Aggregator

The Internet, and large groups of people in general, tend to have a remarkably short collective memory. Whether it’s the nature of algorithms or the people themselves to always be …read more

I am Jane Doe. Haar naam is te zien op borden op de Cornell University in de staat New York, op campussen door de hele VS en op sociale media. De zaak over de studente die twee jaar geleden door een groep medestudenten zou zijn gedrogeerd en vervolgens verkracht maakt veel los.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Verslaggever Simone Tukker vertelt vanuit de VS wat er nu bekend is over de zaak. Het maakt een discussie los over de cultuur op Amerikaanse campussen en de macht van universiteiten en studentenverenigingen. En online openen duizenden vrouwen het gesprek over hun ervaringen.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Rosanne Sies

Het is bij problemen met de fundering van je huis makkelijker om je kop in het zand te steken dan de gebreken aan te pakken, herkent Remco Bruinsma uit Rotterdam die hier zelf ooit mee te maken kreeg. "Maar als je huis mogelijk op instorten staat, dan moet je wel onderzoek laten doen."

Bijna een half miljoen huizen in Nederland hebben problemen met de fundering of krijgen die op korte termijn. Preventie kan een boel huizen redden, maar mensen weten vaak niet hoe het met die onderste laag van hun huis is gesteld. "De fundering is eigenlijk een soort sluipmoordenaar", zegt Bruinsma. "Je merkt niet dat het niet goed zit, tot het te laat is."

De buurt waar Bruinsma woont, het Kleiwegkwartier, werd vlak voor Koningsdag in 2014 ruw wakker geschud, vertelt hij. "Een heel blok met huizen werd ontruimd in de Margrietstraat omdat ze onveilig waren geworden. Dat is zo dichtbij dat wij ons afvroegen: hoe zit dat dan bij ons?"

Grondwaterpeil

Een groep inwoners liet onderzoek doen en volgens Bruinsma kreeg twee derde slecht nieuws. Op veel plekken heeft paalrot de houten fundering aangetast. Dat kan gebeuren wanneer de houten palen te lang droog staan. Sommige huizen kregen nog vijf tot tien jaar, bij andere huizen zeiden de onderzoekers dat bewoners al binnen vijf jaar schade kunnen verwachten door de fundering.

Marianna Feenstra woont ook in het Kleiwegkwartier en schrok van het nieuws. Zij en haar man Jelle kregen te horen dat hun huis nog vijf tot tien jaar met de huidige fundering door kon. "Mijn man wilde zelf het grondwaterpeil meten. Dus hij ging met een peillint door de wijk en zag dat het overal te laag stond."

Samen met buurtbewoners bedacht Jelle Feenstra daarom een plan. Om regenwater beter af te voeren had de gemeente eerder een nieuw infiltratiesysteem aangelegd in de wijk.

"Bij de medewerkers die dat aanlegden liep Jelle vaak langs en bracht de mensen dan een kopje koffie", vertelt zijn vrouw. "Uiteindelijk vroeg hij of zij een pomp konden plaatsen om het grondwater beter op peil te houden, zodat niet al het regenwater direct wordt afgevoerd als het grondwater al laag is."

Pompen

Na veel gesprekken met de gemeente lukte het in 2018 om zo'n pomp bij wijze van proef te plaatsen. "Het verhoogt het grondwater dus niet en het afwateringssysteem werkt ook nog steeds goed", benadrukt Bruinsma, die bij het project was betrokken. De proef slaagde en uiteindelijk is de pomp toegevoegd aan de gemalen van Rotterdam.

De Autoriteit Financiële Markten heeft eerder berekend wat de totale kosten zijn als alle woningen met funderingsproblemen worden hersteld. Dat komt neer op ruim 11 miljard euro. Bruinsma denkt dat daarom meer mensen in Nederland een pomp zouden moeten gebruiken om het niveau van het grondwater op peil te houden.

Bodemdalingsexpert Otto Levelt van Deltares vindt het een slim systeem dat redelijk lang kan blijven werken. "Wel is het in sommige gebieden makkelijker dan in andere gebieden."

Goed nieuws

Begin dit jaar hebben de Feenstra's hun fundering opnieuw laten onderzoeken. Een paar maanden later ontving Marianna het goede nieuws: de fundering is voor de komende 25 jaar in orde verklaard. Dat is de langste termijn die zo'n onderzoek kan toekennen. "De grondwaterstand moet natuurlijk wel in orde blijven in de tussentijd", zegt Feenstra.

Haar man Jelle heeft het nieuws niet meer mee kunnen maken. Hij is in februari overleden. "Het is jammer dat hij het goede resultaat niet heeft kunnen zien", zegt Marianna. Ze verwacht dat binnenkort nog een extra pomp wordt geplaatst in de Statenlaanbuurt. "En de pompen gaan Jelle 1 en Jelle 2 heten."

De politie heeft gisteren 29 bestuurders beboet omdat zij beelden maakten van een ernstig ongeluk op de A58 bij Oirschot, terwijl ze achter het stuur zaten. De verkeerspolitie Oost-Brabant schrijft op Instagram dat het maken van foto's en filmpjes "iedere fatsoensnorm overschrijdt".

Bij het ongeluk gistermiddag kwamen veel hulpdiensten ter plaatse. Zij verleenden eerste hulp aan twee gewonden. Tevens werd er onderzoek gedaan. De weg was in de richting van Eindhoven enkele uren gesloten.

"Door tijdens een file bezig te zijn met filmen nemen deze bestuurders het risico op een nieuwe aanrijding kennelijk voor lief", schrijft de politie. "Het boetebedrag van 449 euro, inclusief administratiekosten, schrikt kennelijk onvoldoende af." De politie meldt dat er post onderweg is naar de bestuurders.

De politie vraagt weggebruikers ook om respect te hebben voor slachtoffers van een ongeluk. "Achter ieder incident schuilt een persoonlijk drama."

De oud-leider van de Duitse inlichtingendienst heeft geheime informatie doorgespeeld aan China, schrijft Der Spiegel. De politie doet volgens het nieuwsblad onderzoek naar de contacten die oud-chef August Hanning na zijn pensioen met Chinese inlichtingendiensten onderhield.

Hanning zou de geheime informatie in 2022 hebben doorgespeeld aan een buitenlandse inlichtingendienst. Daarvoor heeft hij mogelijk eerst de informatie gekocht bij een medewerker van de Bundesnachrichtendienst (BND); de Duitse inlichtingendienst.

In het onderzoek van de politie zou naar voren zijn gekomen dat de medewerker jarenlang vertrouwelijke documenten met Hanning heeft gedeeld, ook na het pensioen van de topman. Hanning (80) stond van 1998 tot 2005 aan het hoofd van de BND. Daarna werkte hij als privé-adviseur. De informatie zou hij tegen betaling hebben gedeeld.

Landverraad

Duitse autoriteiten kwamen de zaak op het spoor na een huiszoeking bij Hanning, vanwege een ontvoeringszaak. Daar was Hanning mogelijk bij betrokken, al ontkent hij dat zelf. Tijdens de huiszoeking ontdekten agenten zeer gevoelige informatie afkomstig van de BND. Het ging om recente documenten die de oud-topman nooit had mogen hebben.

Het voormalige hoofd van de inlichtingendienst werd twee dagen geleden in zijn huis aangehouden. Hanning wordt verdacht van spionage, het verkrijgen van staatsgeheimen en landverraad. Ook de oud-medewerker die de informatie zou hebben doorgespeeld, is opgepakt; hij werkte tot het voorjaar nog voor de BND en had een hoge functie bij de dienst.

Werkzaamheden goedgekeurd

Der Spiegel meldt vandaag ook dat de BND officieel had goedgekeurd dat de verdachte medewerker naast zijn werk voor de inlichtingendienst werkzaamheden verrichtte voor Hanning. Der Spiegel noemt het "onwaarschijnlijk" dat de openbaarmaking van geheimen wettelijk is gedekt door zijn nevenfunctie.

Hierbij verwijst het blad naar de Federale Ambtenarenwet in Duitsland, waarin de geheimhoudingsplicht voor ambtenaren is opgenomen.

Defensieminister Yesilgöz (VVD) spreekt niet langer over Rusland als "de agressor" maar als "de vijand". Met een toenemend aantal sabotagepraktijken, drone-aanvallen en andere soorten dreigingen en incidenten op ons continent vindt de minister dat je duidelijk moet benoemen wat er aan de hand is.

Lang werd er niet in zulke bewoordingen over Rusland gesproken dus haar woorden -tijdens de behandeling van de defensiebegroting in de Tweede Kamer- baarden vandaag in Den Haag opzien.

Toch betekent het voor het daadwerkelijke beleid niets, lichtte Yesilgöz in een schorsing van het debat tegen de NOS toe. Dat beleid om meer te investeren in onze veiligheid, alert te zijn en samen met Europese landen op te trekken is al jaren - sinds de invasie in Oekraïne - aan de gang. "Het is heel duidelijk dat Rusland zich als de vijand presenteert. Dat wil nog niet zeggen dat wij in oorlog zijn of ineens een heel andere aanpak gaan hebben."

Zo verwoordde Yesilgöz het in de Tweede Kamer:

De minister spreekt wel van een "nieuwe werkelijkheid " door het toenemend aantal incidenten. Rusland was al de grootste dreiging op ons continent maar die dreiging is nog groter geworden, zegt ze. De aanvallen net over grenzen van Europese landen, speldenprikken en intimidaties zijn de afgelopen tijd toegenomen, zegt de minister. "Poetin is aan het testen hoe sterk ons bondgenootschap is". Deskundigen gaven de minister het advies zaken te benoemen zoals ze zijn. "Dat is wat ik doe", aldus Yesilgöz.

Minister Berendsen van Buitenlandse Zaken werd in een ander debat gevraagd naar zijn mening over de uitspraken van zijn collega. In een kabinet horen bewindspersonen "met één mond te spreken", dat houdt in dat ze dezelfde mening naar buiten brengen. "De minister van Defensie spreekt ook namens mij", zei Berendsen. "Rusland is onze grootste veiligheidsdreiging."

Berendsen erkende wel, na allerlei vragen van oppositiepartijen, dat hij vooraf niet op hoogte was gesteld door Yesilgöz over haar gekozen woorden.

Dreigingsbeeld

Eerder dit jaar concludeerde de inlichtingendienst AIVD in het jaarverslag dat er in tachtig jaar niet eerder een dreigingsbeeld was zoals nu. Ook veiligheidsdienst MIVD waarschuwde in het jaarverslag dat de legers van China en Rusland steeds sterker worden en meer samenwerken. Kamer en minister debatteren vandaag over de voorgenomen miljardeninvesteringen voor defensie.

Volgens Yesilgöz wordt steeds nauwer met Europese landen afgestemd hoe te reageren op dreigingen, maar in "essentie" verandert er nu niets aan de aanpak. "We waren al niet naïef en dat worden we niet."

Ambassade boos

De Russische ambassade in ons land neemt de zaak wel hoog op. "Met haar uitspraken laat minister Yesilgöz opnieuw zien dat Nederland de destructieve route van confrontatie kiest", schrijft de ambassade op sociale media. Rusland wil weten of de minister namens de hele Nederlandse regering sprak.

"Rusland heeft geen agressieve intenties in de richting van Europa en ook niet van Nederland", stelt de ambassade. "Maar tegelijkertijd accepteren we geen bedreigingen of ultimatums. Daar zullen we direct en verpletterend op reageren", aldus de verklaring.

Een huis in het Noord-Limburgse Well is ruim anderhalve meter opgetild en op palen gezet. Dit moet bescherming geven tegen hoogwater van de Maas en dient als alternatief voor traditionele dijkversterking. In totaal worden drie huizen in Well op palen gezet.

De oude dijk op De Kamp bij Well voldeed niet meer aan de nieuwste hoogwaternormen, waardoor er bij een stijgende rivier risico op overstroming was. Dat gebeurde in het verleden al eerder. Toen stroomden de huizen onder water.

Dorpsgezicht

Een traditionele dijkverhoging zou volgens Waterschap Limburg het historische dorpsgezicht en het landschap echter ernstig aantasten, schrijft L1 Nieuws. Daarom koos het Waterschap, voor het eerst in zijn geschiedenis, voor het zogenaamde opvijzelen van de huizen.

Ook was er een financieel motief, zo licht een vertegenwoordiger van Waterschap Limburg toe: "Dit scheelt ongeveer de helft in de kosten vergeleken met een groene dijk (red, dijkversterking)." In totaal worden drie woningen zo'n anderhalve meter opgehoogd.

Geen natte voeten

Gisteren konden geïnteresseerden vanaf een speciaal ingericht uitkijkpunt de woning op palen bewonderen. "Ik vind het geweldig, het is echt once in a lifetime dat je zoiets kunt zien", glundert een van de toeschouwers.

Een andere bezoeker wijst op het praktische doel van de ingreep: "Wonderlijk dat zoiets kan, maar het belangrijkste is natuurlijk dat die mensen straks geen natte voeten meer krijgen."

Bekijk hier hoe dat ging:

Door de vergrijzing is in 2030 in Zuid-Limburg een op de vier inwoners 65-plus. Om voor hen te kunnen zorgen, worden bestaande wijken in het gebied Maastricht-Heuvelland omgetoverd tot een soort ouderencampus. Op die manier kunnen ouderen langer zelfstandig blijven wonen.

In totaal komen er 30 zogenaamde woonzorgzones in het gebied Maastricht-Heuvelland. Hier is een investering van 33,4 miljoen euro mee gemoeid, meldt L1 Nieuws. Dat bedrag wordt beschikbaar gesteld door zorgverzekeraars CZ en VGZ via het Integraal Zorgakkoord (IZA). Het hoofddoel van IZA is om de zorg in Nederland goed, toegankelijk en betaalbaar te houden.

Van huisarts tot doorstroommakelaar

Wat het Limburgse project volgens Petra Lamberts, voorzitter van Deltaplan Maastricht Heuvelland, uniek maakt, is dat hier zorg- en welzijnsorganisaties samenwerken met woningcorporaties. Zo worden bijvoorbeeld appartementencomplexen, veelal sociale huur, aangepast voor rollators of rolstoelen en voor mensen met dementie. De entree of galerij wordt bijvoorbeeld toegankelijker gemaakt of er komt een doorgang naar de ontmoetingsruimte.

Om eenzaamheid tegen te gaan, worden er meer activiteiten georganiseerd, in bijvoorbeeld een gemeenschappelijke huiskamer. Want "eenzaamheid is een voorspeller van zorgvraag", zegt Lamberts. "Mensen voelen eerder kwaaltjes als ze alleen zijn. Wanneer ze aan activiteiten meedoen, worden ze afgeleid en worden mensen bovendien geprikkeld om hun vaardigheden te gebruiken."

Verder zijn zorg zoals de tandarts, polikliniek en huisarts op loopafstand. En de taken van mantelzorgers kunnen af en toe overgenomen worden, zodat zij niet overbelast raken.

Ouderen die nog geen passende woning hebben, kunnen een doorstroommakelaar vragen hen te helpen bij hun zoektocht naar een geschikte seniorenwoning. Dit is goed voor de doorstroom op de woningmarkt, maar kan volgens Lamberts ook de zorg ontlasten.

"We weten dat als mensen te lang in een ongeschikte woning blijven, ze eerder naar een verpleegtehuis verhuizen. Zo'n verhuizing is vaak ontwrichtend voor die mensen. Ze gaan in veel gevallen snel achteruit."

Op tijd

Volgens Lamberts is dit project niet alleen bedoeld voor de ouderen van nu, maar ook gericht op mensen die straks op leeftijd gaan zijn. "De grootste kostenpost in de zorg is het personeel. Een jaar thuiszorg ontvangen, zoals wondverzorging aan huis of mensen helpen met douchen, kost rond de 12.000 euro per jaar. Maar een jaar in een verpleeghuis wonen, kost meer dan een ton."

Met de 30 woonzorgzones hoopt ze dat het weinige zorgpersoneel dat er nog is, beter kan worden ingezet.

Op dit moment zijn er al negentien zones in ontwikkeling. Volgend jaar moeten alle 30 klaar zijn. Het plan is ambitieus, maar hard nodig, zegt Lamberts "Ik denk dat er geen zorginfarct meer gaat komen, puur omdat we op tijd begonnen zijn."

Ze vertelt dat het ministerie van Volksgezondheid, Sport en Welzijn dit project als een voorbeeld ziet. "Dit deltaplan zou zomaar eens uitgerold kunnen worden in het hele land."

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en het Van Gogh Museum hebben een akkoord gesloten over de financiering van de renovatie van het gebouw. "Daarmee is de langdurige onzekerheid over de toekomst van het museum weggenomen", schrijft het museum in een persbericht.

Volgens het Amsterdamse museum is er een grondige renovatie nodig. Het gebouw zou in slechte staat verkeren na vijftig jaar "intensief" gebruik. Ook zou het tekortschieten op "het gebied van veiligheid, klimaatbeheersing en duurzaamheid", zo valt te lezen. OCW en het museum konden het echter maar niet eens worden over de financiering van het project.

De renovatie zou zo'n 104 miljoen euro moeten gaan kosten. En dat zou niet betaald kunnen worden met de jaarlijkse subsidie van 8,5 miljoen euro, zei museumdirecteur Emilie Gordenker vorig jaar. Destijds zei het ministerie dat het museum al genoeg subsidie kreeg.

De gemoederen liepen hoog op. Gordenker zei zelfs tegen The New York Times dat het museum mogelijk moest sluiten als het Rijk niet meer geld beschikbaar stelde. Het leek er heel even op dat de twee partijen de financieringskwestie met elkaar zouden uitvechten voor de rechter, maar op het laatste moment werd besloten om via een mediationtraject met elkaar te praten.

Renovatie in 2028 van start

OCW en het museum zijn er nu dus toch uitgekomen. Wat de details van de overeenkomst zijn, is niet bekend. Museumdirecteur Gordenker is blij met de gemaakte afspraken: "De renovatie is noodzakelijk om dit gebouw en deze wereldberoemde collectie op een verantwoorde manier te bewaren voor bezoekers, medewerkers en de generaties na ons."

De renovatie zal in het najaar van 2028 van start gaan. Het museum laat weten dat het gebouw geen "ingrijpende veranderingen zal ondergaan" en dat een groot deel van de verbetering achter schermen zal plaatsvinden.

Tijdens de werkzaamheden zal het museum gedeeltelijk open zijn. De vaste collectie blijft toegankelijk, aldus het Van Gogh Museum. Het is onduidelijk hoelang de renovatie zal gaan duren.

In het gebouw van het Europees Parlement in Straatsburg is een opmerkelijk standbeeld onthuld. Het kunstwerk heet De oranje plaag en toont een naakte Donald Trump. Het standbeeld van 2,6 meter hoog is bedekt met bladgoud en bedoeld als satirisch protest tegen de Amerikaanse president.

De Deense kunstenaar Jens Galschiøt beschouwt Trump als een groot gevaar voor de internationale rechtsorde. "Dit symboliseert een wereld waarin welvaart, privilege en macht zijn gereserveerd voor hemzelf en zijn naasten", schrijft Galschiøt over de in goud afgebeelde wereldleider.

De kunstenaar werd geïnspireerd door het sprookje De nieuwe kleren van de keizer. Dat verhaal gaat over een verwaande leider die denkt dat hij in de allermooiste kleding loopt, maar in werkelijkheid naakt is. Zijn onderdanen durven er uit angst voor de keizer niets over te zeggen.

De president van de VS heeft nog niet gereageerd op het nieuws. Het standbeeld is onderdeel van een driedaagse expositie die is georganiseerd door een Deens parlementslid van de Linkse Fractie in het Europees Parlement. Een commissie van parlementariërs uit diverse fracties heeft er toestemming voor gegeven.

"Ik wil discussie aanwakkeren in Europa over hoe we onszelf kunnen verdedigen tegen Trump", zegt organisator Per Clausen tegen de Amerikaanse nieuwszender CNN. Hij vindt dat de Europese Unie nog te afhankelijk is van de regering-Trump in het Witte Huis.

'Onnozel'

Een aantal leden van het Europees Parlement heeft kritiek op de protestactie. "De mensen die de wereld de les lezen over waardigheid kunnen niet eens wat basaal respect opbrengen voor de president van een bevriende natie", zei Barabara Bonte van de radicaalrechtse fractie Patriotten voor Europa. Barry Cowen van het liberale Renew Europe noemt het standbeeld "onnozel en aanstootgevend".

Er gelden regels voor tentoonstellingen en evenementen in het Europees Parlement. Zo mag de boodschap niet kwetsend zijn of "in strijd zijn met de waarden waarvoor de Unie is opgericht". Ook mag er geen sprake zijn van ondermijning van de "waardigheid van het parlement."

Kunstenaar Galschiøt had gevreesd dat zijn provocerende standbeeld zou worden afgewezen. Dat er toch groen licht kwam ziet hij als een stilzwijgende goedkeuring van Europese politici.

Het consumentenprogramma Kassa blijft toch bestaan. Vorig jaar werd bekend dat Kassa van de buis verdwijnt, vanwege bezuinigingen op de publieke omroep. Na het huidige seizoen gaat het programma alsnog online verder. Daarover schrijft het AD.

Presentatrice Amber Kortzorg zegt het nieuws "fantastisch te vinden". De redactie is vandaag over de doorstart ingelicht. "Het publiek heeft de afgelopen weken duidelijk laten weten hoeveel waarde het aan Kassa hecht als onderdeel van de publieke omroep. Die steun heeft ervoor gezorgd dat er opnieuw naar de toekomst van het programma is gekeken", laat Kortzorg weten in een reactie.

Omroep BNNVARA is ook tevreden met de uitkomst, vertelt directeur content Suzanne Kunzeler aan het AD. "Het geeft moed dat als een signaal vanuit het publiek en samenleving zo luid is, de NPO luistert, heroverweegt en bereid is geweest opnieuw naar de mogelijkheden te kijken."

In Kassa worden consumententhema's besproken en worden bedrijven kritisch bevraagd. Het programma bestaat sinds 1989 en werd twintig jaar gepresenteerd door Felix Meurders. Nu presenteert Amber Kortzorg het programma. Hoe het nieuwe Kassa er precies uit komt te zien, is nog niet duidelijk.

Nominatie

Dit jaar is Kassa genomineerd voor de Gouden Televizier-Ring. Vanavond wordt de prijs voor het beste tv-programma uitgereikt in Koninklijk Theater Carré in Amsterdam. De andere genomineerden zijn Woeste Grond en De Bondgenoten. Vorig jaar won Vandaag Inside de prijs.

Vanaf 2027 moet de publieke omroep van het kabinet jaarlijks flink bezuinigen. Omroepen schrappen daarom programma's. "Juist daarom zijn we blij dat we samen toch een manier hebben gevonden waarop Kassa kan blijven bestaan", zegt directeur Kunzeler.

De laatste uitzending van Kassa op televisie is op zaterdag 5 december.

De Nobelprijs voor de Literatuur gaat dit jaar naar de Canadese dichter Anne Carson. De 76-jarige Carson wordt vooral geroemd om de manier waarop ze een klassieke stijl inzet. "Ze mengt de klassieke traditie met de hedendaagse literatuur". De Zweedse Academie noemt haar oeuvre "gedurfd en inventief".

In haar carrière heeft Carson, naast het schrijven van poëzie, veel klassieke Griekse literatuur vertaald. Ook gaf ze les op verschillende universiteiten. Ze was meer dan 30 jaar hoogleraar klassieke talen. Haar bekendste werken zijn Eros, bitterzoet en Rood.

Anders Olsson, voorzitter van het Nobelcomité voor Literatuur van de Zweedse Academie, prijst de schrijfstijl van Carson. "Die leidt tot speelse en ironische werken die niet alleen balanceren tussen klassieke en moderne poëzie, maar ook tussen verschillende genres en kunstvormen."

'Heel blij'

Volgens Ingrid Carlberg, permanent secretaris van de Zweedse Academie, was Carson "verrast, maar heel blij", toen ze op de hoogte werd gesteld van de prijs. Ze is op dit moment in IJsland, waar ze "naar de wind luistert", aldus Carlberg. Carson heeft ook een IJslands paspoort.

"Ze zijn allemaal niet goed bij hun hoofd. Het is gestoord", reageerde Carson even later in een interview bij de IJslandse omroep RÚV. Gevraagd of haar dit meer lezers zal opleveren, antwoordde ze: "Dat hoopt mijn uitgever vast. Ze zullen vast een sticker op de kaft van mijn boeken plakken."

Carson is de eerste dichter sinds de Amerikaan Louise Glück in 2020 die de literatuurprijs krijgt. "Gedichten passen beter bij deze tijd dan proza, omdat ze korter zijn en iedereen altijd haast heeft", meent Carson. "Behalve Homerus, die is niet kort."

Nooit een Nederlander

De Nobelprijs wordt toegekend voor een oeuvre en wordt beschouwd als de meest prestigieuze prijs in de wereldliteratuur. Met de prijs ontvangt ze een geldbedrag van ruim een miljoen euro. De officiële uitreiking van de Nobelprijs is op 10 december in Stockholm.

Vorig jaar ging de onderscheiding naar de Hongaarse schrijver László Krasznahorkai. De Nobelprijs voor de Literatuur is de enige Nobelprijs die nooit door een Nederlander is gewonnen.

Morgen wordt ook nog de Nobelprijs voor de Vrede toegekend. Volgende week volgt dan nog de Nobelprijs voor Economie.

Afgelopen week is er opnieuw iemand overleden die besmet was met het westnijlvirus. Ook werden drie patiënten positief getest op het virus. Het totaal aantal besmettingen komt daarmee op 59, tien mensen zijn overleden, meldt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu in een wekelijks bericht.

Het is niet te zeggen of de tien ook overleden als gevolg van het westnijlvirus. Ouderdom of onderliggende aandoeningen kunnen ook meespelen.

Vorige week meldde het instituut al dat de uitbraak van het virus over zijn piek heen leek. Dit onderstrepen de meest recente cijfers, aldus het RIVM. In de week voor 1 oktober overleden nog vier mensen aan het virus en raakten er twaalf besmet.

De drie nieuwe patiënten kregen het virus na de beet van een mug. Degene die is overleden, is niet een van die drie, maar was al eerder besmet geraakt, zegt een woordvoerder.

Potentieel dodelijk

Het virus veroorzaakt bij de meeste mensen geen klachten. Sommigen krijgen griepachtige klachten als hoofdpijn, koorts en spierpijn. Ongeveer 1 procent van de besmettingen leidt tot potentieel dodelijke neurologische aandoeningen, zoals een hersenvliesontsteking.

De besmettingen vonden plaats in de provincies Zuid-Holland (34), Utrecht (13), Noord-Holland (5), Noord-Brabant (4), Gelderland (2) en Overijssel (1).

Paarden en vogels

Ook zijn er dertien nieuwe besmettingen vastgesteld bij paarden. Het totaal komt daarmee uit op 163. Het aantal besmette vogels is opgelopen tot 210.

Mensen kunnen elkaar niet besmetten met het virus. Het westnijlvirus komt vooral voor bij vogels. Muggen die zich voeden met het bloed van een besmette vogel, kunnen het overdragen op mensen en andere dieren.

De tarieven die huishoudens betalen voor het gebruik van het elektriciteitsnet worden vanaf 2029 afhankelijk van het gebruik en de drukte op het elektriciteitsnet.

Dat blijkt uit een voorstel van de Autoriteit Consument en Markt. Het voorstel is samen met de netbeheerders, Energie-Nederland en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat opgesteld.

De ACM hoopt huishoudens zo te stimuleren om bijvoorbeeld elektrische auto's op te laden op momenten dat het rustig is op het net. "Huishoudens krijgen een prikkel om het net te gebruiken op momenten dat het minder druk is", zegt ACM-bestuurslid Manon Leijten. Op die manier moet er meer ruimte vrijkomen op het net, bijvoorbeeld voor nieuwe woningen.

"Door de tarieven tijdsafhankelijk te maken en huishoudens te laten betalen naar gebruik gaat ongeveer zestig procent van de huishoudens erop vooruit", zegt Leijten. De ACM verwacht dat er met het nieuwe tariefstelsel op de lange termijn minder netverzwaringen nodig zijn. Daarmee moeten de kosten voor alle netgebruikers beheersbaar blijven.

Flexibele tarieven

Momenteel betalen alle huishoudens hetzelfde bedrag voor hun aansluiting op het elektriciteitsnet. Het maakt daarbij niet uit hoeveel je verbruikt. "Een klein appartement met een paar lampen en een paar apparaten betaalt dus even veel als een grote woning met een warmtepomp en een eigen laadpaal", zegt de ACM.

Met het voorstel van de ACM verandert dat. Het transporttarief, het vaste bedrag dat huishoudens betalen voor het transporteren van gas en elektriciteit, gaat op de schop. Ongeveer een derde van dat tarief blijft een vast bedrag. De rest is variabel en hangt af van het verbruik en het tijdstip waarop elektriciteit wordt gebruikt.

De ACM wil dat er tijdsblokken komen met lage, normale en hoge tarieven zodat mensen weten wanneer het goedkoper of duurder is. Die tarieven zijn in de zomer anders dan in de winter. Huishoudens die hun energierekening willen verlagen, kunnen dat doen door minder energie te verbruiken op drukke momenten.

Lagere energierekening

De netbeheerders verwachten dat de nieuwe tarieven de piekbelasting met ongeveer tien procent verlagen. Daarmee kunnen er ongeveer 700.000 extra woningen worden aangesloten.

De ACM verwacht dat het nieuwe stelsel ook gunstig uitpakt voor de energierekening van huishoudens die nu al relatief weinig energie gebruiken. "In vergelijking met de huidige regels betaalt een klein appartement in 2029 zo'n 100 tot 200 euro per jaar minder dan het jaar daarvoor."

Een huishouden in een vrijstaande woning met warmtepomp en een elektrische auto dat het verbruik zoveel mogelijk aanpast zal niet direct minder gaan betalen. Zo'n huishouden betaalt volgens de nieuwe regels 300 tot 450 euro per jaar meer, zegt de ACM.

Later dit jaar wordt het voorstel definitief gemaakt. Het nieuwe tariefstelsel moet vanaf 2029 ingaan.

We’ve seen plenty of game console projects here, many of them that seek to produce a miniature game console. But this one from [RayTriangle] may break a new barrier entirely …read more

Bij een steekpartij op een Poolse basisschool is een dode gevallen, en zijn twee anderen gewond geraakt. Volgens de politie viel een 15-jarige jongen een 37-jarige vrouw aan, die werkte op de school in Leszczydol-Nowiny, iets ten noorden van de hoofdstad Warschau. De jongen is een oud-leerling van die school. De vrouw bezweek aan haar verwondingen.

Het is niet bekend of dader en slachtoffer elkaar kenden. Na de steekpartij slaagden de directeur van de school en een leraar erin om de aanvaller te overmeesteren, waarbij zij beiden ook gestoken werden. De jongen had drie messen bij zich, meldt de lokale politie. Wat zijn motief is, is niet bekend.

Ook scholieren met messen in Ostrołęka en Sierpc

Opvallend genoeg was er gisteren ook al een steekpartij op een middelbare school, iets noordelijker in Polen: in het stadje Ostroleka stak een 19-jarige jongen met een machete in op medestudenten en docenten op de vakschool waar hij zelf ook studeert, meldt de lokale politie. Tien mensen raakten gewond, onder wie de aanvaller zelf, die zichzelf neerstak na het aanvallen van andere mensen. Niemand is nog in levensgevaar.

Na de aanval maakte de politie bekend dat er in de rugzak van de aanvaller ook nog een zelfgemaakte bom was gevonden, die tijdig onschadelijk gemaakt kon worden.

Volgens minister Kierwinski van Binnenlandse Zaken werd er vandaag ook een derde steekpartij verhinderd, ditmaal in het stadje Sierpc. Daarbij werd een 17-jarige jongen opgepakt die van plan was anderen neer te steken. In zijn rugzak werden twee messen gevonden.

Of de drie zaken met elkaar te maken hebben, is niet bekend. Geweld op scholen in Polen is zeldzaam. Premier Tusk heeft uit bezorgdheid zijn ministers bijeengeroepen voor een spoedvergadering over het geweld, berichten Poolse media.

De plaatsen waar deze zaken speelden, liggen niet ver van elkaar:

Bij Russische aanvallen op de Oost-Oekraïense stad Kramatorsk zijn dertig doden gevallen. Dat meldt de lokale gouverneur. De stad ligt nog net achter de frontlinie in de regio Donetsk. Dat gebied wil het Russische leger in handen krijgen.

Bommen kwamen neer in een straat waar twee stadsbussen reden. President Zelensky spreekt van een aanval op een bushalte met een zweefbom. Er raakten ook twintig mensen gewond.

Dit zijn de eerste beelden van een van de verwoeste bussen, volgens de gouverneur:

Gouverneur Vadym Filashkin heeft op Telegram beelden gedeeld van puin op straat. Daarop is ook een uitgebrande bus te zien. "Dit zijn mensen die door het Russische leger zijn gedood", zei hij. "Hier is geen rechtvaardiging voor, en die kan er ook niet zijn."

De gouverneur roept mensen in de Donetsk-regio op om naar veiligere gebieden in Oekraïne te vluchten. Veel burgers weigeren hun huis en bezittingen achter te laten.

Olieraffinaderij

Oekraïne heeft ook weer aanvallen uitgevoerd op Rusland. Het leger meldt dat Oekraïense strijdkrachten de olieraffinaderij Gazprom Neftekhim Salavat in de Russische regio Basjkirostan hebben getroffen.

Een Russische gouverneur meldt dat in een andere regio, Orjol, brokstukken van drones infrastructuur hebben beschadigd.

Dodental Pryloeky loopt op

Gisteren waren er grootschalige aanvallen op verschillende plekken in Oekraïne, waaronder de noordelijke stad Pryloeky. Reddingswerkers hebben daar bij de zoektocht door het puin nog twee lichamen gevonden. Daarmee is het dodental van de aanvallen opgelopen tot 22, onder wie vijf kinderen.

In Gent is vandaag de rechtszaak begonnen tegen Dave De K. (39) en zijn ex-vriendin Romy W. vanwege de dood van kleuter Dean. Vier jaar geleden werd de 4-jarige Dean dood gevonden bij het werkeiland Neeltje Jans in Zeeland.

De Belg De K. wordt verdacht van ontvoering en doodslag van de Belgische kleuter, zijn vriendin van medeplichtigheid bij de ontvoering, schrijft Omroep Zeeland.

De moeder van Dean Verberckmoes liet zich in die tijd vrijwillig voor een depressie behandelen in de psychiatrische afdeling van het ziekenhuis in Sint-Niklaas, in de buurt van Antwerpen. Ze had met De K. en zijn vriendin afgesproken dat zij voor Dean zouden zorgen.

Te veel gedronken

Tijdens die logeerpartij ging het mis. W. was in behandeling voor haar alcoholverslaving. Omdat ze toch te veel gedronken zou hebben, kreeg het stel ruzie. De K. zou samen met Dean boos zijn weggereden.

Toen de moeder haar zoon een paar dagen later wilde ophalen, kon dat niet, zo liet het stel weten. Een dag later schakelde de moeder de politie in. Die kwam De K. een paar dagen later op het spoor. De kleuter was niet bij hem. Na een dag van politieverhoren gaf De K. toe dat hij Dean bij Neeltje Jans had achtergelaten. De politie ging naar de plek en vond er het dode lichaam van de kleuter.

Ontploft

Lang was onduidelijk wat er precies met het jongetje was gebeurd. Eerder beweerde De K. dat Dean per ongeluk was gestorven nadat hij van de trap was gevallen bij hem thuis.

Later gaf hij toe dat hij het kind in de auto zou hebben omgebracht, omdat hij zou zijn "ontploft". Waarom kon hij zich niet meer herinneren.

De K. kreeg in 2010 al een gevangenisstraf van tien jaar voor de dodelijke mishandeling van zijn 2-jarige stiefzoon. Die straf zat hij uit.

Volksjury

De rechtszaak zal naar verwachting acht dagen duren. Een volksjury van twaalf burgers zal zich samen met rechters buigen over de schuldvraag. In België worden burgers tussen de 28 en 65 jaar voor een volksjury geselecteerd door loting.

Vandaag wordt de tekst voorgelezen waarin staat wie waarvan beschuldigd wordt.

In Luik is vanmorgen een samenscholingsverbod ingegaan na uit de hand gelopen onderwijsprotesten. Het is niet toegestaan om met meer dan drie personen op straat te lopen.

In België werd afgelopen dagen geprotesteerd tegen geplande bezuinigingen op het onderwijs.

In Luik trokken tientallen actievoerders dinsdag langs middelbare scholen, waar ze ramen insloegen en vuilnisbakken in brand staken. De politie dreef de groep uit elkaar. Sommige winkels gingen vanwege de onrust eerder dicht. Er hebben ook vernielingen en plunderingen plaatsgevonden, schrijft de Vlaamse omroep VRT NWS.

Geweld neemt toe

Het hoofd van de politie in Luik spreekt van "een voortdurende toename van het geweld". Ook ziet hij meer relschoppers in de stad. Volgens hem gaat het om personen die niets met de scholieren te maken hebben. Gisteren werden meer dan vijftig mensen opgepakt; meerdere politieagenten raakten gewond.

Het samenscholingsverbod geldt tot 16 oktober 23.00 uur, zegt burgemeester Demeyer. Er zijn uitzonderingen voor gezinnen, politieagenten en hulpdiensten. Ook op andere plekken in België is het onrustig, maar in Luik zijn de protesten het hevigst.

Oproep tot kalmte

De onrust wordt volgens minister Quintin van Veiligheid en Binnenlandse Zaken aangewakkerd door de Antifa-beweging. Dat is een overkoepelende term voor radicaal-linkse activisten die de confrontatie zoeken met extreemrechts.

"We weten dat er een beweging, type Antifa, in Luik bezig is", zegt de minister. "Volwassenen die kinderen manipuleren om gewelddadige politieke boodschappen over te brengen. Dat is totaal onaanvaardbaar."

Overgewaaid uit Frankrijk

De protesten zijn voor een deel overgewaaid uit Frankrijk, waar sinds eind vorige maand scholieren demonstreren tegen achterstallig onderhoud van gebouwen, te grote klassen en het lerarentekort.

Ook daarbij loopt het geregeld uit op geweld. Gisteren nog zette de politie in Marseille traangas in. Volgens scholieren heeft de politie ook flitsgranaten ingezet, waarmee mensen kort verblind kunnen worden. De politie ontkent dat. Een scholier verloor deze week zijn hand doordat flitsgranaat in zijn hand ontplofte, waarna de politie aankondigde voorlopig te stoppen met het gebruik van deze granaten.

"De graven zijn af, maar nu nog leeg", vertelt de 60-jarige Mohammed, die hoop houdt dat hij op een dag zijn familieleden van onder het puin vandaan kan halen. Bij een Israëlisch bombardement verloor hij zijn vrouw, kinderen, kleinkinderen en andere familieleden. Een deel van hen heeft hij kunnen begraven, anderen zijn onvindbaar.

Nog altijd zijn vele duizenden Palestijnen vermist. Ruim drie jaar geleden begon Israël na de aanslagen van Hamas aan een verwoestende oorlog in Gaza en bombardeerde zo hevig dat tienduizenden mensen onder het puin terechtkwamen. Naar schatting zijn meer dan tienduizend mensen vermist, een groot deel van hen ligt onder gebombardeerde gebouwen.

Dagelijks proberen nabestaanden en reddingswerkers met de weinige middelen die ze hebben stoffelijke resten uit het puin te halen, om ze daarna te kunnen begraven. De slachtoffers kunnen soms nog herkend worden aan persoonlijke spullen zoals sieraden, kleding of een ID-kaart. Zij worden tijdens grote begrafenissen begraven, vaak met tientallen tegelijkertijd. Die zijn er wekelijks in Gaza.

Sporen uitgewist

Maar veel lichamen zullen nooit teruggevonden worden, omdat ze in gebied liggen waar Palestijnen en hulpverleners niet mogen komen. Israëlische militairen bezetten zeker 65 procent van het grondgebied in Gaza. De regering van premier Netanyahu verlegt die grens steeds verder, waardoor de bijna twee miljoen Palestijnen op een kluitje aan de kust moeten overleven in tentenkampen en verwoeste gebouwen.

Palestijnen die de grensmarkeringen oversteken, of volgens het leger te dicht in de buurt komen, worden neergeschoten. Op satellietbeelden is te zien dat het leger achter de zogeheten 'gele lijn' bezig is om gebouwen te vernietigen en puin op te ruimen en te verplaatsen, terwijl in die gebouwen mogelijk nog veel lichamen liggen. Het puin maakt plaats voor schoongeveegde vlaktes en militaire wegen en bases.

Dat blijkt onder meer uit de analyse van het Britse onderzoekscollectief Forensic Architecture, dat hun onderzoek 'de cartografie van genocide' noemt. Zij brengen aan de hand van gedetailleerde kaarten de vernietiging van huizen, landbouwgrond, ziekenhuizen, markten en andere infrastructuur in kaart. Alles wat nodig is voor Palestijnen om als volk te kunnen overleven.

Daarmee worden ook de sporen van mogelijke oorlogsmisdaden uitgewist, waarschuwde de VN vorige maand. De VN roept Israël al langer op om onderzoekers het gebied in te laten. En het Internationaal Gerechtshof heeft dit geëist in de lopende genocidezaak. Maar de grens blijft dicht. Toch kunnen onderzoekers ook op afstand bewijs verzamelen van verwoesting en aanvallen op burgers door gebruik te maken van onder meer satellietbeelden, video's en getuigenverklaringen.

Ook na het staakt-het-vuren van vorig jaar, dat veelvuldig geschonden wordt, blijft het leger infrastructuur verwoesten. Volgens de Israëlische regering is dat nodig voor de eigen veiligheid. Deskundigen wijzen erop dat de regering aanstuurt op het onleefbaar maken van het gebied en de verdrijving van Palestijnen.

Verlies een plek geven

Waar precies de lichamen nog onder het puin liggen is niet bekend. Alleen overgebleven familieleden kunnen de locaties aanwijzen. Bovendien is het lastig om de resten van onder de gebouwen vandaan te halen. Israël weigert om zwaar materiaal, zoals graafmachines, naar binnen te laten. Veel lichamen zijn inmiddels grotendeels vergaan.

Als puin eenmaal opgeruimd is, kan daarmee bewijs verloren zijn gegaan dat nooit meer teruggevonden kan worden, stelt Jessica Dorsey, die aan de Universiteit Utrecht juridisch onderzoek doet naar moderne oorlogsvoering. "Denk dan aan inslagsporen, fragmenten van munitie en de precieze fysieke context van een aanval. Een zaak wordt daarmee niet onmogelijk, ander bewijs kan veel reconstrueren."

Nog los van het onderzoek naar oorlogsmisdaden, is het voor nabestaanden van groot belang dat ze hun doden terugvinden en identificeren, om te kunnen rouwen en het een plek te geven. "De erkenning voor de doden is heel belangrijk in oorlogssituaties", zegt Dorsey. "Het verdwijnen van de fysieke sporen kan die mogelijkheid voor families voorgoed wegnemen."

Mohammed zal net als velen anderen in Gaza een deel van zijn familie mogelijk nooit kunnen begraven. Reddingswerkers hebben hem verteld dat ze er alles aan hebben gedaan om de lichamen van zijn familieleden te vinden, maar dat het ze niet lukt. "Ik had zo graag gewild dat ze een graf hadden", zegt Mohammed. "Dan kon ik ze tijdens feestdagen bezoeken."