President Trump zegt dat de VS Venezuela gaat "runnen" zolang hij dat nodig acht om een "veilige, correcte en verstandige" regeringswisseling tot stand te brengen. Hij wil zo voorkomen dat er opnieuw een regime aan de macht komt als dat van president Maduro, die vannacht door Amerikaanse commando's in een snelle operatie gevangen werd genomen.
Hoe de VS Venezuela denkt te runnen is onduidelijk. Op vragen daarover ging Trump op de persconferentie in Mar-a-Lago niet in. Er zijn voor zover bekend geen militairen in Venezuela achtergebleven. Maar Trump dreigde tijdens de persconferentie met een tweede veel grotere aanvalsgolf "als dat nodig is". Hij verwacht dat niet. "De eerste aanval was zo succesvol dat een tweede waarschijnlijk niet nodig is, maar we zijn er klaar voor."
Trump zei dat zijn minister van Buitenlandse Zaken Rubio de Venezolaanse vicepresident Rodriguez onder druk heeft gezet om te luisteren. "We doen alles wat jullie nodig vinden", zou ze in een telefoongesprek met Rubio hebben gezegd. "Ze heeft geen keus", zei Trump.
Rodriguez is na de ontvoering van president Maduro de hoogste politieke leider van het land. Het is niet bekend waar Rodriguez is. Persbureau Reuters meldde vanmiddag op basis van vier bronnen dat ze in Moskou is, maar Rusland ontkent dat.
Gecombineerde aanval
In een gecombineerde aanval van de Amerikaanse luchtmacht, landmacht en marine werden Maduro en zijn vrouw door Amerikaanse commando's gevangengenomen in hun huis op de militaire basis Fort Tiuna in Caracas. De elektriciteit in de Venezolaanse hoofdstad was op dat moment uitgeschakeld.
Vanaf de basis zijn de Maduro's per helikopter naar een Amerikaans marineschip voor de kust overgebracht. Volgens Trump zullen ze in Miami of New York terechtstaan voor "drugsterrorisme" tegen de VS en Amerikaanse burgers.
Trump prees de Amerikaanse strijdkrachten. Geen enkele militair kwam om en niet één helikopter of vliegtuig werd neergehaald. Bij de operatie zijn 150 helikopters en vliegtuigen ingezet, zegt het Amerikaanse leger.
Over doden of gewonden aan Venezolaanse kant is niets bekendgemaakt.
Olie
De Amerikanen beschuldigen Maduro en zijn regime van het leiden van een drugskartel dat op grote schaal drugs naar de VS smokkelt. Volgens onafhankelijke deskundigen overdrijft Trump de Venezolaanse rol in de internationale drugshandel. Critici zeggen dat het Trump onder meer om toegang tot de Venezolaanse olie te doen is.
Dat is inderdaad het geval, zoals bleek uit de woorden van Trump: "Zoals iedereen weet is de Venezolaanse olie-industrie failliet, compleet failliet al heel lang. Ze pompen bijna niets op vergeleken met wat ze kunnen. Wij gaan de grote Amerikaanse oliemaatschappijen daar binnenbrengen, miljarden dollars laten investeren, de kapotte infrastructuur opknappen en geld verdienen voor dat land."
China is een grote afnemer van Venezolaanse olie. Dat blijft zo, volgens Trump. "China zal geen moeite met deze operatie hebben, ze krijgen hun olie", zei hij eerder vandaag tegen Fox News.
Trump wees er ook op dat Amerikaanse oliemaatschappijen in het verleden volop actief waren in Venezuela, maar dat hun bezittingen door Maduro's voorganger Hugo Chávez (1954-2013) zijn genationaliseerd. "Wij hebben de Venezolaanse olie-industrie opgebouwd en het vorige socialistische regime heeft het van ons gestolen. Een enorme industrie werd ons afgenomen alsof we baby's waren en we deden er niets aan."
Energie-expert Lucia van Geuns van het Centrum voor Strategische Studies (HCSS) in Den Haag
"Dit past helemaal in de national security strategie van de VS waarin Zuid- en Midden-Amerika als achtertuin van VS worden gezien. Het verhaal van de drugshandel is ongeloofwaardig, er zijn andere landen waar dat veel meer voor speelt. De VS is uit op een regime change, wil een rechtser regime.
Veel olievelden in Venezuela liggen stil. Het staatsoliebedrijf is ge-mismanaged al sinds Chavez; er was een brain drain. Chevron is het enige buitenlandse bedrijf dat er nu mag produceren, 150.000 vaten per dag.
De reserves aan zware olie in Venezuela zouden een goede aanvulling zijn op de oliewinning in de VS, die produceert vooral lichte olie. Maar het kan nog wel even duren voordat de productie weer kan worden opgeschroefd door het gebrek aan faciliteiten en vakmensen."
De Venezolaanse oppositieleider en Nobelprijswinnaar María Corina Machado reageert opgetogen op de gebeurtenissen in haar land. "Venezolanen, de tijd van vrijheid is gekomen!", schrijft ze. "Nicolás Maduro staat vanaf vandaag terecht voor de misdaden die hij heeft begaan. Omdat hij weigerde te onderhandelen, is de VS zijn belofte nagekomen om de wet te handhaven.
Ze wil dat Edmundo Gonzalez Urrutia als president wordt geïnstalleerd. Volgens internationale waarnemers won hij in 2024 de verkiezingen. Toch riep de kiescommissie Maduro tot winnaar uit.
Machado zei verder dat de politieke gevangenen vrij moeten komen en de gevluchte Venezolanen kunnen terugkeren. Trump ziet haar niet als de toekomstige leider, omdat ze niet de steun van het volk zou hebben.
Hamsteren
De reacties uit Venezuela zijn wisselend. "Het is nu rustig, maar ik heb het gevoel dat iedereen elk moment met feestvieren kan beginnen", zei een vrouw in de stad Maracay tegen persbureau Reuters.
In de hoofdstad Caracas zijn lange rijen buiten supermarkten en banken ontstaan. Ook in Valencia, een grote stad ten westen van de hoofdstad, is het "een gekkenhuis" zeggen bronnen tegen de NOS. "Velen proberen voor de zekerheid eten in te slaan."
Het straatbeeld In Caracas, na de Amerikaanse aanval. Venezolanen reageren op de aanval, doen veel boodschappen en gewapende mannen patrouilleren: