Aggregator

Er lijkt beweging te zitten in de onderhandelingen over een staakt-het-vuren in Libanon. Het Israëlische veiligheidskabinet is op dit moment bijeen om de mogelijkheid van een bestand te bespreken. Daar komt bij dat een woordvoerder van Hezbollah heeft beweerd dat er snel een bestand kan komen.

Gisteravond spraken Libanese en Israëlische diplomaten al met elkaar in Washington. Dat was voor het eerst in decennia. Het lijkt erop dat deze verkennende bijeenkomst heeft geleid tot concrete pogingen om de oorlog te pauzeren.

Het is echter nog te vroeg om te zeggen of er daadwerkelijk een wapenstilstand komt tussen Hezbollah en het Israëlische leger. Tot nu toe heeft Israël steeds vastgehouden aan de eis dat Hezbollah zich moet ontwapenen. De militante beweging heeft die oproep steeds afgewezen.

Aanvallen gaan door

Ondertussen gaan de gevechten en de luchtaanvallen over en weer gewoon door. Het Israëlische leger meldt dat er in 24 uur tijd 200 doelen van Hezbollah zijn getroffen. Volgens Libanese staatsmedia kwamen vandaag zeker dertien mensen om het leven bij Israëlische bombardementen.

De Israëlische premier Netanyahu liet vanavond weten dat het leger Hezbollah blijft aanvallen en dat het op het punt staat om de stad Bint Jbeil - een bolwerk van de militante beweging - te "overweldigen". Hezbollah bestookt op zijn beurt het noorden van Israël met raketten en drones.

"Tegelijkertijd onderhandelen we met Libanon; gesprekken die nu gaande zijn omdat we erg sterk zijn, en landen ons benaderen - niet alleen Libanon", zei Netanyahu. "Bij die onderhandelingen zijn er twee hoofddoelen: allereerst het verdringen van Hezbollah, en daarbij het bewerkstelligen van duurzame vrede middels kracht."

Midden-Oostencorrespondent Daisy Mohr:

"Niets is nog zeker, maar wat we horen is dat het in eerste instantie zou gaan om een staakt-het-vuren van een week. Er is grote druk van de Amerikanen, want zij hebben een bestand in Libanon nodig voor de komende gesprekken met Iran. Dit alles maakt deel uit van één grote puzzel die straks in elkaar moet gaan vallen.

De Libanese regering wil sowieso zo snel mogelijk een staakt-het-vuren. Dat was aanvankelijk de eis om gisteren om de tafel te gaan in Washington. Van Hezbollah wachten we nog op een officiële reactie, maar die kan een adempauze hoe dan ook goed gebruiken. De verwoesting in Libanon is enorm, het aantal doden is nu bijna 2200, de Libanezen zijn uitgeput en willen een einde aan al dit geweld.

Maar de grotere kwesties zijn hiermee natuurlijk niet opgelost. Een van de belangrijke eisen van Israël, de ontwapening van Hezbollah, is nog altijd een van de lastigste punten. En Israël heeft inmiddels grote delen van Zuid-Libanon ingenomen en zal daar waarschijnlijk niet binnenkort vertrekken. Bovendien weten we hier in Beiroet dat een bestand vaak geschonden kan worden. Na het eind van de vorige oorlog tussen Israël en Hezbollah was er een bestand dat, vooral door Israël, duizenden keren is geschonden.

Ook lopen de interne spanningen binnen Libanon op met een regering die de ontwapening van Hezbollah steunt, iets waarvan Hezbollah aangeeft dat die er niet over piekert. Ontwapenen is dus makkelijker gezegd dan gedaan en kan de fragiele interne balans hier aantasten."

Mogelijk wordt er op korte termijn ook weer gesproken over een einde aan de oorlog in Iran. Er is contact over een tweede gespreksronde tussen de VS en Iran over de huidige wapenstilstand tussen beide landen.

Volgens Iraanse staatsmedia is de Pakistaanse legerchef Asim Munir geland in Teheran. Hij probeert het nieuwe overleg tussen Iran en de VS te organiseren. De Amerikaanse president heeft een vriendschappelijke band met veldmaarschalk Munir, die hij onder meer "een geweldige vechter" heeft genoemd. Ook de Pakistaanse premier Sharif probeert het vervolggesprek te bewerkstelligen.

Islamabad

De Amerikaanse krant The Wall Street Journal stelt dat er al een principeafspraak is gemaakt voor een nieuwe ontmoeting tussen Washington en Teheran. De Witte Huis-woordvoerder zei vandaag dat die waarschijnlijk weer in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad plaatsvindt.

De eerste inzet van de gesprekken is om de wapenstilstand, die over een week afloopt, te verlengen. Het uiteindelijke doel is een reeks afspraken om de oorlog permanent te stoppen. De grote vraag is in hoeverre de twee vijanden bereid zijn tot concessies. Afgelopen weekend liepen de gesprekken vast op het Iraanse atoomprogramma.

Een man in Meppel die zijn historische pand aan het verbouwen is, heeft een bijzondere vondst gedaan. Onder drie lagen vloerbedekking lagen 25 dierenhuiden, die daar tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn verstopt om ze uit handen te houden van de bezetter.

Henk Peter Vos wilde de vloer van zijn pand uit 1896 isoleren. Na het verwijderen van de oude vloer, kwam hij de eerste verrassing tegen. "Er zat een luik onder. Toen ik in het luik keek, zag ik helemaal achterin een groot pakket liggen", vertelt hij aan RTV Drenthe.

"Ik kon niet goed inschatten wat het was. Zat er iets ingerold? Daarom heb ik eerst maar eens een foto gemaakt. Met een lange stok heb ik het eruit gehengeld."

Vos maakte direct deze foto van de vondst:

Vos had niet door wat in het pakket zat. "Ik rolde het uit en ontdekte dat het om lederen huiden ging, waarschijnlijk van een schaap." De huiden zagen eruit als nieuw. Hij wilde per se weten wat de huiden daar deden en wie ze er verstopt had. Vos ging op onderzoek uit.

"Ik ontdekte dat op deze plek, van 1940 tot 1960, een tassenfabriek heeft gezeten van familie De Ruiter." Hij nam contact op met de zoon van de oprichter van de fabriek. Die wist precies te vertellen waarom de huiden onder de vloer verstopt lagen.

"De fabriek draaide volop toen de oorlog uitbrak. Leer was schaars en werd veel geld waard. De Duitsers legden beslag op alles wat ze in handen kregen."

Vergeten

De eigenaar van de fabriek, vader van negen kinderen, wilde zijn kostbare handel waarschijnlijk bewaren voor betere tijden, maar vergat de huiden bij hun verhuizing in 1991.

De eigenaar van het pand is verheugd door de vondst. "Ongelofelijk dat de huiden 86 jaar lang onder de vloer hebben gelegen zonder dat we het wisten."

Vos geeft enkele huiden 'terug' aan zoon Gerard de Ruiter. "Eén ga ik inlijsten en één gaat naar stichting Oud Meppel. Want het verhaal is zo mooi. Wat ik met de rest doe, weet ik nog niet."

De Verenigde Staten hebben de volledige controle over het scheepsverkeer rond de Straat van Hormuz, claimt het hoofdkwartier van het Amerikaanse leger in het Midden-Oosten, Centcom. De blokkade van schepen die van en naar Iraanse havens varen is volgens het opperbevel in de regio een feit.

De blokkade is een reactie op de Iraanse blokkade die al wekenlang duurt. Amerika wil het scheepsverkeer van en naar Iran afknijpen om zo de druk op dat land op te voeren.

Dat gebeurt in de Golf van Oman en de Arabische Zee. Centcom meldt dat daar intussen twaalf oorlogsschepen en ruim 10.000 manschappen aanwezig zijn.

Van een letterlijke blokkade is geen sprake. Het gaat om een gebied waarbinnen Amerika al het scheepsverkeer wil controleren en mogelijk tegenhouden.

Het land zet daarbij allerlei militaire middelen in, beschrijft Ben Bekkering, onderzoeker bij Instituut Clingendael en voormalig viceadmiraal bij de marine: "Je trekt ergens een lijn en daar ga je omheen patrouilleren met schepen, drones en patrouillevliegtuigen".

Zo houdt Amerika het scheepsverkeer in de gaten en kunnen schepen de blokkade niet ontwijken door hun locatie op de radar te verbergen.

Blokkeren

Schepen die van de VS geen toestemming krijgen om door te varen, moeten terug naar de haven waar ze vandaan komen. Centcom zegt dat dit sinds maandag negen keer is gebeurd.

Als een schip dat niet doet, komt de Amerikaanse marine in actie. Bekkering: "Als je een schip ziet aankomen, dan ga je dat oproepen en vervolgens houd je zo'n schip aan." Dat kan door er een oorlogsschip op af te sturen of door een helikopter met mariniers het schip te laten enteren.

Het is nog onduidelijk wat er daarna gebeurt, onderschrijft Bekkering: "Wat ga je daar dan mee doen? Laat je het schip daar zitten of stuur je hem naar een haven? Welke haven wordt dat en wie gaat een plek beschikbaar stellen?"

De rollen omdraaien

De blokkade moet volgens Bekkering vooral gezien worden als een stap in het diplomatieke steekspel tussen de VS en Iran. "De Amerikanen willen graag controle over de situatie. De Straat van Hormuz was onder controle van Iran. Dus willen ze die terugpakken. Dat doen ze enerzijds door een blokkade en anderzijds door een alternatieve route op te zetten."

Want Amerika wil niet alleen een blokkade opwerpen, maar ook voor bondgenoten de weg naar de Perzische Golf vrijmaken. Zaterdag stuurde het land twee oorlogsschepen door de Straat van Hormuz om te laten zien dat een veilige doorgang mogelijk is.

Voor de oorlog in het Midden-Oosten begon, passeerden dagelijks meer dan 130 schepen de smalle zeestraat. Sinds de Iraanse blokkade waren dat er nog maar een handvol per dag. Alleen schepen die 2 miljoen dollar tol betaalden en toestemming kregen van Iran konden erdoor. Amerika wil de rollen nu dus omdraaien.

Controle op zee is niet genoeg

Mart de Kruif, oud-commandant Landstrijdkrachten, reageert sceptisch op die Amerikaanse strategie: "Wat Amerika natuurlijk hoopt, is dat de blokkade zodanig is dat ze schepen van bondgenoten kunnen doorlaten. Dat is echt maar de vraag."

Hij verwacht dat Iran nog genoeg militaire middelen bezit om schepen die door de zeestraat varen te bedreigen. De Kruif: "Dan zal Iran waarschijnlijk gaan ingrijpen en zijn schaarse wapens gaan inzetten tegen die schepen."

Met de inzet van schepen en vliegtuigen kan Amerika volgens De Kruif de veiligheid van schepen niet garanderen. "Het is geen zeegevecht. Het is een gevecht over een doorgang op zee, die vanaf het land kan worden beheerst. Als je dan niet op land bent dan blijf je kwetsbaar."

Controle op land 'niet reëel'

Al weken wordt er gesproken over een mogelijke Amerikaanse grondoperatie om controle over de straat te krijgen. Meerdere hoge generaals werden recent ontslagen omdat zij daartegen waren.

Dat protest is volgens De Kruif "geheel terecht". Amerika zou dan de Iraanse kust rond Hormuz moeten bezetten: "Dat gaat om bijna 400 kilometer kustlijn. Dan moet je minstens 100 kilometer het land ingaan en dan nog heb je niet alles veilig. Dat is niet te doen."

De blokkade die Iran opwierp, blijft zo dus in stand. De Kruif: "De cynische conclusie is dat een militaire oplossing om de Straat van Hormuz veilig te houden er eigenlijk niet is. Je kan hem blokkeren, zoals de VS ook wil doen, maar hem vrijmaken is een heel ander verhaal."

De hoge benzine- en dieselprijzen leiden ook in Duitsland tot gemor aan de pomp. Maandag werd bekend dat de regering in ieder geval de accijnzen gaat verlagen en ondertussen nadenkt over andere maatregelen. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) stelt voor om een heilige koe te slachten: het invoeren van een maximumsnelheid op de Autobahn.

Als enige land in Europa kent Duitsland geen snelheidslimiet op de snelwegen. Althans: rond steden, knooppunten en de beruchte Baustellen (wegwerkzaamheden) gelden wel maximumsnelheden, maar waar mogelijk geldt dat je zo hard mag rijden als je wil. Dat geldt voor zo'n 70 procent van de Autobahn. Een ergernis voor de een, het ultieme vrijheidsgevoel voor de ander.

Het debat over het invoeren van een maximumsnelheid loopt langs de klassieke politieke lijnen: links is voor, rechts is tegen. De discussie richt zich van oudsher op veiligheid en de impact op het milieu, maar door de wereldwijde oliecrisis verschuift het debat naar het besparen van brandstof.

Aansprakelijkheid

Duitsland kent wel een 'aanbevolen' snelheid van maximaal 130 kilometer per uur. Als er boven die snelheid een ongeluk plaatsvindt, is de bestuurder automatisch deels aansprakelijk. Ook als diegene het ongeluk niet heeft veroorzaakt, wordt de schade niet volledig door een aansprakelijkheidsverzekering gedekt.

"Hoe harder je rijdt, des te hoger de weerstand van de lucht en hoe meer benzine je verbruikt", legt Katrin Dziekan van het Duitse milieuagentschap uit. "Wie 150 rijdt, verbruikt een derde meer brandstof dan wie 120 rijdt en de helft meer dan wie 100 rijdt."

Een snelheidslimiet kan volgens haar berekeningen 2,2 tot 8,1 procent van het landelijke brandstofgebruik besparen. Bij een maximum van 100 kilometer per uur komt dat bijvoorbeeld neer op 5 miljard liter brandstof per jaar, zegt Dziekan. Dat staat gelijk aan wat het wegverkeer in België in een half jaar verbruikt.

Bij een Raststätte, een wegrestaurant, langs de Duitse snelweg A9, zijn de reacties verdeeld. "Dat kost je veel tijd als je lang moet rijden", zegt een man die "soms" 170 km/u rijdt. Hij hoopt op uitzonderingen voor elektrische auto's. Een ander noemt 'plankgas op de linkerbaan' een traditie die behouden moet blijven. "De Autobahn is ook zo ontworpen. Dat lijken Nederlanders ook te waarderen als ze hier rijden."

De Duitse regering blijft vooralsnog weg bij een snelheidslimiet. Volgens verantwoordelijk minister Reiche (CDU) zal zo'n limiet te weinig impact hebben op de brandstofprijs. Voor de centrumrechtse regeringspartij is de drempel hoog om maatregelen te nemen tegen automobilisten.

Het is voorlopig dus aan automobilisten zelf om te beslissen om minder snel te rijden. Uit onderzoek bleek dat bij de hoge energieprijzen van 2022 mensen dit al uit eigen beweging deden.

"Het valt wel op dat mensen de afgelopen weken minder hard rijden", vertelt een automobilist op een verzorgingsplaats langs de A9. Een BMW-rijder ("deze kan 330!") beaamt dat. "Sinds de Iran-oorlog rijden we minder en langzamer, ik houd nu 100 aan."

CO2-uitstoot

Een maximumsnelheid heeft meer positieve effecten. Zo neemt het aantal verkeersdoden op de snelweg met een derde af, bleek uit onderzoek van de universiteit van Bochum. Ook geluidsoverlast en CO2-uitstoot worden minder.

Volgens de Deutsche Umwelt Hilfe, een ngo, is een maximum van 100 km/u de enige optie om de klimaatdoelen in 2030 nog te halen. Op dit moment komt een vijfde van de CO2-uitstoot in Duitsland van transport, de sector waarbij de uitstoot van broeikassen sinds 1990 het minst is gedaald.

Katrin Dziekan van het milieuagentschap ziet het sentiment in Duitsland kantelen. Uit opiniepeilingen blijkt een meerderheid voorstander van een snelheidslimiet, zelfs bij een rondvraag onder leden van de autobond ADAC.

"Het is politiek een hete aardappel die wordt doorgeschoven, maar dit is het juiste moment", zegt Dziekan. "Het is eenvoudig door te voeren en heeft veel effect. Het is nu aan de politiek."

Een dolfijn aangespoeld bij het Friese Wierum, een beloega gespot bij Callantsoog en een Risso's dolfijn op het strand bij het Zeeuwse dorp Kamperland. In vier maanden tijd zijn tien verschillende soorten zeezoogdieren gezien en aangespoeld, zegt Jeroen Hoekendijk van SOS Dolfijn, een stichting die zich inzet voor walvisachtigen. Dat maakt 2026 voor Nederland een opvallend jaar.

Volgens Hoekendijk gaat het ook om soorten die lange tijd niet voor de Nederlandse kusten zijn waargenomen. Zo was de laatste keer dat een Risso's dolfijn was gestrand in 1970 en werd in 1984 voor het laatst een beloega voor de Nederlandse kust gezien.

Oorzaken

Het is onduidelijk wat de aanleiding is van de vele aanspoelingen, zegt marien bioloog Lonneke IJsseldijk. Ze wil ook geen oorzaken benoemen, omdat het "plaatje te groot" is, stelt ze. Volgens IJsseldijk wordt daar per dier naar gekeken.

Zo komt het volgens de bioloog vaker voor dat een bruinvis op het strand aanspoelt, doordat de Noordzee het leefgebied is van de diersoort. Het komt minder vaak voor dat een potvis, zoals die bij Renesse, aanspoelt, zegt IJsseldijk.

Volgens haar kan het "druk" aanvoelen aan de kust doordat media veel over de gestrande dieren melden. Ook melden mensen sneller een dier als ze dat op het strand zien liggen. Voor Hoekendijk van SOS Dolfijn blijft het gissen. "Het is een samenloop van toevalligheden."

Vervuiling

"Vervuiling of verstrikking in netten kan een van de oorzaken zijn", vertelt Hoekendijk. De bultrug die onlangs voor de Duitse kust is gestrand, was verstrikt in touwen. Dan kan het dier niet meer goed zwemmen en verhongert hij."

Elke diersoort heeft een eigen verhaal, zegt Hoekendijk. "De potvis in Renesse leeft en foerageert in de diepe oceaan. Hij hoort niet thuis in de ondiepe Noordzee. Maar we zien al honderden jaren dat verdwaalde potvisssen hier af en toe opduiken."

Als zo'n walvis in de Noordzee terechtkomt, dan is het afgelopen voor het zeezoogdier, weet Hoekendijk. Volgens hem werkt de zee als een dodelijke trechter. "Het wordt steeds ondieper en aan alle kanten heb je de kust zitten."

Ook geluidsvervuiling kan een rol spelen. "Er zijn rapportages over Russische onderzeeërs in de Noordzee die worden gevolgd door de West-Europese marine." Daarbij wordt sonartechnologie ingezet die voor een verstoring kan zorgen bij sommige zeezoogdieren, vertelt Hoekendijk. "De zeedieren kunnen er gehoorschade door oplopen. Spitssnuitdolfijnen bijvoorbeeld, waarvan er vorig jaar twee levend aanspoelden bij Heemskerk, jagen met behulp van hun eigen sonar in diep water. Bij gehoorverlies kunnen ze hun prooien niet meer detecteren."

Specialistische zorg

Het wel of niet redden van een gestrand zeezoogdier hangt af van verschillende factoren, zegt IJsseldijk. Zo spelen de gezondheid en de grootte van een zeedier een rol.

Daar is Mardik Leopold, marien bioloog aan de Universiteit Wageningen, het mee eens. Een meterslange walvis is te zwaar, daar kan je volgens hem niks mee beginnen. "Dan loopt het dier een dwarslaesie op." Een kleiner dier, zoals een bruinvis van ongeveer 50 kilo, kan volgens hem wel behandeld worden.

Hoekendijk raadt het af om gestrande dieren terug de zee in te duwen, omdat er vaak iets mis is met ze. Zo kunnen ze volgens hem ziek zijn of hebben ze spierschade opgelopen. De dieren hebben volgens hem eerst specialistische zorg nodig voordat ze weer vrij kunnen worden gelaten.

Many modern desktop 3D printers include the ability to print in multiple colors. However, this typically only works with a few colors at a time, and the more colors you …read more

De Belastingdienst heeft recent een zogeheten datakluis gevonden met zeker 64 miljoen bestanden die doorzocht hadden moeten worden voor de parlementaire onderzoeken naar de toeslagenaffaire. Dat gaat nu alsnog gebeuren, schrijven de staatssecretarissen Eerenberg van Financiën en Palmen van Herstel Toeslagen aan de Tweede Kamer.

De datakluis, een afgeschermde digitale bewaaromgeving, is in 2019 gecreëerd. De Belastingdienst liep toen achter met het opschonen en vernietigen van bestanden vanwege de privacywetgeving. Door ze op deze manier apart te zetten, hadden medewerkers niet meer zomaar toegang tot de gegevens. Tegelijkertijd werd voorkomen dat bestanden die permanent bewaard moesten worden zonder beoordeling vernietigd zouden worden.

Op de een of andere manier verdween de datakluis daarna uit het zicht, tot nu. Steekproeven laten volgens de staatssecretarissen zien dat er bestanden bij zijn die onderdeel hadden moeten zijn van de informatie die is aangeleverd aan de parlementaire enquêtecommissie die onderzoek deed naar het toeslagenschandaal.

Het schandaal draaide om de uit de hand gelopen fraudejacht van de Belastingdienst. Tienduizenden ouders die een toeslag kregen om de kinderopvang te betalen werden onterecht aangemerkt als fraudeurs.

Ongesorteerd

"We betreuren het ten zeerste dat deze informatie niet aan de Kamers is geleverd en dat dit zo lang buiten zicht is gebleven", schrijven de staatssecretarissen. "We hebben een onafhankelijk onderzoek ingesteld om te onderzoeken hoe dit heeft kunnen gebeuren. We hebben met klem opdracht gegeven om dit met prioriteit op te lossen."

Probleem is wel dat de bestanden ongesorteerd zijn opgeslagen. Ze moeten daarom eerst doorzoekbaar worden gemaakt. Als er vervolgens relevante gegevens gevonden worden, dan worden die zo snel mogelijk met het parlement gedeeld, verzekeren de staatssecretarissen.

Of er ook echt belangrijke bestanden bij zitten, is overigens niet zeker. "Omdat de inhoud van de datakluis op dit moment onbekend is, kan het ook betekenen dat de datakluis geen nieuwe informatie over deze dossiers bevat", laat Financiën weten.

Moordpartijen die te zien zijn vanuit de ruimte, grote vluchtelingenstromen en een almaar ernstigere voedselcrisis. De Verenigde Naties noemen de situatie in Sudan al tijden de ergste humanitaire crisis ter wereld. Licht aan de horizon is er na drie jaar oorlog nog steeds niet. "Er is sprake van een bloedige patstelling, waar burgers de dupe van zijn", zegt Guido Lanfranchi, Hoorn van Afrika-onderzoeker van Instituut Clingendael.

De oorlog in het Midden-Oosten maakt de situatie in Sudan zo mogelijk nóg ernstiger. Zo hakken de hoge brandstofprijzen er ook in Sudan hard in. "En, een bijkomend nadeel, deze oorlog stond al bijna niet op de radar, maar dreigt nu helemaal uit beeld te raken."

In drie jaar tijd is volgens de VN een kwart van de bevolking, zo'n 14 miljoen mensen, op de vlucht geslagen. Het geschatte aantal doden loopt uiteen van zo'n 40.000 tot een tienvoud daarvan. En dan zijn er talloze rapporten over honger, over seksueel geweld, over gerichte aanvallen op ziekenhuizen en medisch personeel. De genoemde aantallen en de gruwelijke details zijn bijna niet te bevatten, en geven Sudan weer even een plekje op de voorpagina's. Maar voor hoelang?

De oorlog in Sudan

In 2023 begonnen de gevechten tussen het regeringsleger (SAF), aangevoerd door generaal Burhan, en de paramilitaire Rapid Support Forces (RSF) geleid door generaal Hemedti. Eerst werd er vooral gevochten in de hoofdstad Khartoem, daarna breidde de oorlog zich uit naar andere delen van het land, vooral naar Darfur.

Volgens Lanfranchi veranderen de frontlinies ondertussen nauwelijks, al noemt hij wel de herovering van de hoofdstad Khartoem door het Sudanese leger en de inname van de stad El Fasher in Darfur door RSF-milities. Het leger heeft vooral controle in het oosten van het land en de RSF heeft de macht in het westen. Na de verovering van El Fasher, vorig najaar, probeerden RSF-strijders op te rukken naar Khartoem. "Zonder succes", zegt Lanfranchi. "De belangrijkste frontlijn ligt nu in de Kordofan-regio, daar wordt hevig gevochten. Tot dusver is de ene partij niet sterker dan de andere, waardoor er weinig verandert."

Ook een internationale laag

Er zijn verschillende redenen waarom deze oorlog zo lang duurt, denkt Lanfranchi. Het gaat om de machtsstrijd tussen het Sudanese leger en de RSF. Daarnaast spelen ook kleinere lokale conflicten een rol, over onder meer de verdeling van grond en natuurlijke hulpbronnen.

Daarbovenop komt een internationale laag, omdat beide strijdende partijen gesteund worden door andere landen. Zo krijgt de RSF wapens van de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), in ruil voor goud. De belangrijkste bondgenoot van het Sudanese leger is Egypte. Het land geeft onder meer luchtsteun. "Deze landen kunnen zo het conflict in stand houden", zegt Lanfranchi. "Zolang hun steun aanhoudt, en de wapens blijven komen, gaan de gevechten door."

Laat een aantal van die internationale bondgenoten nou ook net betrokken zijn bij de oorlog in het Midden-Oosten. Wat daar precies de invloed van gaat zijn, moet de tijd uitwijzen. Het is volgens Lanfranchi te vroeg om conclusies te trekken: "Maar het zou kunnen dat de Golfstaten zich minder bekommeren om Sudan, in ieder geval voorlopig, omdat ze druk zijn met andere zaken. De RSF kan hier meer last van hebben, omdat het grotendeels afhankelijk is van de steun van de VAE."

De gevolgen van de hoge brandstofprijzen en het uitblijven van leveringen door de blokkade van de Straat van Hormuz zullen snel voelbaar zijn in Sudan. "Zo is brandstof essentieel voor militaire operaties, maar ook voor de landbouw en voor allerlei soorten transport", vertelt Lanfranchi. "Dat wordt nu allemaal duurder en dus nog moeilijker." Ook wordt er door de blokkade van de scheepsroute nauwelijks meer kunstmest aan Sudan geleverd, terwijl het land daar voor het verbouwen van voedsel afhankelijk van is.

"Een tragische mijlpaal", noemde VN-chef António Guterres de dag waarop de oorlog het vierde jaar ingaat. Volgens hem brengt het conflict de hele regio in gevaar. "Aan deze nachtmerrie moet een einde komen", zei hij. Guterres sprak in een videoboodschap tijdens een donorconferentie in Berlijn. Verschillende landen hebben daar samen 1,3 miljard euro aan humanitaire hulp toegezegd.

Volgens Lanfranchi ziet de toekomst er voor het Afrikaanse land somber uit. Tot nu toe liepen onderhandelingspogingen op niets uit, en de kans op nieuwe besprekingen is alleen maar kleiner geworden omdat de situatie in het Midden-Oosten veel aandacht opeist. "Zicht op een staakt-het-vuren lijkt er niet te zijn", zegt Lanfranchi. "Ook zal de toegang voor hulporganisaties niet snel verbeteren."

Toch probeert hij een sprankje hoop te zien: "Dat zie ik vooral bij lokale initiatieven: dappere burgers die gaarkeukens opzetten, medicijnen leveren of mensen in nood evacueren, allemaal vrijwillig."

There are some subjects as a writer in which you know they need to be written, but at the same time you feel it necessary to steel yourself for the …read more

De Oekraïense president Zelensky komt morgen naar Middelburg voor de uitreiking van de Four Freedoms Awards. Zelensky krijgt de prijs toegekend voor het hele Oekraïense volk. Het was vanwege de veiligheid van Zelensky lang onduidelijk of hij persoonlijk naar Middelburg zou komen.

Ook koning Willem-Alexander, prinses Beatrix en premier Rob Jetten zijn bij de uitreiking aanwezig. Na afloop zal Zelensky met Jetten overleggen over de start van de gezamenlijke productie van drones en andere mogelijkheden om samen te werken. Met de koning praat Zelensky over het belang van steun aan Oekraïne.

Vrijheid is niet gratis

De prijs voor de Oekraïners is ook een boodschap aan de Verenigde Staten, vindt Hugo de Jonge, die als commissaris van de Koning in Zeeland de voorzitter is van de stichting achter de uitreiking. De prijs eert immers de ideologie van de Amerikaanse president Roosevelt die zijn sceptische landgenoten in de Tweede Wereldoorlog wist te mobiliseren om Europa te bevrijden.

De Jonge vindt dat het huidige, op zichzelf gerichte Amerika een voorbeeld kan nemen aan de toenmalige president die besloot Europa te helpen. "Die betekenis kan en mag eraan worden gegeven", zegt hij.

Met de prijs voor Oekraïne hoopt De Jonge dat de inwoners van het land zich gezien voelen. "Hun strijd voor vrijheid is ook de onze." Hij hoopt dat ook Nederlanders de komst van Zelensky als een teken zien. "Vrijheid is niet gratis", zegt hij.

Four Freedoms Awards

De Four Freedoms Awards zijn gebaseerd op de vier vrijheden die de Amerikaanse president Franklin Delano Roosevelt benoemde tijdens de State of the Union in 1941:

Voor elk van de vier pijlers wordt een award toegekend door een jury. Daarnaast is er een Internationale Four Freedoms Award, die gaat dit jaar naar de Oekraïners.

De jaarlijkse prijzen worden sinds 1982 afwisselend in Middelburg en New York uitgereikt. Voor Zeeland is gekozen omdat de voorouders van de familie Roosevelt vermoedelijk van het eiland Tholen komen.

De prijzen worden toegekend aan mensen die een substantiële, moedige en persoonlijke bijdrage hebben geleverd aan vrijheid in de wereld.

Een winnaar nog onbekend

De prijs voor vrijwaring van vrees gaat naar de Franse Gisèle Pelicot. De Française werd bekend als slachtoffer in de schokkende verkrachtingszaak tegen haar ex-man.

Andere Four Freedoms Awards gaan naar het Comité ter Bescherming van Journalisten (vrijheid van meningsuiting) en de Chileense Isidora Uribe Silva die strijdt voor gelijke rechten voor mensen met een beperking (vrijwaring van gebrek).

Wie de prijs voor godsdienstvrijheid krijgt, kan de organisatie vanwege de veiligheid nog niet zeggen. Voorzitter Hugo de Jonge gaf alleen aan dat het gaat om iemand uit Iran die tot het christendom bekeerd is. "Diegene heeft daarvoor vastgezeten."

Eerdere winnaars van de awards zijn koningin Juliana, Nelson Mandela, de Dalai Lama, Angela Merkel en het Rode Kruis.

Live te volgen

De uitreiking van de Four Freedoms Awards is morgen live te volgen bij de NOS. De uitzending is vanaf 10.45 uur te zien via NPO1, de NOS-app en NOS.nl

In Rotterdam is vanmiddag een geldtransportwagen overvallen. De overvaller dreigde met een vuurwapen en ging er met onbekende buit vandoor, bevestigt de politie aan de regionale omroep Rijnmond.

De overval gebeurde rond 15.15 uur in een drukke winkelstraat in de wijk Kralingen. De verdachte sloeg daarna op de vlucht. Het gaat om een man met donkere kleding en een gele boodschappentas.

De politie is onder meer met een helikopter op zoek naar de man.

De Amerikaanse president Trump heeft op zijn Truth Social-account een door AI gegenereerde afbeelding van zichzelf en Jezus gedeeld. Zij staan in een omhelzing samen voor de Amerikaanse vlag.

Washington en het Vaticaan zijn de afgelopen dagen in een oplopende strijd beland.

Trump schrijft bij zijn post: "De radicale linkse gekken zullen dit misschien niet leuk vinden, maar ik vind het best wel leuk!!!" De foto werd oorspronkelijk geplaatst op het X-account Irish for Trump. De gebruiker van dit account meldt daarbij: "Ik ben nooit een erg religieus man geweest... maar lijkt het er niet op dat God misschien zijn Trump-kaart speelt?"

Trump deelde een screenshot van dit bericht. Zondag plaatste hij ook al een afbeelding van zichzelf waarop hij op Jezus lijkt. Op die AI-foto legt hij zijn hand op het hoofd van een zieke man. De post leidde tot felle kritiek, ook vanuit zijn eigen achterban. Gisteren verwijderde hij het plaatje, al ontkende hij dat hij als Jezus werd getoond. Volgens Trump werd hij weergegeven als dokter en is het zijn taak als president om mensen beter te maken.

'Paus moet voorzichtig zijn'

In een lange tirade op sociale media noemde Trump de paus afgelopen weekend nog "zwak wat betreft misdaad, en vreselijk wat betreft internationale betrekkingen". Ook schreef hij dat de paus zijn aanstelling aan hem te danken had. Paus Leo is de eerste Amerikaanse paus ooit.

Het was een reactie op uitspraken die de paus juist tijdens de paasmis had gedaan. Hij riep daarin op tot vrede in het Midden-Oosten en hij zei dat God nooit oorlogen zou zegenen.

Behalve Trump zocht ook de Amerikaanse vicepresident Vance de confrontatie met paus Leo. Op een bijeenkomst met conservatieve studenten op de Universiteit van Georgia zei hij gisteren dat de paus "voorzichtig moet zijn" wanneer hij zich uitspreekt over theologische kwesties.

Paus Leo heeft de laatste tijd meerdere keren kritiek geuit op de oorlogen die momenteel gevoerd worden, zonder daarbij Amerika expliciet te noemen. De paus schreef vorige week op X dat "discipelen van Christus nooit aan de kant zouden staan van hen die ooit het zwaard hanteerden en nu bommen gooien". Ook zei de paus dat hij niet gelooft dat militaire actie "ruimte zal scheppen voor vrijheid of tijden van vrede".

Podcast De Dag over Trump

Meer weten over dit onderwerp? Luister dan podcast De Dag.

Dit was duidelijk tegen het zere been van Vance, die zichzelf nadrukkelijk profileert als katholiek en vorig jaar op bezoek was bij de paus. Hij werkt daarnaast aan een boek over zijn bekering tot het katholicisme. Op de bijeenkomst met leden van de conservatieve beweging Turning Point USA verwees hij naar de Tweede Wereldoorlog om de oorlog tegen Iran te verdedigen.

Vance: "Stond God aan de kant van de Amerikanen die Frankrijk van de nazi's bevrijdden? Stond God aan de kant van de Amerikanen die de Holocaustkampen bevrijdden en die onschuldige mensen bevrijdden, die de Holocaust hadden overleefd? Ik denk zeker dat het antwoord 'ja' is."

Paus wil geen discussie

Vervolgens noemde hij het belangrijk "dat de paus voorzichtig is wanneer hij over theologische zaken spreekt", zoals het belangrijk is "dat ik voorzichtig over politiek praat". Volgens hem is het beter dat de paus zijn uitspraken beperkt tot morele kwesties. Als voorbeelden noemt hij immigratie, abortus, maar toch ook oorlog en vrede.

Een toeschouwer onderbrak de Amerikaanse vicepresident meerdere malen. Hij schreeuwde Vance toe dat Jezus geen genocide steunt. Vance gaf hem hierin gelijk.

In reactie op de kritiek van Trump zei de paus dat hij zich tegen oorlog blijft uitspreken en verder niet met Trump in discussie wil. Vance sluit niet uit dat er in de toekomst meer meningsverschillen tussen Trump en de paus zullen voorkomen. Op de laatste post van Trump op Truth Social heeft het Vaticaan nog niet gereageerd.

Emulating a 6502 shouldn’t be that hard on a modern computer. Maybe that’s why [lasect] decided to make it a bit harder. The PG_6502 emulator uses PostgreSQL. All the CPU …read more

Het nieuws stopt nooit, en lijkt soms ook alleen maar groter en ingewikkelder te worden. Is dat ook zo? Welke keuzes maken onze journalisten dagelijks, en hoe gaan ze daarbij te werk? Wat is het verschil tussen verslaggeving en duiding? En wat gebeurt er op de redactie van de NOS bij breaking news?

Daarover gaan we dit voorjaar weer in gesprek met iedereen die dat wil. Op dinsdag 12 mei organiseren we een publieksavond in Rotterdam, en op maandagavond 1 juni zijn we in de stad Groningen. De exacte locaties volgen later, nadat je je hebt aangemeld, maar beide avonden beginnen om 20.00 uur (net zo stipt als het Journaal!) met een zaalprogramma tot ongeveer 21.30 uur. Daarna is er nog ruim de tijd om buiten de zaal in gesprek te gaan met NOS'ers.

Maar ook in de zaal is veel ruimte voor de vragen die jij wellicht hebt. Zowel in Rotterdam als in Groningen kan je ze stellen aan onze parlementair verslaggevers, aan journalisten van NOS Stories, binnenlandverslaggevers, presentatoren en specialisten van de Verenigde Staten en het Midden-Oosten.

Zij vertellen onder leiding van Winfried Baijens over hun werk, over de verhalen die zij maken en over waar de NOS voor staat. Ook laten we zien hoe we ingewikkelde thema's zoals de oorlogen in het Midden-Oosten, politieke dossiers, of geopolitieke spanningen vertalen naar verhalen voor verschillende doelgroepen. En hoe houd je dan ook nog oog voor de verhalen dichter bij huis?

Winfried Baijens presenteert beide avonden en ontvangt je heel graag in Rotterdam of Groningen. Deelname is gratis. Je kunt je hier inschrijven.

Het aantal strafbare feiten met een discriminatieaspect is het afgelopen jaar gestegen. Dat geldt ook voor het aantal meldingen van discriminatie bij daarvoor bedoelde meldpunten. Dat blijkt uit twee onderzoeken die vandaag zijn gepubliceerd.

Volgens onderzoek van het OM is het aantal gevallen van discriminatie bij strafbare feiten met ruim 68 procent gestegen. Het gaat dan bijvoorbeeld om geweldsdelicten waarbij discriminerende termen geroepen zijn. Het aantal feiten waarbij het alleen om discriminatie gaat, nam juist iets af.

Herkomst en geaardheid

Het aantal meldingen van discriminatie bij meldpunten is ook toegenomen, blijkt uit een rapport van de Ministeries van Binnenlandse Zaken en Justitie en Veiligheid. Voor dat onderzoek is gekeken naar discriminatiemeldingen bij de politie, zogenoemde antidiscriminatievoorzieningen (ADV's), Meld.Online Discriminatie, het College voor de Rechten van de Mens (CvRM), de Nationale ombudsman en de Kinderombudsman.

Het aantal meldingen bij de politie groeide bijvoorbeeld met meer dan duizend naar ruim 10.700. Het aantal meldingen bij het CvRM steeg tot meer dan 850, dat is ruim 200 meer dan het jaar ervoor.

Bij de politie doen slachtoffers het vaakst melding van discriminatie op grond van herkomst en seksuele gerichtheid. Ook antisemitisme wordt veel gemeld.

"Het gaat om het topje van de ijsberg", zegt Sjaak van der Linde. voorzitter van Discriminatie.nl, het landelijke netwerk van regionale antidiscriminatiebureaus. "Discriminatie is een veelkoppig fenomeen. We hebben dit jaar bijvoorbeeld veel aandacht besteed aan online discriminatie en racisme, dat komt ook internationaal ons land binnen."

Van der Linde doelt onder meer op de sociale media. "Binnen de technologie is het verspreiden van discriminerende drek ook een verdienmodel geworden."

Wilders

Terwijl bij de politie, het CvRM en de Kinderombudsman de stijging in lijn is met voorgaande jaren, is die bij de ADV's en Meld.Online Discriminatie veel groter dan voorgaande jaren.

Een belangrijk deel van de groei daar is te wijten aan één incident, namelijk een X-bericht van PVV-leider Geert Wilders voorafgaand aan de Kamerverkiezingen van vorig jaar. In dat bericht zette hij twee halve gezichten naast elkaar: links een jonge blonde vrouw met daaronder PVV en rechts een norse, gerimpelde vrouw met een hoofddoek met daaronder PvdA.

Het X-bericht van Wilders

Van de ruim 25.000 meldingen bij ADV's gaat meer dan de helft over het bericht van Wilders. Bij Meld.Online Discriminatie geldt dat voor de ruim 2700 meldingen ook.

"Het viel ons enorm op dat er zoveel gemeld werd over dit incident", zegt Van der Linde. "Het ging echt om grote maatschappelijke ophef. Vooral op sociale media is veel opgeroepen om melding te maken van het bericht. Mensen zijn het echt wel zat"

"Discriminatie.nl heeft samen met Meld.Online Discriminatie destijds ook aangifte tegen Wilders gedaan, we hoorden namelijk van veel mensen dat ze benieuwd waren of dit wel kon onder de vrijheid van meningsuiting." Het OM heeft nog geen besluit over vervolging genomen.

Van der Linde is voorzichtig positief over hoe de politiek reageert op de toename. "Minister Heerma van Binnenlandse Zaken heeft goed uiteengezet dat er in de normering van dit soort gedrag veel werk te doen is voor hem. Maar we moeten dit met veel meer partners aanpakken; bijvoorbeeld het onderwijs, sportorganisaties en de gemeenten."

(Telecompaper) The global smartphone market contracted 4.1 percent year-on-year to 289.7 million units shipped in the first quarter of 2026, marking its first...

When it comes to electronic gadgets, I’m a sucker for a good deal. If it’s got a circuit board on the inside and a low enough price tag on the …read more

De Tilburgse wijkagent Erwin van E. (62), die wordt verdacht van het jarenlang doorspelen van vertrouwelijke politie-informatie, aan criminelen, blijft de komende maanden vastzitten. Dat werd vandaag duidelijk tijdens de eerste pro-formazitting in de zaak.

De wijkagent genoot in Tilburg en omstreken enige bekendheid op sociale media, omdat hij vlogs maakte over zijn werk. Van E. was al sinds 1984 werkzaam bij de politie.

De man zou samen met zijn vriendin Kaylee van O. (24) uit Helmond, die niet aanwezig was bij de zitting vandaag, verantwoordelijk zijn geweest voor het doorspelen van gevoelige informatie uit politiesystemen tussen 2023 en januari 2026. Van E. en Van O. werden op 8 januari dit jaar opgepakt.

Volgens zijn advocaat Jan-Hein Kuijpers wist Van E. niet dat de informatie die hij doorspeelde werd gebruikt voor aanslagen of ontvoeringen.

Gijzeling en explosie

De voormalig wijkagent wordt onder meer verdacht van het delen van informatie over het onderzoek naar een gestolen partij cocaïne van 1400 kilo in Antwerpen, waarover een groot crimineel conflict speelde. In Nederland leidde die ripdeal tot een ongekende geweldsexplosie.

Ook verdenkt het Openbaar Ministerie het duo van het delen van informatie voorafgaand aan de gijzeling van een vrouw in Hoofddorp in oktober 2025 en van medeplichtigheid aan een explosie bij een voordeur van een huis in Goirle in juli vorig jaar.

Op de telefoons van de verdachten werden zo'n 2000 afbeeldingen gevonden van bijvoorbeeld screenshots uit politiesystemen en conversaties. Volgens de officier van justitie is 60 procent daarvan bekeken door het OM.

Advocaat: Van E. kreeg niet betaald

Van E. heeft bekend informatie voor criminelen te hebben opgezocht, maar zegt dat hij daarvoor nooit betaald heeft gekregen. Zijn advocaat zei dat Van E. benaderd werd door een man die hem miljonair zou maken, maar dat dat nooit is gebeurd.

Van E. zou volgens hem ook niet hebben geweten waar de gelekte informatie voor werd gebruikt. "De rechtbank weet als geen ander hoeveel overredingskracht er kan uitgaan vanuit de onderwereld" zei Kuijpers. "Niet iedereen is daar tegen bestand. Ieder mens heeft een breekpunt. Dat neemt de strafbaarheid niet weg, maar is wel relevant."

'Aardige, lieve jongen'

Ook zei Kuijpers dat zijn cliënt voorlopig geen verdere verklaringen zal afleggen. "Dat hij er niet fraai opstaat, is duidelijk. Maar dat hij na jaren trouwe dienst toch in deze positie is beland, is triest en verdrietig".

De wijkagent kwam ook zelf kort aan het woord. Hij vroeg om vrijlating en beriep zich verder op zijn zwijgrecht. Hij zei een "aardige, lieve jongen" te zijn, die zich aan "alle voorwaarden" bij een eventuele vrijlating zou houden.

Daar ging de rechter niet in mee. De rechtbank besloot Van E.'s voorlopige hechtenis te verlengen.

(Telecompaper) The European Commission's age verification application is technically ready and will soon be available for citizens to use, said Commission President...

Paus Leo de veertiende is niet bang voor Trump. En de president noemt de paus een slappeling en zette een AI-gegenereerde afbeelding online van hemzelf als Jezus. De Amerikaanse president is in openlijk conflict met de Amerikaanse paus. Wat is hier aan de hand?

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Vaticaancorrespondent Andrea Vreede legt in podcast De Dag uit waar deze ruzie begonnen is. Paus Leo spreekt zich al veel langer en steeds iets uitdrukkelijker uit tegen het geweld dat de regering van Trump gebruikt. Maar dat geweld gebruikt Trump niet zomaar. Volgens historicus en Amerikakenner aan de Universiteit Utrecht James Kennedy ziet hij zichzelf, na de mislukte aanslag op hem, als de messias.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Judith van de Hulsbeek