet opportuun om zo de Amerikaanse voorsprong op China te verspelen.

Ook Xi ziet hun oproep niet zitten, want volgens hem is het een verkapte poging om Chinese innovatie af te remmen.

Tegelijkertijd zijn Washington en Peking wel kleine stappen aan het zetten om de veiligheid van AI in de gaten te houden en erover te communiceren. Afgelopen weekend spraken de Amerikaanse minister van Financiën Bessent en de Chinese vicepremier He af om een AI-veiligheidsmechanisme in het leven te roepen. De krant van de Chinese Communistische Partij schreef daarna dat AI "een nieuw terrein voor Chinees-Amerikaanse samenwerking" moet worden.

Schepen op de IJssel mogen van Rijkswaterstaat vanaf morgenochtend niet meer van Arnhem naar Zutphen varen. De vaarbeperkingen hebben te maken met de aanhoudende lage waterstand in rivieren.

Op verschillende plekken is de vaargeul te ondiep om veilig verkeer in twee richtingen te kunnen garanderen. Van Zutphen naar Arnhem is nog wel mogelijk, doordat er genoeg ruimte is voor eenrichtingsverkeer.

Binnenvaart moet omvaren

Schepen die vanuit het zuiden de IJssel op willen, moeten vanwege de maatregel mogelijk 200 kilometer omvaren. Dat betekent dat ze moeten doorvaren naar Tiel om vanuit daar naar Amsterdam te varen. Uiteindelijk kunnen ze via het IJsselmeer de IJssel op om zo bij Zwolle of de Twentekanalen uit te komen.

"Het probleem zit vooral in tijdsverlies en extra kosten die worden gemaakt voor personeel en brandstof", zegt een woordvoerder van Koninklijke Binnenvaart Nederland (KBN). De brancheorganisatie spreekt van een "noodzakelijk kwaad", aangezien het gaat om een relatief smalle rivier. "Op andere vaarwegen zie ik niet heel veel problemen", zegt de woordvoerder.

Terugkerende problemen

Die uitdagingen voor de binnenvaart ziet ook ING-econoom Rico Luman. "De problemen zijn nog niet voorbij. Het niveau komt weer op het extreem lage niveau van begin augustus." De econoom verwacht dat het waterpeil ook in oktober laag blijft.

Volgens brancheorganisatie KBN zijn reders al de hele zomer op zoek naar manieren om met het lage water om te gaan. Voor hen is het dan ook een extra tegenslag dat de IJssel nu deels wordt afgesloten. "Er is veel onvrede over wat er gebeurt", zegt een woordvoerder van de KBN. "Maar ze zien ook dat de situatie hierom vraagt."

De gedeeltelijke sluiting van de IJssel zorgt ook voor imagoschade bij de binnenvaartsector, zegt econoom Luman. "Nu het lage water aanhoudt, zie je dat bedrijven naar andere oplossingen gaan zoeken; ze gaan niet altijd terug naar vervoer op het water." Volgens de econoom is dat zonde, omdat schepen veel efficiënter zijn dan vrachtwagens. "Meer vrachtwagens op de weg betekent meer uitstoot en meer verkeersdrukte."

Gevolgen van droogte

Deze maand waarschuwde RWS bedrijven en de scheepvaart al dat het eenrichtingsverkeer eraan zat te komen. In sommige bochten was het al verboden om elkaar te passeren.

Afgelopen zomer regende het nauwelijks, waardoor het waterpeil van rivieren steeds verder zakte. Hoewel het inmiddels weer regent, houden de gevolgen van de 's zomerse droogte aan. Ook in Duitsland zakte het waterpeil tot lage niveaus.

"Rond het einde van deze maand bereiken we een dieptepunt, mede doordat er minder smeltwater de Rijn in komt. We zijn nu heel afhankelijk van regenwater", zegt econoom Luman. Zijn verwachting is dat de problemen vanwege klimaatverandering de komende jaren alleen maar erger worden.

Deze zomer ging voor het eerst het Twentekanaal dicht vanwege aanhoudende droogte. Daardoor konden bedrijven langs het kanaal geen voorraden over het water aanleggen. Vorige maand ging het Twentekanaal weer open voor de scheepsvaart. Toch zorgt de gedeeltelijke sluiting van de IJssel nu weer voor problemen rond het kanaal.

Volgende week zaterdag, 3 oktober, rijden er helemaal geen treinen van en naar station Amsterdam Centraal. Dat komt door werkzaamheden, meldt spoorbeheerder ProRail. Zondag 4 en maandag 5 oktober is het treinverkeer flink aangepast.

De grootscheepse renovatie van het station bereikt volgens ProRail "een belangrijke mijlpaal". Hoewel er volgend weekend aan slechts twee sporen gewerkt wordt, is het volgens de spoorbeheerder onvermijdelijk dat alle sporen buiten werking gesteld worden.

"Om de twee sporen buiten gebruik te kunnen nemen, moet de beveiliging worden aangepast. Voor aanpassingen in de installaties moeten we al het treinverkeer van en naar het station een dag stilleggen", aldus ProRail.

Meer en meer reizigers

Het monumentale station Amsterdam Centraal is ontworpen door Pierre Cuypers en dateert uit 1889. Het is een van de drukstbezochte stations in Nederland met dagelijks zo'n 200.000 reizigers. De verwachting is dat het aantal reizigers op Amsterdam Centraal zal stijgen naar 275.000 per dag. Daarom moet het station worden uitgebreid.

ProRail doet dat door het aantal opgangen naar de perrons uit te breiden, de Oosttunnel te verbreden en een aantal perrons te verbreden en te verlengen. De renovatie is al een paar jaar aan de gang en duurt volgens de planning tot omstreeks 2030.

NS adviseert reizigers op Amsterdam Centraal op 3 oktober de metro te pakken naar andere stations in de hoofdstad en vanaf daar de reis verder te vervolgen. Zoals Amsterdam Zuid of Amstel.

Het hele weekend rijden ICE-treinen richting Duitsland vanaf Utrecht Centraal in plaats van Amsterdam Centraal.

Baasjes van risicohonden moeten straks verplicht op gedragscursus. Erkens, staatssecretaris van Landbouw, wil dat zij leren om hun hond "veilig te houden". Dat is nodig om het aantal bijtincidenten terug te dringen. Begin 2027 wordt bekendgemaakt om welke rassen het gaat.

Er wordt nog onderzocht hoe de verplichte trainingen kunnen worden gehandhaafd. "Mogelijk kunnen dierenartsen hier een rol in spelen", zegt Erkens. Wie de cursus niet volgt, loopt in de toekomst het risico op een hogere straf bij een bijtincident. Er wordt gekeken hoe dat in de wet kan worden opgenomen. Wanneer de verplichte cursus wordt ingevoerd is nog niet bekend, maar de kosten zijn voor eigen rekening.

Erkens wil ook een cursus voor toekomstige hondenbezitters. Dat kan mensen helpen bij het kiezen van de juiste hond. Ook leren ze op die manier hondengedrag beter begrijpen. Als eigenaren het gedrag van hun hond begrijpen en ervoor zorgen dat ze de hond niet in stressvolle situaties brengen, is de kans dat een hond bijt een stuk kleiner.

Katten verplicht gechipt

Naast de nieuwe regels voor hondeneigenaren wordt de regelgeving voor kattenbaasjes ook aangescherpt. Zo komt er een chipplicht voor huiskatten. Die sluit goed aan bij de Europese plannen. In 2031 komt er een Europese database voor honden en katten, zodat baasjes bijvoorbeeld ook over de grens opgespoord kunnen worden.

Erkens onderzoekt ook welke reptielen geschikt zijn om als huisdier te houden. Zo'n duizend dieren moeten worden beoordeeld. Bij een positieve beoordeling komt het dier op de zogeheten positieflijst.

In 2024 is er al een lijst met zoogdieren samengesteld. Daarop staan bijvoorbeeld de alpaca, de kameel, de Chinese dwerghamster en de waterbuffel. Huisdieren als een chinchilla, jak of dromedaris komen ondanks een herbeoordeling niet op de lijst en zijn dus niet geschikt als huisdier.

Oekraïne heeft twee Noord-Koreaanse krijgsgevangenen op het vliegtuig naar Zuid-Korea gezet, heeft president Zelensky gisteravond gezegd in een toespraak bij de Verenigde Naties.

De gevangengenomen militairen zijn volgens een Zuid-Koreaanse parlementariër begin deze week aangekomen. Hij zegt tegen persbureau Reuters dat ze vanuit Oekraïne eerst naar een ander land zijn gebracht voordat ze naar Zuid-Korea kwamen.

Oekraïne nam de twee Noord-Koreanen vorig jaar januari gevangen in de Russische regio Koersk. Zij waren de eerste Noord-Koreaanse militairen die levend werden gepakt.

Aanvankelijk zei Zelensky de twee in ruil voor gevangengenomen Oekraïners te willen uitleveren aan Noord-Korea, maar mensenrechtenorganisaties benadrukten dat ze in eigen land allerminst met open armen zouden worden ontvangen.

Liever dood

"Het is moeilijk om deze gasten levend te pakken te krijgen", zei Zelensky. "Een van de twee wilde liever dood dan als krijgsgevangene te eindigen en probeerde zichzelf van het leven te beroven. Hij was in shock dat hij in leven bleef." Vanwege de straf die ze boven het hoofd hangt, doen de militairen er alles aan om niet levend terug te hoeven naar hun vaderland. Falen is geen optie, heeft leider Kim Jong-un eerder gezegd. Hij zit niet te wachten op gevangenen.

De militaire samenwerking tussen Rusland en Noord-Korea is de afgelopen jaren sterk uitgebreid. De schatting is dat zo'n 14.000 Noord-Koreaanse militairen vechten voor Rusland in de oorlog tegen Oekraïne. Enkele duizenden Noord-Koreanen kwamen al om in de strijd.

De president greep de gelegenheid aan om zijn ongenoegen nogmaals te uiten over de Noord-Koreanen die Rusland inzet. "Dat is gestoord. Waarom zouden Koreanen hun leven moeten geven in een oorlog tegen Oekraïne?"

Ook benadrukte hij dat de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un ze gebruikt als ruilmiddel. "En hij krijgt er iets voor terug."

Pakistan heeft drone- en luchtaanvallen uitgevoerd op tien plekken in buurland Afghanistan, bevestigen overheidsfunctionarissen van beide landen. Volgens Afghanistan zijn er bij de aanvallen zeker vier mensen gedood. Pakistan zegt dat het militaire doelen heeft geraakt, zoals lanceer- en opslaglocaties voor drones.

Gisteren zou Afghanistan ook drones hebben afgevuurd op Pakistan, hoewel Afghanistan dat zelf ontkent. Volgens Pakistan zijn alle projectielen onderschept, schrijft de Pakistaanse minister van Informatie op X.

Vorige week werd een politiecomplex in Pakistan aangevallen. Bij de aanslag vielen tientallen doden en de aanval werd opgeëist door een tak van de Pakistaanse Taliban (TTP).

Wat is de TTP?

De TTP (Tehreek-e-Taliban Pakistan) is de lokale Taliban van Pakistan en voert sinds 2007 oorlog tegen de Pakistaanse staat. De groep wil de regering omverwerpen en vervangen door de eigen, strikt islamitische bestuursvorm.

Pakistan zegt dat Afghanistan samenwerkt met de TTP, maar dat klopt volgens Afghanistan niet. Afgelopen jaren hebben de landen elkaar meerdere keren aangevallen.

De aanslag van de TPP op het politiecomplex wakkerde opnieuw onrust aan. Afgelopen zomer was het juist rustig tussen de landen.

Een half jaar geleden voerde Pakistan aanvallen uit op een ziekenhuis in de Afghaanse hoofdstad Kabul. Daarbij vielen honderden doden. Volgens het ministerie van Volksgezondheid, onder leiding van de Taliban, waren er geen militaire faciliteiten in de buurt van de kliniek, waar zo'n 2000 mensen voor hun drugsverslaving werden behandeld.

Dit jaar zijn er ruim 800 Pakistanen gedood bij aanslagen, onder wie burgers, militairen en agenten, stelt de Pakistaanse overheid. Ook zijn er in dezelfde periode ruim 2000 militanten gedood.

If you wanted to extract the firmware from a mystery device, you might pull the flash chip out of it and toss it into a reader. But if you only …read more

Techgigant Meta heeft een satirische video verwijderd van programmamaker Roel Maalderink en de digitale burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom, waarin zij kritiek uiten op de camerabrillen van het bedrijf.

In de Instagramvideo, die nog te zien is op YouTube, filmt Maalderink medewerkers van Meta buiten het kantoor van het bedrijf in Amsterdam. In de video vraagt hij medewerkers wat ze vinden van de AI-bril van hun bedrijf. Dat doet hij terwijl hij ze filmt met de bril, maar het personeel moet daar weinig van hebben.

'Pesten en intimidatie'

Meta, het Amerikaanse moederbedrijf van onder meer Facebook en Instagram, stelt dat de video is verwijderd wegens vermeend pesten en intimidatie. Dat blijkt uit een screenshot dat Bits of Freedom online heeft gezet. De video zou daardoor in strijd zijn met de richtlijnen van het platform.

"Ik maak al 10 jaar satirische video's over allerlei onderwerpen", zegt Maalderink tegen de NOS. Hij heeft nog nooit meegemaakt dat een video is verwijderd. "Nou maak ik één keer een filmpje over Meta. En dan wordt hij verwijderd van het platform van Meta", zegt de programmamaker. Volgens Maalderink werd de video goed bekeken en waren de reacties positief. "Maar blijkbaar wil Meta niet dat je deze video ziet".

Bits of Freedom stelt dat de actie een duidelijk voorbeeld is van Meta's machtspositie. "Meta bepaalt wat er wel of niet bespreekbaar is en stuurt daarmee hoe het publieke debat verloopt", zegt Maartje Knaap van Bits of Freedom. "De reden die Meta geeft is echt onzin. Instagram staat vol met satirische video's." Censuur, noemt de organisatie het. Meta kan producten lanceren, maar voor kritiek op diezelfde producten of op zichzelf is blijkbaar geen plaats, zegt Bits of Freedom.

Bits of Freedom ontving dit bericht van Meta:

De videobrillen, die ook AI-brillen of gluurbrillen worden genoemd, leiden al langer tot controverse. In de bril zitten een kleine ingebouwde camera, een microfoon en een persoonlijke AI-assistent. De gebruiker kan audio en video opnemen, de omgeving laten beschrijven, muziek afspelen en ook bellen. Bij het filmen brandt er een klein lampje, maar dat is makkelijk af te plakken, zegt Maalderink in de verwijderde video.

Deze week waarschuwde de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) dat foto's en video's die gemaakt worden met camerabrillen niet zomaar openbaar gemaakt mogen worden. Ook omdat ze steeds meer op gewone brillen lijken, hebben veel mensen het niet door als ze gefilmd worden, zegt AP. Volgens de privacywaakhond zijn de brillen bezig aan een opmars, met inmiddels miljoenen consumenten en fabrikanten die er meer op de markt brengen.

Er staan duizenden filmpjes op sociale media die gemaakt zijn met de bril. Een deel daarvan zoekt de grens op van het toelaatbare, zag Nieuwsuur vorige maand. Zo worden nietsvermoedende vrouwen gefilmd in wc-hokjes, in de sauna of op het strand. Ondertussen zijn er grote zorgen over waar al die beelden terechtkomen. Dat die video's niet offline worden gehaald is ironisch, zegt Maalderink.

Bits of Freedom wil een verbod op de gluurbril. "Het zet de deur open naar intimidatie", zegt Knaap. "We moeten dat niet willen als samenleving, dat je constant gefilmd kan worden zonder dat je het doorhebt." Ook de Consumentenbond pleit voor een verbod.

Vaak zonder uitleg

Dat Meta een satirische video verwijdert gebeurt niet vaak, zegt Bits of Freedom. Wel verwijderde Meta eerder dit jaar en vorig jaar tientallen Instagramaccounts die draaien om lhbti-, queer- of abortus-onderwerpen. Dat gebeurde veelal zonder uitleg.

De NOS heeft Meta om een reactie gevraagd, maar het bedrijf laat het bij de mededeling dat de video in strijd is met de richtlijnen voor pesten en intimidatie, zonder dat verder toe te lichten.

Geen raketten van miljoenen euro's per stuk, maar laserwapens om vijandelijke drones mee uit te schakelen. Dat klinkt futuristisch maar is het niet, zei staatssecretaris Boswijk (CDA) bij de NOS. Nederland gaat investeren in lasers om drones uit te schakelen.

Drones zijn een toenemend dreigingsprobleem. Volgens Boswijk laat onder meer de oorlog in het Midden-Oosten, maar ook recentere incidenten dichterbij, zien dat er nog geen goed antwoord is op drones die steeds vaker gebruikt worden.

De raketten die bijvoorbeeld in het Midden-Oosten nu vaak gebruikt worden om drones af te weren zijn niet alleen veel duurder maar ook langzamer. Lasers kunnen veel sneller drones uitschakelen, zeker als het om zwermen gaat, aldus Boswijk.

Nederland gaat samen met een Australisch bedrijf werken dat eventueel ook samen met TNO op Nederlands grondgebied lasers zou kunnen ontwikkelen. Defensie is enthousiast over een prototype dat ze hebben gezien. Nederland wordt hierdoor volgens Boswijk voor luchtafweersystemen minder afhankelijk van andere landen en zou zelfs een voortrekkersrol met het project kunnen vervullen.

Meer onbemenste systemen

Boswijk wil niet zeggen hoeveel geld defensie aan de lasers gaat uitgeven.

In de Defensienota schreven minister Yesilgöz (VVD) en Boswijk deze zomer wel dat defensie fors gaat investeren in onbemenste systemen en in de verdediging daartegen.

Over vijf jaar zou "meer dan de helft van onze operationele effecten" bereikt moeten worden met behulp van onbemenste systemen, schreven de bewindslieden toen.

Wat de bewindslieden betreft moet de krijgsmacht "sneller, slimmer en wendbaarder worden om aan moderne dreigingen het hoofd te kunnen bieden".

Gelderland gaat de stikstofuitstoot in en rond kwetsbare natuur verminderen met behulp van zogeheten stikstofstroken. Het is de eerste provincie die concrete regels vastlegt voor dit soort bufferzones. Rond de Veluwe en drie andere kwetsbare gebieden komen stroken van maximaal 500 meter.

In deze gebieden moet de stikstofuitstoot de komende tien jaar flink dalen. Volgens de provincie is stikstofvermindering dicht bij kwetsbare natuur het meest effectief. Binnen de zones gaan dit jaar nog strenge regels gelden. Zo wordt de vestiging van nieuwe veehouderijen verboden. Andere regels, zoals minder gasverbruik door bedrijven, verplichte stalmodernisering en een verbod op kunstmest, gelden vanaf 2030 of uiterlijk 2035.

De Gelderse maatregelen staan naast de landelijke stikstofplannen die er nog aan komen. Als landelijke maatregelen uiteindelijk verder gaan dan het Gelderse beleid, gelden de landelijke regels.

Gesteggel bij BBB

Een meerderheid van de Provinciale Staten (37-14) koos ervoor om het maatregelenpakket vast te leggen in de nieuwe omgevingsverordening. Dat ging niet zonder slag of stoot. De BBB bleef als grootste coalitiepartij verdeeld over het voorstel van de eigen gedeputeerde Ans Mol. Lang was onduidelijk hoe daar gestemd zou worden. De partij had meer duidelijkheid gewild over de effectiviteit en haalbaarheid van het strokenbeleid, omdat het grote gevolgen heeft voor de boeren.

Uiteindelijk stemden zeven van de twaalf BBB-Statenleden tegen. Coalitiepartners VVD, CDA, ChristenUnie en SGP stemden wel voor. "Ik ben zeer teleurgesteld dat juist de partij die zegt te staan voor boeren niet levert", zei SGP-voorman Gerrit Averesch, volgens Omroep Gelderland doelend op de BBB.

Met steun van GroenLinks, PvdA en D66 kreeg het voorstel een meerderheid, na een Statenvergadering die 14 uur duurde. De zones komen rondom de Veluwe, landgoederen bij Brummen en de natuurgebieden Bekendellen en Willinks Weust.

Van het slot

Volgens gedeputeerde Ans Mol was niets doen geen optie. "Daarmee zouden we juist heel veel risico nemen voor de agrarische sector". Het beleid is niet alleen nodig om de staat van de natuur te verbeteren, maar ook om de vergunningverlening weer op gang te krijgen. Belangrijke bouwprojecten zoals woningbouw en aanleg van wegen komen volgens de provincie nu niet of moeilijk van de grond.

Mol begreep het dilemma van BBB-Statenleden wel: "Dit zijn mensen die dicht bij degenen staan die het ook raakt".

De Partij voor Authenticiteit en Moderniteit (PAM) heeft het grootste aantal zetels behaald bij de parlementsverkiezingen in Marokko. De liberaal-centristische PAM behaalde 97 zetels in het 395 leden tellende parlement, vóór de RNI met 66 zetels, terwijl de conservatief-nationalistische Istiqlal-partij 65 zetels veiligstelde.

De liberaal-centrumrechtse RNI, na de vorige verkiezingen de grootste partij in het parlement met 102 zetels, verliest ten opzichte van 2021 de meeste zetels. Dat blijkt uit officiële voorlopige verkiezingsresultaten, die zijn bekendgemaakt door het ministerie van Binnenlandse Zaken.

De gematigd islamistische Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling, de PJD, maakt een comeback. De partij was de grootste, maar stortte de vorige verkiezingen in van 125 naar 13 zetels. Nu staat de partij voorlopig op 54 zetels.

De parlementsverkiezingen noteerden het laagste opkomstpercentage in bijna twintig jaar tijd. Vooral jongeren hebben de stembureaus links laten liggen.

Correspondent Marokko Samira Jadir:

"In aanloop naar deze verkiezingen gingen er al voorspellingen en geruchten rond dat PAM de grootste partij zou worden. Interessant is dat de drie huidige regeringspartijen opnieuw de drie grootste partijen zijn geworden.

De comeback van de PJD is ook opmerkelijk. Zij gingen de vorige verkiezingen in als grootste partij, maar werden door de Marokkaanse kiezers genadeloos afgestraft. Vijf jaar geleden was de afkeer van de PJD voor veel Marokkanen zelfs een reden om te gaan stemmen, zo groot was de teleurstelling in de partij die had beloofd om de corruptie in Marokko aan te pakken.

Als koning Mohammed VI de huidige leider van de PAM, Fatima Ezzahra El Mansouri, benoemt tot regeringsleider, dan zou zij de tweede vrouwelijke premier in de Arabische regio worden na Najla Bouden uit Tunesië.

PAM zal een coalitie moeten vormen, ook al hebben de leiders een nieuwe samenwerking met RNI uitgesloten. Beide partijen hebben in hun campagnes elkaar over en weer beschuldigd van mislukt beleid, meldt persbureau Reuters.

De verwachting is niet dat de parlementsverkiezingen de machtsverhoudingen in Marokko fundamenteel zullen veranderen. De koning behoudt immers verregaande bevoegdheden.

Correspondent Marokko Samira Jadir:

"Of PAM opnieuw met RNI gaat regeren, moet nog blijken. Eerst moet de koning een premier benoemen. Naast de huidige burgemeester van Marrakech, Fatima-Zahra Mansouri, gaat een andere naam hier veel rond: Fouzi Lekjaa. Hij is op dit moment minister van Begroting en ook voorzitter van de Marokkaanse voetbalbond.

Terwijl de winnaars feest vieren, is er op de achtergrond ook een duidelijke boodschap van de bevolking te horen. Slechts 6 miljoen van de 28 miljoen kiesgerechtigden hebben gestemd. Slechts één keer deze eeuw, bij de parlementsverkiezingen in 2007, was de opkomst nog lager.

Ook waren er hier en daar ongeregeldheden. Met name in Tanger, waar bij een stembureau sprake zou zijn geweest van fraude, nota bene in het voordeel van PAM. De partij heeft laten weten dat er krachten zijn die haar in diskrediet willen brengen. Maar de kwestie heeft in Tanger wel tot veel boosheid geleid."

Marokkanen brachten gisteren twee stemmen uit: één op een lokale kandidatenlijst en één op een regionale lijst. Van de 395 zetels in het parlement worden er 305 verdeeld via de lokale kiesdistricten. De overige 90 zetels werden via regionale lijsten verdeeld en waren dit jaar uitsluitend voor vrouwen gereserveerd. Daarmee moest de vertegenwoordiging van vrouwen in het parlement worden vergroot.

Marokko is een constitutionele monarchie waarin koning Mohammed VI veel macht heeft. Na de verkiezingen benoemt hij de regeringsleider uit de partij die de meeste zetels heeft behaald. De koning speelt daarnaast een belangrijke rol op terreinen als buitenlandse zaken en binnenlandse veiligheid.

CNN, MS NOW en Politico moeten weer toegang krijgen tot het Witte Huis, heeft een Amerikaanse rechter geoordeeld. De perspassen van tientallen medewerkers van deze drie media waren afgelopen weekend ingetrokken.

De berichtgeving van de media beviel president Trump niet. CNN, MS NOW en Politico spanden daarop een rechtszaak aan om weer toegang te krijgen.

Volgens de rechter waren niet de juiste procedures gevolgd bij het intrekken van de accreditatie van de journalisten, waardoor vermoedelijk hun grondwettelijke rechten zijn geschonden. Ze hadden geen mogelijkheid gekregen om tegen het intrekken in beroep te gaan, oordeelde hij.

Rechter heft verbod tijdelijk op

De overheid had aangevoerd dat de toegangspassen waren ingetrokken uit veiligheidsoverwegingen. Maar daarvoor werd volgens de rechter geen enkel bewijs geleverd. Bovendien wees hij erop dat Trump zelf had gezegd dat de ban te maken had met negatieve berichtgeving en een gebrek aan eerlijkheid van de media.

Het Witte Huis moet de medewerkers van de drie media per direct hun toegangspassen teruggeven. Ook mogen die de komende veertien dagen niet opnieuw worden ingenomen. In de tussentijd zal de rechter, die in 2017 door Trump werd voorgedragen, de zaak uitgebreider bekijken.

Grote zenders zonden Trump minder uit

Het schrappen van de persaccreditatie van CNN, MS NOW en Politico was een nieuw hoofdstuk in de langlopende strijd van Trump tegen media die hem in zijn ogen niet goed gezind zijn. Zo weert hij sinds vorig jaar journalisten van Associated Press omdat het Amerikaanse persbureau zijn naamsverandering voor de Golf van Mexico (Golf van Amerika) niet overnam. Ook valt hij geregeld journalisten persoonlijk aan, met name vrouwen.

Voor grote tv-zenders was deze week de maat vol: ze besloten solidair te zijn met de geweerde media en beperkten ook hun eigen Witte Huis-verslaggeving. ABC, CBS, NBC en Fox News draaiden geen zogenoemd poolbeeld meer. Dat zijn beelden die door één zender worden gemaakt en waarvan iedereen gebruik kan maken.

Dat leidde ertoe dat ook Trump-gezinde media, zoals NewsMax, de president niet goed konden volgen:

(Telecompaper) Singapore operator StarHub has confirmed it is in discussions with Keppel over a possible transaction involving M1, following a report that the companies are in advanced talks...

(Telecompaper) Meta has expanded its AI glasses portfolio with a camera-free audio model, third-generation Ray-Ban Meta camera glasses, new features for its...

A slick spectrum analyzer used to be the kind of thing that would have been tricky to include in a DIY project, but as [Mirko “mircemk” Pavleski] demonstrates, a modern …read more

Goedemorgen! In Den Haag wordt gedebatteerd over het cellentekort en in New York spreekt premier Jetten later vandaag de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties toe.

Eerst het weer: vandaag is het vrij zonnig, al ontstaan ook enkele stapelwolken. Later trekken ook sluierwolken over. Het blijft droog en bij een matige noordenwind wordt het maximaal 17 tot 20 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De Chinese president Xi is aangekomen in de Verenigde Staten voor een staatsbezoek. De Amerikaanse president Trump verwelkomde hem persoonlijk op luchtmachtbasis Joint Base Andrews bij Washington.

Trump en first lady Melania schudden Xi en zijn vrouw Peng Liyuan de hand nadat zij uit hun vliegtuig waren gestapt. Daarna klonken de volksliederen van China en de Verenigde Staten en vlogen twee Amerikaanse B1-bommenwerpers over.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

De WK wielrennen komt naar Nederland. Gisteren werd bekend dat de editie van 2034 gaat plaatsvinden in Groningen en Drenthe. In 2012 werden de wereldkampioenschappen op de weg voor het laatst in Nederland gehouden. Toen kroonde Marianne Vos zich in het Limburgse Valkenburg voor de tweede keer tot wereldkampioene.

"Geweldig dat dit gelukt is, dat is echt wel een droom", zegt ambassadeur Bauke Mollema. "Ik heb als noorderling leren fietsen op de wegen in Groningen en Drenthe. Ik hoop echt dat dit een succes wordt."

De oud profwielrenner kon niet trotser zijn dat het kampioenschap naar Nederland komt:

Fijne dag!

De gedeeltelijke afsluiting van de Suurhoffbrug in de A15 kost de transportsector minimaal 600.000 euro per dag. Die schatting wordt gedaan door Transport en Logistiek Nederland (TLN) en Deltalinqs, de ondernemersvereniging van bedrijven in de Rotterdamse haven.

De brug op de A15 naar de Maasvlakte werd vorige week "omwille van de veiligheid" gedeeltelijk afgesloten nadat bij een inspectie scheuren waren gevonden in een van de hoofdliggers van de brug. Het verkeer zal de komende weken over de vluchtstroken moeten blijven rijden.

Deltalinqs en TLN deden een flitspeiling onder hun leden. De conclusie is dat de afsluiting niet alleen bedrijven in de Rotterdamse haven treft, maar de hele logistieke keten. Driekwart van de leden geeft aan dat hun medewerkers gemiddeld tussen de 15 en 60 minuten extra reistijd ondervinden. Bij een gemiddelde vertraging van een half uur schat de sector de extra transportkosten rond de 600.000 euro.

Schade loopt op

"Hoe langer de verstoring duurt, hoe sneller deze schade verder oploopt", zegt Elisabeth Post, voorzitter van TLN. "Zeker als straks de hele oude brug eruit gehaald wordt en de capaciteit verder omlaaggaat."

Per dag reden er 36.500 voertuigen over de brug, waaronder 15.500 vrachtwagens. Veel bedrijven in de haven zijn afhankelijk van die vrachtwagens. De kosten die met de stremming gepaard gaan zitten hem in het verlies van reistijd, het vervoeren van minder transporten per dag en extra brandstofkosten vanwege het omrijden.

De brug wordt de komende jaren vervangen. Volgens Post zal dat tot nog meer schade leiden in de keten, zoals terminals, warehouses en fabrieken.

Geld voor onderhoud

Het kabinet wil tot en met 2040 5,1 miljard euro extra uittrekken voor het Mobiliteitsfonds, waarmee veel infrastructuur wordt betaald. Daarvan gaat 1,5 miljard euro naar onderhoud van infrastructuur. Naar regionale bereikbaarheid gaat blijvend extra geld, oplopend tot 300 miljoen euro per jaar.

"Ondanks deze extra 1,5 miljard euro blijven scherpe keuzes noodzakelijk", stond vorige week in de Miljoenennota. "Voor onderhoud aan wegen, spoorwegen en waterwegen zijn tekorten van naar schatting tientallen miljarden euro's."

Volgens minister Karremans bewijzen de problemen bij de Suurhoffbrug dat er meer geld in onderhoud en vernieuwing geïnvesteerd moet worden. Er zijn volgens hem plannen om geld voor nieuwe aanleg te verschuiven naar vernieuwing en onderhoud van bestaande infrastructuur.

Jacco Vonhof, voorzitter van Deltalinqs, vraagt het kabinet om grotere investeringen. "Deze situatie rond de Suurhoffbrug legt een kwetsbaarheid bloot die vraagt om meer dan tijdelijke noodmaatregelen. Er zijn forse investeringen nodig in de bereikbaarheid van de Rotterdamse haven."

Pensioenfonds ABP gaat investeren in startende en snelgroeiende Europese bedrijven. Het grootste pensioenfonds van Nederland begint met een investering van 250 miljoen euro in een Europees fonds voor veelbelovende bedrijven in de techsector, het Scaleup Europe Fund.

Dit fonds werd onlangs opgericht vanuit de Europese Commissie en een aantal Europese institutionele beleggers. Het doel is om Europese technologiebedrijven die actief zijn in sectoren zoals kunstmatige intelligentie, quantumtechnologie, energie, ruimtevaart en medische technologie verder te kunnen laten groeien.

1 miljard

In totaal wil ABP in drie jaar tijd 1 miljard euro investeren in de technologiesector. "Europa beschikt over veel talent, kennis en technologie. Toch vertrekken succesvolle groeibedrijven nog te vaak naar andere markten om financiering te vinden", zegt ABP-bestuursvoorzitter Harmen van Wijnen. "Meer beschikbaar kapitaal kan ervoor zorgen dat innovatie, economische waarde en werkgelegenheid beter binnen Europa worden behouden."

Prins Constantijn, speciaal gezant van start-up-organisatie Techleap, is blij met de investering: "Hoe meer voorbeelden volgen, hoe groter de kans dat de volgende generatie Europese techbedrijven hier ook daadwerkelijk kan blijven groeien", zegt hij.

Vertrek uit VS

De investering in het Europese fonds past bij de koers die het pensioenfonds eerder inzette. Afgelopen zomer werd duidelijk dat ABP geld weghaalt uit de Verenigde Staten. Dat geld zat in Amerikaanse staatsobligaties en techbedrijven.

Volgens ABP was het op dat moment aantrekkelijker om staatsobligaties in eurolanden te hebben dan obligaties in vreemde valuta. De verkoop van de techaandelen was volgens ABP om de risico's van grotere schommelingen in rendement te voorkomen.

Van Wijnen zegt dat hij in de markt van innovatieve bedrijven wel aantrekkelijke rendementskansen ziet. "Onze eerste verantwoordelijkheid is het realiseren van een goed pensioen voor onze deelnemers. Deze investering past daarbij."

Rapport Wennink

Bovendien past de investering van ABP binnen het advies dat oud-topman van ASML Peter Wennink eerder gaf aan het kabinet.

Volgens Wennink moet het kabinet zich dringend richten op een goed investeringsklimaat zodat Europa niet achterop raakt bij bijvoorbeeld technologische ontwikkelingen. Hij wees vier belangrijke sectoren aan waarin geïnvesteerd zou moeten worden: digitalisering (waaronder AI), veiligheid en weerbaarheid, energie- en klimaattechnologie en life sciences en biotechnologie.

Bij Russische raketaanvallen op de Oekraïense hoofdstad Kyiv zijn zeker twee mensen om het leven gekomen. Dat meldt burgemeester Klitsjko van Kyiv op Telegram. Ook zijn er zeker zes gewonden.

Na het luchtalarm waren in de hoofdstad meerdere zware explosies te horen. Door brokstukken van de raketten raakten de gevel en ramen van een kraamkliniek beschadigd. Op de parkeerplaats van de kliniek kwam iemand om het leven. Onder de gewonden zijn drie zorgmedewerkers.

Volgens Klitsjko kunnen mensen onder het puin bedolven liggen. Hij drong er op Telegram bij mensen op aan om in de schuilkelders te blijven.

Zelensky veroordeelt aanval

"Terwijl mensen lagen te slapen, verlichtten lichtflitsen van explosies de hemel", schrijft de Oekraïense president Zelensky op Telegram vanuit de Verenigde Staten. Rusland blijft volgens hem doorgaan, omdat er niet genoeg druk op het land wordt gezet.

Zelensky sprak ten tijde van de aanval met Amerikaanse Congresleden over een omvangrijk sanctiepakket tegen Rusland dat is vernoemd naar de in juli overleden Republikeinse senator Lindsey Graham.