Aggregator

In navolging van Meta en X, heeft ook Google-moederbedrijf Alphabet een schikking getroffen met de Amerikaanse president Trump voor het schorsen van zijn YouTube-account in 2021 na de bestorming van het Capitool.

Het account van Trump werd kort na de bestorming op 6 januari 2021 geschorst. Dat deden andere grote techbedrijven ook met de accounts die Trump had op hun socialemediaplatformen. Zij stelden dat hij onder meer hun regels had geschonden door te weinig afstand te nemen van de bestormers.

Balzaal

Volgens New York Times en andere Amerikaanse media betaalt YouTube 24,5 miljoen dollar (ongeveer 20,9 miljoen euro). 22 miljoen dollar gaat naar Trump, die het geld stort in een fonds dat geld inzamelt voor de bouw van een balzaal in het Witte Huis die begin 2029 af moet zijn.

De overige 2,5 miljoen dollar gaat naar andere partijen die bij de zaak betrokken waren en in het recente verleden geweerd werden van socialemediakanelen, onder wie schrijfster Naomi Wolf.

Google-moederbedrijf Alphabet zegt niets over de reden van de schikking van vandaag. Die zal financieel weinig impact hebben voor het bedrijf. Dat heeft een marktwaarde van bijna 3 biljoen dollar.

Kamala Harris

Sinds 2022 is Trump weer welkom op X, kort nadat Elon Musk Twitter overnam. Alphabet liet Trump sinds 2023 weer toe en op Meta's platforms Instagram en Facebook is Trump ook weer welkom sinds 2023.

Trump spant regelmatig rechtszaken aan tegen mediabedrijven en socialemediabedrijven die hem in zijn ogen onrecht hebben aangedaan. Zo eiste hij 20 miljard schadevergoeding van zender CBS. In een programma waren volgens Trump bewust fragmenten van een interview met zijn toenmalige politieke tegenstander Kamala Harris zo geknipt dat zij in een goed daglicht kwam te staan.

Strijdbaar

Hoewel CBS zich aanvankelijk strijdbaar opstelde, besloot moedermaatschappij Paramount in juli te schikken voor 16 miljoen dollar. En eind vorig jaar schikte ABC News met Trump. ABC News stemde ermee in om 15 miljoen dollar te betalen aan de presidentiële bibliotheek van Trump.

Presentator George Stephanopoulos beweerde in een interview op de zender dat Trump aansprakelijk was gesteld voor verkrachting van schrijfster E. Jean Carroll. Trump is daar echter nooit voor veroordeeld, hoewel hij in een civiele rechtszaak wel aansprakelijk is gesteld voor seksueel misbruik.

New York Times

En vorige week spande de president een rechtszaak aan tegen The New York Times voor het in diskrediet brengen van zijn reputatie als succesvolle zakenman. Hij eiste 15 miljard dollar van de krant, al werd de zaak binnen enkele dagen van de hand gewezen door de rechter.

Tegen de Wall Street Journal loopt nog een zaak omdat die krant een artikel publiceerde over Trumps band met Jeffrey Epstein waarin onder meer wordt gesproken over een schunnig briefje dat Trump aan hem schreef. Trump eist 10 miljard dollar wegens smaad.

The Etch A Sketch was never supposed to meet a Raspberry Pi, a camera, or a mathematical algorithm, but here we are. [Tekavou]’s Teka-Cam and TekaSketch are a two-part hack …read more

In Den Haag heeft gisteravond brand gewoed in een portiekwoning. Meerdere woningen moesten worden ontruimd. Een aantal bewoners en een hondje zijn met een hoogwerker van de brandweer van hun balkon gehaald.

Bekijk de reddingsactie van de brandweer:

Drie mensen zijn naar het ziekenhuis gebracht omdat zij rook hadden ingeademd. Het vuur ontstond rond 21.50 uur in een portiekwoning aan het Vredeoord, in het zuiden van de stad. "We hebben direct moeten opschalen omdat we er slecht bij konden", meldt een woordvoerder van de brandweer.

Vanwege bouwwerkzaamheden in de wijk stonden er hekken en lagen er rijplaten voor de flats waardoor de brandweer niet bij de waterwinning kon.

Acht woningen ontruimd

In totaal werden acht woningen ontruimd. Volgens de brandweer zijn in totaal zes mensen in veiligheid gebracht.

De brand is inmiddels geblust. De oorzaak is waarschijnlijk de batterij van een fatbike die in brand is gevlogen. De meeste geëvacueerde bewoners kunnen weer naar hun woning. Alleen de bewoners van de woning waar de brand uitbrak, kunnen voorlopig nog niet naar huis.

Door een datalek bij de provincie Utrecht zijn de contactgegevens van betrokkenen bij het wolvendossier op straat beland. Die gegevens zijn gelekt nadat een burger een beroep had gedaan op de Wet open overheid (Woo). Dat meldt RTV Utrecht, die het Woo-verzoek heeft ingezien.

Het gaat om namen, mailadressen en in sommige gevallen telefoonnummers van mensen die zich bezighouden met de wolf in de provincie, schrijft de omroep.

Contactgegevens van beleidsmedewerkers van verschillende gemeenten, en ook communicatieadviseurs, juristen en boswachters waren door anderen in te zien.

Informatie openbaar maken

De gegevens waren onderdeel van een reeks documenten die een burger had opgevraagd via een Woo-verzoek. Dat zijn verzoeken op basis van de Wet open overheid om publieke informatie openbaar te maken.

De vrouw had dit verzoek ingediend omdat ze meer informatie wilde over de aanlijnplicht voor honden in verschillende natuurgebieden in de provincie. Toen ze vorige week antwoord kreeg van de provincie, vond ze in de honderden documenten ook een bestand met daarin de genoemde contactgegevens.

Vernietigen

Dat bestand is door RTV Utrecht ingezien en voorgelegd aan de provincie. De provincie laat aan RTV Utrecht weten dat er inderdaad een datalek is ontstaan via de organisatie.

"Volgens protocol informeren wij betrokkenen en onderzoeken het voorval", zegt een woordvoerder. Inmiddels is de link naar het Woo-besluit niet meer actief en is de informatie die daarin stond niet meer te downloaden.

Het is niet bekend hoeveel mensen de informatie hebben ingezien. Ook is niet bekend hoe dit kon gebeuren. De provincie heeft de vrouw gevraagd de documenten die ze heeft ontvangen te vernietigen. Ook zegt de provincie melding te doen bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

Voor de derde dag op rij wordt er in verschillende Marokkaanse steden gedemonstreerd door jongeren. De nieuwe jongerenbeweging GenZ 212 eist betere gezondheidszorg, beter onderwijs en een einde aan corruptie. De Marokkaanse autoriteiten proberen met arrestaties en samenscholingsverboden de demonstraties onmogelijk te maken.

Vrijheid en waardigheid, die woorden galmen de afgelopen dagen door de straten van zeker elf steden. In de hoofdstad Rabat is het een kat-en-muisspel tussen de demonstranten en de oproerpolitie. Telkens als een groep demonstranten wordt ingesloten en er mensen worden gearresteerd, rent het merendeel van de jongeren weg om op een andere plek alsnog hun onvrede te uiten over de slechte sociale voorzieningen en het gebrek aan toekomstperspectief in het Noord-Afrikaanse land.

Afgevoerd door politie

"Vandaag zijn we hier gekomen om over onze rechten te praten die van ons en onze ouders zijn afgenomen. We zijn hier om op een vreedzame manier te demonstreren en we zullen dat blijven doen", zegt de 18-jarige Hicham vluchtig in de microfoon. Het is lastig om met de jongeren te praten. De afgelopen dagen werden de demonstranten die met journalisten praten vrijwel meteen afgevoerd door de politie.

Volgens de autoriteiten zijn de demonstraties illegaal omdat er geen demonstratievergunning is aangevraagd. De 17-jarige Sarah zegt dat ze niet goed is van alle beelden van de afgelopen dagen. "Ik wil nu ook mijn stem laten horen. Ik ben niet bang voor de gevangenis."

Sluimerende onvrede

Hoewel de jongeren ook zijn geïnspireerd door soortgelijke demonstraties van hun generatiegenoten in bijvoorbeeld Peru en Nepal, komt de onvrede van de Marokkaanse jeugd bepaald niet uit de lucht vallen. De afgelopen drie maanden zijn demonstraties voor betere leefomstandigheden schering en inslag.

Op 10 juli liepen de inwoners van de afgelegen dorpjes in de Aït Bouguemez-vallei een protestmars naar het kantoor van de plaatselijke autoriteiten in Azilal. Met deze meerdaagse "mars van de waardigheid" eisten de bewoners van dit gemarginaliseerde gebied betere wegen, scholen en gezondheidszorg.

Het protest trok de aandacht van de Marokkaanse media, en na toezeggingen van de provinciale gouverneur keerden de demonstranten weer huiswaarts. Dat kon niet voorkomen dat inwoners uit andere achtergestelde gebieden sindsdien vergelijkbare acties hebben gehouden.

'Ziekenhuis des doods'

Eerder deze maand kwam daar een nieuw soort protesten bij. Op 14 september verzamelden honderden woedende demonstranten zich bij het Hassan II-ziekenhuis in de stad Agadir. De zorginstelling was door de lokale bevolking omgedoopt tot 'het ziekenhuis des doods' nadat er in korte tijd zes vrouwen waren overleden na het ondergaan van een keizersnede.

Deze keer greep de landelijke overheid in: de minister van Volksgezondheid kwam hoogstpersoonlijk langs met het nieuws dat het ziekenhuis flink op de schop wordt genomen. Maar ook hier bleek de poging om de gemoederen te kalmeren niet voldoende te zijn. In de afgelopen weken waren er ook protesten bij ziekenhuizen in andere steden, waaronder in Fez en Tetouan.

'Wel geld voor stadions, niet voor zorg'

Wat de protesten van GenZ 212 anders maakt is het aantal demonstranten dat er op de been is en het feit dat ze in de grote steden worden gehouden. Volgens de Marokkaanse mensenrechtenorganisatie AMDH zijn in Rabat zowel op zaterdag als zondag ongeveer 100 tot 150 demonstranten gearresteerd. De meesten zijn inmiddels weer vrijgelaten. Dinsdag moeten zeven demonstranten die nog vastzitten voor de rechter verschijnen.

De onvrede in Marokko over de staat van de sociale voorzieningen wordt aangejaagd door het organiseren van de Afrika Cup eind dit jaar en het WK voetbal van 2030. Een groot deel van de bevolking vindt het onacceptabel dat er wel geld wordt uitgegeven aan de bouw van prestigieuze stadions, maar niet aan zorg en onderwijs voor alle Marokkanen.

Die kritiek is in toenemende mate terug te horen bij demonstranten, maar is nog meer uitgesproken op sociale media. In augustus reageerden Marokkaanse internetgebruikers woedend op het nieuws dat bouwvakkers van een ziekenhuis in aanbouw in Rabat werden weggeplukt om de renovatie van het Moulay Abdellah-stadion in diezelfde stad op tijd af te kunnen krijgen. Begin deze maand werd het vernieuwde stadion officieel in gebruik genomen.

Tijdens de demonstraties van vandaag hebben de jongeren een nieuwe eis toegevoegd. Ze roepen de Marokkaanse premier Aziz Akhannouch op om per direct af te treden. Ook zijn ze vastberaden om door te gaan met demonstreren, ondanks het hardhandige optreden van de politie.

Bij anti-regeringsprotesten op het Afrikaanse eiland Madagaskar zijn zeker 22 mensen omgekomen, onder wie demonstranten en omstanders. Dat meldt de mensenrechtenorganisatie van de VN. Meer dan 100 mensen raakten gewond. Al vijf dagen protesteren duizenden inwoners onder aanvoering van jonge betogers tegen gebrekkige water- en stroomvoorzieningen.

In reactie op de dodelijke protesten heeft president Andry Rajoelina de regering ontbonden. De premier en andere regeringsleden zijn ontslagen. Gisteren werd de energieminister al ontheven uit zijn functie. De bewindslieden blijven aan tot hun vervangers benoemd zijn.

Confrontaties

De protesten hebben op verschillende plekken op het eiland geleid tot confrontaties met veiligheidsdiensten en het leger. VN-mensenrechtencommissaris Volker Türk zegt geschokt te zijn "door de gewelddadige reactie van de veiligheidstroepen" en zegt dat er met scherp is geschoten.

De autoriteiten weerspreken dat er zeker 22 mensen zijn omgekomen, zonder zelf een ander cijfer te noemen.

Gen-Z protesten

De veelal jonge demonstranten eisten onder meer nieuwe verkiezingen en het vertrek van de regering. Zij verkondigen hun boodschap door het gebruik van protestborden met leuzen zoals "We willen leven, niet alleen overleven" en "Gerechtigheid voor Madagaskar". Ook gebruiken zij verzetssymbolen, zoals de One Piece vlag. Dit is een zwarte vlag met een schedel en botten, met een rieten hoed, uit de populaire Japanse anime-serie One Piece. Hoofdpersonage Luffy strijdt in de serie tegen onderdrukking.

De vlag was ook te zien bij anticorruptieprotesten in onder meer Nepal, Kenia, Indonesië, en Peru. Maar ook bij recente demonstraties in Frankrijk. Allemaal betogingen die gedomineerd werden door de deelname van jonge demonstranten en daardoor de bijnaam 'Gen-Z protests' kregen, verwijzend naar Generatie Z: mensen geboren tussen 1997 en 2015.

Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft inmiddels het reisadvies voor hele eiland aangescherpt. "Reis alleen hierheen als het noodzakelijk is. Het is niet veilig er op vakantie te gaan".

André van Duin heeft tijdens de uitreiking van de muziekprijs Buma NL Awards een oeuvreprijs in ontvangst genomen. De 78-jarige komiek, zanger en presentator werd in poppodium 013 in Tilburg uitgeroepen tot Hollandse Meester voor zijn bijdrage aan de Nederlandstalige muziekcultuur.

De organisatie zegt met de prijs een eerbetoon te brengen "aan iemand die ons decennialang heeft laten lachen, ontroeren en samenbrengen". Van Duin, die werd geboren als Adrianus Marinus Kloot en wiens achternaam later officieel werd gewijzigd in Kyvon, scoorde tijdens zijn carrière meerdere nummer 1-hits.

Er staat een paard in de gang

Dat lukte Van Duin voor het eerst in 1976 met de carnavalskraker Willempie. Ook haalden de nummers Bim Bam en het Pizza Lied (Effe Wachte) een nummer 1-notering in de Top 40-hitlijst. Andere nummers zoals 'k Heb Hele Grote Bloemkole en Er staat een paard in de gang werden ook heel populair.

Als zanger bracht Van Duin ook serieuze albums uit waar nummers zoals Als de zon schijnt en Voor altijd, een nummer dat hij met Danny Vera schreef als ode aan zijn overleden echtgenoot Martin Elferink die leed aan botkanker.

Van Duin ziet ook deze prijs als een erkenning voor zijn werk. "Ik ben in de eerste plaats geen platenartiest en daarom is het een beetje wonderlijk dat ik in deze ambiance terecht ben gekomen. Ik ben eigenlijk komiek en doe veel televisiewerk. Platen waren bijzaak, maar elke keer was het toch een groot succes."

De 78-jarige artiest zegt dankbaar te zijn al zolang zijn werk te mogen doen en dat hij nog steeds populair is. "Dat maken weinig artiesten mee en vind ik iedere keer weer verbazingwekkend."

Yves Berendse

Yves Berendse was vanavond de grote winnaar van de Buma NL Awards. De 31-jarige zanger kreeg samen met Emma Heesters met hun nummer Alleen met jou de prijs voor de succesvolste single van dit jaar.

Ook sleepte Berendse met zijn nummer Terug in de tijd de award voor de succesvolste kroeghit in de wacht. Voor hetzelfde nummer nam Berendse ook een nieuwe prijs, De Gouden Parel, in ontvangst.

De prijs voor beste producer ging naar John Dirne die samenwerkte met Gerard Joling, Tino Martin en Armin van Buuren. Toppers-manager Benno de Leeuw kreeg de Industrie Award.

De Israëlische premier Netanyahu heeft zich op een persbijeenkomst in Washington achter het twintigpuntenplan van president Trump geschaard, waarmee een wapenstilstand en uiteindelijk vrede in Gaza moet worden bereikt.

Dat plan werd naar buiten gebracht door het Witte Huis, via sociale media. Het is onduidelijk of Hamas akkoord gaat, de terroristische organisatie heeft nog niet gereageerd. Als Hamas akkoord gaat, tekent de organisatie zo'n beetje voor zijn eigen ontmanteling. Zo moet de groep zich volledig ontwapenen en krijgt ze geen plaats in het naoorlogse bestuur. Hetzelfde geldt voor de andere Palestijnse terreurgroepen.

Veel van de onderdelen van het plan waren eerder op de dag uitgelekt: Hamas krijgt enkele dagen (drie etmalen) om alle gijzelaars over te dragen aan Israël, zowel de mensen die nog in leven zijn als de lichamen van de overleden gijzelaars. Daarna zal Israël 250 Palestijnen vrijlaten die tot levenslange celstraffen veroordeeld zijn, plus 1700 Gazanen die gearresteerd werden na de aanslagen van 7 oktober 2023.

Ook zal er direct "volledige hulpverlening" opgestart worden om de nood voor Gazanen te lenigen, qua voedsel, drinkwater en energievoorziening.

Tony Blair

Hamas zal de wapens neerleggen en "geen enkele rol meer spelen in het bestuur van Gaza". In plaats daarvan komt er een technocratische, apolitieke "tijdelijke overgangsregering" bestaande uit "deskundige Palestijnen en internationale experts".

Die zullen onder toezicht staan van een 'vredesbestuur' van internationale politieke kopstukken, zoals Trump het bij de presentatie van het plan noemde. Onder anderen Tony Blair, de Britse oud-premier, zal hierin zitting nemen.

Trump en Netanyahu over het plan:

Het plan voorziet ook in een 'Trump economic development plan' dat bedoeld is om "Gaza te revitaliseren en herbouwen", een element dat lijkt op de plannen die Trump maanden geleden naar buiten bracht voor de herontwikkeling van Gaza tot een soort 'rivièra van het Midden-Oosten'.

Uit een kaartje dat bij het plan van het Witte Huis is gevoegd, blijkt dat de Israëlische strijdkrachten hoe dan ook een deel van Gaza onder controle zullen houden, ook als Hamas zich volledig overgeeft en ontwapent.

Na de vrijlating van de gijzelaars zal het leger zich terugtrekken tot achter de gele lijn:

Het plan voorziet daarna in het instellen van een 'internationale stabilisatiemacht' (ISF) van veiligheidstroepen uit Arabische buurlanden als Jordanië en Egypte, die de orde moet bewaken in Gaza. Deze ISF zal ook Palestijnse politiemensen trainen, zo is het idee. Als deze ISF in functie is, zal het Israëlische leger zich terugtrekken tot achter de rode lijn.

Als er vervolgens totale vrede is bereikt, behoudt het Israëlische leger zich volgens het plan alsnog het recht voor om de bufferzone in heel Gaza bezet te houden, het gearceerde gebied op de kaart.

Palestijnse staat

Op de persconferentie zei Trump dat Netanyahu zich in hun gesprek eerder die dag wederom had uitgesproken tegen een Palestijnse staat, en in Trumps twintigpuntenplan staat ook niets concreets over de vorming daarvan.

De tijdelijke overgangsregering zou op termijn plaats moeten maken voor de Palestijnse Autoriteit (PA), maar pas nadat die de noodzakelijke 'hervormingen' heeft doorgemaakt, "zoals toegelicht in verschillende voorstellen." Het is dus niet duidelijk of en wanneer de PA daadwerkelijk het bestuur in Gaza zou kunnen overnemen.

In het plan van Trump, en ook niet op de persconferentie, is met geen woord gesproken over de Westelijke Jordaanoever, die nu formeel bestuurd wordt door de PA.

Correspondent Nasrah Habiballah in Israël over het plan

"Premier Netanyahu zegt nu akkoord te zijn met het voorstel en volgens Trump is het dus alleen nog wachten op Hamas voor er een deal is. Maar veel details over het plan zijn nog onduidelijk.

Bepaalde punten zijn zo geformuleerd dat er verschillende lezingen mogelijk zijn: zo wordt er in het plan bijvoorbeeld wel gesproken over Palestijnse zelfbeschikking, maar of, waar en wanneer er dan een Palestijnse staat komt, dat is onduidelijk. Het lijkt er dus op dat er nog flink wat details uitgewerkt moeten worden en dan blijft het de vraag of ze daar uit gaan komen."

You can use large language models for all sorts of things these days, from writing terrible college papers to bungling legal cases. Or, you can employ them to more interesting …read more

In het Gelderse dorp Herwijnen wordt per direct begonnen met de bouw van een militaire radarinstallatie. Dat schrijft demissionair staatssecretaris Tuinman van Defensie in een Kamerbrief. Dat gebeurt vooralsnog zonder vergunning van de gemeente West Betuwe om de inrit naar het terrein te verbreden.

Defensie beschikt over twee radarinstallaties die het Nederlandse luchtruim in de gaten houden en de aanwezigheid van drones kunnen detecteren. Eentje staat in Wier (Friesland), een andere (tijdelijke) radar staat in Nieuw-Milligen. In Herwijnen komt een nieuwe militaire radarinstallatie die de radar in Nieuw-Milligen zal vervangen.

De politiek discussieert al jaren over de bouw van de radar en omwonenden hebben bezwaren. In het dorp staat al een radar van het KNMI. De vergunning voor de bouw en ingebruikname van de militaire radar is door het Rijk verleend, maar de gemeente heeft nog geen vergunning gegeven voor het verbreden van de inrit naar het terrein. De verbreding is nodig om bouwmateriaal op de juiste plek te krijgen.

Op die vergunning wil de demissionair staatssecretaris niet meer wachten. "De noodzaak om de radarinstallatie in Herwijnen te realiseren is groot. Recente incidenten, zoals de schending van het luchtruim van Polen, laten zien dat het van het grootste belang is om onze luchtverdedigingscapaciteiten zo snel mogelijk te versterken", schrijft hij.

Burgemeester Stoop van West Betuwe is vorige week op de hoogte gesteld van het besluit. Tuinman zegt erop te vertrouwen dat de gemeente de vergunningaanvraag zal goedkeuren. De NOS heeft contact gezocht met de gemeente West Betuwe, maar kreeg nog geen reactie op de aankondiging van Defensie.

Schiphol

Vorige week werden boven verschillende vliegvelden in Denemarken drones waargenomen. Het is nog onduidelijk waar die drones vandaan kwamen; de Europese Commissie gaat uit van een Russische actie. Tuinman verwijst in de Kamerbrief naar Polen, waar het luchtruim eerder deze maand werd geschonden door Russische drones.

Even leek het erop dat er afgelopen zaterdag een drone boven Schiphol vloog. De luchtverkeersleiding was genoodzaakt om de Polderbaan drie kwartier te sluiten voor al het vliegverkeer. Het object dat door piloten en vliegtuigspotters gezien werd, was waarschijnlijk een ballon.

Dat het vliegverkeer voor de Polderbaan tijdelijk werd stilgelegd is volgens de marechaussee "vrij uniek". "Zo'n reactie, op een ballon, geeft aan dat iedereen op scherp staat", zegt Peter Wijninga, defensiespecialist bij het Haags Centrum voor Strategische Studies, in het NPO Radio 1-programma Nieuws en Co.

Het besluit van de demissionair staatssecretaris om direct met de bouw van de nieuwe radarinstallatie in Herwijnen te beginnen is in de ogen van Wijninga dan ook terecht. "Wat in Denemarken gebeurd is, is uiterst bedreigend en dat zou hier ook kunnen gebeuren."

'Middelen tekort'

Nederland is nog niet goed voorbereid op drones van onbekende herkomst die het luchtruim binnenvliegen, stelt hij. Defensie moet niet alleen over voldoende detectiemiddelen zoals radars beschikken, maar ook over voldoende middelen om de dreiging weg te nemen.

Drones kunnen met de F-35's neergeschoten worden. Het is ook mogelijk om de besturing te verstoren of ze uit koers te brengen.

Wijninga: "Als het om meerdere drones gaat en we moeten meerdere belangrijke objecten in Nederland beschermen, zoals (lucht)havens, regeringsgebouwen en datacenters, dan komen we - in aantallen - middelen tekort."

Lithium-ion cells deliver very high energy densities compared to many other battery technologies, but they bring with them a danger of fire or explosion if they are misused. We’re mostly …read more

Het tegengaan van discriminatie en ongelijke behandeling is urgenter dan ooit nu de "fundamenten van de samenleving worden aangetast". Dat schrijft Denk in zijn verkiezingsprogramma. De partij, die tien jaar geleden ontstond nadat de Kamerleden Kuzu en Öztürk uit de PvdA waren gestapt, heeft als motto "gelijke rechten voor iedereen".

Denk stelt in zijn verkiezingsprogramma dat met het kabinet-Schoof "discriminatie en het gif van uitsluiting is doorgedrongen tot de regering zelf". Volgens de partij heeft het nu demissionaire kabinet onmenselijk beleid tegen vluchtelingen in gang gezet. Denk stelt verder dat de partijen die met de PVV in de coalitie zaten een "gevaarlijke weg hebben geopend naar normalisatie van het fascistische gedachtegoed van Wilders".

Discriminatiedeadline

In artikel 1 van de Grondwet staat dat discriminatie verboden is en dat iedereen in gelijke gevallen gelijk moet worden behandeld. Maar Denk stelt dat inwoners van Nederland in de praktijk nog steeds worden afgerekend op afkomst, religie, geslacht of "welk groepskenmerk dan ook".

Dat gebeurt volgens Denk ook bij overheidsinstanties en de politie. De partij komt daarom in zijn verkiezingsprogramma met een discriminatiedeadline: in 2030 moet discriminatie bij overheidsinstellingen helemaal zijn uitgebannen. De partij wil dat de hele overheid wordt doorgelicht op discriminatie en moslimhaat, en dat daartoe een nationaal coördinator wordt aangesteld.

'Keiharde sancties Israël'

Over het vorige verkiezingsprogramma van Denk ontstond destijds ophef, onder meer vanwege een afbeelding van de kaart van Israël die helemaal was ingekleurd met de Palestijnse vlag. Ook stond er een afbeelding in het programma waarop een moeder en kind naar regenboogvlaggen kijken met daarbij de tekst 'Zullen we weer gewoon doen?'. Ook op het afbeelden van PvdA-leider Timmermans en Wilders achter tralies en het voorstel voor chemische castratie van pedoseksuelen kwamen afkeurende en geschokte reacties.

Dit soort afbeeldingen laat Denk nu achterwege, maar de voor veel Kamerleden verwerpelijke leus "From the river to the Sea, Palestine wil be free" over Israël en Palestina staat wél in het programma. Een Kamermeerderheid oordeelde twee jaar geleden, kort na de terreuraanslagen van Hamas in Israël, dat de leus in feite een oproep is om Israël te vernietigen.

Lijsttrekker Van Baarle zegt tegen de NOS dat de leus in het verkiezingsprogramma is opgenomen omdat die voor hen symbool staat voor de vrijheid van Palestijnen. Een tweestatenstelsel is volgens Denk door de opstelling van Israël onmogelijk geworden: er moet wat Denk betreft één staat komen met gelijke rechten voor iedereen.

Denk wil dat de Nederlandse regering dat ook erkent en dat Nederland veel zwaardere sancties tegen Israël inzet.

Wat staat er verder in het verkiezingsprogramma van Denk?

-een racismeregister openen waarin iedereen wordt opgenomen die ooit voor racisme is veroordeeld

-een verbod afkondigen op het verbranden van korans

-vluchtelingen eerlijk over Nederland verdelen

-slavernijherdenking Keti Koti moet een nationale feestdag worden

-verhoging van het minimumloon

-mysteryguest inzetten om discriminerende makelaars op te sporen

-Zionisme bestempelen als een extremistische en racistische ideologie.

Woningnood en armoede

Net als veel andere partijen vindt Denk de woningnood een groot probleem. Ook eist de partij veel meer maatregelen om armoede te bestrijden.

Zo wil Denk gratis lunches en ontbijten op scholen in kansarme wijken en moeten alle onderwijsniveaus van scholen onder één dak komen om diversiteit te bevorderen.

Ook moet er op scholen meer aandacht komen voor het koloniale verleden van Nederland, en leerlingen moeten recht krijgen op 'religieus verlof'.

Conflict over kandidaten

Ruim een maand geleden ontstond in de partij nog een hoogoplopend conflict over de kieslijst. Half augustus zei Van Baarle op te stappen als lijsttrekker, omdat hij naar eigen zeggen werd ondermijnd door het partijbestuur. Het bestuur en de Tweede Kamerfractie waren het oneens over de kandidatenlijst.

De fractie wilde het zittende Kamerlid Ergin op de tweede plek na Van Baarle, het bestuur wilde hem op de vijfde plek. Uiteindelijk stapte het bestuur op en stelde Van Baarle zich weer kandidaat als lijsttrekker. De huidige Kamerleden Dogukan Ergin en Ismail el Abassi staan op respectievelijk plek 2 en 3.

Een van de meest in het oog springende onderdelen uit de Green Deal sneuvelt mogelijk. Het gaat om de afspraak uit de EU-klimaatplannen dat na 2035 geen nieuwe auto's verkocht mogen worden met een verbrandingsmotor. Met name de Europese christendemocraten doen er alles aan om alsnog onder die wet uit te komen.

Twee jaar geleden stemden de EU-landen en het Europees Parlement, na hevige politieke strijd, in met wat in feite het afzienbare einde betekent van de benzine- en dieselauto. Want, bepaalt de wet, elektrisch rijden is de toekomst. Verschillende autofabrikanten, waaronder het Duitse Volkswagen, steunden de plannen.

Banen verdwenen

Van enthousiasme over deze wet is bij de meeste autofabrikanten weinig meer over. Ze zitten financieel namelijk in zwaar weer, onder meer door de concurrentie uit China. Elektrische auto's uit dat land gaan in Europa als warme broodjes over de toonbank.

Daar komt nog eens bij dat de autosector veel last heeft van de importheffingen van de Amerikaanse president Trump. Accountancybureau EY rekende uit dat in Duitsland ruim 50.000 banen zijn verdwenen in de auto-industrie, en dat in een jaar tijd.

De fabrikanten werden vanwege de grote zorgen al drie keer uitgenodigd voor een ontmoeting met Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie. In die gesprekken lobbyde de ACEA (brancheorganisatie van Europese autofabrikanten) voor het versoepelen van het 2035-doel. Zo ligt bijvoorbeeld de wens op tafel om toch ook hybride modellen toe te staan, auto's die CO2 uitstoten dus.

Politieke druk

Volgens de officiële lijn houdt de Europese Commissie nog altijd vast aan '2035'. Von der Leyen pleitte begin deze maand nog voor een focus op kleine en betaalbare elektrische auto's, gemaakt in de EU. 'De toekomst is elektrisch', zei ze.

Wel zegde de Europese Commissie toe om dit jaar al met een evaluatie van de wet te komen. Eigenlijk was die gepland voor volgend jaar. Op basis van die evaluatie hopen de Europese christendemocraten de wet open te breken. Achter de schermen voeren ze de druk flink op om de regels te herzien.

Als de Europese Commissie concludeert dat het nodig is de wet aan te passen, dan mogen ook het Europees Parlement en de EU-landen zich er weer over uitspreken. Dat geeft ze de kans om grote aanpassingen af te dwingen.

Duitsland autoland

"Ik beloof de Europeanen het einde van het einde van de verbrandingsmotor", zei de machtige Europarlementariër Manfred Weber alvast over zijn ambitie in een Duitse krant. Het 'redden' van de auto-industrie is in Duitsland politieke topprioriteit.

Weber is de Duitse fractievoorzitter van de christendemocraten in het Europees parlement. Als het aan hem ligt wordt het aan de markt overgelaten óf en wanneer de verbrandingsmotor verdwijnt. Hij wil niet dat EU-regels het einde van het rijden op fossiele brandstof afdwingen.

De christendemocraten vormen in het Europees Parlement de grootste fractie. Over rechts zouden ze waarschijnlijk een meerderheid kunnen vinden voor het aanpassen van de wet die in 2035 moet ingaan.

Het zou ook kunnen dat ze die meerderheid zoeken voor iets minder vergaande voorstellen, zoals het opschuiven van de 2035-deadline, of het toestaan van hybride auto's en auto's die rijden op synthetische brandstoffen.

"We moeten geen opties uitsluiten," zegt BBB-Europarlementariër Sander Smit. In het Europees Parlement is zijn partij aangesloten bij de groep van de christendemocraten, net als CDA en NSC. "De verbrandingsmotor moet in ere hersteld worden," is zijn conclusie.

Lange termijn

Europarlementariër Mohammed Chahim (GroenLinks-PvdA) waarschuwt juist voor de gevolgen voor het klimaat en het milieu. En hij is ervan overtuigd dat ook de autosector zelf baat heeft bij een duidelijke keuze voor elektrisch.

"Ik snap echt dat die bedrijven zoveel mogelijk verbrandingsmotoren willen verkopen voor hun winst op de korte termijn. Maar op de lange termijn is het de elektrische auto die de auto-industrie gaat helpen," zegt de Nederlandse Europarlementariër.

De komende maanden kan de EU zich hoe dan ook opmaken voor een nieuwe strijd over het einde van de benzine- en dieselauto. En er is nog meer klimaatbeleid dat onder druk staat.

Zo werd deze week de invoering van de ontbossingswet nog met een jaar uitgesteld. Daarnaast liggen nieuwe klimaatdoelen van de EU momenteel ook onder vuur. Dus als het verbrandingsmotorverbod geschrapt wordt, is dat het zoveelste voorbeeld in korte tijd van klimaatbeleid dat wordt afgezwakt.

In Utrecht gaan de eerste kinderen op een schoolreisje dat betaald is vanuit een solidariteitsfonds. Het fonds moet de kansengelijkheid tussen kinderen in de stad bevorderen. Afgelopen maanden is door 450 donateurs zo'n 35.000 euro in het solidariteitsfonds gestort

Het solidariteitsfonds is opgezet door de Katholieke Scholenstichting Utrecht (KSU) waar 25 basisscholen onder vallen. De vrijwillige ouderbijdrage bedoeld voor extra activiteiten bestaat al langer niet meer. Ouders wordt nu gevraagd een donatie te doen. Op deze manier is de school niet afhankelijk van de bijdrage van ouders van hun eigen leerlingen, maar van het collectief.

In 2021 is in de wet vastgelegd dat kinderen nooit buitengesloten mogen worden van activiteiten als hun ouders niet hebben betaald. Onderwijsorganisaties zien dat de wet de drempel voor ouders verlaagt om niet te betalen. Hierdoor komen de extra activiteiten onder druk te staan.

Breder inzetten

"Op sommige scholen betaalden bijna alle ouders de vrijwillige ouderbijdrage. Op andere scholen was dit het tegenovergestelde", vertelt basisschooldirecteur Michelle Hess, betrokken bij het fonds.

Dit zorgde voor een verschil in activiteiten. Zo waren er scholen die twee keer per jaar op een duur uitje konden waar andere scholen met moeite één, goedkoper uitje konden organiseren. "Voor sommige leerlingen voelt een uitje buiten de wijk alsof ze naar het buitenland gaan", aldus Hess over het belang van de extra activiteiten.

De scholenstichting benadrukt dat het fonds breder wordt ingezet dan het schoolreisje. Zo kan het ook voor maatschappelijke activiteiten in de buurt worden gebruikt. Maar ook voor hulp aan ouders die weinig te besteden hebben.

Nog steeds vrijwillig

Het fonds verandert niets aan de vrijwilligheid van de bijdrage. Ouders mogen nog steeds zelf bepalen of ze een bijdrage willen doen. Ook beslissen ze zelf hoeveel en hoe vaak ze willen betalen.

Behalve ouders kunnen ook familieleden, buren, bedrijven, goede doelen of de gemeente doneren. De KSU hoort dat inmiddels ook door buurtbewoners van scholen is gedoneerd. Ook zijn ze in gesprek met organisaties die mogelijk willen bijdragen.

Zorgen betalingsbereidheid

De gemeente Utrecht hoopt dat komende jaren steeds meer scholen zich aansluiten bij het fonds. Gesprekken met andere besturen lopen nog. Maar er bestaan bij sommige scholen zorgen over onder meer de gevolgen voor de betalingsbereidheid en betrokkenheid van ouders wanneer de verdeling van de middelen niet meer via de eigen school gaat.

KSU-bestuurder Roel Hoogendoorn heeft die zorgen niet. Hij verwacht dat onder aan de streep net zoveel, of zelfs meer, geld wordt opgehaald. Het zal nu alleen eerlijker worden verdeeld.

De KSU is de eerste koepel die van start is gegaan met het solidariteitsfonds. Scholenkoepel SPO Utrecht stapt in 2026 in en er wordt gesproken met een derde groot schoolbestuur.

Vrijwillige ouderbijdrage 

De vrijwillige ouderbijdrage wordt gebruikt voor extra activiteiten buiten de lessen om. Dit zijn schoolreisjes, sportdagen maar ook speciale onderwijsprogramma's zoals tweetalig onderwijs.

De bijdrage is vrijwillig. Dat betekent dat wanneer ouders niet betalen kinderen toch mee mogen doen.

Basisscholen en middelbare scholen in het regulier en speciaal onderwijs kunnen om zo'n bijdrage vragen. De school zelf bepaalt de hoogte van het bedrag.

Onderwijsorganisaties pleitten eerder voor het afschaffen van de vrijwillige ouderbijdrage. Scholen zouden activiteiten schrappen omdat ouders niet betalen.

If you read “Jenny’s Daily Drivers” or “Linux Fu” here on Hackaday, you know we like Linux. Jenny’s series, especially, always points out things I want to try on different …read more

De Oekraïense journalist Maksym Boetkevytsj is de winnaar van de Václav Havelprijs, een prestigieuze mensenrechtenprijs. Die wordt elke drie jaar toegekend door de Raad van Europa, een Europese mensenrechtenorganisatie. Naast de titel ontvangt de journalist onder meer een geldprijs van 60.000 euro.

"Precies een jaar geleden op deze dag zat ik gevangen in een Russische strafkolonie op Oekraïens grondgebied. Op dat moment was het slechts een droom om hier, in het Paleis van Europa in Straatsburg, deze onderscheiding in ontvangst te nemen", zei Boetkevytsj bij het in ontvangst nemen van de prijs.

Boetkevytsj was pacifist tot de Russische invasie van Oekraïne in 2022. Kort erna werd hij commandant in het Oekraïense leger. Hij werd gevangengenomen door Rusland en veroordeeld tot 13 jaar cel. Uiteindelijk zat hij twee jaar vast voordat hij vorig jaar, tot zijn eigen verrassing, op vrije voeten kwam bij een gevangenenruil.

Mensenrechtenwerk

Boetkevytsj is medeoprichter van mensenrechtencentrum ZMINA en nieuws- en radiostation Hromadske. ZMINA voert campagnes tegen mensenrechtenschendingen in Oekraïne en met het radiostation spant de journalist zich in voor "de duurzame ontwikkeling van Oekraïense gemeenschappen en hun maatschappelijke betrokkenheid".

Vóór de Russische invasie werkte hij ook voor een ngo die steun bood aan verdreven Oekraïners en met de vluchtelingencommissaris van de Verenigde Naties.

'Vergeet hen niet'

Bij zijn prijsontvangst richtte de journalist zich tot de wereld met de boodschap om "de meest fundamentele dingen" te verdedigen. "Vergeet diegenen niet die vechten voor vrijheid en waardigheid. Zij die worden onderdrukt en van hun vrijheid worden beroofd in Europa of elders."

Voorzitter van de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa Theodoros Rousopoulos richtte zich ook in het bijzonder tot gevangengenomen journalisten. "Jullie stem mag dan wel het zwijgen zijn opgelegd, maar jullie getuigenis wordt luid en duidelijk gehoord."

Boetkevytsj is de dertiende winnaar van de Václav Havelprijs, die is vernoemd naar de activist en voormalig president van Tsjechië Václav Havel. De andere kanshebbers waren journalisten Mzia Amaghlobeli uit Georgië en de Azerbeidzjaanse Ulvi Hasanli.

Alle scholen in Nederland zijn verplicht om democratische waarden te bevorderen, bijvoorbeeld dat iedereen gelijke rechten heeft. Maar sommige religieuze scholen doceren een andere boodschap, blijkt uit maandenlang onderzoek van Nieuwsuur-journalist Milena Holdert en Yoeri Vugts. In deze podcast vertelt Milena wat ze tegenkwam in het lesmateriaal dat ze bestudeerde en wat ze hoorde in gesprekken met betrokkenen en deskundigen.

Volgens deskundigen is er op sommige scholen sprake van een intolerante boodschap en discriminatie. Tegelijkertijd bepaalt artikel 23 van de grondwet, dat over de vrijheid van onderwijs gaat, dat scholen ook veel wél mogen zeggen. Maar ondermijnt het één niet het ander?

Reageren? mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Judith van de Hulsbeek en Ulrike Nagel

Deze aflevering van De Dag kun je hier beluisteren. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Onze podcasts:

De Dag: elke werkdag 20 minuten verdieping bij één onderwerp uit het nieuws.

Lang verhaal kort: elke werkdag rond vijven één onderwerp, in 5 minuten. NOS op 3 vertelt je wat je moet weten over een actueel onderwerp om het nieuws erover beter te kunnen volgen.

Met het Oog op Morgen: elke dag een overzicht van het nieuws, een blik in de ochtendkranten en het betere journalistieke interview.

Het Beste uit het Oog: iedere zaterdag selecteert de redactie van Met het Oog op Morgen de mooiste gesprekken van de afgelopen week.

De Stemming van Vullings en De Rooy: elke vrijdag een nieuwe aflevering waarin de politieke week wordt doorgenomen. Gemaakt door de NOS en EenVandaag.

Jeugdjournaal-podcast: iedere week vindt het Jeugdjournaal antwoorden op vragen van kinderen bij het nieuws.

Het demissionaire kabinet heeft een intentieverklaring getekend met Tata Steel over de verduurzaming van de staalfabriek in IJmuiden. Daarmee is tussen de 4 en 6,5 miljard euro gemoeid, waarvan het Rijk twee miljard voor zijn rekening neemt, laat demissionair minister Hermans van Klimaat en Groene Groei weten.

De deal is nog niet rond, benadrukt Hermans. Het gaat om een zogeheten Joint Letter of Intent, waar jaren over onderhandeld is. Ze noemt het een belangrijke stap naar een definitief akkoord, dat ze binnen een jaar wil sluiten met Tata.

Een van de twee fabrieken op het terrein die nu nog op kolen draaien, wordt vervangen door een installatie die op aardgas gestookt wordt. Daarmee wordt ongeveer vijf megaton CO2 minder uitgestoten. Daarnaast gaat het bedrijf CO2 afvangen en ondergronds opslaan.

De overgang naar aardgas is een tussenstap, uiteindelijk moet de fabriek op biomethaangas of waterstof gaan draaien. Als het goed is, vermindert Tata daarmee uiteindelijk zijn CO2-uitstoot met veertig procent. Dat percentage moet halverwege het volgende decennium gehaald worden en is gelijk aan ongeveer vijf procent van de totale CO2-uitstoot in Nederland.

Met de moderniseringen wordt ook een flinke stap gezet in het verminderen van de uitstoot van schadelijke stoffen, fijnstof, stikstof en geluidshinder, zegt het ministerie. Daardoor worden gezondheidsrisico's voor omwonenden ook fors verkleind. Van de twee miljard euro die het Rijk wil investeren is 600 miljoen daarvoor gereserveerd.

Windschermen en overkappingen

Het doel is om de uitstoot van fijnstof, de voornaamste bron van gezondheidsrisico's, te reduceren met 35 procent. Voor lood is het doel een vermindering van 68 procent en voor stikstof 44 procent. Om dat te bewerkstelligen worden er binnen een paar jaar windschermen en overkappingen gebouwd bij de grondstofvelden op het terrein.

Hans van den Berg, de CEO van Tata Steel Nederland, spreekt van "een mooie dag". De intentieverklaring gaat wat hem betreft leiden tot "een schoon, groen en circulair staalbedrijf".

Maar er moet ook nog heel veel uitgewerkt worden, benadrukt hij. "Het is een reusachtig project. Dit is de eerste fase naar verduurzaming." Van den Berg is er blij mee. "Het gaat om de 9000 mensen die bij Tata werken. Maar ook om de regio IJmond en de mensen die bezorgd zijn en die natuurlijk ook graag perspectief willen hebben."

Waarborgen

Minister Hermans denkt dat er voldoende waarborgen in de verklaring zitten dat de verduurzaming van Tata ook daadwerkelijk gaat gebeuren. "We hebben daar hele duidelijk afspraken over gemaakt. Er zitten allerlei constructies in om geld terug te vragen als Tata zich niet aan de afspraken houdt."

Ook als het uiteindelijke plan meer dan 6,5 miljard euro gaat kosten, blijft de bijdrage van het Rijk twee miljard, zegt Hermans. Ze heeft overlegd met de Europese Commissie, omdat ze wil voorkomen dat Brussel de investering ziet als ongeoorloofde staatssteun. "Brussel heeft gezegd dat dit onder voorwaarden kan." Volgens Hermans moet de deal nog wel beoordeeld worden: "Ze houden de verdere ontwikkelingen natuurlijk ook in de gaten."

'Bizar'

Niet iedereen is enthousiast over de plannen. Frisse Wind vertegenwoordigt de bewoners in IJmond en bestuurder Jaap Venniker mist concrete doelen.

"Kooksfabriek 2 is eigenlijk afgeschreven en zou eerder moeten sluiten. Daar staat niets specifieks over in de plannen die vandaag zijn gepubliceerd", zegt Venniker, die woont in Wijk aan Zee. "Het is bizar dat het mag doorgaan."

Hij omschrijft het jarenlange conflict als David tegen Goliath. "Er wonen duizenden mensen hier, maar dan nog zijn wij David en zijn er twee Goliaths," zegt hij, doelend op de staalfabrikant en de overheid.

Volgens minister Hermans zijn minder uitstoot en de gezondheid van de omwonenden de grootste pluspunten van de plannen die vandaag zijn gepubliceerd. Volgens Venniker van Frisse Wind staat er niets in dat ervoor gaat zorgen dat de gezondheid van omwonenden beter beschermd wordt.

"We zitten al decennia met overlast van fijnstof, stikstof en geluid. Of daar een verbetering in komt? Het is eerst zien, dan geloven."

De Hongaarse regering heeft twaalf Oekraïense nieuwssites geblokkeerd, als vergelding voor een soortgelijke actie eerder deze maand. Onder de geblokkeerde sites zitten enkele van de populairste in Oekraïne, waaronder Pravda. Hoe veelgelezen de sites zijn in Hongarije, is niet bekend.

Eerder deze maand blokkeerde de Oekraïense regering onder meer acht Hongaarstalige nieuwssites in het land, op aanbeveling van de geheime diensten. Volgens de diensten brachten die sites het nieuws met een pro-Russische insteek, en vormde dat een gevaar voor de veiligheid van het land. Onder die sites zit Origo, dat doorgaans positief bericht over de regering van de Hongaarse premier Orbán.

'Proportionele reactie'

In een toelichting schrijft Gergely Gulyas, de stafchef van Orbán, dat "een soeverein land met een proportionele reactie moet komen op een totaal onrechtvaardige aanval". Volgens hem blokkeerden de Oekraïners eerder deze maand de Hongaarse sites omdat die kritisch schreven over de Europese sancties tegen Rusland en Europese steun aan Oekraïne.

"Als het uiteenvallen van de EU nu de reden vormt voor Oekraïne om staatscensuur te plegen, dan moet Oekraïne misschien overwegen om zijn kandidatuur voor de EU in te trekken", zo schrijft Gulyas snerend.

Soros

Volgens de stafchef blokkeerden de Oekraïners de Hongaarse sites ook "omdat die het aandurfden" om kritisch te schrijven over de Soros-stichting". Die liberale en pro-democratische stichting, van de van oorsprong Hongaarse filantroop en zakenman George Soros, is de conservatief Orbán al jaren een doorn in het oog.

Hongarije en Oekraïne liggen al langer met elkaar in de clinch, onder meer over de relatief goede betrekkingen tussen Orbán en de Russische president Poetin, over de toevoer van Russisch gas aan Hongarije en over Hongaarse drones die het Oekraïense luchtruim zouden schenden.

Niks doen klinkt eenvoudig, maar voor veel Nederlanders is het tegenwoordig een grote uitdaging. Iedere lege minuut van de dag pakken we onze telefoon erbij, met grote mentale druk als gevolg.

De Raad voor Volksgezondheid & Samenleving riep daarom vanochtend op om samen te werken aan "een meer ontspannen samenleving". Er is volgens de raad meer "alledaagse vertraging" nodig: momenten waarin niets hoeft op werk, op school, en ook in de vrije tijd.

Nu ligt er te veel verantwoordelijkheid bij het individu, zegt RVS-voorzitter Jet Bussemaker. "Je kan zeggen: we leveren een massagestoel, of we doen een mindfulnesscursus, maar dat verandert niet de structurele oorzaak."

We moeten volgens Bussemaker als samenleving het gesprek voeren over culturele afspraken. "Is het normaal dat je zo snel mogelijk op appjes moet reageren? Is het normaal dat je altijd bereikbaar moet zijn? Is het normaal dat je zoveel vrienden op Instagram moet hebben?"

Ervaren voorbijgangers op Den Haag Centraal deze druk ook?

Steeds meer jongeren worstelen met prestatiedruk, werkenden vallen uit met burn-outklachten en bijna de helft van de volwassenen heeft ooit een psychische aandoening gehad. De samenleving is zo'n 18 miljard euro per jaar kwijt aan deze mentale problematiek, berekende de RVS.

Digitale middelen zijn een grote boosdoener, stelt psycholoog Wijnand van Tilburg. Die veroorzaken volgens hem overprikkeling, wat als gevolg heeft dat mensen zich minder goed kunnen concentreren.

"Er is zo veel gaande, dat je het niet meer kunt bijhouden." Dat geeft volgens Van Tilburg een gevoel van verveling. Op werk kan verveling leiden tot een lage motivatie om te werken, veel afwezig zijn en in het uiterste geval zelfs diefstal op werk, zegt de psycholoog.

"En op de lange termijn kan verveling leiden tot een verhoogd risico op een depressie, angststoornis, slecht eten, meer risico nemen met autorijden en gokgedrag."

Vaatwasser uitruimen

Het zou geweldig zijn als bedrijven een 'rustpunt' op de werkdag creëren, zegt psycholoog Van Tilburg. Maar uiteindelijk is het volgens hem nog steeds aan het individu wat te doen met deze lege tijd.

"Een werkgever zou een groepsactiviteit kunnen organiseren voor wie dat wil, bijvoorbeeld samen buiten voetballen. Anders gaan mensen alsnog een halfuur op hun telefoon zitten."

Als het toch op jezelf aankomt - bijvoorbeeld buiten werk - moet je een beetje streng zijn, zegt hoogleraar cognitieve psychologie Stefan van der Stigchel. "Je kunt bijvoorbeeld een vast moment op dag inplannen waarop je een wandeling gaat maken. En neem je mobiel dan niet mee, zet geen podcast op, want dan ben je nog steeds niet aan het lummelen."

Naast wandelen kun je volgens Van der Stigchel denken aan dingen die "vanzelf gaan". "De vaatwasser uitruimen, iets schoonmaken. Het zijn allemaal dingen waarbij je kunt nadenken over iets compleet anders. En laat je gedachten dan lekker gaan."