EU-landen houden vast aan bondgenoot VS, ook na Groenland-dreiging
De EU beschouwt de Verenigde Staten nog altijd als volwaardige bondgenoot, ook na de dreigingen van Trump om Groenland in te nemen. Dat is de boodschap nadat de leiders van de 27 EU-landen gisteravond in Brussel bijeenkwamen voor een speciaal ingelaste EU-top.
"We zijn van mening dat relaties tussen partners en bondgenoten op een hartelijke en respectvolle manier moeten worden onderhouden", zei voorzitter van de Europese Raad, Antonio Costa, na afloop. Die raad bestaat uit de regeringsleiders van EU-lidstaten, namens Nederland dus demissionair premier Schoof.
Costa: "Vooruitkijkend blijven we bereid op een constructieve manier samen te werken met de Verenigde Staten aan zaken die ons beide aangaan, waaronder het scheppen van de voorwaarden voor een rechtvaardige en duurzame vrede in Oekraïne."
De leiders kwamen bij elkaar vanwege Trumps dreigement om importheffingen op te leggen aan de landen die afgelopen week militairen naar Groenland stuurden. Tot woensdagavond zei hij ook Groenland, onderdeel van EU-lidstaat Denemarken, in te willen nemen. Twee dagen terug werd bekend dat Trump afziet van die heffingen en vooralsnog ook van de wens om Groenland in te nemen. Dat was voor de EU-leiders geen reden om de top te annuleren, want de zorgen over de relatie met de Amerikanen zijn niet verdwenen.
Belangrijke partnerCommissievoorzitter Von der Leyen noemde de houding van de EU tegenover de VS de afgelopen dagen 'succesvol'. "We waren standvastig, zonder te escaleren." Ze erkent dat andere factoren waarschijnlijk ook hebben bijgedragen aan de draai van Trump, zoals de bemiddeling van NAVO-topman Mark Rutte, dalende beurskoersen en Amerikaanse binnenlandse politiek. "Het is een mix van factoren, maar onze eenheid en vastberadenheid was belangrijk."
De zachte toon richting de Verenigde Staten, na een week waarin Trump tot woensdagavond volhield Groenland in te willen nemen, laat zien hoe afhankelijk de EU nog van de VS is. Bij aanvang van de top benadrukten meerdere staatshoofden en regeringsleiders het belang van de relatie met de Amerikanen. "Voor ons zijn de VS veruit de belangrijkste partner als het aankomt op veiligheid", zei de Poolse premier Donald Tusk.
'Zakelijke relatie'Ook voor vrede in Oekraïne zijn de Amerikanen essentieel. Zij moeten de garantie bieden dat ze Oekraïne militair steunen, wanneer Rusland een vredesakkoord zou schenden. En dus ziet de EU de VS nog altijd als een belangrijke bondgenoot en partner. "Er zijn dingen gebeurd", zegt demissionair premier Dick Schoof. "Maar je probeert vervolgens met elkaar een goede en zakelijke relatie te houden. Dit gaat ook over buitenlandse politiek en hoe je dat doet. En dan moet je het hoofd gewoon koel houden."
Concrete oplossingen om een nieuwe escalatie met de Amerikanen te voorkomen, kwamen er dan ook niet. Wel moet de EU aan de slag om onafhankelijker te worden. "Dat is hard werken en kost veel tijd", zegt Von der Leyen daarover. "De belangrijkste ingrediënten voor zo'n onafhankelijk Europa zijn economische kracht en de noodzakelijke veiligheidsinfrastructuur."
MercosurDe leiders spraken daarnaast ook kort over het Mercosur-handelsverdrag. Het Europees Parlement besloot woensdag de invoering van het nieuwe handelsverdrag met vier Zuid-Amerikaanse landen op de lange baan te schuiven door eerst nog een juridisch advies te vragen aan het Europees Hof.
Dat is een flinke tegenvaller voor Von der Leyen, die het handelsverdrag eerder prees als voorbeeld van hoe Europa zijn afhankelijkheid van de VS en China afbouwt.
De Europese Commissie kan ervoor kiezen het verdrag voorlopig toch al in te voeren, zonder goedkeuring van het Europees Parlement. Meerdere EU-landen steunen zo'n voorlopige invoering, onder wie Nederland en Duitsland.