Aggregator

Podcast De Dag: de wereld achter anti-azc-stickers

10 hours 50 minutes ago

Nieuwsuur deed onderzoek naar de zeven belangrijkste Nederlandse webwinkels die anti-azc-merchandise verkopen. De drie shops met de meeste volgers herplaatsen ook video's over remigratie en neonazi's.

Redacteur Mitchell van de Klundert vertelt in de podcast hoe het hem en zijn collega's opviel hoeveel merchandise er zichtbaar is bij anti-azc-demonstraties, meer dan bij andere betogingen. Ze besloten onderzoek te doen naar de wereld achter die stickers, truien en vlaggen.

Luisteren?

Deze aflevering kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Veel van de webshops, of de eigenaren ervan, zijn ook actief op sociale media. De drie shops met de meeste volgers herplaatsen bijvoorbeeld video's over remigratie, neonazi's en geweld bij protesten in binnen- en buitenland.

Volgens criminologe Elanie Rodermond van de Vrije Universiteit spelen de verkopers daarmee een belangrijke rol in het normaliseren van extreme denkbeelden. "Als zulke ideeën mainstream worden, wordt de drempel lager om ze te uiten en voor sommigen ook om ze verder te verspreiden."

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Rosanne Sies

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Met vliegende eekhoorn als inspiratie ontwikkelde TU Delft nieuwe drone

11 hours 23 minutes ago

Onderzoekers van de TU Delft halen hun inspiratie voor het ontwerp van drones uit de natuur. Hun nieuwste ontwerp is gebaseerd op vliegende eekhoorns: dieren die tijdens hun zweefvlucht hun hele lichaam gebruiken om te sturen en daardoor extreem wendbaar zijn.

De zogenoemde SquirrelDrone is ontwikkeld op basis van onderzoek naar vliegende eekhoorns en koeskoezen, een soort buideldieren. Anders dan traditionele vliegtuigen of drones met vaste vleugels, kan het toestel tijdens de vlucht zijn vorm veranderen.

Dat gebeurt door bewegingen van de voor- en achterpoten, de ruggengraat, de staart en een flexibel membraan dat vergelijkbaar is met de vlieghuid van de onderzochte dieren.

Bekijk hier hoe de drone beweegt in laboratorium en de buitenlucht, in video's gemaakt door de onderzoekers:

Volgens de onderzoekers levert dat voordelen op voor de wendbaarheid, manoeuvreerbaarheid en stabiliteit van het toestel. Uit windtunneltesten en proefvluchten blijkt dat verschillende lichaamsbewegingen elk op hun eigen manier bijdragen aan de vliegprestaties, schrijven ze in Nature Communications.

Uitdagend proces

Bij door de natuur geïnspireerde drones kijken ontwikkelaars vooral naar vogels. Maar voor dit project keek de TU Delft juist naar zwevende zoogdieren, zegt onderzoeker Salua Hamaza. "Zwevende zoogdieren sturen hun vlucht op een andere manier. Zij gebruiken hun volledige lichaam als één geïntegreerd aerodynamisch systeem."

De onderzoekers ontwikkelden vier prototypes van de eekhoorndrone. Omdat het toestel voortdurend van vorm verandert, vergde het testen volgens de makers een andere aanpak dan bij conventionele vliegtuigen. "We konden hem niet beoordelen zoals een conventioneel vliegtuig met vaste vleugels", zegt promovendus Liming Zheng.

Rechtstreeks terugkeren

De ontwikkeling van de SquirrelDrone staat niet op zichzelf. De TU Delft presenteerde vorige maand nog Bee-Nav, een navigatiesysteem voor drones dat is geïnspireerd op honingbijen.

Veel autonome drones gebruiken gedetailleerde kaarten van hun omgeving om de weg te vinden. Dat kost relatief veel rekenkracht en geheugen. Honingbijen laten volgens onderzoekers zien dat het ook anders kan. Ondanks hun kleine hersenen kunnen ze grote afstanden afleggen en toch terugkeren naar hun nest.

"We waren gefascineerd door het feit dat honingbijen ver van huis kunnen vliegen via kronkelende routes, maar toch bijna rechtstreeks terugkeren", zei Guido de Croon, hoogleraar bio-geïnspireerde AI voor drones aan de TU Delft daar eerder over.

Bekijk hier een filmpje over Bee-Nav:

Biologen hebben aangetoond dat bijen voor de terugweg vertrouwen op odometrie. Dat is een techniek waarmee een dier, robot of voertuig bijhoudt hoe ver en in welke richting het zich heeft verplaatst door de eigen bewegingen te meten. Bijen gebruiken een soort ingebouwde afstands- en richtingmeter, gebaseerd op wat ze onderweg zien.

De Bee-Nav-drone leert eerst de omgeving rondom zijn thuisbasis kennen tijdens een korte leervlucht. Daarna kan hij zelfstandig navigeren met behulp van een klein digitaal brein.

Kasinspecties

Bij een test op drone-onderzoekscentrum in Valkenburg vloog een drone met het navigatiesysteem meer dan 600 meter van zijn startpunt weg en wist vervolgens zelfstandig terug te keren. Volgens de onderzoekers kunnen dergelijke systemen in de toekomst bijvoorbeeld worden ingezet voor het monitoren van gewassen in kassen of voor inspecties op locaties waar gps niet beschikbaar is.

Zeeland stemt voor strenger toerismebeleid, kustgemeenten niet blij

11 hours 42 minutes ago

Genoeg is genoeg. Tenminste, dat zegt de provincie Zeeland over het aantal minicampings, vakantiehuisjes en B&B's aan de Zeeuwse stranden. In de strijd tegen 'verstening' en 'verroompottisering' van de kust is gisteren een voorstel voor een strenger toerismebeleid aangenomen. Dat is tegen het zere been van de kustgemeenten, die liever hadden vastgehouden aan hun eigen regels.

Bij de provincie zijn al langer zorgen over de bebouwing aan de kust, waarbij campingplaatsen worden opgekocht door projectontwikkelaars om op die locaties vakantiehuizen neer te zetten.

Om meer grip te krijgen op de hoeveelheid vakantieverblijven, kwam het provinciebestuur met een tienstappenplan. Dat plan werd gisteren door een grote meerderheid van de Provinciale Staten aangenomen, meldt Omroep Zeeland.

In het plan staat onder meer dat er een stop gaat komen op nieuwe minicampings en dat andere nieuwe vormen van logies straks niet meer zijn toegestaan. Tegelijkertijd moeten de verblijven eerlijker worden verdeeld over de provincie. Daarom mogen nieuwe campings in de gemeenten zonder kust nog wel, maar met maximaal vijftien plekken.

Verdwenen campings

Hoewel het plan door een ruime meerderheid werd gesteund, dienden de SGP, VVD, BBB en SP vooraf nog een motie in waarin zij Gedeputeerde Staten oproepen meer te doen om de 'verstening' van campings tegen te gaan. De motie werd door een ruime meerderheid van de Provinciale Staten gesteund.

De fracties stellen in hun motie dat er in Zeeland sinds 2012 al ruim zeventig campings zijn verdwenen en dat daar vakantieparken met huisjes voor in de plaats zijn gekomen. "Hierdoor komt de diversiteit van het recreatieve aanbod onder druk te staan."

Overbodige wervelwind

Daarom willen de Statenleden dat het provinciebestuur onderzoekt of en op welke wijze gemeenten met hun omgevingsplannen opkoop en omvorming van campings kunnen voorkomen.

Ook willen ze dat het provinciebestuur bij het uitwerken van het nieuwe provinciale beleid kijkt of daarin zogeheten instructieregels voor gemeenten opgenomen kunnen worden. Die regels zouden moeten helpen om verdere verstening te voorkomen. "Dit is niet om de gemeente te overrulen, maar om ernaast te gaan staan", zei SGP-Statenlid Harold van de Velde.

De kustgemeenten Schouwen-Duiveland, Noord-Beveland, Veere, Vlissingen en Sluis zijn niet te spreken over het plan van de provincie. Zij hebben hun eigen beleid en regels als het gaat om vakantieverblijven. In sommige gevallen heeft het jaren geduurd voordat die regels zijn opgesteld.

"Wij hebben dat extra beleid eigenlijk niet nodig", zei wethouder John de Jonge van Veere namens alle kustgemeenten deze week tegen de Omroep Zeeland. De gemeenten zien het plan van de provincie als een overbodige wervelwind, die volgens hen kan tot leiden tot verwarring, juridische problemen en extra kosten.

Eigen beleid

De kustgemeenten stuurden twee bezwaarbrieven naar de provincie. Beide hadden ze dezelfde boodschap: we zijn bezorgd. Natuurlijk begrijpen ze dat er grip op de groei moet komen, schrijven ze, maar laat ons dat op onze eigen manier doen.

"Onze zorg is dat de provincie het beeld lijkt te hebben dat wij als kustgemeenten niks hebben gedaan daar grip op te krijgen", zegt De Jonge. "Maar wij zijn daar elk op onze eigen manier heel druk mee geweest."

De gemeenten willen uit kunnen gaan van hun eigen beleid, maar dat argument ging er niet in bij de Statenleden, bleek tijdens de Statenvergadering.

"Ze hebben hun eigen beleid, maar we zien dat ze zich nog niet kunnen wapenen", stelde Marco de Theije van de BBB. Ger van Unen van de SP sloot zich daarbij aan. "Wat er nodig is, gaat veel verder dan de horizon van één wethouder."

Ye-fans worstelen met beladen concertbezoek: 'Ik ga puur voor de muziek'

12 hours 36 minutes ago

Rapper en muziekproducent Ye, voorheen Kanye West, treedt vandaag en maandag op voor tienduizenden bezoekers in het Gelredome in Arnhem. Het is zijn eerste Europese optreden sinds 2014 en meteen ook zijn enige concertreeks hier.

De 48-jarige Amerikaan zou komende tijd ook optreden in Frankrijk, Zwitserland, Polen, Italië en op Wireless, het grootste hiphopfestival van Londen. Maar al die concerten vielen in het water vanwege Ye's omstreden reputatie.

De controverse rond Ye heeft alles te maken met antisemitische en naziverheerlijkende uitspraken die hij in het verleden heeft gedaan. Zo zei hij in een interview in 2022 dat hij van Hitler hield, noemde hij zichzelf een nazi, bracht hij het nummer Heil Hitler uit en verkocht hij T-shirts met hakenkruizen.

Verder beweerde hij acht jaar geleden dat "400 jaar slavernij een keuze was" en droeg hij een T-shirt met de racistische leus 'White Lives Matter'.

Museum bezoeken

Ook in Nederland is sinds de aankondiging van Ye's concertreeks veel te doen over zijn komst. Een meerderheid van de Tweede Kamer wilde de rapper weren en het Centraal Joods Overleg (CJO) stapte naar de rechter omdat de organisatie vindt dat zijn optredens zorgen voor een onveilig gevoel, met name voor Joodse Nederlanders.

De Arnhemse burgemeester Marcouch, die het concert niet kon verbieden, wil morgen samen met de rapper naar het Nationaal Holocaustmuseum in Amsterdam, meldde de Volkskrant vanochtend. Zo zou Ye kunnen kennismaken met de Joodse geschiedenis in Nederland.

Auto-ongeluk

In 2023 bood de rapper op X de Joodse gemeenschap in het Hebreeuws zijn excuses aan voor zijn uitspraken. Begin dit jaar schreef hij een open brief aan The Wall Street Journal. Daarin excuseerde hij zich naar de zwarte en Joodse gemeenschap. "Ik hou van Joodse mensen", beweerde Ye.

Zelf zei West dat zijn uitlatingen voortkwamen uit een bipolaire stoornis, die zou zijn ontstaan na een auto-ongeluk in 2002. Door die psychische stoornis voelen mensen zich afwisselend onoverwinnelijk en diep zwartgallig, en in een manische toestand is de rem eraf.

'Uitlatingen zijn verschrikkelijk'

Voor Ye-fans in Nederland leidt zijn komst tot een ingewikkeld dilemma. Zij willen de artiest graag een keer live zien optreden, maar zijn het niet eens met de pijnlijke en negatieve manier waarop Ye de aandacht naar zich toe weet te trekken.

De 25-jarige Willem luistert al tien jaar naar de muziek van Ye, maar vindt zijn uitlatingen "verschrikkelijk" en begrijpt dat mensen zich erdoor gekwetst voelen. Toen het concert werd aangekondigd, had hij zijn twijfels of hij ernaartoe moest gaan. "Ik wist ook niet of het überhaupt door zou gaan. Iedere keer zegt hij weer debiele dingen."

"Ik had hem na zijn uitspraken al afgeschreven", zegt hij. Die uitlatingen stralen volgens hem af op zowel de muziek als de mensen die er graag naar luisteren. Toch gaat hij naar het concert. "Ik ga voor de muziek, niet voor West als persoon."

Provocerend gedrag

In zijn teksten gaat Ye aan de haal met zijn stoornis en zet hij die ook in voor zijn merknaam. Hij noemde het een superkracht en op zijn album Ye (2018) stond prominent de tekst "I hate being Bi-Polar - it's awesome".

Willem is enigszins gerustgesteld door de concerten in de VS en Turkije, die hij online heeft gezien. Daarin is Ye te zien die optreedt op een wereldbol en zich niet antisemitisch uitlaat. Als de artiest zich in Arnhem toch op zulke wijze uitlaat? "Dan zijn wij de eersten die weglopen", zegt Willem.

Ye kent een geschiedenis van onbegrijpelijk en provocerend gedrag. Zoals in 2009, toen hij uit protest het podium bestormde tijdens een dankwoord van Taylor Swift. Hij vond dat Beyoncé de prijs had moeten winnen.

En in 2020 stelde hij zich verkiesbaar voor het Witte Huis, zonder echt moeite te doen op de stemformulieren te komen. In interviews en op sociale media houdt Ye vaak onsamenhangende en ongefilterde betogen.

Muziekgenie

Voor de 23-jarige Jens was het lange tijd onzeker of Ye nou echt naar Nederland zou komen, gezien alle afzeggingen. Ook hij krabde zich elke keer weer achter de oren wanneer Ye weer "iets debiels" zei. Maar toen hij online beelden van zijn show zag, leek het hem toch tof om erbij te zijn.

Uiteindelijk hebben zijn vrienden als verjaardagscadeau tickets voor hem gehaald, en wel voor de Golden Circle, de plekken waar je het dichtst bij Ye staat.

"Het is zo'n grote artiest en producent, en voor de hiphop een van de grootste muziekgenieën. Maar aan de andere kant is hij niet mediagetraind en een mafkees", zegt hij. Hij verwijst naar Ye-concerten in de VS waarbij de rapper soms niet kwam opdagen.

"We moeten zijn uitspraken niet goedkeuren, maar er is wel genoeg over gezegd", concludeert Jens. Hij ziet dat Ye pogingen doet om dit hoofdstuk af te sluiten. "Ook andere artiesten proberen dit, dus waarom met twee maten meten?"

Van fiasco tot proefvaart: Kim Jong-un inspecteert gerepareerde torpedojager

14 hours 3 minutes ago

De Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un heeft een oorlogsschip geïnspecteerd tijdens zeetests, nadat datzelfde schip vorig jaar nog zwaar beschadigd raakte bij een mislukte tewaterlating.

Volgens persbureau AP presenteerde Noord-Korea beelden waarop Kim samen met zijn dochter Kim Ju-ae, die in staatsmedia steeds prominenter optreedt, de tests bijwoont.

Kim riep daarbij op tot een snelle uitbreiding van de marinecapaciteit, inclusief een "nucleair bewapende marine" die volgens hem overal en op elk moment een "dodelijke slag" kan toebrengen aan vijanden, zowel boven als onder water.

De inspectie komt op een moment van oplopende geopolitieke spanningen in de regio en kort voor een gepland bezoek van de Chinese leider Xi aan Noord-Korea. Volgens AP onderstreept dat bezoek de pogingen van Peking om de banden met Pyongyang verder aan te halen. Noord-Korea heeft tegelijkertijd zijn militaire samenwerking met Rusland uitgebreid, onder meer rond de oorlog in Oekraïne.

De Kang Kon is een van de nieuwe torpedojagers die Noord-Korea vorig jaar presenteerde als onderdeel van een moderniseringsprogramma van de marine. Dat programma liep flinke imagoschade op door een mislukte tewaterlating in mei 2025 in de noordelijke havenstad Chongjin.

Toen ging het mis tijdens een ongebruikelijke zijwaartse tewaterlating. Een methode die nog niet eerder op die schaal was toegepast in Noord-Korea. Het schip raakte uit balans en liep zware schade op, waarna het deels op zijn zij in het water en deels op de kade terechtkwam. Zuid-Koreaanse bronnen spraken destijds over mogelijke structurele schade en gaten in de romp.

Kim Jong-un reageerde woedend op het ongeluk en zou het hebben bestempeld als een "criminele daad". Meerdere mensen werden opgepakt, waaronder ingenieurs en administratief personeel van de scheepswerf in Chongjin.

Geheime onderwaterwapens

Noord-Korea stelde aanvankelijk dat de schade beperkt zou zijn en dat reparatie binnen tien dagen mogelijk was, maar internationale deskundigen noemden dat onrealistisch en spraken eerder over maanden tot een jaar herstel. Latere satellietbeelden toonden het schip grotendeels op zijn zij, deels afgedekt met zeil om technische details te verbergen.

Hoewel het schip nu gerepareerd lijkt te zijn en opnieuw proefvaarten uitvoert, blijven er internationaal twijfels bestaan over de volledige operationele gereedheid. Volgens Noord-Koreaanse staatsmedia is de marine een belangrijk onderdeel van een nieuw defensieplan, waarin onder meer grotere torpedojagers en zogenoemde "geheime onderwaterwapens" worden ontwikkeld.

Twee dagen na bestand doodt Israël meerdere inzittenden van Libanees legervoertuig

14 hours 16 minutes ago

Bij een Israëlische aanval op het zuiden van Libanon zijn strijdkrachten van het Libanese leger om het leven gekomen, melden het Libanese leger en het nationale persbureau NNA. Er is niet bekendgemaakt hoeveel militairen er in totaal zijn gedood bij de aanval.

Volgens het persbureau was de aanval gericht op een militair voertuig met daarin een generaal en zijn chauffeur op een weg bij de stad Nabatiye. Het leger spreekt van een "barbaarse aanval tegen de achtergrond van de voortdurende Israëlische agressie tegen Libanon en diens volk".

De aanval op het Libanese leger is een opmerkelijke schending van het pas overeengekomen bestand tussen Libanon en Israël. Dat bestand werd al geregeld geschonden door het Israëlische leger, maar eerdere aanvallen op Libanon waren volgens het leger gericht op de Libanese militie Hezbollah.

Leger Israël

Het Israëlische leger heeft een verklaring over de aanval gedeeld en zegt dat het "een voertuig opmerkte dat zich verdacht richting militairen bewoog" in een gebied dat het leger heeft aangemerkt als actieve gevechtszone.

Het leger stelt dat het inlichtingen had dat Hezbollah in datzelfde gebied directe aanvallen zou uitvoeren op Israëlische strijdkrachten.

Nadat het Libanese legervoertuig werd waargenomen, openden Israëlische strijdkrachten het vuur en werd het voertuig geraakt. Het leger stelt dat uit eerste bevindingen blijkt dat er drie militairen van het Libanese leger in het voertuig zaten.

Het Israëlische leger zegt, zoals vaker na een incident dat voor opschudding zorgt, een onderzoek in te stellen. Uitkomsten daarvan hebben zelden gevolgen voor betrokken militairen. Het Israëlische leger benadrukt dat het strijdt tegen Hezbollah, en niet tegen het Libanese leger.

Schending bestand

Het pro-Iraanse Hezbollah mengde zich in de oorlog in het Midden-Oosten nadat dit voorjaar bij Israëlisch-Amerikaanse aanvallen de Iraanse ayatollah Khamenei werd gedood. Bij gesprekken over het eerste bestand tussen Israël en Libanon, dat medio april inging, zat Hezbollah niet aan tafel. Ook bij het maken van nieuwe afspraken over een staakt-het-vuren was Hezbollah niet betrokken.

Afgesproken daarbij is dat het Libanese regeringsleger de controle over het Libanese grondgebied zal hebben en dat daarbij "niet-statelijke actoren" worden uitgesloten. Daarmee wordt gedoeld wordt op het door Iran gesteunde Hezbollah.

De militie is niet van plan om de wapens neer te leggen en stelde eerder dat de Libanese regering te veel op de hand van de VS zou zijn. Volgens Hezbollah-leider Naim Qassem zou ontwapening neerkomen op overgave aan Israël.

Nieuwe aanval

Ondertussen heeft het Israëlische leger nieuwe aanvallen aangekondigd op vijf dorpen in het zuiden van Libanon. Inwoners zijn opgeroepen hun dorpen te verlaten. De aanvallen zijn volgens het leger gericht op Hezbollah-doelen in de doorgeschoven 'evacuatiezone', zoals Israël het noemt. Inwoners uit steeds meer dorpen en steden worden door het Israëlische leger opgeroepen om verder naar het noorden te evacueren.

Kopzorgen in Australië om konijnenplaag: 'We moeten ze uitroeien'

14 hours 34 minutes ago

In Australië zijn er zorgen over het aantal konijnen dat exponentieel toeneemt, terwijl de belangrijkste manier om de opmars van de invasieve diersoort te beperken niet meer werkt. Deskundigen luiden de noodklok.

"Als we niets doen, verliezen we voorgoed unieke Australische dieren en planten", waarschuwt Heidi Kleinert. Ze is de nationale coördinator konijnenbestrijding bij het Centre for Invasive Species Solutions, een Australische non-profitorganisatie.

Ook de gevolgen voor de economie zijn groot. Konijnen kosten de agrarische industrie ruim 150 miljoen euro per jaar. Maar dat bedrag kan volgens deskundigen oplopen tot 1,2 miljard euro per jaar als de plaag niet wordt aangepakt.

Van 2 naar 184 konijnen in anderhalf jaar tijd

Konijnen hebben zich in de afgelopen decennia verspreid over driekwart van het Australische continent. In totaal zijn het er naar schatting zo'n 250 miljoen. Dat aantal loopt snel op, want ze planten zich razendsnel voort.

Ze zijn al vruchtbaar als ze drie of vier maanden oud zijn. De draagtijd is zo'n 28 dagen en direct na de bevalling kan een vrouwtje weer zwanger raken. "Als je slechts twee konijnen hebt, vermenigvuldigen die zich zo snel dat je er na achttien maanden 184 hebt", zegt Kleinert. "We moeten er alles aan doen om ze tot het laatste konijn uit te roeien."

De konijnenplaag in Australië begon meer dan 150 jaar geleden, toen de wilde konijnen uit Europa down under werden gebracht door Britse kolonisten. De dieren werden afgeschoten als hobby. Uit genetisch onderzoek blijkt dat bijna alle wilde konijnen afstammen van de eerste 24 voorouders die door een Britse landeigenaar werden vrijgelaten voor de konijnenjacht.

Het konijn is niet de enige invasieve diersoort die tot problemen leidt in Australië. Zo veroorzaken ook muizen, herten, vossen, zwijnen en katten enorme schade. Maar konijnen spannen de kroon, stelt Kleinert. "Het konijn bedreigt 322 inheemse planten en dieren. Het is het meest schadelijke invasieve dier in Australië."

Prooi voor katten en vossen

Het konijn vreet weelderige Australische graslandschappen kaal en zorgt met alle holen voor bodemerosie. Bovendien ontstaat een soort domino-effect. Konijnen zijn een prooi voor andere invasieve dieren, zoals wilde katten en vossen. Meer konijnen betekent meer van deze dieren, die op hun beurt weer inheemse soorten bedreigen.

Het hoogtepunt van de konijnenplaag was in de jaren 20 van de vorige eeuw. Toen waren er naar schatting 10 miljard konijnen in Australië. Jarenlang ging men het probleem te lijf door konijnen op grote schaal af te schieten en te vergiftigen.

Geen gras meer

Toch haalde dat vanwege de snelle voortplanting van de dieren maar weinig uit. "In het nationale archief zijn foto's te zien uit die tijd waarop de schade te zien is. Er is totaal geen gras meer op de weilanden, alleen stof", zegt Kleinert. "Boeren liepen weg van hun land omdat ze niet meer konden concurreren met konijnen die alles opvraten. Mensen werden verdreven en vegetatie werd verwoest."

Daarom begonnen wetenschappers in 1950 met een experiment: er werd een zeer besmettelijk en dodelijk virus voor konijnen losgelaten. Het myxomatosevirus verspreidde zich razendsnel onder de wilde konijnen en bracht het aantal terug naar zo'n 100 miljoen.

Het was lange tijd enorm effectief, maar op een gegeven moment raakten de dieren resistent tegen het virus. In de jaren 90 werd daarom een nieuw virus geïntroduceerd, en in 2017 nog een variant daarvan. Maar inmiddels zijn de meeste konijnen ook tegen dit virus resistent geworden.

Een nieuw virus is nog niet gevonden. Daarom kijken wetenschappers ook naar andere, meer experimentele technieken. Zo wordt onderzoek gedaan naar genetische modificatie van konijnen, waardoor de vrouwtjes alleen nog maar mannelijke nakomelingen krijgen of onvruchtbaar worden.

Weerstand tegen aanpak

Maar financiering van onderzoek en andere methoden om de konijnenpopulatie in te dammen is een groot probleem, zegt Kleinert. De regering geeft systematisch minder geld uit. Sommige fondsen zijn zelfs volledig stopgezet. "Maar zelfs als we een grote zak geld hadden, hebben we nog zeker tien jaar nodig om onderzoek te doen naar een nieuw virus, het te ontwikkelen en toestemming te krijgen het te verspreiden onder de wilde konijnen", zegt Kleinert.

Ook zorgt het aaibare imago van het konijn voor weerstand tegen de aanpak. "Maar als je echt van de natuur en van dieren houdt, zorg je er juist voor dat de konijnenpopulatie kleiner wordt", zegt Kleinert. Ze hoopt dat de regering lessen trekt uit het verleden en gauw meer geld geeft, voordat het te laat is. "We moeten leren van de geschiedenis en beseffen dat konijnen dieven zijn van ons landschap. Als we niets doen, gaan ze door. Ze zullen niet zomaar verdwijnen."

An Unlikely Host For An 8080 Emulator

15 hours 18 minutes ago
To emulate vintage microprocessor hardware, it’s normal to find a modern host that provides alongside the number-crunching grunt, sufficient physical connections to interface with its support hardware. Thus if you …read more
Jenny List

In basketbalgek New York openen Knicks-fans de aanval op 'verrader' Elmo

16 hours ago

"Ik ben teleurgesteld in je, maat." Het is een van de duizenden reacties onder een X-bericht van Elmo, waarin de rode muppet uit het kinderprogramma Sesamstraat de New York Knicks en de San Antonio Spurs succes wenst bij de finalereeks van de Amerikaanse basketbalcompetitie.

Fans van de ploeg uit New York zijn verbolgen over het bericht omdat Elmo daarmee zijn thuisstad zou verraden. De fictieve Sesamstraat is immers in The Big Apple gesitueerd. Die stad is de laatste weken in de ban van de eigen basketbalploeg vanwege goede prestaties op het veld.

'Verrader'

Fanatieke supporters verwachten dat iedereen uit de stad trouw is aan het New Yorkse team. "Je moet een kant kiezen, Elmo", is te lezen onder het bericht van het Sesamstraat-figuur. Anderen zijn steviger in hun bewoording. "Verrader, vergeet niet waar je vandaan komt."

Niet alleen fans mengen zich in de discussie over Elmo, ook de New Yorkse politie stelt dat Elmo "een bedrieger is" en de vervoersdienst van de stad dreigt het Sesamstraat-bord dat in 2019 in het centrum werd geplaatst te verwijderen.

Kampioenskoorts

De New York Knicks hebben voor het eerst sinds 1999 de finales van de NBA weten te bereiken, de belangrijkste basketbalcompetitie ter wereld.

Bij de finales van deze competitie spelen de teams een best-of-7-serie: een team moet minstens vier wedstrijden winnen om het kampioenschap te winnen. Na twee gewonnen wedstrijden tegen de San Antonio Spurs is het kampioenschap voor de ploeg uit New York binnen handbereik gekomen. De Knicks sleepten de titel NBA Champions voor het laatst in 1973 binnen.

In de grootste stad van de VS heerst na het bereiken van de finalereeks sinds lange tijd het geloof dat de Knicks eindelijk weer kampioen kunnen worden. Na de gewonnen wedstrijden van woensdag en gisteren gingen uitzinnige supporters de straat op om de winst te vieren.

Nederlands tintje

Ook het Nederlands elftal is op dit moment in New York voor het WK voetbal. Zij delen de oranje kleur van hun tenue met dat van de New York Knicks. New Yorkers hebben amper oog voor spelers als Memphis Depay, Virgil van Dijk en Frenkie de Jong, die onopgemerkt over straat kunnen:

Dat de basketbalkoorts onder New Yorkers hevig is, blijkt ook uit een besluit van burgemeester Mamdani. Die tekende deze week omringd door kinderen een decreet waarin staat dat er geen bedtijden meer gelden, zodat kinderen de finalewedstrijden kunnen kijken.

Ondertussen probeert Elmo de gemoederen te bedaren en lijkt hij kleur te bekennen: "KNICKS that last message! Elmo didn't mean to SPUR you on", zei hij gisteravond. Vrij vertaald: "Vergeet dat laatste bericht, Elmo wilde jullie niet opjutten".

Britse acteur Anthony Head (72) overleden, bekend van Buffy en Ted Lasso

16 hours 25 minutes ago

De Britse acteur Anthony Head, bekend van televisieseries zoals Buffy the Vampire Slayer, Ted Lasso en Little Britain, is op 72-jarige leeftijd overleden. Zijn dochters Emily en Daisy Head maakten zijn overlijden bekend en zeggen dat hij "vreedzaam aan complicaties van een longontsteking is overleden, omringd door zijn familie".

Head wordt wereldwijd bekend als Rupert Giles, de mentor en vaderfiguur van hoofdpersonage Buffy Summers in de Amerikaanse cultserie Buffy the Vampire Slayer (1997-2003), waarin Sarah Michelle Gellar de titelrol speelde.

Horror en humor

De serie groeide in de jaren 90 uit tot een cultureel fenomeen en kreeg een grote internationale aanhang vanwege de combinatie van horror, humor en het coming-of-age-thema. Head speelde in alle zeven seizoenen een vaste hoofdrol. Michelle Gellar zegt in reactie op zijn overlijden dat ze zich "gelukkig voelt dat ze hem heeft gekend".

In deze scène ontmoeten de personages van Gellar en Head elkaar voor het eerst:

Recenter speelde Head in Ted Lasso, een komische Apple-televisieserie over een Amerikaanse American Football-coach die naar Engeland verhuist om een voetbalclub te trainen, ondanks dat hij nauwelijks ervaring heeft met het Europese voetbal. In die serie is Head te zien in de rol van Rupert Mannion, de voormalige, venijnige eigenaar van de fictieve voetbalclub AFC Richmond.

Een scène uit Ted Lasso met een op het veld stormende Rupert Mannion:

Zijn collega Brett Goldstein, die aanvoerder Roy Kent speelt, zegt Head te zullen herinneren als "een briljant acteur die de slechtste persoon in de wereld kan spelen, terwijl hij zelf de beste persoon is" en noemt hem "oneindig charmant, vriendelijk, leuk en een genot".

Jeremy Swift, die in Ted Lasso de loyale en beleefde teammanager Leslie Higgins speelt, schrijft op Instagram: "Dag Tony, we waren dol op je. Rust in vrede, mijn vriend."

Little Britain

Naast Buffy en Ted Lasso speelde Head begin deze eeuw de Britse premier in de sketchshow Little Britain. Matt Lucas, medebedenker en acteur in Little Britain, omschrijft Head als "briljant, en altijd zo vriendelijk en hartelijk".

Lucas herinnert zich dat ze oorspronkelijk op zoek waren naar een acteur van het "type Anthony Head" voor de rol van de premier, en nooit hadden verwacht dat de echte Anthony Head zelf geïnteresseerd zou zijn. "Maar dat was hij wel. Wat hadden wij een geluk."

Scènes met Head in Little Britain:

Head was ook te zien in series als Doctor Who, Silent Witness, Motherland, Spooks, Manchild en The Archers, en in de film The Iron Lady, waarin hij Geoffrey Howe vertolkt, de voormalige Britse minister van Buitenlandse Zaken en plaatsvervangend premier onder Margaret Thatcher.

One night in Bangkok

Overigens begon Head zijn carrière als musicalacteur in de late jaren 70 in musicals zoals Godspell, Peter Pan en The Rocky Horror Show. Naast acteur was hij ook zanger en nam hij muziek op voor de musicalaflevering van Buffy the Vampire Slayer.

Hij werd geboren op 20 februari 1954 in Camden, Londen, als zoon van actrice Helen Shingler en documentairemaker Seafield Head. Zijn broer Murray Head is ook acteur en zanger, en is bekend van hits als Superstar uit Jesus Christ Superstar en One Night in Bangkok. De vrouw van Head, dierenwelzijnsactiviste Sarah Fisher, overleed eind vorig jaar op 61-jarige leeftijd.

AI als voetbalorakel? Waarom chatbots geen garantie zijn voor winst WK-pool

17 hours 2 minutes ago

Het voorspellen van het WK voetbal van deze zomer zal voor veel fanatieke of juist minder betrokken voetbalfans niet de makkelijkste opgave zijn. Menig persoon die een voetbalpool invult, zal met moeite een winnaar kunnen aanwijzen bij Iran tegen Nieuw-Zeeland en Congo-Oezbekistan.

Als je daarbij optelt dat er dit toernooi veel meer teams (48 in plaats van 32) meespelen en dus ook veel meer wedstrijden te voorspellen zijn, zal het invullen van een voetbalpool kunnen voelen als een heuse opgave. Dankzij de opkomst van AI-chatbots in de afgelopen jaren is het aannemelijk dat meer mensen de hulp zullen inroepen van een digitale assistent.

Sterker nog: het is het eerste WK voetbal waarbij een AI-chatbot op grote schaal kan worden gebruikt voor voorspellingen. De eerste publieke versie van ChatGPT werd uitgebracht in november 2022, toen de groepsfase van het WK in Qatar nog bezig was. Sindsdien zijn er meerdere AI-modellen op de markt gekomen en is het gebruik van kunstmatige intelligentie gemeengoed geworden voor veel mensen.

Westers gericht

Een aandachtspunt daarbij is dat chatbots als Claude, ChatGPT en Gemini niet specifiek zijn getraind om voetbalwedstrijden te voorspellen, zegt Ruud Adriaans, hoofd AI bij accountantsbureau BDO. "Dat zijn modellen die heel breed ingezet kunnen worden. Ze hebben data van zo'n beetje het hele internet gebruikt."

Maar meer data betekent niet automatisch een grotere kans op een goed antwoord bij het invullen van een WK-pool. "Als je een open vraag zou stellen aan een AI-bot, krijg je een soort gemene deler als antwoord." Concreet leidt dat ertoe dat de landen die als favoriet worden gezien, in het antwoord van de chatbot vaak netjes door de poulefase heen komen.

De data waarmee de chatbot rekent hebben nog een effect, zegt Adriaans. "ChatGPT en veel andere westerse AI-modellen baseren zich onder meer op data van het internet en die zijn overwegend westers. Westerse nieuwssites zijn bijvoorbeeld meer vertegenwoordigd."

Dat heeft weer impact op het antwoord dat je van een chatbot krijgt. Zo is de kans groter dat westerse en 'mediagenieke' landen overschat worden door AI, simpelweg omdat ze vaker voorkomen en meer worden opgehemeld in de aangeleverde data.

Geen verrassingen

Die vooringenomenheid is meteen ook de valkuil, omdat een AI-model je dus niet zomaar een verrassende uitkomst geeft. Marokko dat de halve finale van het WK haalt en daarbij Spanje en Portugal uitschakelt, zoals in 2022, zou een AI-bot niet hebben voorspeld. Daar komt bovenop dat een chatbot een compleet ander antwoord kan geven als je dezelfde vraag vijf minuten later stelt.

Dat merkte ook Peter Neef, die de website Pouletips.nl beheert. Hij werkt al jaren met een rekenmodel dat zich baseert op data van wedkantoren en vergeleek dat dit jaar met de antwoorden van AI-chatbots. Die lopen nogal uiteen. ChatGPT en Gemini verwachten een 1-1 bij de groepsfasewedstrijd Nederland-Zweden, Claude denkt 2-1 voor Nederland en Neef zelf gaat uit van een 1-0 winst voor Oranje.

De data van de wedkantoren zouden betrouwbaarder moeten zijn, omdat daar ook bijvoorbeeld WK-selecties, blessures en recente wedstrijden in worden meegenomen. Volgens Neef hebben de bookmakers een duidelijke voorkeur. "Frankrijk en Spanje, die hebben de grootste kans om wereldkampioen te worden. Maar die hebben net wel net allebei een oefenwedstrijd niet weten te winnen, dus dat moeten we echt nog maar zien."

Hij wacht in elk geval nog even met het invullen van zijn pool. "Dat is een van de tips ook: vul alles zo laat mogelijk in. Want wie weet zijn er nog blessures of gebeuren er nog andere dingen."

Onverwacht goed

Kortom: AI een volledige voorspelling laten genereren is geen goed idee als je een pool wil winnen. Maar hulp vragen kan wel, als het maar zeer specifieke vragen zijn, zegt Adriaans van BDO. Je kunt bijvoorbeeld ermee onderzoeken welk van de Afrikaanse landen het de afgelopen periode onverwachts goed heeft gedaan. "AI kan je daar wel, mits je de vraag goed kadert, een prima antwoord op helpen vinden. Zolang je het maar met een bron kunt verifiëren."

Adriaans omschrijft het als volgt. "Zie het qua betrouwbaarheid een beetje als je oom die voetbal volgt en ook wat heeft gegoogeld. Uiteindelijk moet je kiezen of je hem vertrouwt of toch liever zelf je research doet."

Wekdienst 6/6: Botenparade voor Utrecht Pride • Eerste optreden Ye in Gelredome

17 hours 43 minutes ago

Goedemorgen! In Utrecht wordt de Pride gevierd, onder meer met een botenparade. En in de Gelredome geeft de Amerikaanse rapper Ye zijn eerste optreden. Buiten het stadion wordt een protest verwacht.

Eerst het weer: de dag begint droog en met ruimte voor de zon. In de loop van de dag neemt de bewolking toe en gaat het op steeds meer plaatsen regenen. Bij een matige tot vrij krachtige zuidenwind wordt het 18 tot 20 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier lees je alles over de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten: Dit is er vannacht gebeurd:

Het Amerikaanse leger zegt verschillende Iraanse ballistische raketten en drones te hebben onderschept. Deze raketten en drones waren volgens het leger gelanceerd richting de Straat van Hormuz en landen rondom de Perzische Golf.

Volgens de VS gaat het om zeven ballistische raketten die onderweg waren naar Koeweit en Bahrein. Volgens de eerste informatie zijn zes raketten onschadelijk gemaakt, schrijft het leger. De zevende raket zou zijn doel niet hebben bereikt. Ook zijn er volgens het leger nog geen berichten over gewonden aan Amerikaanse kant.

De Iraanse Revolutionaire Garde stelt dat er Amerikaanse bases in Koeweit en Bahrein zijn getroffen. Het Amerikaanse leger spreekt tegen dat er schade zou zijn aan het hoofdkwartier van de zogenoemde vijfde vloot in Bahrein.

De luchtverdediging van Koeweit heeft volgens staatspersbureau KUNA raketten en drones onderschept. Correspondenten van het Franse persbureau AFP zeggen dat er explosies te horen waren in de buurt van de luchthaven van Koeweit, net als in de hoofdstad van Bahrein, Manamah.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Een stel in het Veluwse Elspeet stuitten op de ene na de andere verrassing bij de verbouwing van hun net gekochte huis. Flessen drank kwamen tevoorschijn op de gekste plekken: onder de vloer van de badkamer, onder de vloer van een slaapkamer, in het plafond van de woonkamer, op zolder en in de hal.

Lees hier verder:

Fijne dag!

Vijf doden in Cherson na Russische aanvallen, Oekraïne raakt Sint-Petersburg weer

18 hours 49 minutes ago

In de zuidelijke Oekraïense regio Cherson zijn vijf mensen gedood door Russische aanvallen. Dat meldt de regionale gouverneur op Telegram.

Een 66-jarige man kwam om het leven toen hij werd geraakt door een drone. Bij een aanval op een tankstation kwam een 35-jarige vrouw om het leven. Ook raakten zeven mensen gewond.

In de regio zijn gisteren ook de lichamen aangetroffen van drie zeventigers en tachtigers, meldt de gouverneur. Hun huizen waren beschadigd geraakt bij een Russische aanval eerder deze week.

Begin deze week waren er grootschalige Russische aanvallen op meerdere Oekraïense steden, met zeker achttien doden. Een dag later voerde Oekraïne aanvallen uit op doelen diep in Rusland. Onder meer in Sint-Petersburg werden inslagen gemeld.

Aanvallen op Rusland

Ondertussen werd Sint-Petersburg vanochtend opnieuw getroffen door een Oekraïense droneaanval. De gouverneur van de stad adviseerde inwoners om niet naar buiten te gaan. Ook waarschuwde hij voor mogelijke verstoringen van het mobiele netwerk.

In de regio Leningrad, die grenst aan Estland en om Sint-Petersburg ligt, zijn volgens de regionale gouverneur 141 drones neergehaald. Het ministerie van Defensie zei dat het Russische luchtafweersysteem vandaag in totaal 376 Oekraïense drones had neergeschoten.

Bij een oliedepot in Oest-Labinsk in de zuidwestelijke regio Krasnodar ontstond er brand bij een droneaanval, melden de lokale autoriteiten op Telegram. De regio is verbonden met de Krim, het Oekraïense schiereiland dat is geannexeerd door Rusland. Er zijn geen meldingen over gewonden of doden.

De aanvallen komen een dag nadat de Russische president Poetin de uitnodiging van zijn Oekraïense ambtgenoot Zelensky om direct te komen onderhandelen afwees. Poetin zegt dat hij daar het nut niet van inziet.

Vrouw komt vast te zitten in boom bij zoektocht naar papegaai

19 hours 35 minutes ago

Een vrouw uit Drachten is gisteravond vast komen te zitten in een boom tijdens de zoektocht naar haar papegaai. De vogel van haar dochter bleek 's avonds plots verdwenen te zijn.

Gina de Vries ging buiten op zoek naar de vogel. "Ik riep haar naam, Mimi, en toen hoorde ik haar", zegt ze tegen de lokale nieuwssite Wâldnet. De papegaai zat hoog in een boom.

De Vries belde de dierenambulance en brandweer, maar die konden haar niet helpen. "Toen besloot ik zelf maar in de boom te klimmen om mijn vogeltje te redden." Niet veel later moesten haar vrienden opnieuw de brandweer bellen. "Ik kon niet meer naar beneden, want ik zat heel hoog."

Mimi gered

Deze keer kwam de brandweer wel. "Die heeft mij echt heel goed geholpen." Toen De Vries weer met beide benen op de grond stond, wilden de brandweermannen toch een poging doen om Mimi te redden.

De Vries ging samen met de brandweermannen omhoog in een bakje om de papegaai te vangen. "Ik zei tegen de brandweermannen: 'Als jullie nu zelf naar boven gaan, dan komt ze niet, want ze kent jullie niet. Het is misschien een beter idee dat ik zelf meega, want ze kent mijn stem.'"

De brandweer vertelde de vrouw dat ze wel maar één kans kreeg. "Ze zeiden: 'Als ze wegvliegt, dan is het klaar, dan moet je het zelf uitzoeken.'"

De Vries slaagde erin om Mimi vast te pakken. "Ik heb haar terug, dankzij de brandweermannen. Ik ben hen heel erg dankbaar."

Dit zijn beelden van de reddingsactie:

Iran lanceert ballistische raketten na Amerikaanse aanvallen op radarposten

21 hours 59 minutes ago

Het Amerikaanse leger zegt verschillende Iraanse ballistische raketten en drones te hebben onderschept. Deze raketten en drones waren volgens het leger gelanceerd richting de Straat van Hormuz en landen rondom de Perzische Golf.

Volgens de VS gaat het om zeven ballistische raketten die onderweg waren naar Koeweit en Bahrein. Volgens de eerste informatie zijn zes raketten onschadelijk gemaakt, schrijft het leger. De zevende raket zou zijn doel niet hebben bereikt. Ook zijn er volgens het leger nog geen berichten over gewonden aan Amerikaanse kant.

De Iraanse Revolutionaire Garde stelt dat er Amerikaanse bases in Koeweit en Bahrein zijn getroffen. Het Amerikaanse leger spreekt tegen dat er schade zou zijn aan het hoofdkwartier van de zogenoemde vijfde vloot in Bahrein.

De luchtverdediging van Koeweit heeft volgens staatspersbureau KUNA raketten en drones onderschept. Correspondenten van het Franse persbureau AFP zeggen dat er explosies te horen waren in de buurt van de luchthaven van Koeweit, net als in de hoofdstad van Bahrein, Manamah.

Vergelding voor Amerikaanse aanvallen

De Iraanse Revolutionaire Garde spreekt van een vergelding voor Amerikaanse aanvallen op Iraanse posities. Kort daarvoor haalde het Amerikaanse leger vier Iraanse aanvalsdrones neer en viel het Iraanse radarposten aan.

De Iraanse drones waren volgens het Amerikaanse leger gelanceerd richting de Straat van Hormuz en zouden een gevaar vormen voor de schepen in de zeestraat. Om meer aanvallen van Iran te voorkomen besloot de VS radarposten aan te vallen bij de Iraanse stad Goruk en op het eiland Qeshm.

De VS en Iran sloten in april een staakt-het-vuren, maar tot een deal over een einde aan de oorlog is het nog niet gekomen. Ondertussen blijven beide landen elkaar aanvallen.

Het Amerikaanse leger viel vorig weekend al Iraanse radar- en commandocentra aan. Ook dit was volgens het leger een reactie op het onschadelijk maken van Iraanse drones. Woensdag waren er opnieuw aanvallen over en weer, waarbij de internationale luchthaven van Koeweit werd getroffen. Hier viel een dode.

Doden in Libanon

De onderhandelingen tussen Iran en de VS lijken te zijn vastgelopen. Iran houdt vast aan de eis dat een einde aan de oorlog ook inhoudt dat de gevechten in Libanon stoppen. Maar daar gaat de strijd tussen Israël en Hezbollah nog steeds door.

Bij een Israëlische luchtaanval vielen vrijdag vijf doden in het zuiden van Libanon, meldt het Libanese ministerie van volksgezondheid. Onder de doden zou een hulpverlener zijn. Ook zouden twee mensen gewond zijn geraakt.

Israël en Libanon sloten deze week een staakt-het-vuren, maar Hezbollah verwierp de deal. Deze zou niet de garantie bieden dat Israël zich terugtrekt uit het zuiden van Libanon.

Eurovisie Songfestival trok 35 miljoen kijkers minder dan vorig jaar

23 hours 31 minutes ago

Het Eurovisie Songfestival trok dit jaar tientallen miljoenen kijkers minder dan vorig jaar. In totaal keken 131 miljoen mensen naar het liedjesfestijn, heeft de organisatie bekendgemaakt. Vorig jaar waren er nog 166 miljoen kijkers.

Het festival werd dit jaar gehouden in Wenen, met de finale op 16 mei. Vooraf was er veel discussie over de deelname van Israël.

Songfestivaldirecteur Martin Green erkent dat de kijkcijfers lager liggen en zegt dat dit "vanzelfsprekend" is vanwege het ontbreken van een aantal landen. Nederland, IJsland, Spanje, Ierland en Slovenië besloten niet mee te doen aan het festival vanwege de deelname van Israël. De drie laatste landen zonden het evenement ook niet uit.

Veel Nederlandse stemmen

Ook in een sommige landen die wel meededen, daalde het bereik, waaronder in Polen, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk. Toch waren er ook landen met juist meer kijkers, zoals gastland Oostenrijk. In Finland, Zweden, Noorwegen en Denemarken werd het meest gekeken naar het songfestival.

In 148 landen brachten mensen hun stem uit, twee landen meer dan vorig jaar. Buiten de deelnemende landen om kwamen veel stemmen uit onder meer de Verenigde Staten, Nederland, Canada, Spanje en Ierland.